སྐབས་བཞི་པ།

第四品

མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་འགྲེལ་པ་དང་བཅས་པ་ཡུམ་དོན་གསལ་བའི་སྒྲོན་མེ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་རྣམ་པ་ཀུན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་བཞུགས་སོ།།

བསྒོམ་བྱའི་རྣམ་པ།

所修加行相

དེ་ལྟར་གཏན་ལ་དབབ་བྱ་མཁྱེན་གསུམ་བཤད་ནས། ཉམས་ལེན་སྦྱོར་གཉིས་ཏེ། དབང་དུ་བྱ་བ་རྒྱུ་འབྲས་བཤད་པ་དང༌། བརྟན་པ་རྒྱུ་འབྲས་བཤད་པའོ། །བ་བཞི་བཤད་པ་ལ་

如是講述所決擇之三智後，說修行四加行有二:講說自在因 果、講說堅固因果。

དང་པོ་ལའང་གཉིས་ཏེ། རྒྱུ་རྣམ་ཀུན་གྱི་སྦྱོར་བ་དང་། འབྲས་བུ་རྩེ་མོའི་སྦྱོར་བའོ། །

初者又分二:因一切相加行、果頂加行。

དང་པོ་ནི། འོ་ན་མཁྱེན་གསུམ་གྱི་རྗེས་སུ་རྣམ་རྫོགས་སྦྱོར་བ་འཆད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན།

初者，然則，三智後，闡述圓滿加行之理由為何?

དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། རྣམ་རྫོགས་སྦྱོར་བས་མཁྱེན་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་བསྡུས་ནས་སྒོམ་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་དེ་ལྟར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་བསྒོམ་པའི་དགོས་པའང་ཡོད་དེ། མཁྱེན་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་ལ་དབང་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཉི་སྣང་ལས། ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་རྣམ་པ་ཀུན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས།ཞེས་དང༌།

答:其理乃因圓滿加行攝三智行相而修，故如是稱。如此修亦 有〔其〕旨趣，乃為於三智行相得自在故，如《二萬頌光明釋》 說:「已說一切智，今當說圓滿一切相現觀。」

འགྲེལ་ཆེན་ལས། ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་གྱུར་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་པོ་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་དང་ལམ་དང་གཞི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུ་བའི་སྒོ་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་རྣམ་པ་ཀུན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ། ཞེས་དང༌། འགྲེལ་པ་འདིར་ཡང༌། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་དབང་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཞེས་སོགས་གསུངས།

《莊嚴光明釋》云:「依於透徹了知之三智，此復，以收攝一切了 知相、道與基法者之門，而修三智，故為說圓滿一切相現觀。」《 明義釋》亦云:「完全了知三種一切智，乃為得自在故。」

འོ་ན་སྐབས་འདིར་མཁྱེན་པ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་བསྟན་པ་དང༌། སྐབས་དང་པོ་གསུམ་དུ་མཁྱེན་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་བསྟན་པ་ལ་ཟློས་པའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེ་ན།

問:然則，於此示三智行相，與前三品時所示三智行相有重複 之過否?

སྐྱོན་མེད་དེ། སྐབས་དང་པོ་གསུམ་དུ་མཁྱེན་པ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་བསྟན་པ་དང་། འདིར་དེ་བསྟན་པ་གཉིས་བརྗོད་ཚུལ་དང་དགོས་པ་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར།

答:無過，前三品與於此所示之三智行相，二者詮說之理與旨 趣不同故。

བརྗོད་ཚུལ་མི་འདྲ་སྟེ། སྐབས་དང་པོ་གསུམ་དུ་མཁྱེན་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་སོ་སོར་བསྟན། སྐབས་འདིར་བསྡུས་ནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། དང་པོ་གསུམ་དུ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་དང་བྲལ་བའམ་ཞི་བའི་ལྡོག་པ་ནས་བསྟན། འདིར་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་བྱེད་པའི་ལྡོག་པ་ནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།

詮說之理不同，因於前三品各別顯示三智行相，而今此攝而顯 示故。前三品，以遠離或息滅所治品之返體而顯示;於此，以對治 所治品之返體而顯示。

དགོས་པ་མི་འདྲ་སྟེ། དང་པོ་གསུམ་དུ་མཁྱེན་གསུམ་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པའི་ཆེད་དུ་བསྟན། འདིར་སྦྱོར་བས་སྒོམ་ཚུལ་ཤེས་པའི་ཆེད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འགྲེལ་ཆེན་ལས། ཡང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་དང་རྣམ་པ་ཀུན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་ན་རེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པས་རྣམ་པའི་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་ཡིན་ལ། རྣམ་པ་ཀུན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་མ་ལུས་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདོད་དོ།

旨趣不同，因初三品為令了知三智各別之性相而顯示，於此，乃為 令了知如何以加行修習之理而揭示故，如《莊嚴光明釋》云:「 復，三智與圓滿一切相現觀有何差別?有承許:『三智乃如其所述 行相之境各別決定，圓滿一切相現觀是無餘行相之有境。』

།གཞན་དག་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་ནི་མཚན་ཉིད་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་བཞག་ལ་རྣམ་པ་ཀུན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པ་ནི་སྦྱོར་བ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ལ་ལ་ནི་རྣམ་པ་ཀུན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པ་ནི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་དང་གཉེན་པོར་རྣམ་པར་བཞག་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ལ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཞི་བའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཆད་དོ། །ཞེས་གསུངས།

他云:『三智乃具相之安立，圓滿一切相現觀是加行。』有闡述 云:『圓滿一切相現觀乃建立唯所治品與對治，三智是自性息滅之 行相故，非如是』。」

འོ་ན་མཁྱེན་གསུམ་བསྡུས་སྒོམ་ཀྱི་དོན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།

問:然則，三智攝修之義為何?

ལོ་ཙྪ་བ་ཆེན་པོའི་གསུང་ན་རེ། རྣམ་པ་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་རྩ་གསུམ་བདེན་སྟོང་སྤྲོས་བྲལ་དུ་ཞི་ལྷག་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་སྦྱོར་བས་རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་དུ་བསྡུས་ནས་སྒོམ་པ་མཁྱེན་གསུམ་བསྡུས་སྒོམ་གྱི་དོན་ཡིན་གསུང༌།

答:大譯師之著述云:「以止觀雙運之加行，將一百七十三行 相諦實空離戲論，攝為三解脫門而修，乃三智攝修之義。」

འོ་ན་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་སོགས་རྣམ་རྫོགས་སྦྱོར་བས་སྒོམ་མམ་མི་སྒོམ། ཕྱི་མ་ལྟར་ན་འཕགས་སེང་གཉིས་ཀྱིས་ཕུང་པོ་རྟག་འཛིན་སོགས་ཀྱི་གཉེན་པོར་ཕུང་པོ་མི་རྟག་པ་སོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཤར་ནས་སྒོམ་པར་གསུངས་པ་དང་འགལ་ཞིང༌། བརྒྱ་དང་དོན་གསུམ་གྱི་རྣམ་པའི་དབྱེ་བ་བྱས་པ་དོན་མེད་དུ་འགྱུར།

然則，於近取蘊無常與苦等，圓滿加行修與不修?若如後者，則與 聖、獅二位所說於蘊常執之對治，修顯現蘊無常等行相相違，且作 一百七十三行相分類亦成無義。

དང་པོ་ལྟར་ན། ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་མི་རྟག་པ་སོགས་བསྒོམ་པའི་བྱང་སེམས་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་དབྱེ་བ་འདིར་མཛད་རིགས་པས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་དང་འགལ་ལ། སློབ་དཔོན་གྱིས་གཞི་ཤེས་ཀྱིས་རང་རྒྱལ་འཕགས་པའི་མངོན་རྟོགས་བསྡུས་པར་བཤད་པ་ལ་དགག་པ་བྱེད་པ་ཡང་མི་རིགས་པར་འགྱུར་རོ།

若如前者，則可於此分出修習近取蘊無常等之菩薩加行，與前述相違，且〔汝〕破斥阿闍黎闡述基智攝獨覺聖者現觀亦成不合理。

།གཞན་ཡང༌། ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་མཁྱེན་གསུམ་བསྡུས་སྒོམ་གྱི་དོན་མི་འཐད་དེ། བསྡུས་སྒོམ་གྱི་དོན་དེ་དམན་ལམ་སྔོན་དུ་མ་སོང་བའི་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཚོགས་ལམ་ནས་ས་བཅུ་པའི་བར་དུ་ཡོད་པ་འདོད་དགོས་པ་ལས། དེ་ནི་དམན་ལམ་སྔོན་དུ་མ་སོང་བའི་ཐེག་ཆེན་གྱི་སྦྱོར་ལམ་དྲོད་ནས་ཐོབ་པ་མ་གཏོགས་ཚོགས་ལམ་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར།

復次，如前所述三智攝修之義不應理，因須承許未曾入劣道之大乘資糧道乃至十地有攝修之義，然彼僅自未入劣道之大乘加行道 煖位方得，於資糧道無故。

རང་གི་ལུགས་ནི། མཁྱེན་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་རྩ་གསུམ་རྣམ་རྫོགས་སྦྱོར་བའི་འཛིན་སྟངས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་བསྡུས་ནས་ཉམས་སུ་ལེན་པ་དེ་མཁྱེན་གསུམ་བསྡུས་སྒོམ་གྱི་དོན་ཡིན་ནོ།

自宗〔承許〕:以三智一百七十三行相，攝為圓滿一切相加行之執式境而修持，即是三智攝修之義。

།མཁྱེན་གསུམ་བསྡུས་སྒོམ་གྱི་དོན་དེ་ལྟར་ཡིན་ན། སྐབས་འདིར་རྣམ་པ་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་རྩ་གསུམ་བཤད་པའི་དགོས་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན།

問:若三智攝修之義如是，於此宣說一百七十三行相之旨趣為何?

དེ་ཡང་སྒྲོ་འདོགས་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་རྩ་གསུམ་གྱི་གཉེན་པོའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པའི་ཕྱིར་དུ། སྐབས་འདིར་རྣམ་པ་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་རྩ་གསུམ་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། ཉི་སྣང་ལས། བྱེ་བྲག་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གང་གི་གཉེན་པོའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་རྟག་པར་འཛིན་པ་ལ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་འཛིན་པ་བཞིན་ནོ། །གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་པས། ཀུན་མཁྱེན་ཉིད་ནི་རྣམ་གསུམ་ཕྱིར། །དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འདོད། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཅེས་དང༌།

答:此復，為令了知一百七十三增益之對治性相，於此宣說一 百七十三行相，如《二萬頌光明釋》云:「別乃所治品之對治性， 如:於執常執無常等。能治品亦為三智所攝，故曰:『由三種智 故，許行相為三。』」

འགྲེལ་ཆེན་ལས། དེ་ལ་དེ་དག་གི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་འཛིན་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གཉེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་རྣམས་རྣམ་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་བཞག་པ་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་འདི་ལ་གཞི་མེད་པའི་ཉེས་པ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་དང་

《莊嚴光明釋》云:「於此，彼等之常執等所治品之對治法性— 緣無常等諸別安立為行相，當了知是總性相，是故，於此不犯無基 之過。」

འགྲེལ་པ་འདིར་ཡང༌། རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་འཛིན་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གཉེན་པོའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་རྣམས་རྣམ་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་བཞག་པ་ནི་མཚན་ཉིད་དེ། ཞེས་གསུངས།

དེས་ན་མཁྱེན་གསུམ་གང་རུང་གི་རྣམ་པ་ལེགས་པར་ཤར་ནས་སྒོམ་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཟིན་པའི་སེམས་དཔའི་རྣལ་འབྱོར་སེམས་དཔའི་རྒྱུད་གྱི་སྒོམ་བྱེད་གཉེན་པོའི་མཚན་ཉིད། དབྱེ་ན་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་རྩ་གསུམ། ས་མཚམས་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཚོགས་ལམ་ནས་རྒྱུན་མཐའི་བར་དུ་ཡོད།

是故「善顯三智隨一行相而後修習之智慧所攝持之菩薩瑜伽」，乃是菩薩相續中能修對治之性相，可分為一百七十三。界限:自大乘資糧道乃至最後流。

རྩ་འགྲེལ་རྣམས་ཀྱི་དོན་མ་རྟོགས་པར་འདིར་བསྟན་རྣམ་པ་དང༌། རྣམ་པ་སྦྱོར་བར་བཅས་རྣམས་དང༌། །ཞེས་པའི་རྣམ་པ་མཚོན་བྱར་བྱས་ནས་དེའི་མཚན་ཉིད་འབད་ནས་འཇོག་པ་ན། ཁ་ཅིག་གཞིའམ་ཤེས་པའི་བྱེ་བྲག་གང་ཞིག རྣམ་རྫོགས་སྦྱོར་བའི་བསྒོམ་བྱར་གྱུར་པ་དེ། བསྒོམ་བྱ་རྣམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཞེས་པ་དང༌། ཁ་ཅིག བྱེ་བྲག་རྣམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཞེས་པ་དང༌། ཁ་ཅིག ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་རྣམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཞེས་པ་རྣམས་མི་འཐད་དེ།

未了達本、釋之理者，將此示行相與「行相諸加行」所說之行 相作為名相，且試圖安立其性相時，有云:「基法或了知之別，且是圓滿加行之所修，乃所修行相之性相。」〔又〕有云:「別是行 相之性相。」〔復〕有云:「差別法是行相之性相。」

དེ་རྣམས་རྣམ་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འཆད་པ་ནི། སྐབས་འདིར་རྣམ་པའི་དབྱེ་བ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་འདིས་ཅི་བྱེད་མ་ཤེས་པས་གཞུང་གི་དོན་ལོག་པར་འཆད་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་རྣམ་བཤད་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར།

彼等皆不應理，解說彼等為行相之性相，則是未了知於此廣說 行相分類之用意，而顛倒闡述論義，此源於《心要莊嚴疏》。

འོ་ན། གཞི་ཤེས་པ་ཡི་བྱེ་བྲག་རྣམས། །ཞེས་པ་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱི་དོན་གང་ཞེ་ན།

སྔར་སེམས་དཔའི་རྒྱུད་ཀྱི་སྒོམ་བྱེད་གཉེན་པོའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པས་རྟོགས་ནུས་མོད། དམིགས་ཀྱི་དཀར་ན་གཞིའམ་ཤེས་པའི་བྱེ་བྲག་སྟེ། ཕུང་པོ་མི་རྟག་པར་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་སེམས་དཔའི་ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཅན། ཕུང་པོ་རྟག་འཛིན་གྱི་སྒྲོ་འདོགས་དེའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོ་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་ཤར་ནས་ཕུང་པོ་རྟག་འཛིན་གྱི་སྒྲོ་འདོགས་ལ་གནོད་བྱེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཞེས་པའི་དོན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་མཐའ་དག་ལ་སྦྱར་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

答:雖由前述「菩薩相續中能修對治之性相」能通達，若就個 別而言，則基或了知之別— 現證蘊為無常之菩薩本智為有法，是 蘊常執增益之對治，乃「顯現蘊無常相，且是違害蘊常執增益之本 智故」所言之義，如是類推一切行相。

།སྐབས་འདིར་མཁས་པ་ཁ་ཅིག དོན་རྣམ་དང་ཤེས་རྣམ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་ནས་དོན་རྣམ་བསྒོམ་བྱ་ཡིན་ཤེས་རྣམ་བསྒོམ་བྱ་མིན་ཟེར་བ་དང༌། ཡང་ཤེས་རྣམ་བསྒོམ་བྱ་ཡིན་དོན་རྣམ་བསྒོམ་བྱ་མིན་ཟེར་བ་མི་རིགས་ཏེ།

於此，有智者云:「有分義相與知相二者，然義相是所修，知 相非所修。」復有云:「知相是所修，義相非所修。」

ཕུང་པོ་མི་རྟག་པར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྒོམ་བྱར་འདོད་པ་དེས་ཕུང་པོ་མི་རྟག་པ་བསྒོམ་བྱར་ཁས་ལེན་དགོས། ཕུང་པོ་མི་རྟག་པ་བསྒོམ་བྱར་འདོད་པ་དེས་ཀྱང་ཕུང་པོ་མི་རྟག་པར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྒོམ་བྱར་འདོད་དགོས་པའི་ཕྱིར།

〔皆〕不合理，因由主張通達蘊是無常之本智為所修，則須主張蘊無常是所修;承許蘊無常是所修，則亦須承許通達蘊為無常之本智是所修故。

རྗེ་བཙུན་རེད་མདའ་བ་ན་རེ། རྣམ་པ་ཡིན་ན་ཤེས་རྣམ་ཡིན་དགོས། དོན་རྣམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རིགས་ཤིང་གཞུང་ལུགས་ཆེན་པོ་རྣམས་སུ་ཐ་སྙད་ཀྱང་མི་འབྱུང་ཞེས་གསུངས།

仁達瓦尊者云:「『相』定是『知相』，所謂『義相』不合 理，於諸大典籍中亦無〔其〕名故。」

དེ་འགོག་པ་ལ་རོང་ཊིཀ་པས་མི་རིགས་ཏེ། རྣམ་འགྲེལ་ལས། ཡུལ་རྣམ་ཅན་ནི་ཐ་དད་པས། །བློ་ཡི་རྟོག་པ་ཐ་དད་ཕྱིར། །ཞེས་གསུངས་པས་དོན་གྱི་རྣམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང༌།

榮澤巴破此說:「不合理，因《釋量論》:『由有境各異，覺證各異故。』表上述所顯之義相故。

མདོ་ལས། རྣམ་པ་གང་དག་དང༌། རྟགས་གང་དག་ཞེས་པའི་རྣམ་པའི་སྒྲས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཀྱང་བཟུང་བའི་ཕྱིར་འོན་ཀྱང་འདིར་བསྟན་པ་ནི་ཤེས་རྣམ་ཁོ་ན་སྟེ། མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་གཉེན་པོར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དང༌། མདོ་ལས། མ་མཆིས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ཞེས་སོགས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྒྲས་གསུངས་པ་དང༌། བསྟན་བཅོས་ལས་མདོར་བསྟན་ཏུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཏུ་གསུངས་ཤིང༌། རྒྱས་བཤད་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར།

ལུགས་སྔ་མ་མི་རིགས་ཏེ། མེད་པའི་རྣམ་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། ཞེས་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་མི་རྟག་པ་སོགས་རྣམ་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ལུགས་གཉིས་པ་མི་རིགས་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་དང༌། སྐབས་འདིར་དོན་རྣམ་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་རྩ་གསུམ་གསུངས་པའི་ཕྱིར། མ་གྲུབ་ན། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་གྱིས་དོན་རྣམ་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་རྩ་གསུམ་མ་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །

前宗不合理，因「始從無邊相」文述說近取蘊無常等行相故。 次宗不合理，因無外境，及於此闡述一百七十三義相故，若不成 立，則《現觀莊嚴論》應成非闡述一百七十三義相故。

འོ་ན་འདིར་བསྟན་སྒོམ་བྱེད་གཉེན་པོའི་རྣམ་པ་ལ་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཞེ་ན།

問:然則，此示能修對治之行相有幾許?

དེ་ཡང་ཀུན་མཁྱེན་ཉིད་ནི་རྣམ་གསུམ་ཕྱིར། དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འདོད། ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར་གསུམ་ཡོད་པ་ལས། དང་པོ་གཞི་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་འཆད་པ་ལ། མདོའི་དབང་དུ་བྱས་ན་སྤྱོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལེའུར། གཞི་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་གང་ཅེས་ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་ལ་དྲིས་པའི་ལན་དུ། གཞི་ཤེས་དེ་ཉིད་རྣམ་རྫོགས་སྦྱོར་བའི་བསྒོམ་བྱར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དུ། དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི། མ་མཆིས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །ཞེས་པ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་མི་གཡོ་བའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གསུངས།

答:此復，如「由三種智故，許行相為三。」所說有三種，最初闡述基智之行相，以經而言，〈殊勝行品〉云:「何為了知基之般若波羅蜜多?」如是，舍利子問善現之答中，為顯彼基智是圓滿加行之所修，故云:「爾後，具壽善現告曰:『世尊，此般若波羅蜜多，為不具波羅蜜多⋯⋯無動轉波羅蜜多』，世尊告曰:『法界住故。』」

དེའི་དགོངས་པ་འགྲེལ་བ་ལ་བསྟན་བཅོས་སུ། མེད་པའི་རྣམ་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། །ཞེས་སོགས་ཤླཽཀ་གཅིག་གསུངས།

為釋彼意趣，論云:「始從無邊相⋯⋯」等一偈頌。

མདོ་བསྟན་བཅོས་དེ་རྣམས་ཀྱིས་གཞི་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཉེར་བདུན་བསྟན་ཏེ། བདེན་པ་དང་པོ་གསུམ་གྱི་གཞི་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས། ལམ་བདེན་གྱི་གཞི་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལམ་བདེན་གྱི་གཞི་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔ་ཡོད་དེ། ཉོན་སྒྲིབ་ཀྱི་གཉེན་པོའི་རིགས་སུ་གནས་པའི་མཐོང་ལམ་ཟག་མེད་བཞི། གཟུང་བ་ཆོས་ཀྱི་བདག་འཛིན་གྱི་གཉེན་པོའི་རིགས་སུ་གནས་པའི་སྒོམ་ལམ་ཟག་བཅས་ལྔ༌། གཟུང་བ་ཆོས་ཀྱི་བདག་འཛིན་གྱི་གཉེན་པོའི་རིགས་སུ་གནས་པའི་མཐོང་ལམ་ཟག་མེད་དྲུག་རྣམས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

彼等經論述說基智之二十七行相，因闡述初三諦之基智行相有十二，道諦之基智行相有十五故。道諦之基智行相有十五，因煩惱 障之對治住類之無漏見道有四、所取法我執之對治住類之有漏修道有五、所取法我執之對治住類之無漏見道有六故。

གཞི་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྟོན་པའི་སྐབས་འདིར་གཟུང་བ་ཆོས་ཀྱི་བདག་འཛིན་གྱི་གཉེན་པོ་སྟོན་པ་སྐབས་སུ་མ་བབས་སོ་ཞེ་ན།

問:於此揭示基智行相之時，揭示所取法我執之對治乃不合時宜?

སྐྱོན་མེད་དེ། རང་རྒྱལ་སློབ་པ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུང་བ་ཆོས་ཀྱི་བདག་འཛིན་སྤང་བྱའི་གཙོ་བོར་བྱས་ནས་སྤོང༌། གཞི་ཤེས་ཀྱིས་རང་རྒྱལ་འཕགས་པའི་མངོན་རྟོགས་བསྡུས་པ་དེའི་ཕྱིར།

答:無過，因諸有學獨覺聖者以所取法我執為主要所斷而斷 除，基智攝獨覺聖者現觀故。

འགྲེལ་པར། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོ་ཉིད་དུ་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་གཅིག་དང༌། ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱང་བསྡུས་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོ་ཉིད་དུ་སྒོམ་པའི་ལམ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་གཉིས་ཡིན་པས་ལམ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །ཞེས་གསུངས།

ཉོན་སྒྲིབ་ཀྱི་གཉེན་པོའི་རིགས་སུ་གནས་པའི་མཐོང་ལམ་ཟག་མེད་བཞི་ཡོད་དེ། བྱེད་པ་པོའི་བདག་དོན་གཞན་མེད་པར་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་མཐོང་ལམ་སོགས་བཞི་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཟུང་བ་ཆོས་ཀྱི་བདག་འཛིན་གྱི་གཉེན་པོའི་རིགས་སུ་གནས་པའི་སྒོམ་ལམ་ཟག་བཅས་ལྔ་ཡོད་དེ། གཟུང་བ་དོན་གཞན་མེད་པར་དོན་སྤྱིའི་ཚུལ་དུ་རྟོགས་པའི་སྒོམ་ལམ་སོགས་ལྔ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

ཡང་གཟུང་བ་ཆོས་ཀྱི་བདག་འཛིན་གྱི་གཉེན་པོའི་རིགས་སུ་གནས་པའི་མཐོང་ལམ་ཟག་མེད་དྲུག་ཡོད་དེ། ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་གཟུང་བ་དོན་གཞན་མེད་པར་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་མཐོང་ལམ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

復次，所取法我執之對治住類之無漏見道有六，因現證染污所 取為非離蘊之見道等有六故。

དང་པོ་བཞི་ཉོན་སྒྲིབ་ཀྱི་གཉེན་པོར་སྟོན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། རིམ་པ་བཞིན་དུ་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ལམ་རིགས་པ་སྒྲུབ་པ་ངེས་འབྱིན་གྱི་རྣམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལྷག་མ་བཅུ་གཅིག་ཤེས་སྒྲིབ་ཀྱི་གཉེན་པོར་སྟོན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོར་ནི་བསྟན་དགོས་ལ་ཉོན་སྒྲིབ་ཀྱི་གཉེན་པོ་སྔར་བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར།

བར་པ་ལྔ་ཟག་བཅས་སུ་འཇོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་ལྔས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་བཞིན་དུ་སྣང་བའི་རྗེས་ཐོབ་དག་པ་བའི་རྟོག་པ་མཚོན་པའི་ཕྱིར།

安立中間五者為有漏，有其理由，因夢等五喻，寓實無外境然 顯現之清淨後得之分別故。

ཐ་མ་དྲུག་ཟག་མེད་དུ་འཇོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་སོགས་དྲུག་གིས་གཟུང་འཛིན་རྫས་གཞན་གྱིས་སྟོང་པར་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ལམ་མཚོན་པའི་ཕྱིར།

安立後六者為無漏，其理由即無染污等六表徵現證能所異質空之道 故。

ཤེས་སྒྲིབ་ཀྱི་གཉེན་པོ་དང་པོ་ལྔ་སྒོམ་ལམ་དང༌། ཐ་མ་དྲུག་མཐོང་ལམ་ལ་འཇོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། མཐོང་ལམ་མཉམ་གཞག་བར་མ་ཆད་དུ་སྐྱེ་བ་དང༌། སྒོམ་ལམ་དུས་རིང་བས་རྗེས་ཐོབ་མངོན་གྱུར་དང་སྤེལ་ནས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར།

安立所知障之對治前五者為修道，後六者為見道之理由，即見道根 本定無間生，而修道時長，與後得現行交替生起。

ཉོན་སྒྲིབ་ཀྱི་གཉེན་པོ་ལ་གཉིས་སུ་མ་ཕྱེ་བར་ཤེས་སྒྲིབ་ཀྱི་གཉེན་པོ་ལ་གཉིས་སུ་འབྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། ཤེས་སྒྲིབ་སྤང་དཀའ་ཞིང་ཉོན་སྒྲིབ་ཤེས་སྒྲིབ་ལྟར་སྤང་དཀའ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།

煩惱障之對治不分二，所知障之對治分二，其理由即所知障難斷， 而煩惱障非如所知障難斷故。

མཁས་པ་ཕལ་ཆེ་བ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཞེས་སོགས་གཞུང་ཚན་དང་པོ་དང༌། ཐ་མའི་སྐབས་ནས་དངོས་སུ་བསྟན་པའི་ལམ་ལ་མཐོང་ལམ་གྱིས་ཁྱབ་པ་དང༌། བར་པའི་སྐབས་ནས་དངོས་སུ་བསྟན་པའི་ལམ་ལ་སྒོམ་ལམ་གྱིས་ཁྱབ་པར་བཞེད་པ་ཡོད་ཀྱང་ཅུང་ཟད་མི་འཐད་པར་མངོན་ཏེ།

雖大多智者承許:「『煩惱障』等初文與後文時直接顯示之道 周遍是見道;中文時直接顯示之道周遍是修道。」

གང་ཟག་གི་བདག་མེད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཐེག་ཆེན་གྱི་སྒོམ་ལམ་དེ་གཞུང་དང་པོའི་སྐབས་ནས་དངོས་སུ་བསྟན་པའི་ལམ་དང༌། གཟུགས་ཕྱི་རོལ་དོན་གྱིས་སྟོང་པར་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཐེག་ཆེན་གྱི་སྒོམ་ལམ་གཞུང་ཐ་མའི་སྐབས་ནས་དངོས་སུ་བསྟན་པའི་ལམ་དང༌། གཟུགས་ཕྱི་རོལ་དོན་གྱིས་སྟོང་པར་དོན་སྤྱིའི་ཚུལ་གྱིས་རྟོགས་པའི་ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་ལམ་གཞུང་བར་མའི་སྐབས་ནས་དངོས་སུ་བསྟན་པའི་ལམ་དུ་བཞག་པས་ཆོག་པའི་ཕྱིར།

然略顯不應理，因現證補特伽羅無我之大乘修道，彼可安立為 初文時直接顯示之道;現證色外境空之大乘修道，可安立為後文時 直接顯示之道;以義總方式通達色外境空之大乘見道，可安立為中 文時直接顯示之道故。

གང་ཟག་གི་བདག་མེད་དོན་སྤྱིའི་ཚུལ་གྱིས་རྟོགས་པའི་ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་ལམ་གཞུང་དང་པོས་ཤུགས་ལ་བསྟན་པའི་ལམ་ཡིན་ཏེ། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་ལམ་དངོས་སུ་བསྟན་པའི་ཤུགས་ལ་འཕངས་པའི་ཕྱིར།

以義總方式通達補特伽羅無我之大乘見道，是初文時順帶顯示之 道，因直接顯示現證補特伽羅無我之大乘見道而順帶牽引故。

གཞུང་ཚན་གསུམ་གྱི་སྐབས་སུ་བསྟན་པའི་ལམ་ནི་དམན་ལམ་སྔོན་སོང་གི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཚོགས་སྦྱོར་གྱི་སྐབས་སུ་ཡོད་ཀྱང༌། སྔོན་མ་སོང་གི་དབང་དུ་བྱས་ན་མེད་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ཡང་མེད་དེ། སྤང་བྱའི་གཉེན་པོ་སྟོན་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

三文時所揭示之道，就曾入劣道而言，雖於大乘資糧道與加行 道時有，然依未曾入劣道而言則無，佛地亦然，因是揭示所斷之對治時故。

འོ་ན་སྒྲིབ་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་བཞག་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།

問:然則，何謂建立二障?

དེ་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡོད་དེ། སྒྲིབ་པ་གཞིར་བཅས་ལ་ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་གཙོ་བོར་ཐར་པ་ཐོབ་པ་ལ་བར་དུ་གཅོད་བྱེད་ཀྱི་སྒྲིབ་པའི་རིགས་སུ་གནས་པ་ཉོན་སྒྲིབ་དང༌། དེ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་གཙོ་བོར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཐོབ་པ་ལ་བར་དུ་གཅོད་བྱེད་ཀྱི་སྒྲིབ་པའི་རིགས་སུ་གནས་པ་ཤེས་སྒྲིབ་ཀྱི་ངོ་བོར་འཇོག་པའི་ཕྱིར།

答:因安立「以障為前提，解脫與一切相智二者中，主要為獲 得解脫之障礙住類」，是煩惱障之體性;「彼二者中，主要為獲得 一切相智之障礙住類」，是所知障之體性故。

དེ་ཡང༌། དབུས་མཐའ་ལས། ཉོན་མོངས་པ་ཡི་སྒྲིབ་པ་དང༌། །ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་སུ་འདོད། །དེ་ནི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་དེ། །དེ་ཟད་ན་ནི་གྲོལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས།

རང་ལུགས་ཀྱི་མཁས་པ་ཁ་ཅིག སྒྲིབ་པ་ལ་དེ་གཉིས་གང་རུང་ཡིན་པས་མ་ཁྱབ་སྟེ། གཟུགས་ཕྱི་རོལ་དོན་དུ་འཛིན་པའི་རྟོག་པ་སྒྲིབ་པ་ཡིན་ཞིང༌། དེ་གཉིས་གང་རུང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཉོན་སྒྲིབ་མ་ཡིན་ཏེ། ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་པས་དེ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར། དེ་ཤེས་སྒྲིབ་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ཕྱི་རོལ་དོན་གྱིས་སྟོང་པར་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཤེས་སྒྲིབ་ཀྱི་གཉེན་པོའི་རིགས་སུ་གནས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མ་གྲུབ་ན་ཐེག་ཆེན་གྱི་རྟོགས་རིགས་སུ་གནས་པར་འགྱུར་རོ་གསུང༌།

有自宗智者云:「障不周遍是彼二隨一，因執色為外境之分別 是障礙，〔然〕非彼二隨一故。彼非煩惱障，因聲聞阿羅漢非斷彼故。彼非所知障，因現證色外境空之本智非所知障之對治住類故， 若不成立，則成屬大乘證類之住類。」

ཡང་ཁ་ཅིག་སྒྲིབ་པ་ལ་ཆགས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཐོགས་པའི་སྒྲིབ་པ་དམན་པའི་སྒྲིབ་པ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་ནས་ཕྱི་མ་དང་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་དོན་གཅིག་ཅིང་དེ་སྒྲིབ་གཉིས་གང་རུང་མ་ཡིན་པའི་སྒྲིབ་པར་བཞེད་དེ།

復次，有主張云:「障分貪障、蓋障、劣障三種，後者與等至 障同義，彼非二障隨一。」

གང་བདེ་བྱའོ།

當擇適宜者。

།དེ་ལྟར་གཞི་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་བཤད་ནས། གཉིས་པ་ལམ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་འཆད་པ་ལ་མདོའི་དབང་དུ་བྱས་ན། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། འདོད་ཆགས་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་པ་ནས། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གསུངས།

དེའི་དགོངས་པ་འགྲེལ་བ་ལ་བསྟན་བཅོས་སུ། རྒྱུ་དང་ལམ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང༌། ཞེས་སོགས་ཤླཽཀ་གཅིག་གསུངས་ཏེ། ཉི་སྣང་ལས། ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་བདེན་པ་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམས་ནི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལྟ་བར་བྱའོ། །ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་དག་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་འགོག་པའི་བདེན་པ་དག་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་ལམ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང༌། ཞེས་གསུངས།

為釋彼意趣，論云:「於因道及苦⋯⋯」等一偈，因《二萬頌光明釋》說:「當宣說道相智行相，諸諦次第之義，如實應知。依染淨 之集、道諦是因;苦、滅諦為果。何以故?『於因道及苦』。」

འོ་ན་བསྟན་བཅོས་སུ་གཞི་ཤེས་དང་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་རྣམ་པ་སྟོན་པའི་མདོ་མཚམས་ཕྱེ་ནས། འདིར་མདོ་མཚམས་མི་གཅོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན།

問:然則，論中分示基智與一切相智行相之經文之界限，而於 此卻未分示之，理由為何?

དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། གོང་འོག་གཉིས་སུ་དེ་ལྟར་ཕྱེ་བས། འདིར་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། དངོས་མེད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་བར། ཞེས་པ་གཅིག་དོན་གྱིས་ཐོབ་པ་ལ་དགོངས་པའི་ཕྱིར།

答:其理由即:如是分上、下二者，故於此慮及亦能領悟「離 貪⋯⋯無事性〔空性〕」〔另〕一者之經文之界限故。

མདོ་བསྟན་བཅོས་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ལམ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་སོ་དྲུག་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་འབྱུང་ལ་བརྟེན་པ་བརྒྱད། ལམ་ལ་བརྟེན་པ་བདུན། སྡུག་བསྔལ་ལ་བརྟེན་པ་ལྔ༌། འགོག་པ་ལ་བརྟེན་པ་བཅུ་དྲུག་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

彼經、論二者顯示道相智三十六行相，因依集者八、道者七、 苦者五、滅者十六故。

དེ་ལྟར་མཁྱེན་པ་དང་པོ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་བཤད་ནས། གསུམ་པ་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་རྣམ་པ་འཆད་པ་ལ། མདོའི་དབང་དུ་བྱས་ན། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ལུས་དང་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ཆོས་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་པ་ནས། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གསུངས།

དེའི་དགོངས་པ་འགྲེལ་བ་ལ་བསྟན་བཅོས་སུ། དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ནས་བཟུང་སྟེ། ཞེས་སོགས་ཤླཽཀ་གཉིས་གསུངས། མདོ་བསྟན་བཅོས་དེ་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་རྣམ་པ་བརྒྱ་དང་བཅུ་དངོས་སུ་བསྟན་ནས་དེ་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་རྣམ་རྫོགས་སྦྱོར་བ་བརྒྱ་དང་བཅུ་ཤུགས་ལ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ།

為釋彼意趣，論云:「始從四念住⋯⋯」等二偈頌。彼經、論二者 直接顯示一切相智之一百一十行相，順帶顯示修持彼之一百一十圓滿加行。

།རྣམ་མཁྱེན་གྱི་རྣམ་པ་ལ་ཡང་ཐུན་མོང་བའི་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་རྣམ་པ་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་མཁྱེན་ཀྱི་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད།

復次，一切相智行相有共之一切相智行相，與不共之一切相智 行相二者。

འདིའི་དོན་ལ་མཁས་པ་ཁ་ཅིག ཐུན་མོང་བའི་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་རྣམ་པ་ཞེས་པ་མེད་དེ། རྣམ་མཁྱེན་ཡིན་ན་སངས་རྒྱས་འཕགས་པ་ཁོ་ནའི་མཁྱེན་པ་ཡིན་དགོས་པའི་ཕྱིར།

於此義，有智者云:「無『共之一切相智行相』，因一切相智必是唯佛聖者〔有〕之智故。」

ཞེས་གསུང་པ་མི་ལེགས་ཏེ། ཐུན་མོང་བའི་ཡོན་ཏན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སློབ་མ་ཐུན་མོང་ཆོས་རྣམས་དང༌། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

此說不善，因有共功德故，因云:「若共弟子法」故。

།ཁ་ཅིག རྣམ་མཁྱེན་གྱི་རྣམ་པ་ཡིན་པ་གཞིར་བཅས་ལ། རང་གི་སྡེ་ཚན་མཚན་ཉིད་པ་འཕགས་པ་འོག་མའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་མེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་དེ་གཉིས་ཀྱི་འཇོག་བྱེད་སྨྲ་བ་ཡང་མི་འཐད་དེ།

有云:「是一切相智行相，以自所屬真實群組於下位聖者相續 中具足與否之門，而主張彼二者之能安立。」

སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞིའི་སྡེ་ཚན་མཚན་ཉིད་པ་འཕགས་པ་འོག་མའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

不應理，因下位聖者相續有四無礙解之所屬真實群組故。

རང་ལུགས་ནི། རྣམ་མཁྱེན་གྱི་རྣམ་པ་གཞིར་བཅས་ལ། རང་གི་སྡེ་ཚན་མཚན་ཉིད་པ་འཕགས་པ་འོག་མའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་རིགས་སུ་གནས་པ་དང༌། མེད་པའི་རིགས་སུ་གནས་པའི་སྒོ་ནས་ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་མཁྱེན་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་འཇོག་བྱེད་སྨྲའོ།

自宗:「是一切相智行相，以自所屬真實群組於下位聖者相續 中具足之住類與不具足之住類之門，宣說共與不共之一切相智二者 行相之能安立。」

།རྣམ་མཁྱེན་གྱི་རྣམ་པ་དེ་ལ་བརྒྱ་དང་བཅུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཉན་ཐོས་ལ་ཡོད་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་རྣམ་མཁྱེན་ཀྱི་རྣམ་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཡོད་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་རྣམ་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞི། སངས་རྒྱས་ལ་ཡོད་པའི་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་རྣམ་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་དགུ་རྣམས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

一切相智行相有一百一十:隨順於聲聞具足之一切相智行相三 十七，隨順於菩薩具足之一切相智行相三十四，於佛具足之一切相 智行相三十九。

དེའི་དང་པོ་ཉན་ཐོས་ལ་ཡོད་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་རྣམ་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་པོ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་མཐུན་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པས་དེ་ལྟར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར།

其初者，隨順於聲聞具足之一切相智三十七行相，名「順菩提 分」，因隨順菩提— 盡無生智，故如是稱。

དེ་ཡང་མཛོད་ལས། ཟད་དང་མི་སྐྱེ་ཤེས་པ་ནི། །བྱང་ཆུབ་དེ་དང་མཐུན་ཉིད་ཕྱིར། །སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དེ་ཕྱོགས་མཐུན། །ཞེས་གསུངས། དེ་ཡང་རྟེན་གྱི་གང་ཟག་འཕགས་པའི་་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཉི་སྣང་ལས། འཕགས་པའི་གང་ཟག་ཐམས་ཅད་གཤེགས་ཤིང་རྗེས་སུ་གཤེགས་པར་འགྱུར་བ་དང༌། ཞེས་གསུངས།

འོ་ན་དེ་རྣམས་ལམ་གྱི་ས་མཚམས་གང་ནས་འཇོག་པ་ཡིན་ཞེ་ན།

問:然則，彼等道之界限從何〔地〕安立?

དེ་ཡང་མཛོད་པ་ལྟར་ན། སྡེ་ཚན་དང་པོ་ཚོགས་ལམ་དང༌། དེ་ནས་སྡེ་ཚན་བཞི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱོར་ལམ་དྲོད་སོགས་བཞིར་དང༌། འཕགས་ལམ་ཡན་ལག་མཐོང་ལམ་དང༌། བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་སྒོམ་ལམ་ནས་འཇོག་པར་བཤད་དེ། དེ་ཉིད་ལས། སྡེ་ཚན་བདུན་ནི་གོ་རིམས་བཞིན། །ལས་ནི་དང་པོ་པ་དག་དང༌། །ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་རྣམས་དང་ནི། །སྒོམ་དང་མཐོང་ལ་རབ་ཏུ་ཕྱེ། །ཞེས་གསུངས།

ཀུན་བཏུས་པ་ལྟར་ན། ཐེག་ཆེན་སྤྱིའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། སྡེ་ཚན་དང་པོ་གསུམ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་ཚོགས་ལམ་ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོ་གསུམ་ནས་དང༌། བར་པ་གཉིས་སྦྱོར་ལམ་ནས་ཐོབ་པར་བཤད་དེ།

若依《集論》師，就總的大乘而言，前三組依次從資糧道下、 中、上三品，中二組從加行道獲得，

འཇུག་ཊིཀ་ལས། སྡེ་ཚན་དང་པོ་གསུམ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་ཚོགས་ལམ་ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོ་གསུམ་ནས་དང༌། བར་པ་གཉིས་སྦྱོར་ལམ་ནས་དང༌། ཕྱི་མ་གཉིས་རིམ་པ་བཞིན་དུ་མཐོང་ལམ་དང༌། སྒོམ་ལམ་ནས་ཐོབ་པར་བཤད་དེ། དེ་ཉིད་ལས། དེ་ལ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་པོ་ན་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་ལ། གཉིས་པ་ན་ཡང་དག་པར་སྤོང་བའོ། །གསུམ་པ་ན་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པའོ། །ཞེས་གསུངས།

如《入中論釋疏》云初三組順次從資糧道下、中、上三品;中二者 從加行道;後二者依次自見道與修道得，如《入中論釋疏》云:「 於此，從最初發心修念住，於第二正斷，於第三神足。」

དེ་ནི་དབུས་མཐར། དབང་པོ་རྣམས་དང་སྟོབས་རྣམས་དང༌། །ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་གཉིས་གཉིས་སོ། །ཞེས་དང༌། རྒྱན་ལས། རྒྱལ་སྲས་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་མཐུན་པ། །རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ནི། །རྟག་ཏུ་མཐོང་བའི་ལམ་དེ་དང༌། །ལྷན་ཅིག་ཏུ་ནི་ཐོབ་པར་འདོད། །ཞེས་གསུངས་པའི་དགོངས་པའོ།

།འོ་ན་དེ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་པའི་ས་གང་དང་གང་གི་སྐབས་སུ་ཡོད་ཅེ་ན།

問:然則，彼等於世間何地、何時有?

དེ་ཡང་མཛོད་ལས། བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་ཐམས་ཅད། །མི་ལྕོགས་མེད་ན་དགའ་མ་གཏོགས། །གཉིས་པ་ན་ནི་རྟོག་མ་གཏོགས། །གཉིས་ན་དེ་གཉིས་མ་གཏོགས་པ། །བསམ་གཏན་བར་ནའང་གཟུགས་མེད་པ། །གསུམ་ནའང་དེ་དང་ཚུལ་ཡན་ལག །བྱང་ཆུབ་དང་ནི་ལམ་ཡན་ལག མ་གཏོགས་འདོད་ཁམས་སྲིད་རྩེ་ན། །ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་ནི།

བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་བྱང་ཕྱོགས་སོ་བདུན་ཐམས་ཅད་ཡོད་ཅིང༌། ཉེར་བསྡོགས་མི་ལྕོགས་མེད་པ་ན་དགའ་བ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་མ་གཏོགས་ཐམས་ཅད་དང༌། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ན་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་མ་གཏོགས་ཐམས་ཅད་དང༌།

於初靜慮，三十七菩提分一切具有，且於近分未至定，除喜覺支， 餘皆有;於第二靜慮，除正思惟，餘皆有;

བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་གཉིས་དང་པོའི་དངོས་གཞི་ཁྱད་པར་ཅན་ན་སྔ་མ་གཉིས་མ་གཏོགས་ཐམས་ཅད་དང༌། གཟུགས་མེད་དང་པོ་གསུམ་ན་སྔ་མ་གཉིས་དང་ཡང་དག་པའི་ངག་ལས་ཀྱི་མཐའ་འཚོ་བ་གསུམ་མ་གཏོགས་ཐམས་ཅད་དང༌།

於第三靜慮、第四靜慮二者與根本初靜慮勝進者，除前二者，餘皆有;於前三無色，除前二者與正語、正業、正命三者，餘皆有;

སྲིད་རྩེ་དང་འདོད་ཁམས་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་འཕགས་ལམ་ཡན་ལག་མ་གཏོགས་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་སྟེ། ཁྱད་པར་ནི་འདོད་ཁམས་དང་སྲིད་རྩེ་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་མེད་པར་བཤད་པ་ཁས་མི་བླངས་ཏེ།

於有頂與欲界，除菩提分與聖道分，餘皆有。差別即不承許欲界及有頂無菩提分之說，

འགྲེལ་ཆེན་ལས། གང་ཡང་འདོད་པ་ཁམས་དང་སྲིད་རྩེ་ན། །བྱང་ཆུབ་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་སྤངས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་ལ་མི་མཁས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཉན་ཐོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན། ཞེས་གསལ་བར་གསུངས་པའི་ཕྱིར།

因《莊嚴光明釋》云:「『欲界與有頂，斷菩提道分』，此乃不善 巧方便故，是就聲聞而說。」如是明顯故。

བྱང་ཕྱོགས་སོ་བདུན་པོ་ཡང་བསྡུ་ན་རྫས་བཅུར་འདུ་བ་ཡིན་ཏེ། མཛོད་ལས། མིང་གིས་སྒོ་ནས་རྫས་སུ་བཅུ། །དད་དང་བརྩོན་འགྲུས་དྲན་པ་དང༌། །ཤེས་རབ་ཏིང་འཛིན་བཏང་སྙོམས་དགའ། །རྟོག་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས། །ཞེས་གསུངས།

འོ་ན་བྱང་ཕྱོགས་སོ་བདུན་སོ་སོའི་ངོ་བོ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།

問:然則，三十七菩提分各自體性為何?

ངོ་བོ་བཤད་པ་ལ་བདུན་ཡོད་དེ། སྡེ་ཚན་དང་པོ་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་བཤད་པ། གཉིས་པ་ཡང་དག་སྤོང་བ། གསུམ་པ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ། བཞི་པ་རྣམ་བྱང་དབང་པོ། ལྔ་པ་རྣམ་བྱང་གི་སྟོབས། དྲུག་པ་བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག །བདུན་པ་འཕགས་ལམ་ཡན་ལག་བཤད་པ་རྣམས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

答:闡述其體性有七:闡述第一組念住、第二正斷、第三神 足、第四清淨根、第五清淨力、第六菩提分與第七聖道支等。

དང་པོ་ལ་དྲུག་ཡོད་དེ། དམིགས་པ་ངོ་བོ་གྲོགས་བསྒོམ་ཚུལ་བསྒོམས་པའི་དགོས་པ་སྒྲ་དོན་བཤད་པ་རྣམས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

དང་པོ་དམིགས་པ་ཡོད་དེ། ལུས་ཚོར་སེམས་ཆོས་བཞི་དེའི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལུས་ལ་གསུམ་ཡོད་དེ། ནང་གི་ལུས་ཕྱིའི་ལུས་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀའི་ལུས་གསུམ་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

初者，所緣:身、受、心、法四者是其所緣。身有三:內身、外身、內外二者之身;

ཚོར་བ་ལ་གསུམ་ཡོད་དེ། བདེ་སྡུག་བཏང་སྙོམས་གསུམ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཡོད་དེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་དོན་གཅིག་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཆོས་ལ་གསུམ་ཡོད་དེ། ཚོར་བ་མ་གཏོགས་པའི་སེམས་བྱུང་དང་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་གསུམ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

受有三:樂、苦、捨;心即與識同義;法有三:除受外之心所、不 相應行與無為法。

ལུས་ཚོར་སེམས་ཆོས་བཞི་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་གི་དམིགས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། བྱིས་པ་རྣམས་ལུས་བདག་གི་གནས་སུ་ཞེན་པ་དང༌། ཚོར་བ་བདག་གི་ལོངས་སྤྱོད་དུ་ཞེན་པ་དང༌། སེམས་བདག་གི་ངོ་བོར་ཞེན་པ་དང༌། ཆོས་བདག་གི་གཞིར་ཞེན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་དེ་ལྟར་བཤད་པའི་ཕྱིར།

以身、受、心、法四者作為念住之所緣，有其理由，因諸童稚耽著 身為我之處所、耽著受為我之受用、耽著心為我之體性、耽著法為 我之基，而如是闡述故。

གཉིས་པ་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་བཞིའི་ངོ་བོ་ཡོད་དེ། དམིགས་པ་ལུས་ཚོར་སེམས་ཆོས་བཞི་ལ་དམིགས་ནས་རྣམ་པ་རང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་གཉིས་གཉིས་སུ་བརྟགས་ནས་སྒོམ་པར་བྱེད་པའི་དྲན་པ་དང་ཤེས་རབ་གང་རུང་དུ་གྱུར་པའི་ལམ་ཞུགས་ཀྱི་མཁྱེན་པ་ཅིག་ལ་འཇོག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཀུན་བཏུས་ལས། ངོ་བོ་གང་ཞེ་ན་དྲན་པ་དང་ཤེས་རབ་བོ། །ཞེས་གསུངས།

གསུམ་པ་དེའི་གྲོགས་ཡོད་དེ། དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་སེམས་བྱུང་རྣམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས་གྲོགས་གང་ཞེ་ན། དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སོ། །ཞེས་གསུངས།

བཞི་པ་སྒོམ་ཚུལ་ཡོད་དེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོམ་ཚུལ་དང༌། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོམ་ཚུལ་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དང་པོ་གྲུབ་སྟེ། ལུས་མི་གཙང་བ་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་སེམས་སྐད་ཅིག་གིས་སྐྱེ་འཇིག་བྱེད་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཀྱི་ཆོས་སྤང་བྱ་དང་རྣམ་བྱང་གི་ཆོས་བླང་བྱར་ཤེས་ནས་སྒོམ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར།

第四，觀法有二:自相觀法、共相觀法。初者成立，因了知身 是不淨、受是苦、心是剎那生滅、染污法是所斷與清淨法是所取， 後而熏修故。

གཉིས་པ་གྲུབ་སྟེ། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པ། ཟག་བཅས་ཐམས་ཅད་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྟོང་ཞིང་བདག་མེད་པ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཞི་ཞིང་དགེ་བའོ་སྙམ་དུ་སྒོམ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མཛོད་ལས། ལུས་ཚོར་སེམས་དང་ཆོས་རྣམས་ལ། །མཚན་ཉིད་གཉིས་སུ་ཡོངས་བརྟགས་པས། །ཞེས་གསུངས།

ལྔ་པ་བསྒོམ་པའི་དགོས་པ་ཡོད་དེ། བདེན་བཞིའི་བླང་དོར་ལ་འཇུག་པའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་ལུས་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་སྡུག་བདེན་ལ་འཇུག་སྟེ། འཁོར་བས་བསྡུས་པའི་ཟག་བཅས་ཀྱི་ལུས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་དུ་མཐོང་ནས་དེ་ལ་འབྲལ་འདོད་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར།

第五、觀之旨趣，乃為趣入四諦取捨。此復，身念住趣入苦 諦，因觀輪迴所攝有漏身為苦之自性後，生起欲離彼故;

ཚོར་བ་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ཀུན་འབྱུང་བདེན་པ་ལ་འཇུག་སྟེ། འཁོར་བས་བསྡུས་པའི་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཚོར་བ་སྲེད་པ་འདྲེན་ནུས་སུ་མཐོང་ནས་དེ་ལ་སྤོང་འདོད་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར། སེམས་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་འགོག་བདེན་ལ་འཇུག་སྟེ། གང་ཟག་གི་བདག་གིས་དབེན་པའི་སེམས་སྐད་ཅིག་གིས་སྐྱེ་འཇིག་བྱེད་པར་མཐོང་ནས། བདག་ཆད་ཀྱིས་དོགས་པའི་འཇིགས་པ་མེད་པས་འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱ་ནུས་སུ་མཐོང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར།

受念住趣入集諦，因觀輪迴所攝有漏受能引愛後，生起欲斷彼故; 心念住趣入滅諦，因觀遠離補特伽羅我之心剎那生滅後，未來無有 自將斷滅之疑懼，而了知滅〔諦〕能證故;

ཆོས་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ལམ་བདེན་ལ་འཇུག་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དོར་བྱ་དང༌། རྣམ་བྱང་གི་ཆོས་བླང་བྱར་རྟོགས་ནས་ལམ་སྒོམ་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དབུས་མཐའ་ལས། གནས་ངན་ལེན་ཕྱིར་སྲེད་རྒྱུའི་ཕྱིར། །གཞི་ཡི་ཕྱིར་དང་མ་རྨོངས་ཕྱིར། །བདེན་པ་བཞི་ལ་འཇུག་བྱ་བས། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ། །ཞེས་གསུངས།

དྲུག་པ་སྒྲ་དོན་ཡོད་དེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་དམིགས་པའི་ཡུལ་ལ་དྲན་པས་ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད་པས་ན་དེ་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཀུན་བཏུས་ལས། ཤེས་རབ་ཀྱི་དང་པོར་དམིགས་པའི་ཡུལ་ལ་སོ་སོར་ཕྱེ་བ་དེ་ཡི་རྗེས་སུ་དྲན་པས་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཁོ་ནའོ། །ཞེས་གསུངས།

第六、釋名，念安住於慧所緣境，故如是立名。《集論》云: 「初以慧各別分類所緣境，隨後以念安住。」

གཉིས་པ་ལ། སྔར་ལྟར་དྲུག་ལས།

第二(正斷)亦如前有六。

དང་པོ་དམིགས་པ་ཡོད་དེ། མི་དགེ་བ་སྐྱེས་པ་སྤོང་བ། མ་སྐྱེས་པ་མི་སྐྱེད་པ། དགེ་བ་སྐྱེས་པ་སྤེལ་བ། མ་སྐྱེས་པ་སྐྱེད་པ་དང་བཞི་་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

初者，所緣有四:斷已生不善、令未生不生、善已生增長、未生者令生。

གཉིས་པ་ངོ་བོ་ཡོད་དེ། སྤང་གཉེན་ལ་བླང་དོར་བྱེད་པར་སྤྲོ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་སུ་གྱུར་པའི་ལམ་ཞུགས་ཀྱི་མཁྱེན་པ་ཞིག་ལ་འཇོག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཀུན་བཏུས་ལས། ངོ་བོ་གང་ཞེ་ན་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །ཅེས་དང༌། མཛོད་ལས་བརྩོན་འགྲུས་ཡང་དག་འཇོག་ཅེས་བྱ། །ཅེས་གསུངས།

གསུམ་པ་གྲོགས་ཡོད་དེ། དེ་དག་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སེམས་སེམས་བྱུང་རྣམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཀུན་བཏུས་ལས། གྲོགས་གང་ཞེ་ན། དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སོ། །ཞེས་གསུངས།

བཞི་པ་སྒོམ་ཚུལ་ཡོད་དེ། ཀུན་བྱང་གི་ཆོས་ལ་བླང་དོར་བྱེད་པ་ལ་དང་པོར་འདུན་པའི་འདུན་པ་བསྐྱེད་ནས་སྒོམ་པ། སྒོམ་ཚུལ་དང་པོ་དང༌། དེར་འདུན་པ་ལ་འབད་པ་གཉིས་པ་དང༌། འབད་པའི་སྒོ་ནས་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་གསུམ་པ་དང༌། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པས་བྱིང་བའི་དབང་གིས་དམིགས་པ་མི་གསལ་ན་དང་བར་འགྱུར་བའི་ཡིད་བྱེད་ཀྱིས་སེམས་གཟེངས་བསྟོད་ནས་སྒོམ་པ་བཞི་པ་དང༌། རྒོད་པའི་དབང་གིས་གཡེང་བར་གྱུར་ན་སྐྱོ་བར་འགྱུར་བའི་ཡིད་བྱེད་ཀྱིས་སེམས་རབ་ཏུ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་སྒོམ་ཚུལ་ལྔ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།

第四，修法即取捨染淨法，先起欲求而修乃第一修法;精勤於欲求彼即第二;以精勤門發精進是第三;發精進〔時〕，若因沉沒力，所緣不明，以清淨作意令心策舉而修為第四;若因掉舉力散亂，以厭離作意令心善安住謂第五修法。

མདོ་ལས། མི་དགེ་བ་སྐྱེས་པ་སྤོང་བ་དང༌། མ་སྐྱེས་པ་མི་སྐྱེད་པ། དགེ་བ་སྐྱེས་པ་སྤེལ་བ། མ་སྐྱེས་པ་སྐྱེད་ཕྱིར་དུ་འདུན་པ་བསྐྱེད། འབད། བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ། སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན། རབ་ཏུ་འཇོག ཞེས་དང༌།

རྒྱན་ལས། སྒོམ་པ་ལ་ནི་རྟེན་ནས་སུ། །རྣལ་འབྱོར་རྒྱུ་མཚན་བཅས་སྒོམ་པ། །ཡང་དག་སྤོང་བ་ཐམས་ཅད་ལ། །གཉེན་པོ་ཞེས་ནི་རབ་ཏུ་བརྗོད། །ཞེས་དང༌།

ཀུན་བཏུས་ལས་ཀྱང༌། སྒོམ་པ་ནི་འདུན་པ་བསྐྱེད། འབད། བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ། སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན། རབ་ཏུ་འཇོག་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་སྒོམ་པ་གནས་དང་བཅས་པའོ། །ཞེས་གསུངས།

ལྔ་པ་བསྒོམས་པའི་དགོས་པ་ཡོད་དེ། མི་དགེ་བ་སྐྱེས་པ་སྤོང་བ་སོགས་བཞིའི་དགོས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

第五、修習之旨趣，即斷已生不善等四種旨趣。

དྲུག་པ་སྒྲ་དོན་ཡོད་དེ། སྤྱིར་ན་དགེ་བ་སྐྱེས་པ་སྤེལ་བ་སོགས་ཡོད་ཀྱང་མི་དགེ་བ་སྐྱེས་པ་ཡང་དག་པར་སྤོང་བར་བྱེད་པས་ཡང་དག་སྤོང་བ་ཞེས་ཕྱོགས་གཅིག་གི་སྒོ་ནས་བཤད་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་ཡང་དག་པར་འཇོག་པས་ན་ཡང་དག་སྤོང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མཛོད་འགྲེལ་ལས། ཅིའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་ལ་ཡང་དག་པར་འཇོག་པར་རབ་ཏུ་བཤད་ཅེ་ན། དེའི་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཡང་དག་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གསུངས།

གསུམ་པ་ལ་ཡང་སྔར་ལྟར་དྲུག་ལས་དང་པོ་དམིགས་པ་ཡོད་དེ།

第三(神足)亦如前有六。

ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་ནས་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་སྤྲུལ་བསྒྱུར་སྣ་ཚོགས་པ་ནི་དེའི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།

依三摩地所成辦之種種神變即彼所緣。

གཉིས་པ་ངོ་བོ་ཡོད་དེ། ཉེས་པ་ལྔའི་གཉེན་པོར་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་བརྒྱད་བསྒོམ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་གྱུར་པའི་ལམ་ཞུགས་ཀྱི་མཁྱེན་པ་ཞིག་ལ་འཇོག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཀུན་བཏུས་ལས། ངོ་བོ་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །ཞེས་དང༌། མཛོད་ལས། རྫུ་འཕྲུལ་རྐང་པ་ཏིང་འཛིན་ཏོ། །ཞེས་གསུངས།

གསུམ་པ་གྲོགས་ཡོད་དེ། འདུན་པ་བརྩོན་འགྲུས་སེམས་པ་དཔྱོད་པ་བཞི་དང་དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་སེམས་བྱུང་རྣམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཀུན་བཏུས་ལས། འདུན་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་སེམས་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སོ། །ཞེས་གསུངས།

གྲོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཕྱེ་བའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞིའི་ངོ་བོ་ཡང་ཡོད་དེ། གུས་སྦྱོར་གྱི་བརྩོན་འགྲུས་བསྒོམས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་འདུན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པའི་ངོ་བོ་དང༌།

རྟག་སྦྱོར་གྱི་བརྩོན་འགྲུས་བསྒོམས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པའི་ངོ་བོ་དང༌།

「依修無間精進，而得三摩地為主」，乃勤神足之體性;

སྔོན་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པའི་སྐྱེས་སྟོབས་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་སེམས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པའི་ངོ་བོ་དང༌།

「依昔修三摩地俱生得之力，而得三摩地為主」，乃心神足之體性;

གཞན་གྱིས་བསྟན་པའི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་དཔྱོད་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།

「依善擇他教法，而得三摩地為主」，乃觀神足之體性。

ཀུན་བཏུས་ལས། འདུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། གང་གུས་པར་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་རེག་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། གང་རྒྱུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་རེག་པའོ། །སེམས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། གང་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་རེག་པའོ། །དཔྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། གང་གཞན་གྱིས་བསྟན་པའི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་རེག་པའོ། །ཞེས་གསུངས།

བཞི་པ་སྒོམ་ཚུལ་ལ་གཉིས་ཡོད་དེ། དབུས་མཐའ་ནས་བཤད་ཚུལ་དང༌། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ནས་བཤད་ཚུལ་གཉིས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

第四、修法有:《辨中邊論》、《大乘莊嚴經論》二說。

དང་པོ་གྲུབ་སྟེ། ཉེས་པ་ལྔའི་གཉེན་པོར་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་བརྒྱད་སྒོམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དབུས་མཐའ་ལས། ཉེས་པ་ལྔ་སྤོང་འདུ་བྱེད་བརྒྱད། །བརྟེན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའོ། །ཞེས་གསུངས།

ཉེས་པ་ལྔ་ཡོད་དེ། སྦྱོར་བའི་དུས་སུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒོམ་པ་ལ་མི་སྤྲོ་བའི་ལེ་ལོ་དང༌། གདམས་ངག་བརྗེད་པའི་ཉེས་པ་དང༌། དངོས་གཞིའི་དུས་སུ་བྱིང་རྒོད་འབྱུང་བ་དང༌། བྱིང་རྒོད་བྱུང་བའི་ཚེ་གཉེན་པོ་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པ་དང༌། མ་བྱུང་བའི་ཚེ་གཉེན་པོ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་ཉེས་པ་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།

五過患即:加行時不悅修三摩地之懈怠、忘卻教授之過患、正行時 出現沉掉、沉掉現時不作功用、沉掉未現時作功用之過。

དེ་ཉིད་ལས། ལེ་ལོ་དང་ནི་གདམས་ངག་རྣམས། །བརྗེད་དང་བྱིང་དང་རྒོད་པ་དང༌། །འདུ་མི་བྱེད་དང་འདུ་བྱེད་དེ། །འདི་དག་ཉེས་པ་ལྔར་འདོད་དོ། །ཞེས་གསུངས།

《辨中邊論》云:「懈怠忘聖言，及沉沒掉舉，不作行作行，是為 五過失。107」

སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་བརྒྱད་ཡོད་དེ། ལེ་ལོའི་གཉེན་པོ་བཞི་དང༌། ཉེས་པ་ལྷག་མ་བཞིའི་གཉེན་པོ་བཞི་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དང་པོ་གྲུབ་སྟེ། ལེ་ལོའི་གཉེན་པོ་དངོས་བརྩོན་འགྲུས་དང༌། དེའི་གནས་འདུན་པ་དང༌། དེའི་རྒྱུ་དད་པ་དང༌། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཤིན་སྦྱངས་རྣམས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། གནས་དང་དེ་ལ་གནས་པ་དང༌། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་དུའོ། །ཅེས་གསུངས།

ཕྱི་མ་གྲུབ་སྟེ། གདམས་ངག་བརྗེད་པའི་གཉེན་པོར་དམིགས་རྣམ་མི་བརྗེད་པའི་དྲན་པ་དང༌། བྱིང་རྒོད་ཀྱི་གཉེན་པོར་བྱིང་རྒོད་བྱུང་བ་ལ་བྱུང་བར་ཤེས་པའི་ཤེས་བཞིན་དང༌། ཉེས་པ་བཞི་པའི་གཉེན་པོར་བྱིང་རྒོད་སྤོང་བའི་སེམས་པ་དང༌། ལྔ་པའི་གཉེན་པོར་འབད་མེད་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་འཇུག་པའི་བཏང་སྙོམས་སྒོམ་དགོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། དམིགས་པ་བརྗེད་པར་མ་གྱུར་དང༌། །བྱིང་དང་རྒོད་པ་རྟོགས་པ་དང༌། དེ་སྤོང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དང༌། །ཞི་ཚེ་རྣལ་དུ་འཇོག་པའོ། །ཞེས་གསུངས།

གཉིས་པ་རྒྱན་ནས་བཤད་པའི་ཚུལ་ཡོད་དེ། རྒྱན་ལས། རྟེན་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང༌། །ཐབས་དང་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཡི། །བརྟེན་པ་རྣམས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི། །རྐང་པ་མཚན་ཉིད་མཆོག་ལྡན་བཞི། །ཞེས་རྟེན་དང༌། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང༌། ཐབས་དང་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་སྟེ། ཁྱད་ཆོས་བཞིའི་སྒོ་ནས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཤད་པའི་ཕྱིར།

ལྔ་པ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། སྤྲུལ་བསྒྱུར་སྣ་ཚོགས་འཇུག་པའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར།

第五、旨趣:為趣入種種變化故。

དྲུག་པ་སྒྲ་དོན་ཡོད་དེ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་སྒོ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རབ་འབྱམས་སུ་བགྲོད་པའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པས་རྐང་པ་གཉིས་པ་དང་འདྲ་བས་དེ་ལྟར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར།

第六、釋名:以神足門具足往無邊佛土之能力，似二足，故如是稱。

བཞི་པ་ལ་ཡང་སྔར་ལྟར་དྲུག་ལས། དང་པོ་རྣམ་བྱང་དབང་པོའི་དམིགས་པ་ཡོད་དེ། ཐེག་པ་ཐུན་མོང་བ་ལྟར་ན་བདེན་བཞིའི་བླང་དོར་ལ་འཇུག་པ་དེ་དེའི་དམིགས་པ་དང༌། ཐེག་ཆེན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ལྟར་ན་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་དེ་དད་པའི་དབང་པོའི་དམིགས་པ་དང༌། རྒྱལ་སྲས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་རླབས་ཆེན་པོ་རྣམས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོའི་དམིགས་པ་དང༌། ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་མང་དུ་ཐོས་པ་དེ་དྲན་པའི་དབང་པོའི་དམིགས་པ་དང༌། ཐེག་ཆེན་གྱི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་དེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོའི་དམིགས་པ་དང༌། དེས་བསྡུས་པའི་ལྷག་མཐོང་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོའི་དམིགས་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྒྱན་ལས། བྱང་ཆུབ་སྤྱོད་དང་ཐོས་མཆོག་དང༌། །ཞི་གནས་ལྷག་མཐོང་དད་སོགས་ཀྱི། །གཞི་ཡིན་ཕྱིར་ནི་ཤེས་བྱ་སྟེ། །ཞེས་གསུངས།

གཉིས་པ་ངོ་བོ་ཡོད་དེ། རང་འབྲས་འཕགས་ལམ་སྐྱེད་པ་ལ་རང་དབང་དུ་གྱུར་པའི་སྦྱོར་ལམ་དྲོད་ཡན་ཆད་ཀྱི་དད་སོགས་ལྔ་ལ་འཇོག་པའི་ཕྱིར།

第二、體性安立為「自在生起自果聖道之加行道煖位以上之信 等五者」。

གསུམ་པ་གྲོགས་ནི་སྔར་བཞིན།

第三、助伴如前。

བཞི་པ་སྒོམ་ཚུལ་ཡོད་དེ། ཐེག་པ་ཐུན་མོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ན་བདེན་བཞིའི་བླང་དོར་ལ་ཡིད་ཆེས་པའི་དད་པ་སྒོམ་པ་དང༌། བདེན་བཞིའི་བླང་དོར་ལ་སྤྲོ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་དང༌། དེའི་བླང་དོར་ལ་སེམས་མི་བརྗེད་པར་འཛིན་པ་དང༌། དེའི་བླང་དོར་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒོམ་པ་དང༌། དེའི་བླང་དོར་ལ་དཔྱོད་པར་བྱེད་པ་རྣམས་རིམ་པ་བཞིན་དུ་དད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་དྲན་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་ལྔའི་སྒོམ་ཚུལ་ཡིན།

ཐེག་ཆེན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ལྟར་ན། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཡིད་ཆེས་པའི་དད་པ་སྒོམ་པ་དང་རྒྱལ་སྲས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་སྤྲོ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་དང༌། ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་ཐོས་པ་མི་བརྗེད་པར་འཛིན་པ་དང༌། ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པ་དང༌། དེའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ལྷག་མཐོང་ལ་དཔྱོད་པར་བྱེད་པ་རྣམས་རིམ་པ་བཞིན་དུ་དད་སོགས་དབང་པོ་ལྔའི་སྒོམ་ཚུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།

若以大乘不共而言，於無上菩提修勝解信、作歡喜佛子行之精 進、不忘失所聞之大乘法、一心安住於大乘法所攝之奢摩他、觀擇 彼道所攝之毘鉢舍那，依次為信等五根之修法。

ལྔ་པ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། བདེན་པ་མྱུར་དུ་རྟོགས་པ་དང་སྦྱོར་ལམ་བཞི་རྫོགས་པའི་དགོས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཀུན་བཏུས་ལས། འབྲས་བུ་གང་ཞེ་ན། བདེན་པ་མྱུར་དུ་རྟོགས་པ་དང་དྲོ་བར་གྱུར་པ་དང༌། རྩེ་མོ་དང་བཟོད་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ནི་རྟོགས་པའོ། །ཞེས་གསུངས།

དྲུག་པ་སྒྲ་དོན་ཡོད་དེ། རང་འབྲས་འཕགས་ལམ་བསྐྱེད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པས་ན་དེ་ལྟར་བཤད་པའི་ཕྱིར།

第六、釋名:自在生自果聖道，故如是稱。

ལྔ་པ་ལ་ཡང་སྔར་ལྟར་དྲུག་ལས། གཞན་རྣམས་དབང་པོ་དང་འདྲ་ལ། ངོ་བོ་ནི་སྦྱོར་ལམ་བཟོད་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་དད་སོགས་ལྔ་ལ་སྟོབས་ཞེས་བྱ་སྟེ། མ་དད་པ་སོགས་ཀྱིས་ཚུར་བརྫི་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། སྒྲ་དོན་ཡང་དེ་ཡིན་ཏེ། རྒྱན་ལས། མི་མཐུན་ཕྱོགས་རྣམས་ཉམས་ཆུང་བས། །དེ་དག་ཉིད་ལ་སྟོབས་ཞེས་བྱ། །ཞེས་གསུངས།

འོ་ན་དད་སོགས་ལྔ་སྦྱོར་ལམ་དྲོད་རྩེ་གཉིས་ཀྱི་སྐབས་སུ་རྣམ་བྱང་གི་དབང་པོ་དང༌། བཟོད་མཆོག་གཉིས་ཀྱི་སྐབས་སུ་རྣམ་བྱང་གི་སྟོབས་སུ་འཇོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན།

問:然則，云何安立信等五者於加行道煖、頂二位時為清淨 根，忍、世第一法二位時為清淨力之原因?

དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། དྲོད་རྩེ་གཉིས་ཀྱི་སྐབས་སུ་མ་དད་པ་སོགས་ཀྱིས་བརྫི་བར་ནུས་ཤིང༌། བཟོད་མཆོག་གཉིས་ཀྱི་སྐབས་སུ་བརྫི་བར་མི་ནུས་པའི་ཆ་ནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མཛོད་འགྲེལ་ལས། ཅིའི་ཕྱིར་དབང་པོ་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་སྟོབས་སུ་བཤད་ཅེ་ན། ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་བརྫི་བ་དང་བརྫི་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཅེས་དང༌།

འགྲེལ་ཆེན་ལས། དབང་པོ་ལྔ་དང་སྟོབས་ལྔ་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། མ་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་དང༌། དད་པ་ལ་སོགས་པའི་གཉེན་པོ་གཉིས་དང་འདྲེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དབང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་མ་འདྲེས་པར་གཉེན་པོ་འབའ་ཞིག་འབྱུང་བ་ནི་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས།

《莊嚴光明釋》云:「若謂五根與五力有何差別?不信等所治品與 信等能治二者雜生，故名根;非與所治品雜生，獨生能治，乃名力。」

སྡེ་ཚན་དྲུག་པ་ལའང་སྔར་ལྟར་དྲུག་ལས།

第六組(菩提分)亦如前有六。

དང་པོ་དམིགས་པ་ཡོད་དེ། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་དེ་བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་གི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མཐོང་ལམ་དུ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་དེས་བདེན་བཞིའི་རྣམ་པ་ལ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་བདེན་པ་མངོན་རྟོགས་སུ་བཞག་པའི་ཕྱིར།

初者，所緣，四聖諦，乃覺支之所緣故，因於見道所證之菩 提，以緣四諦行相門而安立為諦現觀故。

གཉིས་པ་ངོ་བོ་ཡོད་དེ་མཐོང་ལམ་དུ་ཐོབ་པའི་དྲན་པ་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་འབྱེད་བརྩོན་འགྲུས་དགའ་བ་ཤིན་སྦྱངས་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཏང་སྙོམས་རྣམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར།

第二、體性乃「見道所證之念、擇法、精進、喜、輕安、定與 捨」。

གསུམ་པ་གྲོགས་ཡོད་དེ། དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་སེམས་བྱུང་རྣམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར།

第三、助伴乃與彼等相應之諸心、心所。

བཞི་པ་སྒོམ་ཚུལ་ནི། སྡུག་ཀུན་གཉིས་སྤང་བྱ་དང༌། འགོག་ལམ་གཉིས་བླང་བྱར་སྒོམ་པ་སྟེ། མདོ་ལས། དབེན་པ་ལ་གནས་པ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་གནས་པ། འགོག་པ་ལ་གནས་པ། རྣམ་པར་སྤོང་བས་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་སྒོམ་པའོ། །ཞེས་གསུངས།

第四、修法:修習苦集二者是所斷，滅道二者是所取，經云: 「修住遠離、住離貪、住滅、以斷轉變。」

ལྔ་པ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། མཐོང་སྤངས་སྤོང་བ་དང་འགོག་ལམ་མྱུར་དུ་རྫོགས་པ་སོགས་ཀྱི་དགོས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

第五、旨趣:具有斷見斷與迅速圓滿滅道等旨趣。

དྲུག་པ་སྒྲ་དོན་ཡོད་དེ། ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཡིན་ལ། དེ་ཐོབ་བྱེད་ཀྱི་ཆ་ཤས་སམ་ཡན་ལག་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་བཤད་པའི་ཕྱིར།

第六、釋名:知盡無生智乃菩提，能證彼之分或支分，故如是 稱。

དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་བདུན་དུ་བཤད་པ་དེ་ཉིད་ལྔར་འདུས་ཏེ། དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི་གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་དང༌། ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་འབྱེད་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ཡན་ལག་དང༌། བརྩོན་འགྲུས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི་ངེས་འབྱུང་གི་ཡན་ལག་དང༌། དགའ་བ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་དང༌། ཤིན་སྦྱངས་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཏང་སྙོམས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གསུམ་ནི་ཉོན་མོངས་མེད་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་འདུས་ཤིང་

如是所言七等覺支攝為五:念等覺支乃安住支，擇法等覺支即 自性支，精進等覺支是出離支，喜等覺支乃利益支，輕安、定、捨 三等覺支即攝於無染支。

གསུམ་པོ་ཡང༌། ཤིན་སྦྱངས་ནི་ཉོན་མོངས་མེད་པའི་གཞིའི་ཡན་ལག ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་དེའི་གནས་ཀྱི་ཡན་ལག བཏང་སྙོམས་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་འཇོག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དབུས་མཐའ་ལས། རང་བཞིན་ཡན་ལག་གནས་ཡན་ལག །གསུམ་པ་ངེས་འབྱུང་ཡན་ལག་སྟེ། །བཞི་པ་ཕན་ཡོན་ཡན་ལག་ཡིན། །རྣམ་གསུམ་ཉོན་མོངས་མེད་ཡན་ལག །དི་ལ་གཞི་དང་གནས་དང་ནི། །ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས།

དེ་ཡང་མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། བྱང་སེམས་མཐོང་ལམ་པ་དེ་འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་དང་འདྲ་ཞིང་ཡན་ལག་བདུན་པོ་དེ་རྒྱལ་སྲིད་སྣ་བདུན་དང་འདྲ་བར་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། ཡོན་ཏན་དེ་ལྡན་བྱང་སེམས་ནི། །འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་བ་འདྲ་བར་བཞེད། །རྟག་ཏུ་རིན་ཆེན་བདུན་ལྟ་བུའི། །བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱིས་བསྐོར། །ཞེས་གསུངས།

རྒྱལ་སྲིད་སྣ་བདུན་དང་འདྲ་ཚུལ་བཤད་ན། དྲན་པ་ནི་འཁོར་ལོ་དང་འདྲ་སྟེ། སྤང་བྱ་མ་རྒྱལ་བ་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་འབྱེད་ནི་གླང་པོ་དང་འདྲ་སྟེ། ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ལྟ་བུའི་སྤང་བྱ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པའི་ཕྱིར། བརྩོན་འགྲུས་ནི་རྟ་མཆོག་དང་འདྲ་སྟེ། བྱ་བ་མྱུར་དུ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དགའ་བ་ནི་ནོར་བུ་དང་འདྲ་སྟེ། ནོར་བུས་དགའ་བར་བྱེད་པ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་དགའ་བས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར།

若論與七寶相似之理，即:念似輪寶，因於所斷未勝而令勝 故;擇法似象寶，因摧滅猶如外敵之所有分別所斷故;精進似駿馬 寶，因令事速疾成辦故;喜似珍寶，因如珍寶令作歡喜般，彼亦令 法喜增廣故;

ཤིན་སྦྱངས་ནི་བཙུན་མོ་དང་འདྲ་སྟེ། ལུས་སེམས་ལ་བདེ་བ་སྟེར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཁྱིམ་བདག་དང་འདྲ་སྟེ། ཇི་ལྟར་བསམ་པ་བཞིན་གྱི་ཡོན་ཏན་ལ་དབང་འབྱོར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། བཏང་སྙོམས་ནི་བློན་པོ་དང་འདྲ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཇི་་ལྟར་བཞེད་པ་བཞིན་གནས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་རྒྱན་ལས། མ་རྒྱལ་བ་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད། །དམ་པ་དག་ནི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད། །ཅེས་གསུངས་སོ།

།སྡེ་ཚན་བདུན་པ་ལ་ཡང་སྔར་ལྟར་དྲུག་ལས།

第七組(聖道支)亦如前有六。

དང་པོ་དམིགས་པ་ཡོད་དེ། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་དེ་འཕགས་ལམ་ཡན་ལག་གི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།

初者，所緣，四聖諦乃聖道支之所緣故。

གཉིས་པ་ངོ་བོ་ཡོད་དེ། མཐོང་ལམ་ཡན་ཆད་ཀྱི་མཉམ་གཞག་ཏུ་རྟོགས་པའི་ལྟ་བ་དེ་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱོད་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་འབྱེད་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང༌། མཉམ་གཞག་ཏུ་རྟོགས་པའི་ལྟ་བ་དེ་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་གཞན་ལ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ངག་ཀུན་ནས་སློང་བྱེད་ཀྱི་རྟོག་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང༌། ངག་གི་ལས་རྣམ་པར་དག་པའི་མཁྱེན་པ་དེ་ཡང་དག་པའི་ངག་དང༌།

第二、體性:「於見道以上之根本定時所通達之見，於後得時 以別擇慧作觀擇之擇法」，乃正見;「根本定時所通達之見，於後 得時引發揭示於他之語之思惟」，乃正思惟;「語業清淨智」，乃正語;

ལུས་ཀྱི་ལས་རྣམ་པར་དག་པའི་མཁྱེན་པ་དེ་ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང༌། ལུས་ངག་གཉིས་ཀའི་ལས་རྣམ་པར་དག་པའི་མཁྱེན་པ་དེ་ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་དང༌། སྒོམ་སྤངས་སྤོང་བ་ལ་སྤྲོ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་དེ་ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་དང༌། ཞི་གནས་ཀྱི་དམིགས་པ་མི་བརྗེད་པར་འཛིན་པའི་དྲན་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་དང༌། དྲན་པས་བཟུང་བའི་ཡུལ་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་མཉམ་པར་འཇོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར།

「身業清淨智」乃正業;「身語二業清淨智」乃正命;「欣斷修斷之精進」乃正精進;「不忘失執取奢摩他所緣之念」乃正念;「念於所取境一心等持之定」，乃正定。

གསུམ་པ་གྲོགས་ཡོད་དེ། དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་སེམས་བྱུང་རྣམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར།

第三、助伴乃與彼等相應之心、心所。

བཞི་པ་སྒོམ་ཚུལ་ཡོད་དེ། མཉམ་གཞག་ཏུ་རྟོགས་པའི་ལྟ་བ་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་དཔྱོད་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་སྒོམ་པ་ནས། དྲན་པས་དམིགས་པའི་ཡུལ་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་མཉམ་པར་འཇོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒོམ་པའི་བར་རྣམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར།

第四、修法:修根本定時所通達之見，於後得時作觀擇之慧， 乃至修習念於所取境一心等持之定。

ལྔ་པ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། མཐོང་སྒོམ་གྱི་ལམ་མ་སྐྱེས་པ་སྐྱེད་པ་དང༌། སྐྱེས་པ་རྣམས་མྱུར་དུ་རྫོགས་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།

第五、旨趣:為令見修道未生者令生、已生速圓滿故。

དྲུག་པ་སྒྲ་དོན་ཡོད་དེ། མཐོང་སྤངས་ལས་རིང་དུ་སོང་བས་ན་འཕགས་པ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པས་ན་ལམ། འཕགས་ལམ་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་པས་ན་ཡན་ལག་ཅེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་བཞིན་ནོ།

第六、釋名:遠離見斷，故名「聖」;往涅槃城，故名「道」; 聖道之一方，故名「支」，例如:身體之支分。

།དེ་དག་འཕགས་ལམ་ཡན་ལག་ཏུ་འགྱུར་ཚུལ་ཡོད་དེ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ནི་མཉམ་གཞག་ཏུ་རྟོགས་པའི་ལྟ་བ་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་དང༌། ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་ནི་མཉམ་གཞག་ཏུ་རྟོགས་པའི་ལྟ་བ་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་གཞན་ལ་གོ་བར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་དང༌། ཡང་དག་པའི་ངག་ལས་ཀྱི་མཐའ་འཚོ་བ་གསུམ་ནི་གཞན་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་སོགས་གསུམ་ནི་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་ཏུ་འདུ་བའི་ཕྱིར།

彼等成為聖道支之理:正見乃根本定時所通達之見，於後得時 為善觀擇之支;正思惟乃根本定時所通達之見，於後得時令他領會 之支;正語、正業、正命三者，乃令他信支;攝正精進等三，為對 治支故。

དེ་ཡང་ཡང་དག་པའི་ངག་སོགས་གསུམ་གཞན་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་ཡིན་ཏེ། དང་པོས་ལྟ་བ་རྣམ་དག་ཏུ་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད། གཉིས་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་དག་ཏུ་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད། གསུམ་པས་འདོད་པ་ཆུང་ཞིང་ཡོ་བྱད་བཉུངས་པར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་སོགས་གསུམ་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་ཡིན་ཏེ།

此復，正語等三者是令他信支，因初者令相信是清淨見;次者 令相信是清淨戒;三者令相信是少欲少資具故。

ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་སྒོམ་སྤངས་ཀྱི་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་དང༌། ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་བྱིང་རྒོད་ཀྱི་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་དང༌། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དབང་ངམ་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་ཡིན་པའི་ཕྱིར།

正精進等三者是對治支，因正精進是修斷之對治支;正念即沉掉之 對治支;正定是自在或等至障之對治支故。

དེ་ལྟར་ཡང་དབུས་མཐའ་ལས། ཡོངས་སུ་དཔྱོད་དང་གོ་བྱེད་དང༌། །རྣམ་གསུམ་གཞན་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད། །མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་གཉེན་པོར་ནི། །ལམ་གྱི་ཡན་ལག་དེ་བརྒྱད་དོ། །ལྟ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོ་བྱད་བཉུངས། །གཞན་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་འདོད། ། ཉོན་མོངས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་དབང༌། །མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་གཉེན་པོའ ོ། །ཞེས་གསུངས།

གཉིས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཡོད་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་རྣམ་པ་བཤད་དུ་ཡོད་དེ། གཉེན་པོའི་ལམ་སྤྲུལ་ལམ་མཐོང་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་ཀྱི་ལམ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་སྤོང་བའི་ལམ་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་ལམ་དང་སྡེ་ཚན་དྲུག་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

第二、講說隨順於菩薩具足之一切相智行相，有六群組:對治道、變化道、現法樂住道、出世道、斷道、唯佛道。

དང་པོ་ཡོད་དེ། ཐུན་མོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང༌། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

初者有二:以共而言、以不共而言。

དང་པོ་ཡོད་དེ། ཐུན་མོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང༌། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང༌། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

初者，以共而言有三:空解脫門三摩地、無相解脫門三摩地、 無願解脫門三摩地。

དེ་གསུམ་གྱི་དམིགས་པ་ཡོད་དེ། དང་པོས་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའི་ཁྱད་ཆོས་སྟོང་བདག་མེད་གཉིས་ལ་དམིགས། གཉིས་པས་འགོག་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ལ་དམིགས། གསུམ་པས་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའི་ཁྱད་ཆོས་མི་རྟག་སྡུག་བསྔལ་གཉིས་དང༌། ཀུན་འབྱུང་བདེན་པའི་རྣམ་པ་བཞི་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང༌།

彼三之所緣，初緣苦諦之空、無我二差別法;中緣滅道之八行相; 後緣苦諦之無常、苦二差別法與集諦之四行相。

མཛོད་ལས་ཀྱང་བདེན་བཞི་དེའི་དམིགས་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར། རྒྱན་ལས་ནི། ཆོས་ཀྱི་སྡོམ་བཞི་དེའི་དམིགས་པར་བཤད་དེ། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ། ཟག་བཅས་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བ་གཉིས་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྨོན་པ་མེད་པའི་དམིགས་པ་དང༌།

《俱舍論》亦闡述四諦為其所緣，《大乘莊嚴經論》闡述四法 嗢柁南為彼所緣，因宣說諸行無常、有漏皆苦二者，乃無願解脫門 之所緣;

ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་ཞིང་བདག་མེད་པ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་པ་དང༌། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞི་བ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་མཚན་མ་མེད་པའི་དམིགས་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། ཏིང་འཛིན་གསུམ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ། །ཆོས་ཀྱི་སྡོམ་ནི་རྣམ་པ་བཞི། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་བཤད། །ཞེས་གསུངས།

མཛོད་ལས་བཤད་ཚུལ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་འགོག་བདེན་གྱི་རྣམ་པ་བཞིའི་རྣམ་པ་ཅན་དང༌། སྨོན་མེད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལམ་བདེན་གྱི་རྣམ་པ་བཞི། ཀུན་འབྱུང་གི་རྣམ་པ་བཞི། སྡུག་བདེན་གྱི་མི་རྟག་སྡུག་བསྔལ་ཏེ་རྣམ་པ་བཅུ་སྒོམ་པ་དང༌། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་སྡུག་བདེན་གྱི་སྟོང་བདག་མེད་གཉིས་སྒོམ་པར་བཤད་དེ།

《俱舍論》之說法:無相三摩地具滅諦四行相;無願三摩地修 道諦四行相、集〔諦〕四行相、苦諦之無常、苦，共十行相;空三 摩地則修苦諦之空、無我二者，

དེ་ཉིད་ལས། མཚན་མེད་ཞི་བའི་རྣམ་པ་དང༌། སྟོང་ཉིད་བདག་མེད་སྟོང་ཉིད་དུ། །འཇུག་པའོ་སྨོན་པ་མེད་པ་ནི། །དེ་ལས་གཞན་བདེན་རྣམ་པ་དང༌། །ཞེས་གསུངས།

དེས་ན་མི་རྟག་སོགས་བཅུ་དྲུག་དང་ཆོས་ཀྱི་སྡོམ་བཞི་དང༌། ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་འཇུག་ལྡོག་སྒོམ་པ་སོགས་སྐྱེས་བུ་འབྲིང་དང་ཐུན་མོང་བའི་བསམ་པ་སྦྱོང་བ་ནི། ཐུན་མོང་བའི་རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་སྒོམ་ཚུལ་ལོ།

是故，修無常等十六、四法嗢柁南、與十二緣起順逆觀等共中 士意樂，是共三解脫門之修法。

།འོ་ན་ཐུན་མོང་བའི་རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་བསྒོམས་པ་དེ་དག་གཉེན་པོའི་ལམ་དུ་ཇི་ལྟར་འཇོག་ཅེ་ན།

問:然則，如何安立修彼等共三解脫門為對治道?

དེའི་འཇོག་ཚུལ་ཡོད་དེ། ཐུན་མོང་བའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་གཉེན་པོ་བྱེད། ཏིང་ངེ་འཛིན་གཉིས་པས་དེའི་རྒྱུན་གྱི་ཚུལ་མིན་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་བྱེད། ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་པས་ཁམས་གསུམ་ལ་དོན་དམ་པར་ཐོབ་བྱར་སྨོན་པའི་གཉེན་པོ་བྱེད་པའི་ཕྱིར།

答:安立彼之理:共空解脫門三摩地對治我見、第二三摩地對 治其續流之非理作意、第三三摩地對治祈願三界為勝義所得。

འོ་ན་མདོ་ལས། སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། མཚན་མ་མེད་པ་དང༌། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་ཞེས་གསུངས་པ་དང༌། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང༌། མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང༌། སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་གསུངས་པ་དང༌། ཡང་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་མཚན་མ་མེད་པ་ཉིད་དང༌། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྨོན་པ་མེད་པ་ཉིད་དང༌། ཞེས་གསུངས་པའི་ཁྱད་པར་གང་ཞེ་ན།

問:然則，經云:「空、無相、無願。」〔又〕云:「空三摩地、無相三摩地、無願三摩地。」復云:「空解脫門、無相解脫 門、無願解脫門。」如是宣說之差別為何?

答:差別乃初總表緣空性之聞、思、修三慧;次明緣空性之 世、出世修所成道;後唯顯緣空性之出世修所成故，

བསྡུ་བ་ལས། གང་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། སྨོན་པ་མེད་པ་དང༌། མཚན་མ་མེད་པ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་གསུངས་པ་དེར་ནི་དེ་དག་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་ཡིན་པར་ལྟ་བར་བྱའོ། །གང་དུ་དེ་དག་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒྲ་ཁོ་ནར་གསུངས་པ་དེར་ནི་དེ་དག་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་ལྟ་བར་བྱའོ། །གང་དུ་དེ་དག་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོའི་སྒྲར་གསུངས་པ་དེ་ནི་དེ་དག་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་ལྟ་བར་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས།

གཉིས་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་བཞག་ཏུ་ཡོད་དེ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བདེན་སྟོང་དུ་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང༌། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་བདེན་སྟོང་དུ་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང༌། དེ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བདེན་སྟོང་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྨོན་མེད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར།

第二(以不共而言)，安立三不共解脫門:現前通達諸法性諦實空本智，乃空解脫門三摩地;現前通達諸有為法之因諦實空本智，即無相解脫門三摩地;現前通達彼等之果諦實空本智，是無願解脫門三摩地。

སྡེ་ཚན་གཉིས་པ་སྤྲུལ་ལམ་དང་གསུམ་པ་མཐོང་ཆོས་ལ་བདེར་གནས་ཀྱི་ལམ་བཤད་དུ་ཡོད་དེ། དང་པོ་ལ་གཟུགས་ཅན་གྱི་རྣམ་ཐར་གསུམ། གཉིས་པ་ལ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་ཐར་ལྔ་སྟེ་བརྒྱད་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

講說第二組變化道與第三組現法樂住道。變化道有三具色解 脫，與現法樂住道有五非具色解脫，共八者。

དང་པོ་ཡོད་དེ། གཟུགས་ཅན་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་རྣམ་ཐར། གཟུགས་མེད་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་རྣམ་ཐར། སྡུག་པའི་རྣམ་ཐར་གསུམ་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།
གཉིས་པ་ཡོད་དེ། གཟུགས་མེད་ཀྱི་རྣམ་ཐར་བཞི་འགོག་པའི་རྣམ་ཐར་གཅིག་སྟེ་ལྔ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

初者有三:有色觀諸色解脫、內無色想觀外色解脫、淨解脫身作證 具足住。
次者有五:四無色解脫、一滅盡解脫。

སྐབས་འདིར་མཐའ་དཔྱད་པ་ལ་དྲུག་ཡོད་དེ། གྲངས་ངེས་རྟེན་ངོ་བོ་སྒོམ་ཚུལ་དགོས་པ་སྒྲ་དོན་བཤད་པ་རྣམས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

今此，辨析有六:講說定數、所依、體性、修法、旨趣、釋 名。

དང་པོ་གྲུབ་སྟེ། གཟུགས་ཅན་གྱི་རྣམ་ཐར་གསུམ་དང༌། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་ཐར་ལྔ་སྟེ་བརྒྱད་དུ་གྲངས་ངེས་པའི་ཕྱིར།

初者成立，定數為三具色解脫與五非具色解脫，共八故。

དང་པོ་ལ་གསུམ་དུ་གྲངས་ངེས་ཏེ། གཟུགས་ཇི་ལྟར་འདོད་འདོད་དུ་སྤྲུལ་མི་ནུས་པའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོར་གཟུགས་ཅན་གྱི་རྣམ་ཐར་སྒོམ་པ་གང་ཞིག དེའི་གཉེན་པོར་བསྒོམ་པའི་རྣམ་ཐར་ལ་གསུམ་དུ་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པ་རང་ཉིད་ལ་གཟུགས་ཅན་གྱི་འདུ་ཤེས་བཞག་སྟེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་རྣམས་ལ་བཟང་ངན་དང་ཆེ་ཆུང་སོགས་སུ་སྤྲུལ་མི་ནུས་པའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོར་གཟུགས་ཅན་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་རྣམ་ཐར་སྒོམ་དགོས།

初者(三具色解脫)定數為三，因修具色解脫乃為對治未能隨 其所欲變化〔外〕色之障礙，而修對治彼(障礙)之解脫，定數為 三故，因瑜伽師於己作色想，為對治未能變化外色成好惡、大小等 障礙，須修有色觀諸色解脫;

རྣལ་འབྱོར་པ་རང་ཉིད་ལ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་མིང་བཞིའི་ཕུང་པོ་ཙམ་གྱི་འདུ་ཤེས་བཞག་སྟེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་རྣམས་ལ་བཟང་ངན་དང་ཆེ་ཆུང་སོགས་སུ་སྤྲུལ་མི་ནུས་པའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོར་གཟུགས་མེད་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་རྣམ་ཐར་སྒོམ་དགོས། དེ་གཉིས་དག་བྱེད་དུ། སྡུག་པའི་རྣམ་ཐར་སྒོམ་དགོས་པའི་ཕྱིར།

瑜伽師於己唯作非色四蘊想，為對治未能變化外色成好惡、大小等 障礙，須修內無色想觀外色解脫;為淨化彼二者，須修淨解脫身作 證具足住故。

དེའི་ཕྱི་མ་གྲུབ་སྟེ། དང་པོ་གཉིས་ཀྱི་སྐབས་སུ་གཟུགས་སྡུག་པ་སྤྲུལ་པ་ལ་དགའ་བ་དང༌། མི་སྡུག་པ་སྤྲུལ་བ་ལ་མི་དགའ་བ་འབྱུང་བས་དེའི་གཉེན་པོར་གཟུགས་སྣང་ཐམས་ཅད་སྡུག་པར་རོ་གཅིག་ཏུ་མོས་པའི་སྒོ་ནས། གཟུགས་སྣང་ཐམས་ཅད་ལ་སྤྲུལ་འདོད་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དུ་གསུམ་པ་སྒོམ་དགོས་པའི་ཕྱིར།

其後項成立，因前二〔解脫〕時歡喜變化淨色，不喜變化不淨 〔色〕，為對治彼，以勝解一切色之顯現為淨一味門，生起欲變化 一切色之顯現旨趣，須修第三者故。

གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་ཐར་ལ་ལྔར་ངེས་ཏེ། གདུལ་བྱ་ཐུན་མོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་མཐོང་བའི་ཆོས་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་བདེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་དུ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་ཐར་བསྒོམ་པ་གང་ཞིག རང་སའི་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་ཟད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་བདེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་དུ་གཟུགས་མེད་ཀྱི་རྣམ་ཐར་བཞི་སྒོམ་དགོས། ཚོར་འདུ་རགས་པ་ཞི་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བདེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་དུ་འགོག་པའི་རྣམ་ཐར་སྒོམ་དགོས་པའི་ཕྱིར།

非具色解脫決定為五，因諸共所化為此現法樂住，修非具色解脫，且為令樂住殊勝「盡自地等至障定」，須修四無色解脫，為樂 住「息滅粗分受想定」，須修滅盡解脫故。

གཉིས་པ་རྟེན་བཤད་དུ་ཡོད་དེ། ལུས་རྟེན་དང༌། སེམས་རྟེན་དང༌། རྟེན་གྱི་གང་ཟག་གང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་དཔྱད་པ་རྣམས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

第二，講說所依有身所依、心所依、觀擇何所依補特伽羅相續中有。

དང་པོ་ཡོད་དེ། མཛོད་པ་ལྟར་ན། གཟུགས་མེད་ཞེས་བྱ་ཁམས་གསུམ་གྱི། །རྟེན་ཅན་ལྷག་མ་མི་ལས་སྐྱེ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། གཟུགས་མེད་ཀྱི་རྣམ་ཐར་བཞི་ཁམས་གསུམ་ཀའི་རྟེན་ལ་སྐྱེ་བ་དང༌། གཟུགས་ཅན་གྱི་རྣམ་ཐར་གསུམ་པོ་མི་ཁོ་ནའི་རྟེན་ལ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ལ། ཕྱི་མ་གསུམ་ལ་སའི་དངོས་གཞིར་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་གསུངས་ཀྱང་རང་ལུགས་བྱང་སེམས་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཡིན་པས། འདོད་གཟུགས་ཀྱི་ལྷའི་རྟེན་ལ་གཟུགས་ཅན་གྱི་རྣམ་ཐར་གསུམ་དང་འགོག་པའི་རྣམ་ཐར་སྐྱེད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

གཉིས་པ་སེམས་རྟེན་ཡོད་དེ། གཟུགས་ཅན་གྱི་རྣམ་ཐར་གསུམ་ངེས་པར་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེད་པ་དང༌། གཟུགས་མེད་ཀྱི་རྣམ་ཐར་བཞི་རང་རང་གི་དངོས་གཞིའི་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེད་པ་དང༌། འགོག་པའི་རྣམ་ཐར་ནི་སྲིད་རྩེའི་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར།

第二、心所依，三具色解脫須依根本靜慮生起，四無色解脫則 依各自根本心生起，滅盡解脫乃依有頂心生起。

དང་པོ་གྲུབ་སྟེ། ཀུན་བཏུས་ལས། ཡོན་ཏན་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཉན་ཐོས་སམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འམ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་རུང་སྟེ། རབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པའི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་བོ། །ཞེས་གསུངས། ལུང་འདིས་རྣམ་ཐར་སོགས་ཕྱི་རོལ་པའི་རྒྱུད་ལ་མེད་པར་བསྟན་ཏེ། ཚིག་གི་ནུས་པའོ།

།འདོད་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་ཐར་བསྐྱེད་པ་མེད་དེ། སློབ་པའི་གང་ཟག་གིས་འདོད་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་རང་སའི་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་ལས་གྲོལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ཅན་གྱི་རྣམ་ཐར་གསུམ་གཟུགས་མེད་ཀྱི་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་བསྐྱེད་པ་མེད་དེ། རྣམ་ཐར་དང་པོ་གཉིས་ཡིན་ན་གཟུགས་ཡུལ་དུ་བྱེད་པས་ཁྱབ་པ་གང་ཞིག སློབ་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་གཟུགས་མེད་ཀྱི་དངོས་གཞིས་གཟུགས་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར།

無依欲心生起解脫，因有學補特伽羅無依欲心解脫自地等至障故。 三具色解脫無依無色心生起，因前二解脫周遍以色作境，而有學相 續之根本無色無以色作境故。

འོ་ན་ཉི་སྣང་འགྲེལ་ཆེན་གཉིས་དང་རྣམ་བཤད་ལས་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་སེམས་གཉིས་གདམ་ང་ཅན་དུ་གསུངས་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན།

問:然則，與《二萬頌光明釋》、《莊嚴光明釋》二本及《心 要莊嚴疏》言靜慮、無色二心可擇一，相違否?

མི་འགལ་ཏེ། བྱང་སེམས་ཀྱིས་གཟུགས་མེད་ཀྱི་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་རྣལ་འབྱོར་པ་རང་ལ་གཟུགས་ཅན་གྱི་འདུ་ཤེས་བཤིག་ནས། དེ་མ་ཐག་ཏུ་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་ལ་བརྟེན་ཏེ་རྣམ་ཐར་གཉིས་པ་བསྒོམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཟུགས་མེད་ཀྱི་དངོས་གཞི་ལ་བརྟེན་ན་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་བཤིག་སླ་བའི་ཕྱིར་རོ།

答:不相違，因就菩薩依無色心毀瑜伽師於己作色想，無間依 根本靜慮修第二解脫而言故，因依根本無色易毀色想故。

།མཛོད་པ་ལྟར་ན་རྣམ་ཐར་དང་པོ་གཉིས་བསམ་གཏན་དང་པོ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་སྒོམ་སྟེ་འདོད་པའི་ཁ་དོག་ལ་ཆགས་པའི་གཉེན་པོར་བསམ་གཏན་དང་པོའི་དངོས་གཞི་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་ཐར་དང་པོ་བསྒོམ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཁ་དོག་ལ་ཆགས་པའི་གཉེན་པོར་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་དངོས་གཞི་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་ཐར་གཉིས་པ་བསྒོམ། དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་མི་སྡུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་འཇོག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། རྣམ་པར་ཐར་བརྒྱད་དང་པོ་གཉིས། །མི་སྡུག་བསམ་གཏན་གཉིས་ན་ཡོད། །ཞེས་གསུངས།

གསུམ་པ་རྟེན་གྱི་གང་ཟག་གང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་དཔྱད་དུ་ཡོད་དེ། ཐེག་དམན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་མི་འོང་དང༌། དགྲ་བཅོམ་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་ཀྱི་རྒྱུན་ཞུགས་དང་ཕྱིར་འོང་ལ་མེད། ཐེག་ཆེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་བྱང་སེམས་ཀྱི་ཚོགས་ལམ་ཆེན་པོ་ནས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར།

第三、觀擇何所依補特伽羅相續中有?依小乘而言，於得根本 靜慮之不還與阿羅漢相續中有，然於預流與一來無。以大乘而言， 自菩薩上品資糧道證。

གསུམ་པ་ངོ་བོ་ཡོད་དེ། གཟུགས་ཅན་གྱི་རྣམ་ཐར་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་དང༌། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་ཐར་ལྔའི་ངོ་བོ་གཉིས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

第三、體性有二:三具色解脫之體性與五非具色解脫之體性。

དང་པོ་གྲུབ་སྟེ། བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་ལ་བརྟེན་ནས་རྣལ་འབྱོར་པ་རང་ཉིད་ལ་གཟུགས་ཅན་གྱི་འདུ་ཤེས་བཞག་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་རྣམས་ལ་བཟང་ངན་ཆེ་ཆུང་སྣ་ཚོགས་སུ་སྤྲུལ་ཏེ་བལྟ་བའི་བདག་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མཚུངས་ལྡན་དང་བཅས་པ་ནི་རྣམ་ཐར་དང་པོ་དང༌།

初者成立，因安立「依根本靜慮，瑜伽師於己作色想，變化外 色成好惡、大小種種後，觀見之增上緣三摩地及與之相應者」，乃 第一解脫;

ཡང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་རྣལ་འབྱོར་པ་རང་ཉིད་ལ་གཟུགས་ཅན་མིན་པ་མིང་བཞིའི་ཕུང་པོ་ཙམ་གྱི་འདུ་ཤེས་བཞག་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་རྣམས་ལ་བཟང་ངན་ཆེ་ཆུང་སྣ་ཚོགས་སུ་སྤྲུལ་ཏེ་བལྟ་བའི་བདག་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མཚུངས་ལྡན་དང་བཅས་པ་ནི་རྣམ་ཐར་གཉིས་པ་དང༌།

復「依彼，瑜伽師於己唯作非具色四蘊想，變化外色成好惡、大小 種種後，觀見之增上緣三摩地及與之相應者」，即第二解脫;

འདུ་ཤེས་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས་ཉེས་པ་གསུམ་ཁེགས་ཏེ་གཟུགས་སྣང་ཐམས་ཅད་སྡུག་པར་རོ་གཅིག་ཏུ་མོས་ཤིང༌། གཟུགས་སྣང་ཐམས་ཅད་ལ་སྤྲུལ་འདོད་སྐྱེད་པའི་བདག་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མཚུངས་ལྡན་དང་བཅས་པ་ནི། རྣམ་ཐར་གསུམ་པའི་ངོ་བོར་འཇོག་པའི་ཕྱིར།

「依三想遮三過患，勝解一切色之顯現為淨一味，欲變化一切色之 顯現之增上緣三摩地及與之相應者」，是第三解脫之體性故。

འོ་ན་འདུ་ཤེས་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས་ཉེས་པ་གསུམ་ཁེགས་ཚུལ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན།

問:然則，依三想如何遮三過患之理?

དེ་ཡང་ཉེས་པ་གསུམ་ཡོད་དེ། སྡུག་མི་སྡུག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་མེད་དུ་འཛིན་པ་དང༌། དེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་དད་དུ་འཛིན་པ་དང༌། མི་སྡུག་པ་སྤྲུལ་པ་ལ་མི་དགའ་བའི་ཉེས་པ་དང་གསུམ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

答:此復有三過:執淨不淨互不觀待、執彼二者互為自性之 異、執不喜變化不淨之過。

འདུ་ཤེས་གསུམ་ཡོད་དེ། ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་འདུ་ཤེས་དང༌། རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་འདུ་ཤེས་དང༌། གཟུགས་སྣང་ཐམས་ཅད་སྡུག་པར་རོ་གཅིག་ཏུ་མོས་པའི་འདུ་ཤེས་གསུམ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

三想:互觀待想、隨屬想、勝解一切色之顯現為淨一味想。

འདུ་ཤེས་གསུམ་གྱིས་ཉེས་པ་གསུམ་གྱི་གཉེན་པོ་བྱེད་ཚུལ་ཡོད་དེ། དངུལ་བུམ་ལྟ་བུ་གསེར་བུམ་ལ་ལྟོས་ཏེ་མི་སྡུག་པའི་འདུ་ཤེས་བསྒོམས་པས་ཉེས་པ་དང་པོ་བཟློག དངུལ་བུམ་གཅིག་ཉིད་ལ་གསེར་བུམ་ལ་ལྟོས་ཏེ་མི་སྡུག་པ་དང༌། རྫ་བུམ་ལ་ལྟོས་ཏེ་སྡུག་པ་གཉིས་ཀ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བར་བསྒོམས་པས་ཉེས་པ་གཉིས་པ་བཟློག །གཟུགས་སྣང་ཐམས་ཅད་སྡུག་པར་རོ་གཅིག་ཏུ་མོས་པར་བྱས་པས་ཉེས་པ་གསུམ་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར།

三想對治三過患之理，修銀寶瓶觀待金寶瓶為不淨之想，故遮第一 過;於一銀寶瓶，觀待金寶瓶修不淨，觀待陶寶瓶修淨，隨屬二 者，故遮第二過;勝解一切色之顯現為淨一味，遮第三過。

གཉིས་པ་གཟུགས་ཅན་མིན་པའི་རྣམ་ཐར་ལྔའི་ངོ་བོ་ཡོད་དེ། ས་རང་རང་གི་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་ལས་གྲོལ་བའི་གཟུགས་མེད་ཀྱི་དངོས་གཞི་བཞི་པོ་གཟུགས་ཅན་མིན་པའི་རྣམ་ཐར་དང་པོ་བཞིའི་ངོ་བོ་དང༌། འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྙོམས་འཇུག་དེ་འགོག་པའི་རྣམ་ཐར་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།

次者，五非具色解脫之體性，「由地各自等至障解脫之四根本 無色」，乃非具色解脫前四者之體性。「入滅盡定之等至」，乃滅 盡解脫之體性故。

ཁ་ཅིག་གསེར་ཕྲེང་ལྟར་ན་འདི་འགོག་སྙོམས་ཡིན་པར་བྱ་དགོས་ན། རྣམ་བཤད་ལྟར་ན་མིན་པར་སེམས་ཏེ། འགོག་པའི་རྣམ་ཐར་ནི་འདས་ལམ་གྱི་ངོ་བོར་བསྐྱེད་ནུས་ཤིང༌། འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་དེ་ལྟར་བསྐྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་གསུངས་ཏེ་དཔྱད་དོ།

有云:若念《金鬘疏善說》須主張此為滅盡定，然依《心要莊 嚴疏》則非，因滅盡解脫能轉為出世道之體性，然滅盡定未能如是故。
須觀擇!

།བཞི་པ་རྣམ་ཐར་བརྒྱད་ཀྱི་སྒོམ་ཚུལ་ཡོད་དེ། སོ་སོའི་ངོ་བོ་བཤད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྒོམ་ཚུལ་ཡང་གོ་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།

第四、八解脫之修法，由闡述各自體性亦可領會修法故。

།ལྔ་པ་དགོས་པའང་ཡོད་དེ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་སོ་སོའི་ངོ་བོ་བཤད་པས་གོ་ནུས་པའི་ཕྱིར།

第五亦有旨趣，如前闡述各自體性能理解故。

དྲུག་པ་སྒྲ་དོན་ནི། གཟུགས་ཅན་གྱི་རྣམ་ཐར་གསུམ་གྱི་སྒྲ་དོན་ཡོད་དེ། རྣལ་འབྱོར་པ་རང་ཉིད་ལ་གཟུགས་ཅན་གྱི་འདུ་ཤེས་བཞག་ནས་གཟུགས་ལ་བལྟ་བའི་རྣམ་ཐར་ཡིན་པས་གཟུགས་ཅན་གཟུགས་ལ་བལྟ་བའི་རྣམ་ཐར་དང༌། རྣལ་འབྱོར་པ་རང་ཉིད་ལ་གཟུགས་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་བཞག་ནས་གཟུགས་ལ་བལྟ་བའི་རྣམ་ཐར་ཡིན་པས་གཟུགས་མེད་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་རྣམ་ཐར་དང༌། གཟུགས་སྣང་ཐམས་ཅད་སྡུག་པར་རོ་གཅིག་ཏུ་མོས་པའི་རྣམ་ཐར་ཡིན་པས་སྡུག་པའི་རྣམ་ཐར་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར།

第六、釋名:三具色解脫之釋名，因瑜伽師於己作色想而觀色 之解脫，故名有色觀諸色解脫;瑜伽師於己作無色想而觀色之解 脫，故名內無色想觀外色解脫;勝解一切色之顯現為淨一味之解 脫，故名淨解脫身作證具足住。

གཟུགས་ཅན་མིན་པའི་རྣམ་ཐར་ལྔའི་སྒྲ་དོན་ཡོད་དེ། གཟུགས་མེད་ཀྱི་ས་རང་རང་གི་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པས་གཟུགས་མེད་ཀྱི་རྣམ་ཐར་དང༌། ཚོར་འདུ་རགས་པ་འགོག་ཅིང་རགས་པ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པས་འགོག་པའི་རྣམ་ཐར་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར།

五非具色解脫之釋名，〔四〕無色地從各自等至障解脫，故名 無色解脫;滅粗分受想，且從粗分解脫，故名滅盡解脫。

རྣམ་ཐར་དང་པོ་གསུམ་ལ་སྤྲུལ་ལམ་ཞེས་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། སྤྲུལ་བསྒྱུར་སྣ་ཚོགས་སྟོན་པའི་བྱེད་ལས་དང་ལྡན་པས་དེ་སྐད་བཤད་པའི་ཕྱིར། རྣམ་ཐར་ཕྱི་མ་ལྔ་ལ་མཐོང་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་ཀྱི་ལམ་ཞེས་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། མཐོང་བའི་ཆོས་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་བདེ་བར་གནས་པའི་བྱེད་ལས་དང་ལྡན་པས་དེ་ལྟར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར།

前三解脫稱為變化道之理由，因具足揭示種種變化之作用，故 如是稱。後五解脫稱為現法樂住道之理由，因於此世現法具足以定 樂住之作用，故如是稱。

སྡེ་ཚན་བཞི་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ལ་སྒྲས་བརྗོད་རིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན་དགུ་ཡོད་དེ། བསམ་གཏན་བཞི། གཟུགས་མེད་བཞི། འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་དང་དགུར་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེ་རྣམས་ལ་མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། སྔ་མ་སྔ་མས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་མཐར་གྱིས་ཐོབ་པས་ན་དེ་ལྟར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར།

第四組出世間道，堪以聲詮之門可分為九:四靜慮、四無色、滅盡定。彼等稱為次第等至之理由，乃依前前次第證後後，故如是稱。

སྐབས་འདིར་འགོག་སྙོམས་ཀྱི་མཐའ་དཔྱད་པ་ལ་གསུམ་ཡོད་དེ། མངོན་པ་ནས་བཤད་ཚུལ། །གཞུང་གཞན་ནས་བཤད་ཚུལ། རང་གི་ལུགས་བཤད་པ་དང་གསུམ་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

今此，辨析滅盡定有三:阿毘達磨之說法、餘論之說法、宣說 自宗。

དང་པོ་ལ་བདུན་ཡོད་དེ། གང་ཟག་གང་གིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ། ས་གང་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ། སེམས་རྟེན་གང་གིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ། ལམ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ། འདུ་ཤེས་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་གིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ། དགག་བྱ་གང་འགོག་པ། རྟེན་གང་ལ་བརྟེན་ནས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

初者有七:由何補特伽羅入〔滅盡定〕、於何地離貪、以何心 所依入〔滅盡定〕、依何道入〔滅盡定〕、以何想與作意入〔滅盡 定〕、滅何所遮、依何所依入〔滅盡定〕。

དང་པོ་ཡོད་དེ། སོ་སྐྱེ་རྣམས་ཀྱིས་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་མངོན་སུམ་དུ་མ་རྟོགས་པས་བདག་ཆད་ཀྱིས་དོགས་པའི་འཇིགས་པའི་དབང་གིས་སྙོམས་འཇུག་འདི་ལ་གཡང་ས་ལྟ་བུར་མཐོང་བས་སྙོམས་པར་མི་འཇུག

初者，諸異生未現前通達補特伽羅無我，由恐我斷滅畏懼之勢力見此等至如懸崖，故不入。

རྒྱུན་ཞུགས་དང་ཕྱིར་འོང་གཉིས་ཀྱིས་སྲིད་རྩེའི་སེམས་མ་ཐོབ་པས་སྙོམས་པར་མི་འཇུག་ཅིང༌། ཐེག་དམན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ལ་ཕྱིར་མི་འོང་ལུས་མངོན་བྱེད་དང་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་པ་དང༌། བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་རང་རྒྱལ་དགྲ་བཅོམ་གྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག

預流與一來二者，因未得有頂心，故不入。以小乘而言，不還身 證、俱分解脫聲聞阿羅漢與麟喻獨覺阿羅漢入〔滅盡定〕。

ཐེག་ཆེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ལ་བྱང་སེམས་མཐོང་ལམ་པ་དང་སྒོམ་ལམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་འཕགས་པའི་ཐུགས་རྒྱུད་ལ་འདིར་བསྟན་འགོག་སྙོམས་མངོན་དུ་མི་འགྱུར་བས་དབང་ལྡན་གྱི་ཚུལ་དུ་ཡོད་དོ།

以大乘而言，見修道菩薩二者入〔滅盡定〕。此示滅盡定佛聖者心 相續中不現行，故以自在方式具有。

།གཉིས་པ་ཡོད་དེ། སྲིད་རྩེ་མ་གཏོགས་ཁམས་གསུམ་ཀ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཀུན་བཏུས་ལས། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གང་ཞེ་ན། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ལ། ཞེས་གསུངས།

གསུམ་པ་ཡོད་དེ། སྲིད་རྩེའི་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཀུན་བཏུས་ལས། སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་གྱེན་དུ་བསྐྱོད་པས། ཞེས་པ་དང༌། མཛོད་ལས། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། །ཕྲ་བ་ཕྲ་བའི་མཇུག་ཐོགས་སུ། །ཞེས་གསུངས།

བཞི་པ་ཡོད་དེ། འདས་ལམ་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ནས་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དགོས་པ་སྲིད་རྩེའི་སས་བསྡུས་ཀྱི་སྤང་བྱ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་དུ་ཡིན་ལ། དེ་འདས་ལམ་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ནས་སྤོང་དགོས་པའི་ཕྱིར།

第四(依何道入〔滅盡定〕)，唯依出世間道入，因入定之旨趣，乃為斷有頂地攝所斷，而彼唯依出世間道斷故。

ལྔ་པ་ཡོད་དེ། ཕྱིར་མི་འོང་ལུས་མངོན་བྱེད་ལྟ་བུ་ཚོར་འདུ་རགས་པས་སྐྱོ་ནས་དེ་ཞི་བར་འདོད་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཀུན་བཏུས་ལས། ཞི་བར་གནས་པའི་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་བཏང་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ། ཞེས་གསུངས།

དྲུག་པ་ལ་གཉིས་ཡོད་དེ། ཀུན་གཞི་ཉོན་ཡིད་འདོད་པའི་ལུགས་དང༌། མི་འདོད་པའི་ལུགས་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

第六(滅何所遮)有二:承許阿賴耶染污意宗與不承許之宗。

དང་པོ་ཡོད་དེ། འགོག་སྙོམས་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་གང་ཟག་ཀུན་གཞི་འདོད་པའི་གནད་ཀྱིས་བརྟན་པ་མིན་པ་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་འཁོར་བཅས་དང༌། བརྟན་པ་ཀུན་གཞི་ཉོན་ཡིད་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་ཉོན་ཡིད་་འགོག་ཀྱང་ཀུན་གཞི་མི་འགོག་པའི་ཕྱིར་ཏེ།

初者，由於承許阿賴耶，入滅盡定之補特伽羅，雖遮不堅之六 識身與其眷屬以及堅固之阿賴耶、染污意二者中之染污意，然不遮 阿賴耶，

ཀུན་བཏུས་ལས། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་བརྟན་པ་མིན་པ་རྣམས་དང༌། བརྟན་པ་དེ་དག་ལས་ཀྱང་ཁ་ཅིག་འགོག་པ་ལ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་གདགས་སོ། །ཞེས་གསུངས། གདགས་ཞེས་པས་འགོག་སྙོམས་བཏགས་ཡོད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། སྔར་བཤད་པའི་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་ལ་བརྟེན་ནས་བཏགས་པའི་ཕྱིར།

གཉིས་པ་ཀུན་གཞི་མི་འདོད་པའི་ལུགས་ཀྱི་དགག་བྱ་གང་འགོག་པ་ཡོད་དེ། རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་རགས་པ་འཁོར་བཅས་འགོག་གི་ཚོགས་དྲུག་ཕྲ་མོ་མི་འགོག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བཀག་ན་ཀུན་གཞི་ཁས་མི་ལེན་པས་ཡིད་ཤེས་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར།

第二、不承許阿賴耶染污意之宗滅何所遮:乃唯滅粗分六識身 與其眷屬，然不滅細分六識身，因若遮此，〔又〕不承許阿賴耶，意知續流將斷滅故。

ཀུན་གཞི་ཉོན་ཡིད་གཉིས་ནི་ལང་དཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་སོགས་ལས་གསུངས་ཤིང༌། དེའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་རྗེ་བཙུན་གྱིས་འབྱེད་རྣམ་གཉིས་དང་རྒྱན་ལས་གསུངས་པ་བཞིན་དུ། ཐོགས་མེད་སྐུ་མཆེད་ཀྱིས་ཀྱང་བཤད།

阿賴耶、染污意二者，《入楞伽經》等中有宣說，至尊追隨彼 後，於《辨中邊論》、《辨法法性論》二者與《大乘莊嚴經論》闡 述之，無著兄弟亦如是言。

དེས་ན་འདི་ལ་གཉིས། ཀུན་གཞི་བཤད་པ་དང༌། ཉོན་ཡིད་བཤད་པའོ།

是故，此有二:講說阿賴耶、講說染污意。

།དང་པོ་ལ་གཉིས་ཀུན་གཞིའི་རང་བཞིན་བཤད་པ་དང༌། དེ་སྒྲུབ་བྱེད་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཀུན་གཞི་དེ་རང་བཞིན་གྱི་ཁྱད་པར་དུ་མ་དང་ལྡན་ཏེ། དམིགས་པའི་ཁྱད་པར་ནང་བག་ཆགས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ཕྱི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་རྣམས་ལ་དམིགས་པ་དང༌། རྣམ་པའི་ཁྱད་པར་སྔོ་སེར་སོགས་རིས་སུ་ཆད་པའི་རྣམ་ལྡན་མ་ཡིན་པར་ཡུལ་རིས་སུ་མ་ཆད་པའི་རྣམ་པ་ཅན་དང༌།

初者，阿賴耶具多自性差別，所緣差別——緣諸內習氣與六處之外器世間;行相差別——非具青黃等區分行相，乃具非區分境之行相;

ངོ་བོའི་ཁྱད་པར་མ་སྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་པ་དང༌། གྲོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་སེམས་བྱུང་ཀུན་འགྲོ་ལྔ་ཁོ་ན་དང་འགྲོགས་ཀྱི་དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་སེམས་བྱུང་དང་གཏན་མི་འགྲོགས་པ་དང༌། འཇུག་པའི་ཁྱད་པར་འཁོར་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་མཉམ་རྗེས་ཐམས་ཅད་དུ་འཇུག་པ་དང༌།

體性差別——無覆無記;助伴差別— 唯與五遍行心所相伴，絕不與其餘心心所相伴;轉入差別——於輪迴時，轉入一切根本定與後得;

བཟློག་པའི་ཁྱད་པར་ཐེག་ཆེན་པ་ལྟར་ན་ས་བརྒྱད་པ་ནས་དང༌། ཐེག་དམན་པ་ལྟར་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་གཉིས་ཐོབ་ནས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སུམ་ཅུ་པར། ངོ་བོ་མ་སྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན། །རེག་ལ་སོགས་པའང་དེ་བཞིན་ཏེ། །དེ་ནི་རྒྱུན་འབབ་ཆུ་བོ་བཞིན། །དགྲ་བཅོམ་ཉིད་ནས་དེ་བཟློག་གོ །ཞེས་གསུངས།

མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཀྱང༌། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས། རྩ་བའི་རྣམ་ཤེས། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་ཤེས། ས་བོན་ཐམས་ཅད་པའི་རྣམ་ཤེས། སྲིད་པའི་རྒྱུའི་རྣམ་ཤེས། ལེན་པའི་རྣམ་ཤེས་སོགས་མཐའ་ཡས།

復有異名:阿賴耶識、根本識、異熟識、一切種子識、有因 識、阿陀那識⋯⋯等無數。

དེ་ཡང་བཟློག་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་སྐབས་སུ་ཐེག་ཆེན་གྱི་ས་བརྒྱད་པ་དང༌། ཐེག་དམན་གྱི་དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་ནས་བཟློག་པར་གསུངས་པ་ནི་ཀུན་གཞི་ལ་དམིགས་ནས་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཉོན་ཡིད་མངོན་འགྱུར་བ་བཟློག་པ་ལ་དགོངས་ཀྱི་སྤྱིར་ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་དང༌། ལྷག་བཅས་མྱང་འདས་ལ་གནས་པའི་དགྲ་བཅོམ་གྱི་སྐབས་སུ་མི་བཟློག་པར་ཡང་སེམས་ཏེ་དཔྱད་པར་བྱའོ།

此復，於捨差別時，言自大乘八地與證小乘阿羅漢後捨，乃慮 及捨緣阿賴耶執為我之染污意現行，然我思惟:一般八地以上與住 有餘涅槃之阿羅漢時不捨，當觀擇。

།གཉིས་པ་ལ་གཉིས། ལུང་དང་རིགས་པའོ།

次者(講說彼之能立)有二:教與理。

།དང་པོ་ནི། ཀུན་གཞི་ལུང་ལས་གསུངས་ཏེ། མངོན་པའི་མདོ་ལས། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་ཁམས། །ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་གནས་ཡིན་ཏེ། འདི་ཡོད་པས་ནི་འགྲོ་ཀུན་རྣམས། །མྱ་ངན་འདས་པའང་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་དང༌།

ལང་གཤེགས་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ནི། །རྣམ་ཤེས་བདུན་དང་ལྷན་ཅིག་གནས། །ཞེས་དང༌། རྒྱན་སྟུག་པོ་བཀོད་པ་ལས། ཇི་ལྟར་ཟླ་བ་སྐར་ཚོགས་དང༌། །ལྷན་ཅིག་མཁའ་ལ་གནས་པ་ལྟར། །དེ་བཞིན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱང༌། །རྣམ་ཤེས་བདུན་དང་ལྷན་ཅིག་གནས། །ཞེས་པ་དང༌།

དགོངས་འགྲེལ་ལས། ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཟབ་ཅིང་ཕྲ། །ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་བཞིན་འབབ། །བདག་ཏུ་རྟོག་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་ཞེས། །བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ངས་ནི་དེ་མ་བསྟན། །ཞེས་གསུངས།

གཉིས་པ་ནི། ཐེག་བསྡུས་ལས། ལེན་པ་དང་པོ་གསལ་བ་དང༌། །སེམས་མེད་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང༌། །ས་བོན་ལས་དང་ལུས་ཚོར་དང༌། །དེ་བཞིན་འཆི་འཕོ་མི་རུང་འགྱུར།

།ཅེས་རིགས་པ་བརྒྱད་གསུངས་པའི་དང་པོ་ནི། ལེན་པ་མི་རུང་ཞེས་པ་སྟེ་སོ་སྐྱེ་ཐ་མལ་པ་ཡང་སྲིད་དུ་ཉིང་མཚམས་མི་སྦྱོར་བར་ཐལ། དེའི་རྒྱུད་ལ་ཀུན་གཞི་མེད་པ་གང་ཞིག འཇུག་སེམས་ཀྱིས་ཉིང་མཚམས་མི་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར། དང་པོ་ཁས་བླངས།

上述八理中初者，謂「執受不應理」。凡夫異生，其後有理應 不再結生相續，因其相續無阿賴耶識，且不以轉心結生相續故。

ཕྱི་མ་དེར་ཐལ། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་སེམས་ཡིན་ན་རང་གི་རིགས་འདྲ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་ཡོད་དགོས་པ་གང་ཞིག འཇུག་ཤེས་རྣམས་ཡུལ་དབང་ཕྲད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གསར་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར།

承許前者。理應是後者，因凡是結生心，自之同類須無始而有，然 諸轉識乃依境、根相遇而新發起故。

རིགས་པ་གཉིས་པ་ནི། དང་པོ་མི་རུང་ཞེས་པས་བསྟན་ཏེ། ཁོ་ན་རེ། སོ་སྐྱེ་ཐ་མལ་པའི་རྒྱུད་ལ་ཀུན་གཞི་ཡོད་ན་དེ་དང་དུས་མཉམ་དུ་འཇུག་ཤེས་དྲུག་ཡོད་དགོས་པས་གང་ཟག་གཅིག་གི་རྒྱུད་ལ་བློ་རྫས་ཐ་དད་པ་དུ་མ་ཅིག་ཆར་དུ་སྐྱེ་བ་ཡོད་པར་ཐལ་ལོ་ཞེ་ན། འདོད་པ་ཡིན་ཏེ། སོ་སྐྱེ་ཐ་མལ་པའི་རྒྱུད་ལ་འཇུག་ཤེས་དྲུག་གི་དངོས་རྒྱུ་ཚོགས་པ་ཚང་བ་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་དང་པོར་སྐྱེ་བ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར།

第二理，以「初不應理」顯示，有難云:「異生凡夫，若相續 中有阿賴耶，則須同時有六轉識，故應成一補特伽羅相續中，同 時生起眾多異質覺。」承許，異生凡夫相續中齊備六轉識之親因集 合，故最初唯生起一意識不合理故。

རིགས་པ་གསུམ་པ་ནི། གསལ་བ་མི་རུང་ཞེས་པས་སྟོན་ཏེ། སོ་སྐྱེའི་རྒྱུད་ལ་སྔོ་འཛིན་མིག་ཤེས་དང༌། སྔོན་པོ་དྲན་པའི་དྲན་ཤེས་གཉིས་དུས་ཅིག་ཆར་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཐལ། དེའི་རྒྱུད་ལ་བློ་དུ་མ་ཅིག་ཆར་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར།

第三理，以「明了不應理」顯示，異生相續中理應不同時生起 執青眼知與憶念青色之憶念知二者，因彼相續中不同時生起多覺知 故。

མ་གྲུབ་ན། ཀུན་གཞི་མེད་པ་འགལ་ལོ། །འདོད་ན། མིག་སྔོན་པོ་ལ་བལྟ་བཞིན་པའི་དུས་ཀྱི་སྔོན་པོ་དྲན་པའི་དྲན་ཤེས་དང༌། དེ་མིན་པའི་སྔོན་པོ་དྲན་པའི་དྲན་ཤེས་གཉིས་ལ་སྔོན་པོ་དྲན་ལམ་དུ་གསལ་མི་གསལ་གྱི་ཁྱད་པར་མེད་པར་ཐལ། འདོད་པའི་ཕྱིར།

若不成，則與無阿賴耶相違。若許，眼正觀青色時，憶念青色之憶 念知，與非彼之憶念青色之憶念知，二者於憶念青色道中清晰與 否，理應無差別，因許故。

བཞི་པ་ནི། སེམས་མེད་སྙོམས་འཇུག་མི་རུང་ཞེས་པས་སྟོན་ཏེ། འགོག་པ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་བཞིན་པའི་གང་ཟག་དེའི་སྲོག་དབང་ཆད་པར་ཐལ། དེའི་རྒྱུད་ལ་ཀུན་གཞི་མེད། འཇུག་ཤེས་འགགས་པའི་ཕྱིར།

第四，以「無心等至不應理」顯示，正入滅盡定之補特伽羅之命根理應斷，因彼相續中無阿賴耶，轉識已滅故。

ལྔ་པ་ནི། ས་བོན་མི་རུང་ཞེས་པས་སྟོན་ཏེ། སོ་སྐྱེའི་རྒྱུད་ལ་མི་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་དགེ་སེམས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཐལ། དེའི་རྒྱུད་ལ་དགེ་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་མེད་པའི་ཕྱིར། དེའི་རྒྱུད་ལ་ཀུན་གཞི་མེད། མི་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་དགེ་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར།

第五，以「種子不應理」顯示，異生相續中不善心無間生起善 心，理應不應理，因彼相續中無善心種子故。因彼相續中無阿賴 耶，不善心不作善心種子故。

དྲུག་པ་ནི། ལས་མི་རུང་ཞེས་པས་སྟོན་ཏེ། སྐྱེས་བུ་ལྷས་བྱིན་ལམ་ལ་འགྲོ་བའི་ཚེ་རྐང་པ་འདེགས་འཇོག་གི་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་སུ་སྣང་བའི་རྣམ་རིག་དང༌། འགྲོ་བ་པོའི་གང་ཟག་ལ་གང་ཟག་ཏུ་སྣང་བའི་རྣམ་རིག་དང༌། གང་དུ་འགྲོ་བའི་ཡུལ་དུ་སྣང་བའི་རྣམ་རིག་གསུམ་ཅིག་ཆར་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་པར་ཐལ། སྐྱེས་བུ་ལྷས་བྱིན་གྱི་རྒྱུད་ལ་བློ་དུ་མ་ཅིག་ཆར་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཀུན་གཞི་མེད་པའི་ཕྱིར།

第六，以「業不應理」顯示，天授士夫行走於道時，顯現足舉 落等動作之了別、顯現行者補特伽羅為補特伽羅之了別、顯現為所 行境之了別，三者理應不同時生起，因天授士夫相續中眾多覺知非 同時生起故，因無阿賴耶故。

བདུན་པ་ནི། ལུས་ཚོར་མི་རུང་ཞེས་པས་སྟོན་ཏེ། སྐྱེས་བུ་ལྷས་བྱིན་ལ་ཡིད་ནང་དུ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ཚེ་ལུས་ཤེས་འཁོར་གྱི་ཚོར་བ་བདེ་སྡུག་མྱོང་བའི་ཤེས་པ་མེད་པར་ཐལ། ཡིད་ཤེས་ནི་ནང་དུ་མཉམ་པར་བཞག་རྟེན་ཀུན་གཞི་མེད་པའི་ཕྱིར།

第七，以「身受不應理」顯示，天授士夫意於內入定時，理應無領納身知眷屬樂、苦受之知覺，因意知於內入定時，無所依阿賴耶故。

བརྒྱད་པ་ནི། དེ་བཞིན་འཆི་འཕོ་མི་རུང་ཅེས་པས་སྟོན་ཏེ། སྐྱེས་བུ་ལྷས་བྱིན་འཆི་འཕོ་བའི་ཚེ་ཀུན་གཞིས་ཟིན་པ་དང་མ་ཟིན་པའི་དྲོད་རིམ་གྱིས་བསྡུས་ནས་འཆི་འཕོ་མི་རིགས་པར་ཐལ། རྟེན་ཀུན་གཞི་མེད་པའི་ཕྱིར།

第八，以「命終，無皆不應理」顯示，天授士夫命終時，阿賴耶攝持與非阿賴耶攝持之攝煖次第而命終，理應不合理，因無所依阿賴耶故。

དེ་ལྟར་ན་དམིགས་པ་ནང་བག་ཆགས་དང་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་སོགས་ལ་དམིགས་ནས་རྣམ་པ་དེར་རིས་སུ་མ་ཆད་པར་ལྟ་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་མ་སྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་གཙོ་བོ་རྣམ་རིག་དེ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་འཇོག་བྱེད་ཡིན་ཏེ། བསྒྲུབས་ཟིན་པ་དེའི་ཕྱིར།

若如是，「緣內習氣與情器世間等所緣，唯觀行相不區分之屬 無覆無記體性之主要了別」，乃阿賴耶識之能安立，彼已成立故。

གཉིས་པ་ལ་གཉིས། ཉོན་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་བཤད་པ་དང༌། དེ་སྒྲུབ་བྱེད་བཤད་པའོ།

第二(講說染污意)有二:闡述染污意之自性、闡述染污意之 能立。

།དང་པོ་ནི། ཉོན་ཡིད་དེ་ཡང་ཁྱད་པར་དུ་མ་དང་ལྡན་ཏེ། དམིགས་པའི་ཁྱད་པར་ཀུན་གཞི་ལ་དམིགས་པ། རྣམ་པའི་ཁྱད་པར་དེ་ལ་དམིགས་ནས་རྣམ་པ་ངར་སེམས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ངོ་བོའི་ཁྱད་པར་སྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་ལ། གྲོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་སེམས་བྱུང་ཀུན་འགྲོ་དང་འདོད་ཆགས་དང་ང་རྒྱལ་མ་རིག་པ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་རྣམས་དང་ལྡན་པ།

初者，此染污意亦具多差別，謂所緣差別——緣阿賴耶;行相差別——具緣彼思為我之行相;體性差別——有覆無記;助伴差別— 具有遍行心所與貪、我慢、無明與我見等;

འཇུག་པའི་ཁྱད་པར་ཐེག་དམན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་གཉིས་དང་འགོག་པ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པ་འདས་ལམ་ལ་བརྟེན་པའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་སྐྱེད་པའི་དུས་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་སུ་འཇུག་ཅིང༌། ཐེག་ཆེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་མ་དག་ས་བདུན་མན་ཆད་དང༌། རང་རྟེན་གང་དུ་གཏོགས་པའི་གནས་ཐམས་ཅད་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཏེ།

轉入差別——以小乘而言，除二阿羅漢、入滅盡定與依出世間道之 無間道生起之時外皆有，以大乘而言，七不淨地以下與自依所屬之一切處皆有，

སུམ་ཅུ་པ་ལས། གང་དུ་སྐྱེ་བ་དེ་ཡི་འོ། །རེག་སོགས་ཀྱང་དེ་དགྲ་བཅོམ་མེད། །འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་ལའང་མེད། །འཇིག་རྟེན་འདས་པའི་ལམ་ལའང་མེད། །ཞེས་དང༌། ཀུན་བཏུས་ལས། དེ་ཡང་ལམ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་དང་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང༌། མི་སློབ་པའི་ས་མ་གཏོགས་པར་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་དང༌། ཞེས་གསུངས། བཟློག་པའི་ཁྱད་པར་ནི་ཀུན་གཞི་བཞིན་ནོ།

།གཉིས་པ་ལ་ལུང་རིགས་གཉིས་ལས།

次者(闡述染污意之能立)有二:教與理。

དང་པོ་ནི། ཉོན་ཡིད་ལུང་ལས་གསུངས་ཏེ། ལང་གཤེགས་ལས། རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་ཉིད་དང༌། །ཆོས་ལྔ་དང་ནི་རང་བཞིན་གསུམ། །བདག་མེད་གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོར་ནི། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡང་དག་བཤད། །ཞེས་དང༌། སེམས་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས། །ངར་སེམས་བདག་ཉིད་ཡིད་ཡིན་ནོ། །ཞེས་དང༌། དབུས་མཐའ་ལས། ཉོན་མོངས་ཅན་ཡིད་རྟག་ཏུ་ནི། ། ཉོན་མོངས་ཉིད་བཞིན་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང༌། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར།

གཉིས་པ་རིགས་པ་ནི། ཐེག་བསྡུས་སུ། མ་འདྲེས་པ་ཡི་མ་རིག་མེད། །ལྔ་པོ་རྣམས་དང་འདྲ་བ་དང༌། །སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བྱེ་བྲག་དང༌། །དེ་ཡི་ངེས་ཚིག་མི་རུང་འགྱུར། །འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུན། །ངར་འཛིན་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར། ། ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་ཡིད་མེད་ན། །སྡེ་སྣོད་གསུམ་པོ་འགལ་བར་འགྱུར།

།ཞེས་རིགས་པ་དྲུག་གསུངས་པའི་དང་པོ་ནི། མ་འདྲེས་པ་ཡི་མ་རིག་མེད། །ཞེས་པ་སྟེ། ཉོན་ཡིད་འབའ་ཞིག་གི་འཁོར་དུ་བྱུང་བའི་མ་རིག་པ་མེད་པར་ཐལ། ཉོན་ཡིད་མེད་པའི་ཕྱིར།

所言六理，其中第一，謂「無獨行無明」，理應無唯出現於染 污意眷屬中之無明，因無染污意故。

གཉིས་པ་ནི། ལྔ་པོ་རྣམས་དང་འདྲ་བ་དང༌། །ཞེས་པ་སྟེ། ཉོན་ཡིད་ཡོད་པར་ཐལ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སྒོ་ལྔའི་དབང་ཤེས་དང་འདྲ་བར་བདག་རྐྱེན་ཡིད་དབང་ལ་བརྟེན་པ་ཡོད་པ་གང་ཞིག དེ་ཡོད་ན་ཉོན་ཡིད་ཡོད་དགོས་པའི་ཕྱིར།

第二，謂「及相似五識」即:理應有染污意，因意識如五根知 依於增上緣意根，且若如此依，則必有染污意故。

གསུམ་པ་ནི། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བྱེ་བྲག་དང༌། ཞེས་པ་སྟེ། འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་གི་ཚེ་ཉོན་ཡིད་འགོག འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་གི་ཚེ་མི་འགོག་པའི་ཁྱད་པར་མི་འཐད་པར་ཐལ། ཉོན་ཡིད་མེད་པའི་ཕྱིར།

第三，謂「二定無差別」即:滅盡定時遮除染污意，而無想定 時不遮除之差異，理應不應理，因無染污意故。

བཞི་པ་ནི། དེ་ཡི་ངེས་ཚིག་མི་རུང་འགྱུར། །ཞེས་པ་སྟེ། ཉོན་ཡིད་ཀྱི་ངེས་ཚིག་ལ་ངར་སེམས་པ་ཞེས་བཤད་པ་མི་འཐད་པར་ཐལ། དེ་མེད་པའི་ཕྱིར།

第四，謂「訓詞成無義」即:染污意之訓詞釋為「思量為我」 不應理，因無染污意故。

ལྔ་པ་ནི། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཏེ། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་གི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་ནས་མ་ཤི་བར་ལ་རྒྱུད་མ་ཆད་པར་འབྱུང་བའི་ངར་འཛིན་གྱི་བློ་མེད་པར་ཐལ། ཉོན་ཡིད་མེད་པ་གང་ཞིག འཇུག་ཤེས་འགགས་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། འཕགས་པར་ཐལ་ལོ།

第五，以「無想⋯⋯」等二句〔解說〕，安住於無想定之補特 伽羅相續中，從生起乃至未死之間，理應無「不間斷生起之我執覺 知」，因無染污意，且轉識已滅故。若許，則應成聖者。

།དྲུག་པ་ནི། ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་ཡིད་མེད་ན། །ཞེས་སོགས་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཏེ། སོ་སྐྱེ་ཐ་མལ་པས་ཡིད་དགེ་བ་ལ་གནས་ནས་སྦྱིན་པ་གཏོང་བའི་ཚེ། བདག་ནི་གཏོང་བ་པོའ ོ་སྙམ་པའི་ངར་འཛིན་མེད་པར་ཐལ། ཉོན་ཡིད་མེད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། དགེ་སེམས་དང་ངར་འཛིན་རྒྱུད་ལྡན་གྱི་གཞི་མཐུན་མེད་པར་ཐལ་ལོ།

第六，以「若無雜染心⋯⋯」等二句〔解說〕，即:異生凡夫意處於善而行布施時，理應無思惟「己是布施者」之我執，因無染 污意故。若許，則應成相續具有善心與具有我執無同位。

།དེ་ལྟར་ན་དམིགས་པ་ཀུན་གཞི་ལ་དམིགས་ནས་རྣམ་པ་ངར་སེམས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་གཙོ་བོ་རྣམ་རིག་དེ་ཉོན་ཡིད་ཀྱི་འཇོག་བྱེད་ཡིན་ཏེ། བསྒྲུབས་ཟིན་པ་དེའི་ཕྱིར།

如是，「緣所緣阿賴耶，唯思我行相之主要了別」，是染污意 之能安立，因已成立故。

བདུན་པ་རྟེན་གང་ལ་གནས་ནས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི། མཛོད་ལས། འགོག་པ་དང་པོ་མིའི་ནང་དུ། ཞེས་དང༌། ཀུན་བཏུས་ལས། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་སྟེ། མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་མངོན་པར་གྲུབ་བོ། །ཞེས་དང་པོར་མིའི་རྟེན་ལ་གསར་དུ་ཐོབ་པར་གསུངས།

སྐྱེས་ཟིན་པ་ནི་འདོད་གཟུགས་གཉིས་ན་ཡོད་ཀྱི་གཟུགས་མེད་ན་མེད། མཛོད་ལས། གཉིས་ཀ་འདོད་དང་གཟུགས་རྟེན་ཅན། །ཞེས་དང༌། ཀུན་བཏུས་ལས། མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་མངོན་པར་གྲུབ་ནས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་ནི་འདི་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་དེ། ཞི་བའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པས་གནས་པ་རྣམས་ནི་དེ་ལ་འབད་པའི་རྩོམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཞེས་གསུངས་པ་དང༌།

འགྲེལ་བཤད་རྒྱལ་པོ་སྲས་ལས་ཀྱང༌། འགོག་སྙོམས་ལ་གནས་པའི་ལུས་རྟེན་ལ་གླིང་གསུམ་གྱི་མི་འདོད་ལྷ་རིགས་དྲུག་ཚངས་ཆེན་མ་གཏོགས་གཟུགས་ཁམས་གནས་རིགས་བཅུ་དྲུག་གི་ལྷ་སྟེ་ཉི་ཤ་རྩ་ལྔ་བཤད་པའི་ཕྱིར།

《王子疏抄》亦云:「安住滅盡定之身所依有三洲之人、六欲天、 除大梵天之色界十六天，共二十五。」故。

འདི་ལ་མཁས་པ་ཁ་ཅིག ལུང་དང་པོ་གཉིས་ཀྱི་དོན་ལ་འགོག་སྙོམས་དངོས་སུ་གསར་དུ་སྐྱེ་བའི་ལུས་རྟེན་ཡིན་ན་མི་ཡིན་པས་ཁྱབ་པར་བཞེད་པ་མི་འཐད་དེ།

於此，有學者主張:「前二文義，凡是直接新生滅盡定之身所 依周遍是人。」

དེ་ལྟར་ན་འདོད་ལྷའི་རྟེན་ཅན་གྱི་ཕྱིར་མི་འོང་དེ་མིའི་རྟེན་ལ་འགོག་སྙོམས་ཐོབ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་དགོས་ལ། དེ་སོང་ན་འདོད་པར་ལས་ཉོན་གྱིས་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་ཕྱིར་མི་འོང་ཡོད་པར་ཐལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

不應理，因若如是，具欲天所依之不還，須先於人所依證滅盡 定，若如是，則犯由業、煩惱受生於欲界之不還之過故。

ཡང་ཁ་ཅིག་ལུང་གཉིས་ཀྱི་དོན་གཟུགས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་གྱི་ཕྱིར་མི་འོང་ལུས་མངོན་བྱེད་ཡིན་ན། དང་པོར་མིའི་རྟེན་ལ་འགོག་སྙོམས་ཐོབ་པས་ཁྱབ་པར་སྨྲ་བ་ཡང་མི་འཐད་དེ།

又有云:「二文之義，若是色〔界〕所依不還身證，周遍先於 人所依證滅盡定。」

འདོད་ལྷའི་རྟེན་ཅན་གྱི་ཕྱིར་མི་འོང་ལུས་མངོན་བྱེད་ཀྱི་རྟོགས་པ་སྔོན་དུ་སོང་བའི་གཟུགས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་གྱི་ཕྱིར་མི་འོང་ལུས་མངོན་བྱེད་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

亦不應理，因有曾得欲天所依不還身證證量之色界所依不還身證故。

རང་གི་ལུགས་ནི། གཟུགས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་གྱི་ཕྱིར་མི་འོང་ལུས་མངོན་བྱེད་ཀྱིས་ཕལ་ཆེར་མིའི་རྟེན་ལ་དང་པོར་འགོག་སྙོམས་ཐོབ་པ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཉིད་ལུང་གི་དགོངས་པར་འཆད་ཅིང༌། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་རྣམས་སུ་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པར་གསུངས་པ་ཡང་ཚོར་འདུ་རགས་པས་སྐྱོ་ནས་དེ་ཞི་བའི་དོན་དུ་འགོག་སྙོམས་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཟུགས་མེད་ཁམས་ན་མེད་པ་ལ་དགོངས་ཀྱི། སྤྱིར་ན་གཟུགས་མེད་ཀྱི་རྟེན་ལ་ཡང་བཞག་ཏུ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།

自宗:闡述色界所依不還身證，大抵先於人所依初證滅盡定， 僅此是〔上〕文之意趣。言於諸無色界不現行，乃慮及〔因〕厭離 粗分受想，為息彼而入滅盡定，於無色界無，然一般於無色所依亦 安立有。

།རང་ལུགས་ཀྱི་མཁས་པ་ཁ་ཅིག་ནི་རྒྱལ་པོ་སྲས་ཀྱིས་འདོད་ལྷའི་རྟེན་ལ་འགོག་སྙོམས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཡོད་པར་བཤད་ཀྱང༌། ཐོགས་མེད་སྐུ་མཆེད་ཀྱིས་གསལ་བར་མ་བཤད་པས་དེ་ཡོད་མེད་དཔྱད་པར་བྱ་བའི་གཞི་ཡིན་གསུངས་ཏེ་གྱི་ནའོ།

有自宗學者云:「王子說有於欲天所依證滅盡定，然無著兄弟 未明示，故言須觀擇有彼否。」

།འོ་ན་ཕྱིར་མི་འོང་ལུས་མངོན་བྱེད་དང་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཉན་རང་དགྲ་བཅོམ་གྱིས་འགོག་སྙོམས་ཐོབ་པར་གང་ལས་བཤད་ཅེ་ན།

問:然則，何典宣說不還身證與俱分解脫聲緣阿羅漢證滅盡定?

དེ་ལྟར་བཤད་པའི་ཁུངས་ཡོད་དེ། ཀུན་བཏུས་ལས། ལུས་ཀྱི་མངོན་སུམ་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། གང་སློབ་པ་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ལ་བསམ་གཏན་པའི་གང་ཟག་གོ །ཞེས་དང༌།

མཛོད་ལས། འགོག་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་མི་འོང༌། །ལུས་ཀྱི་མངོན་སུམ་བྱེད་པར་འདོད། །ཅེས་ཕྱིར་མི་འོང་ལུས་མངོན་བྱེད་ཀྱིས་འགོག་སྙོམས་ངེས་པར་ཐོབ་པར་གསུངས་པ་དང༌། ཡང་ཀུན་བཏུས་ལས། གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་གང་ཞེ་ན། གང་ཟག་པ་ཟད་པ་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ལ་བསམ་གཏན་པའི་གང་ཟག་གོ །ཞེས་དང༌།

མཛོད་ལས། འགོག་ཐོབ་གཉིས་ཀ་ལས་རྣམ་གྲོལ། །ཞེས་གང་ཟག་ཕྱི་མས་འགོག་སྙོམས་ཐོབ་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར།

འགོག་སྙོམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡང་གོང་འོག་གཉིས་ཀར་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་དུ་བཤད་དོ།།

滅盡定之體性，亦如上下二部〔對法論〕所言是不相應行。

གཉིས་པ་གཞུང་གཞན་ནས་བཤད་ཚུལ་ནི། དབུ་མ་ཐལ་འགྱུར་རྣམས་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་ས་བཅུ་པའི་དོན་དུ་མཛད་ནས། ཆོས་ཉིད་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་མཉམ་གཞག་ཡེ་ཤེས་ཁྱད་པར་བ་ཞིག་ལ་འགོག་སྙོམས་སུ་བཞེད་དེ། ས་དྲུག་པར་ཤེར་ཕྱིན་ལྷག་པའི་མཐུས་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་བྱ་རྫོགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མའི་ཐུང་མཐའ་གཅིག་ལ་འཇུག་ལྡང་གཉིས་ཀ་ནུས་པའི་ས་བདུན་པའི་མཉམ་གཞག་ཡེ་ཤེས་དེ་འགོག་སྙོམས་ཁྱད་པར་བར་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།

第二、餘論之說法，諸中觀應成師將「入定於法性之殊勝根本 智是滅盡定」作為《十地經》之義。因闡述第六地般若波羅蜜超勝 之力，能於最短一成事剎那起、入〔滅盡定〕之第七地根本智，是殊勝滅盡定故，

འཇུག་པར། ཤེས་རབ་གནས་པས་འགོག་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་དང༌། རིང་དུ་སོང་འདིར་འདིར་ནི་སྐད་ཅིག་དང༌། །སྐད་ཅིག་ལ་ནི་འགོག་པར་འཇུག་འགྱུར་ཞིང༌། །ཞེས་གསུངས།

如《入中論》云:「由住般若得滅定。」〔又〕云:「此遠行地於 滅定，剎那剎那能起入。」

དེ་འགོག་སྙོམས་སུ་འཇོག་པ་ནི་དགག་བྱ་བདེན་གྲུབ་ཕྲ་མོ་བཀག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་མངོན་སུམ་དུ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ཆ་ནས་ཡིན་ལ། ཚོར་འདུ་རགས་པ་བཀག་པའི་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཞིག་ཀྱང་ཞལ་གྱིས་བཞེས་དགོས་ཏེ། བསམ་གཏན་བཞི་དང་གཟུགས་མེད་བཞི་ལ་འགོག་སྙོམས་སྤེལ་བའི་ཐོད་རྒལ་གྱི་སྙོམས་འཇུག་བཞག་དགོས་ཤིང༌། དེའི་འགོག་སྙོམས་ཆོས་ཉིད་ལ་མངོན་སུམ་དུ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་མཉམ་གཞག་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇོག་པ་འགྲིག་དཀའ་བའི་ཕྱིར།

安立彼為滅盡定，乃以現前入定於遮除所破細分諦實成立之真 如之分。亦須主張遮粗分受、想之不相應行所攝之一〔定〕，因須 安立間雜滅盡定修四靜慮、四無色之超越等至，且其滅盡定安立為 現前入定於法性之根本智，難以合理故。

གསུམ་པ་རང་གི་ལུགས་ལ་ལྔ༌། རྟེན། འདུ་ཤེས་གང་གིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ། དགག་བྱ་གང་འགོག་པ། ངོ་བོ། དུས་ཇི་ཙམ་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ།

第三、自宗有五:所依、以何想入定、遮何所破、體性、入定時刻幾許。

།དང་པོ་གཉིས་བཤད་ཟིན་པ་ལྟར་ཡིན།

前二者，如前述。

གསུམ་པ་ཡོད་དེ། འདོད་ཁམས་སུ་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་དང་གཟུགས་ཁམས་སུ་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བཞི་དང༌། གཟུགས་མེད་ཁམས་སུ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་རགས་པ་འཁོར་བཅས་འགོག་པའི་ཕྱིར། ཀུན་གཞིའི་སྟེང་དུ་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བདུན་འཁོར་བཅས་བཀག་པ་ལ་མི་འདོད་དེ། སློབ་དཔོན་གྱི་འགྲེལ་ཆེན་དུ། ལང་གཤེགས་ཀྱི་ལུང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་ཉིད་དང༌། ཞེས་བཤད་པ་ཙམ་ཞིག་མ་གཏོགས་ཚོགས་དྲུག་ལས་ངོ་བོ་ཐ་དད་པའི་ཀུན་གཞིའི་བཤད་པ་ཟུར་ཙམ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར།

བཞི་པ་ངོ་བོ་ཡོད་དེ། འཕགས་སེང་གཉིས་ཀྱིས་ཀྱང་ཚོགས་དྲུག་འཁོར་བཅས་བཀག་པའི་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་བཞེད་པར་གསལ་བའི་ཕྱིར་དང༌། ཞིབ་ཏུ་བཤད་ན་འདས་ལམ་དང་བཅས་པའི་སྲིད་རྩེའི་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོབ་ཅིང༌། དགག་གཞི་ཡིད་ཤེས་ཕྲ་མོའི་སྟེང་དུ་དགག་བྱ་ཚོར་འདུ་རགས་པའི་རྒྱུ་བ་ཅི་རིགས་བཀག་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་འཕགས་རྒྱུད་ཀྱི་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་དེ་འགོག་སྙོམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།

第四、體性，顯見聖、獅二者主張:是遮六〔識〕身與其眷屬 之不相應行之差別。若細言之，「依於具足出世道之有頂心而得，於遮處— 細分意知上，唯遮所遮之粗分受想活動隨一之聖者相續 之不相應行」，乃滅盡定之體性。

འོ་ན་འགྲེལ་པར། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ལ་བསམ་གཏན་བཞི་དང་གཟུགས་མེད་པ་བཞི་དང༌། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་སྟེ་དགུའོ། །ཞེས་འདས་ལམ་དུ་གསུངས་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན།

問:然則，《明義釋》云:「出世道:四禪定、(四)無色、 以及滅盡定，共九種。」與所言是出世間道相違?

མི་འགལ་ཏེ། འདས་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་སྙོམས་འཇུག་ཏུ་བཤད་པ་ཡང༌། མཛོད་འགྲེལ་ལས། ཇི་ལྟར་ན་སེམས་མེད་པ་ཉིད་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སེམས་ཀྱིས་དེ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བས་ན་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་འགོག་སྙོམས་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་འཇུག་སེམས་སྙོམས་འཇུག་ཡིན་པ་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་པ་དང༌།

སྙོམས་འཇུག་དགུ་ཡི་བདག་ཉིད་དང༌། ཞེས་པ་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡེ་ཤེས་ཆོས་སྐུ་ཡིན་པ་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་པར་ཤེས་དགོས་ཏེ། ཚིག་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་པས་ནི་དོན་གལ་ཆེ་བ་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ།

「九次第等至」指須知入滅盡定之佛本智，乃慮及本智法身而言， 唯依文詞，不能通達重大要義。

།ལྔ་པ་དུས་ཇི་ཙམ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡོད་དེ། ཁ་ཅིག སྙིང་རྗེ་པད་དཀར་ལས། སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སེམས་ཀྱིས་བར་གྱི་བསྐལ་པ་བཅུ་པོ་འདི་དག་འདའ་བར་བྱེད་དོ། །ཞེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཇི་ཙམ་འཕེན་པ་བཏང་གི་བར་དུའམ་བར་གྱི་བསྐལ་པ་བཅུར་འགོག་སྙོམས་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡོད་པར་བཞེད།

མཁས་པ་ཁ་ཅིག མདོ་སྡེ་ཉི་མའི་སྙིང་པོ་ལས། ཞག་བདུན་ལས་ལྷག་པར་མི་འཇུག་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་འདོར་བར་འགྱུར་བས་སོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞག་བདུན་ཙམ་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བཞེད།

有學者依《日藏經》所言「入定不逾七夜，將捨菩薩行故」，許唯入定七夜。

རང་གི་བསམ་དོན་ནི་ལུང་སྔ་མ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་དེ་ཙམ་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་ལ་བཤད་ནས། ཕྱི་མ་དངོས་པོ་ལ་གནས་པར་བྱས་ན་ལེགས་བསམ་སྟེ་གང་ལེགས་བྱའོ།

吾思惟前文，謂菩薩有入定之能力乃至彼時，後〔文〕乃實際 狀況，應擇善者。

།སྡེ་ཚན་ལྔ་པ་སྤོང་བའི་ལམ་ཡོད་དེ། ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་ལམ་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་བཟོད་ལ་སོགས་པ་བཞི་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

第五組斷道，有大乘見道苦法忍等四。

སྡེ་ཚན་དྲུག་པ་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་ལམ་ཡོད་དེ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

第六組唯佛道，有施等十波羅蜜。

གསུམ་པ་སངས་རྒྱས་ལ་ཡོད་པའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་རྣམ་པ་བཤད་དུ་ཡོད་དེ། སྡེ་ཚན་བདུན་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་བཞག་ཏུ་ཡོད་དེ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་དབྱེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ལ་སྡེ་ཚན་དང་པོ་བཞི་བཞག ཡོན་ཏན་གྱི་ངོ་བོ་དང་རྟེན་དང་ཆེད་དུ་བྱ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ལ་སྡེ་ཚན་ཕྱི་མ་གསུམ་བཞག་པའི་ཕྱིར།

第三(於佛具足之一切相智行相三十九)，宣說佛有不共一切 相智行相有七組。彼等安立為，以不共功德之分類而言，安立初四 組;以功德之體性、所依與所為而言，安立後三組。

དང་པོ་གྲུབ་སྟེ། ཡུལ་ཤེས་བྱ་ལ་ཆགས་ཐོགས་སྤངས་པའི་ཚུལ་གྱིས་མཁྱེན་པའི་ཆ་ནས་སྟོབསཀྱི་སྡེ་ཚན་བཞག་རང་གཞན་གང་རུང་གི་དོན་དམ་བཅས་པ་ལ་བག་ཚ་བ་མེད་པའི་ཆ་ནས་མི་འཇིགས་པའི་སྡེ་ཚན་བཞག རང་གི་རྟོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གཞན་ལ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཆ་ནས་སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་པ་བཞིའི་སྡེ་ཚན་བཞག ཡོད་ཏན་དེ་རྣམས་འཕགས་པ་འོག་མ་རྣམས་དང་མ་འདྲེས་པའི་ཆ་ནས་མ་འདྲེས་པའི་སྡེ་ཚན་བཞག་པའི་ཕྱིར།

初者成立，因以斷除於所知境之貪礙方式通達之分而安立「力」組;以於承諾自他利隨一無所畏之分而安立「無所畏」組; 以揭示自所證功德之分而安立「四無礙解」組;以諸功德與諸下位聖 者不共之分而安立「不共法」組故。

གཉིས་པ་གྲུབ་སྟེ། སྟོབས་ནས་མ་འདྲེས་པའི་བར་གྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ངོ་བོ་གློ་བུར་དྲི་བྲལ་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སླར་མི་ལྡང་བའི་ཚུལ་གྱིས་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ངོ་བོ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་གོ་བའི་ཆེད་དུ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་རྣམ་པ་དང༌།

次者成立，因為令了知力乃至不共之諸功德，〔其〕體性乃指 於遠離客塵之真如不再出定而入定之體性，而安立「真如之一切相 智行相」;

ཡོན་ཏན་དེ་རྣམས་རྟེན་གྱི་ཁྱད་པར་སངས་རྒྱས་འཕགས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གོ་བའི་ཆེད་དུ་རང་བྱུང་གི་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་རྣམ་པ་དང༌། ཡོན་ཏན་དེ་རྣམས་སྔོན་སློབ་ལམ་དུ་ཆེད་དུ་བྱ་བ་གང་གི་ཆེད་དུ་ཉམས་སུ་བླངས་པ་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། ཇི་ལྟ་ཇི་སྙེད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་པ་དེའི་ཆེད་དུ་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གོ་བའི་ཆེད་དུ་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་རྣམ་པ་བཞག་པའི་ཕྱིར།

為令了知彼等功德，所依差別——唯是依佛聖者相續中之主意識， 而安立「自然之一切相智行相」;有作是念:彼等功德於昔有學道 為何而修持?為令了知:乃為現前通達如所有性、盡所有性一切法 之佛行相而熏修，而安立「唯佛之一切相智行相」故。

སྡེ་ཚན་དང་པོ་སྟོབས་ལ་བཅུར་འཇོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་བཅུ་པོ་འདིའི་སྒོ་ནས་གཞན་དོན་མཛད་པ་གང་ཞིག དེ་ལ་བཅུ་པོ་འདིར་ངེས་པའི་ཕྱིར།

第一組「力」安立為十之理由，即正等佛以此十智力門行利 他，且彼決定此十者。

ཕྱི་མ་གྲུབ་སྟེ། དོན་བྱ་ཡུལ་གྱི་གདུལ་བྱ་མཁྱེན་པའི་ཆ་ནས་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དུ་མ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས། དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས། སྔོན་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས། འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ལྔར་ངེས།

後者成立，因以了知利益境所化之分，而安立種種勝解智力、種種 界智力、根勝劣智力、宿住隨念智力、死生智力，決定有五;

གདུལ་བྱ་ལ་ལམ་སྟོན་ཚུལ་མཁྱེན་པའི་ཆ་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས། ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་མཁྱེན་པའི་སྟོབས། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་དང་རྣམ་བྱང་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་བཞིར་ངེས། ཐོབ་བྱའི་འབྲས་བུ་མཁྱེན་པའི་ཆ་ནས་ཟག་ཟད་ཀྱི་སྟོབས་སུ་ངེས་པའི་ཕྱིར།

以了知為所化宣說道方式之分，而安立遍趣行智力、處非處智力、 業法集智力、靜慮解脫等持等至發起雜染清淨智力，決定有四;以 了知所證果之分決定漏盡智力故。

དང་པོ་གྲུབ་སྟེ། གདུལ་བྱའི་དོན་མཛད་པ་ལ་ཐོག་མར་གདུལ་བྱའི་མོས་པ་མཁྱེན་དགོས་པས་དེའི་ཆ་ནས་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་བཞག མོས་པ་དང་ལྡན་པའི་གདུལ་བྱ་དེ་རིགས་དང་ཁམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གང་དུ་ངེས་སོགས་མཁྱེན་པའི་ཆ་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དུ་མ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་བཞག

初者成立，利益所化須先了知所化勝解，以此分安立種種勝解 智力;以了知具有勝解之所化種性差別與界差別決定為何之分，安立種種界智力;

རིགས་དང་ལྡན་པའི་གདུལ་བྱ་དེའི་དབང་པོ་རྣོ་འབྲིང་གི་ཁྱད་པར་མཁྱེན་པའི་ཆ་ནས་དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་བཞག མོས་རིགས་དབང་པོའི་ཁྱད་པར་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་གདུལ་བྱ་དེ་སྔོན་ཇི་ལྟར་གྱུར་པ་མཁྱེན་པའི་ཆ་ནས། སྔོན་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་བཞག དེ་ཕྱི་མར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་བ་མཁྱེན་པའི་ཆ་ནས་འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་བཞག་པའི་ཕྱིར།

以了知具種性之所化，其利根、中根差別之分，安立根勝劣智力; 以了知具有勝解、種性、根三差別之所化往昔為何之分，安立宿住 隨念智力;以了知後將成何者之分，安立死生智力故。

གཉིས་པ་གྲུབ་སྟེ། གདུལ་བྱ་མངོན་མཐོ་ངེས་ལེགས་སུ་བགྲོད་པར་བྱེད་པའི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་མཁྱེན་པའི་ཆ་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་བཞག དེ་ལྟ་བུའི་ལམ་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་ཚེ་རྒྱུ་འདི་ལས་འབྲས་བུ་འདི་འབྱུང་བ་རིགས་པ་དང་འདི་ལས་འདི་ལྟར་འབྱུང་བ་མི་རིགས་པར་མཁྱེན་པའི་ཆ་ནས་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་བཞག

次者成立，以了知所化趣往增上生、決定勝之道之體性此分， 而安立遍趣行智力;以了知修習如是道時，由此因生此果合理、由 此因生此果不合理之分，而安立處非處智力;

དེ་འདྲ་བའི་རིགས་མི་རིགས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་ཕྲ་མོ་མཁྱེན་པའི་ཆ་ནས་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་བཞག དེ་ལྟར་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་ཚེ་ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་སོགས་ལས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་དང་རྣམ་བྱང་གི་ཆ་ཕྲ་ཞིང་ཕྲ་བ་མཁྱེན་པའི་ཆ་ནས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་དང་རྣམ་བྱང་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་བཞག་པའི་ཕྱིར།

以了知此類合理與不合理之細分業異熟分，而安立業法集智力;如是修習時，由靜慮、無色道差別等了知最細之雜染與清淨分，而安立雜染清淨智力。

གསུམ་པ་གྲུབ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐོབ་བྱའི་འབྲས་བུ་ཉོན་སྒྲིབ་སྤངས་པའི་བྲལ་བ་དང༌། ཐེག་ཆེན་གྱི་ཐོབ་བྱའི་འབྲས་བུ་སྒྲིབ་པ་གཉིས་ཀ་ཟད་པའི་སྤངས་པ་མཐར་ཐུག་མཁྱེན་པའི་ཆ་ནས་ཟག་ཟད་ཀྱི་སྟོབས་གཅིག་ཉིད་བཞག་པའི་ཕྱིར།

第三成立，以了知聲聞所得果是斷煩惱障之離法、大乘所得果 是盡二障之究竟斷德之分，而唯安立漏盡智力一者故。

མཁྱེན་པའི་སྟོབས་བཅུ་པོ་འདི་དག་བརྒྱ་བྱིན་གྱི་རྡོ་རྗེ་དང་ཆོས་མཚུངས་པར་གསུངས་ཏེ། བརྒྱ་བྱིན་གྱི་རྡོ་རྗེ་དེས་ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་གོ་ཆ་འབུགས་པ་དང༌། རྩིག་པ་འཇིག་པ་དང༌། རིབ་མ་ལྟ་བུའི་ཤིང་གི་ནགས་གཅོད་པར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ། འདིས་ཀྱང་གདུལ་བྱའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱ་དང་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་གསུམ་འབུགས་པ་དང་འཇིག་པ་དང་གཅོད་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།

言此諸十智力與帝釋天之金剛同法，因帝釋天之金剛〔能〕鑿 非天之鎧甲、毀牆、斷如籬笆之樹林。同理，此亦能鑿、毀、斷所 化相續中煩惱、所知、等至三障故，

རྒྱུད་བླར། སྟོབས་སོགས་རྣམས་ལ་སྟོབས་དྲུག་དང༌། །གསུམ་དང་གཅིག་གིས་རིམ་པ་བཞིན། །གོ་ཆ་རྩིག་པ་ཤིང་བཞིན་དུ། །འབུགས་དང་བཤིག་དང་བཅད་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གསུངས་པ་དང༌། མི་ཕྱེད་ཕྱིར་ནི་རྡོ་རྗེ་བཞིན། །ཞེས་གསུངས།

གཞན་ཡང་སྟོབས་ཞེས་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། འདི་རྣམས་ཀྱིས་ཐེག་ཆེན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཐབས་ལ་བསླུ་བའི་བདུད། སྐྱབས་ལ་བསླུ་བའི་བདུད། རྣམ་དག་ལ་བསླུ་བའི་བདུད། འབྲས་བུ་ངེས་འབྱུང་ལ་བསླུ་བའི་བདུད་བཞི་འཇོམས་པ་ལ་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ལྟར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྒྱན་ལས། ཐབས་དང་སྐྱབས་དང་དག་པ་དང༌། །ཐེག་ཆེན་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་རབ་བསླུ་བའི། །བདུད་འཇོམས་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་གསུངས།

སྡེ་ཚན་གཉིས་པ་རང་གཞན་གང་རུང་གི་དོན་དམ་བཅས་པ་ལ་བག་ཚ་བ་མེད་པའི་ཆ་ནས་མི་འཇིགས་པ་བཞི་བཞག་པ་ཡིན་ཏེ། རང་དོན་སྤངས་རྟོགས་མཐར་ཐུག་དམ་བཅས་པ་ལ་བག་ཚ་བ་མེད་པའི་ཆ་ནས་རང་དོན་སྤངས་པ་མཐར་ཐུག་དམ་བཅས་པ་ལ་མི་འཇིགས་པའི་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་རྣམ་པ་དང༌། རང་དོན་རྟོགས་པ་མཐར་ཐུག་དམ་བཅས་པ་ལ་མི་འཇིགས་པའི་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་རྣམ་པ་གཉིས་བཞག

第二組(無所畏)，於承諾自他利隨一無所畏之分，而安立四 無所畏，因以承諾自利究竟斷、證無所畏之分，而安立「於承諾自 利斷德究竟無所畏之一切相智行相」及「於承諾自利證德究竟無所 畏之一切相智行相」二者;

ངེས་འབྱུང་དང་བར་ཆད་དམ་བཅས་པ་ལ་བག་ཚ་བ་མེད་པའི་ཆ་ནས་ངེས་འབྱུང་དམ་བཅས་པ་ལ་མི་འཇིགས་པའི་རྣམ་པ་དང༌། བར་ཆད་དམ་བཅས་པ་ལ་མི་འཇིགས་པའི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བཞག་པའི་ཕྱིར་ཏེ།

以承諾出離、障礙無所畏之分，而安立「於承諾出離無所畏行相」及「於承諾障礙無所畏之行相」二者。

རྒྱན་ལས། རང་གཞན་དོན་དུ་ཡེ་ཤེས་དང༌། སྤངས་དང་ངེས་འབྱུང་བར་ཆད་རྣམས། །སྟོན་མཛད་མུ་སྟེགས་གཞན་དག་གིས། །མི་བརྫི་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་གསུངས།

མི་འཇིགས་པ་འདི་ཡང་སེང་གེ་དང་ཆོས་མཚུངས་པར་གསུངས་ཏེ། འཁོར་གྱི་ནང་དུ་བག་ཚ་བ་མེད་པར་གནས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པས་དེ་ལྟར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྒྱུད་བླར། མི་འཇིགས་ཉིད་ནི་འཁོར་དུ་སེང་གེ་བཞིན། །ཞེས་གསུངས། མི་འཇིགས་པ་དེ་ལ་ཡང་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བག་ཚ་བ་མེད་པ་གསུམ་ཡོད་པར་མདོ་ལས་བཤད། ཁྱུ་མཆོག་རླབས་པོ་ཆེའི་གནས་སུ་དམ་བཅའོ། །འཁོར་གྱི་ནང་དུ་སེང་གེའི་སྒྲ་བསྒྲགས་སོ། །ཚངས་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་མཐུན་པར་བསྐོར་རོ། །ཞེས་གསུངས།

སྡེ་ཚན་གསུམ་པ་རང་གི་རྟོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གཞན་ལ་སྟོན་པའི་ཆ་ནས་སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་པ་བཞིར་བཞག་པ་ཡིན་ཏེ། བཤད་བྱའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང༌། དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་གཉིས་བཞག

第三組(四無礙解)，以為他揭示自所證功德之分，安立四無 礙解組，因以所說而言，安立法無礙解與義無礙解二者;

།འཆད་བྱེད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ངེས་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང༌། སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་གཉིས་བཞག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྒྱན་ལས། རྟེན་དང་བརྟེན་པ་བཤད་བྱ་དང༌། །གསུང་དང་མཁྱེན་པ་འཆད་བྱེད་ལ། །བློ་གྲོས་ཆགས་ཐོགས་མི་མངའ་བའི། །ལེགས་འདོམས་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་གསུངས།

སྡེ་ཚན་བཞི་པ་ཡོན་ཏན་དེ་རྣམས་འཕགས་པ་འོག་མ་རྣམས་དང་མ་འདྲེས་པའི་ཆ་ནས་མ་འདྲེས་པའི་རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་བཞག་པ་ཡིན་ཏེ། སྤྱོད་པའི་ཡོན་ཏན་འཕགས་པ་འོག་མ་རྣམས་དང་མ་འདྲེས་པའི་ཆ་ནས་འཁྲུལ་པ་དང་ཅ་ཅོ་དང་དྲན་པ་ཉམས་པ་དང་ཐུགས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་དང༌། འདུ་ཤེས་ཐ་དད་པ་དང་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པའི་བཏང་སྙོམས་མི་མངའ་བ་དང་དྲུག་བཞག

第四組(不共法)，以諸功德不共諸下位聖者之分，安立十八不共法行相，因以行為功德與諸下位聖者不共之分，而安立無誤失、無卒暴音、無忘失念、無不定心、無種種想、無不擇捨六者;

།རྟོགས་པའི་ཡོན་ཏན་འཕགས་པ་འོག་མ་རྣམས་དང་མ་འདྲེས་པའི་ཆ་ནས་འདུན་པ་དང༌། བརྩོན་འགྲུས་དང༌། དྲན་པ་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང༌། ཤེས་རབ་དང༌། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་དང་དྲུག་བཞག

以證德與諸下位聖者不共之分，而安立志欲無退、精進無退、念無 退、定無退、慧無退、解脫智見無退六者;

འཕྲིན་ལས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་འཕགས་པ་འོག་མ་རྣམས་དང་མ་འདྲེས་པའི་ཆ་ནས་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་སྐུའི་འཕྲིན་ལས་གསུང་གི་འཕྲིན་ལས་ཐུགས་ཀྱི་འཕྲིན་ལས་གསུམ་བཞག ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་མཁྱེན་ཚུལ་འཕགས་པ་འོག་མ་རྣམས་དང་མ་འདྲེས་པའི་ཆ་ནས་འདས་མ་འོངས་ད་ལྟ་དུས་གསུམ་ཆགས་ཐོགས་སྤངས་པའི་ཚུལ་གྱིས་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་བཞག་པའི་ཕྱིར།

འོ་ན་མཁྱེན་ཡུལ་དུས་གསུམ་གྱི་རྣམ་གཞག་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན།

問:然則，如何建立所知境之三世?

འདི་ལ་གསུམ་ཡོད་དེ། བྱེ་བྲག་སྨྲ་བའི་ལུགས། ཐལ་འགྱུར་བའི་ལུགས། མདོ་སེམས་གཉིས་དང་རང་རྒྱུད་པ་ཐུན་མོང་བའི་ལུགས་གསུམ་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

答:此有三:毘婆沙宗、應成宗、經部唯識二者與自續之共宗。

དང་པོ་ཡོད་དེ། མདོ་ལས། འདས་པའི་གཟུགས་ཤིག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མིན་ན་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་དག་འདས་པའི་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད། ཞེས་གསུངས་པ་དང༌། མཛོད་ལས། དུས་གསུམ་རྟག་ཏུ་ཡོད་གསུངས་ཕྱིར། ཞེས་གསུངས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དུས་གསུམ་རྫས་ཡོད་དུ་འདོད་པའི་ཕྱིར།

གཉིས་པ་ཡོད་དེ། དུས་གསུམ་བདེན་པར་མ་གྲུབ་པས་རྫས་སུ་མེད་ཅིང་འདས་མ་འོངས་དངོས་པོར་བཞེད་པའི་ཕྱིར། འདས་པ་དངོས་པོ་ཡིན་ཏེ། ལས་ཞིག་པ་ལས་རང་འབྲས་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་འབྱིན་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་དེ་མི་འགག་པ། ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་དང༌། སྡོང་བུ་སྣུམ་ཟད་མར་མེ་ཤི་བའི་རྒྱུར་གསུངས་པ་དང༌། སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་ཅེས་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ཚན་དུ་གྱུར་པའི་སྐྱེ་བ་དེའི་ནང་ཚན་དུ་གྱུར་པའི་རྒ་ཤིའི་རྒྱུར་གསུངས་པའི་ཕྱིར།

第二(應成宗)，主張三世非諦實成立，故非實，且過去、未 來皆是事物。過去是事物，因有由業滅感自果業之異熟故，因《入中論》云:「由業非以自性滅。」;說燈心油盡乃燭滅之因;「緣 生老死」屬十二支中之生，即屬其中老死之因故。

དེ་ཡང་རིགས་པ་དྲུག་ཅུ་པ་ལས། རྒྱུ་ཟད་པ་ལས་ཞི་བ་དང༌། །ཟད་པ་ཉིད་ནི་དམིགས་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་པ་རྩ་འགྲེལ་གྱིས་གསལ་བར་བཤད་དོ།

།གསུམ་པ་ཡོད་དེ། གཞི་གཅིག་ལ་བཀར་ན། བུམ་པའི་རྒྱུ་བུམ་པའི་དུས་སུ་འདས་པ་དང༌། བུམ་པའི་འབྲས་བུ་བུམ་པའི་དུས་སུ་མ་འོངས་པ་དང༌། བུམ་པ་བུམ་པའི་དུས་སུ་ད་ལྟ་བར་འཇོག་པའི་ཕྱིར། དེ་འཇོག་སྟེ་བུམ་པའི་རྒྱུ་བུམ་པའི་དུས་སུ་འགགས་ཟིན་པ་དང༌། བུམ་པའི་འབྲས་བུ་བུམ་པའི་་དུས་སུ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡོད་ཀྱང་མ་སྐྱེས་པ་དང༌། བུམ་པ་རང་དུས་སུ་རྫོགས་པར་སྐྱེས་ཟིན་པའི་ཕྱིར།

第三(經部唯識二者與自續之共宗)，若以一例說明，安立寶 瓶因於寶瓶時是過去、寶瓶果於寶瓶時是未來、寶瓶於寶瓶時是現在。如是安立，因寶瓶因於寶瓶時已滅、寶瓶果於寶瓶時有生因然 未生、寶瓶於自時已生圓滿故。

མདོར་ན་བུམ་པའི་འདས་པ་བུམ་པའི་འདས་པ་ཡིན་ཀྱང་བུམ་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ་མ་འོངས་པ་དང༌། བུམ་པའི་མ་འོངས་པ་བུམ་པའི་མ་འོངས་པ་ཡིན་ཀྱང་བུམ་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ་འདས་པ་ཡིན་པའི་ཚུལ་ཤེས་དགོས་ཏེ། རིགས་པ་ཕྲ་བར་སྣང་ངོ༌།།

總之，應知寶瓶之過去乃寶瓶之過去，然觀待寶瓶是未來; 寶瓶之未來乃寶瓶之未來，然觀待寶瓶是過去之理，顯見理論細緻。

སྒོམ་བྱེད་ཀྱི་སྦྱོར་བ།

能修諸加行

འོ་ན་མཁྱེན་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་རྩ་གསུམ་རྣམ་རྫོགས་སྦྱོར་བས་ཉམས་སུ་ལེན་ཚུལ་བཤད་པ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན།

問:圓滿加行修持三智一百七十三行相之理若如是，然則，何謂修習此加行之所依補特伽羅?

སྦྱོར་བ་དེ་ཉིད་སྒོམ་པ་པོའི་རྟེན་གྱི་གང་ཟག་གང་ཞེ་ན། མདོའི་དབང་དུ་བྱས་ན་རྣམ་པ་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་རྩ་གསུམ་གསུངས་པ་དང༌། དེ་ནས་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་འདི་སྙམ་དུ་གྱུར་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་རིགས་ཀྱི་བུ་དང་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་དག་གི་རྣ་ལམ་དུ་གྲགས་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་ཀྱང་སྔོན་གྱི་རྒྱལ་བ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པའོ། །ཞེས་སོགས་སྦྱོར་བ་སྒོམ་པ་པོའི་རྟེན་གྱི་གང་ཟག་སྟོན་པའི་མདོ་གསུངས། དེའི་དགོངས་པ་འགྲེལ་བ་ལ་བསྟན་བཅོས་སུ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ལྷག་པར་བྱས། ཞེས་སོགས་ཤླཽཀ་གཉིས་གསུངས།

འོ་ན་སྦྱོར་བ་སྒོམ་པ་པོའི་རྟེན་གྱི་གང་ཟག་དེ་ལྟར་ཡིན་ན། སྦྱོར་བའི་ངོ་བོ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།

問:加行修習者之所依補特伽羅若如是，然則，加行之體性為 何?

མདོའི་དབང་དུ་བྱས་ན། ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆེན་ཡུམ་ལ་གནས་པ་དང༌། སྦྱོར་བ་ལ་གནས་ཞེས།བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་དྲིས་པའི་ལན་དུ། ཀོའུ་ཤི་ཀ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་གཟུགས་ལ་མི་གནས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་གཟུགས་ལ་མི་གནས་པ་དེའི་ཚེ་གཟུགས་ལ་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའི་དགོངས་པ་འགྲེལ་བ་ལ་བསྟན་བཅོས་སུ། གཟུགས་ལ་སོགས་ལ་མི་གནས་ཕྱིར། ཞེས་གསུངས་སོ།

答:以經而言，「帝釋問如來:『菩薩摩訶薩何以住佛母、住 加行?』答:『憍尸迦!菩薩摩訶薩行般若波羅蜜多時不住色，不 住色時，於色作瑜伽。』」為釋彼意趣，論云:「不住色等故。」

།འདིར་བསྟན་སྦྱོར་བ་ལ་ཉི་ཤུར་ཡོད་དེ། རང་བཞིན་གྱི་སྦྱོར་བ་ལྔ༌། གནས་སྐབས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་བཅོ་ལྔ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དང་པོ་གྲུབ་སྟེ། ཡུལ་ལ་བདེན་ཞེན་འགོག་པའི་ཆ་ནས་མི་གནས་པའི་སྦྱོར་བ། ཡུལ་ཅན་ལ་བདེན་ཞེན་འགོག་པའི་ཆ་ནས་མི་སྦྱོར་བའི་སྦྱོར་བ། གཞིའི་ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཆ་ནས་ཟབ་པ་གཞི་ཤེས་ཀྱི་སྦྱོར་བ། ལམ་གྱི་ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཆ་ནས་གཏིང་དཔག་དཀའ་བ་ལམ་ཤེས་ཀྱི་སྦྱོར་བ། རྣམ་པའི་ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཆ་ནས་ཚད་མེད་པ་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་སྦྱོར་བ་རྣམས་བཞག་པའི་ཕྱིར།

此示二十加行乃五自性加行、十五時位加行。初者成立，以破 諦實耽著境之分，安立不住加行;以破諦實耽著有境之分，安立不 加行加行;以現前通達基法法性之分，安立甚深基智加行;以現前 通達道之法性之分，安立難測度道相智加行;以現前通達行相法性 之分，安立無量一切相智加行。

ཕྱི་མ་གྲུབ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱི་སྦྱོར་བ་ལྔ་པོ་དེ་ལ་གནས་སྐབས་ཚོགས་ལམ་ནས་རྒྱུན་མཐའི་བར་དུ་ཕྱེ་བས་བཅོ་ལྔ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སྦྱོར་བ་སྒོམ་པ་པོའི་གང་ཟག་གི་སྒོ་ནས་ཕྱེ་བ་བརྒྱད། སྦྱོར་བ་རྫོགས་པའི་ཐབས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཕྱེ་བ་བཞི། འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་ཕྱེ་བ་གཉིས། དུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཕྱེ་བ་གཅིག་རྣམས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

後者成立，因五自性加行，時位自資糧道至最後流分為十五 故，因以修加行者之補特伽羅門分為八，以圓滿加行方便門分為四，以果門分為二，以時門分為一故。

དང་པོ་གྲུབ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱི་སྦྱོར་བ་ལྔ་པོ་དེ་ཚོགས་ལམ་ན་ཡོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཚེགས་ཆེན་ཡུན་རིང་རྟོགས་དཀའི་སྦྱོར་བ། སྦྱོར་ལམ་ན་ཡོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དྲོད་སོགས་བཞི་ལ་རིམ་པ་ལྟར་ལུང་བསྟན་པའི་སྦྱོར་བ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་སྦྱོར་བ། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་སྦྱོར་བ། བར་ཆད་མེད་པའི་སྦྱོར་བ་བཞི་བཞག་པ་དང༌།

初者成立，因五自性加行，以於資糧道有，而安立劬勞長久難 證之加行;以於加行道有，而安立煖等四依次為得授記之加行、不退轉加行、出離加行、無間加行四者;

ས་དང་པོ་ནས་དྲུག་པའི་བར་ན་ཡོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བྱང་ཆུབ་ལ་ཉེ་བའི་སྦྱོར་བ། ས་བདུན་པ་ན་ཡོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མྱུར་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་སྦྱོར་བ། ས་བརྒྱད་པ་ན་ཡོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གཞན་དོན་གྱི་སྦྱོར་བ་རྣམས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

以於初地乃至六地有，而安立近菩提加行;以於第七地有，而安立 速疾圓滿菩提加行;以於第八地有，而安立利他加行故。

གཉིས་པ་གྲུབ་སྟེ། ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་དུ་སྦྱོར་བ་རྫོགས་པའི་ཐབས་གཞན་དོན་འཕེལ་མེད་འགྲིབ་མེད་ཀྱི་སྦྱོར་བ། ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་སོགས་མི་མཐོང་བའི་སྦྱོར་བ། གཟུགས་སོགས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་སྦྱོར་བ། གཟུགས་དང་དེའི་མཚན་མ་དང་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་སྦྱོར་བ་རྣམས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

次者成立，因八地以上圓滿加行方便有利他無增減加行、不見 法非法等加行、色等不思議加行、色與彼相以及自性不分別加行 故。

གསུམ་པ་གྲུབ་སྟེ། ས་དགུ་པ་ན་ཡོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པ་འབྲས་བུ་རིན་པོ་ཆེ་སྦྱིན་པའི་སྦྱོར་བ། ས་བཅུ་པ་ན་ཡོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྤང་བྱ་སེལ་བ་རྣམ་པར་དག་པའི་སྦྱོར་བ་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

第三成立，因以於第九地有，而安立獲得功德———能與寶果加 行;以於第十地有，而安立去除所斷———清淨加行二者故。

བཞི་པ་གྲུབ་སྟེ། ས་བཅུ་པར་བརྩོན་འགྲུས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ལོ་ཟླ་སོགས་དུས་ཚིགས་བཅད་ནས་ཡུམ་བསྒོམ་པའི་ས་མཚམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་གཅིག་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

第四成立，因有於十地精進殊勝之菩薩，劃分年月等時修佛母 之結界加行一者故。

དང་པོ་ལྔ་ལ་རང་བཞིན་གྱི་སྦྱོར་བ་ཞེས་འཇོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། བྱང་སེམས་ཀྱི་ཚོགས་ལམ་ནས་རྒྱུན་མཐའི་བར་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པའི་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཕྱི་མ་བཅོ་ལྔ་ལ་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། གནས་སྐབས་ཚོགས་ལམ་ནས་རྒྱུན་མཐའི་བར་ཅི་རིགས་ལ་བཞག་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར།

前五者安立為「自性加行」之理由，即遍布菩薩資糧道乃至最 後流一切之通達空性之加行，故如是稱。後十五名為「時位加行」 之理由，乃安立由資糧道時位乃至最後流中隨一之加行，故如是稱。

སྐབས་འདིའི་བསྟན་བྱའི་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟ་བ་ལ་དམིགས་པའི་ཞི་ལྷག་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་སྦྱོར་བ་ཡིན་པས་ཁྱབ་སྟེ། དེ་ཡིན་ན་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པའི་སེམས་དཔའི་རྣལ་འབྱོར་ཡིན་དགོས་པའི་ཕྱིར། མི་རྟག་སོགས་བཅུ་དྲུག་ལ་དམིགས་པའི་ཞི་ལྷག་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་སྦྱོར་བ་ནི་གཏན་ལ་དབབ་བྱའི་གཙོ་བོར་མི་བྱེད་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་རང་རྒྱུད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་དཔལ་གཞོམ་པ་དང༌། ཐེག་དམན་གྱི་རིགས་ཅན་རྗེས་སུ་བཟུང་བའི་ཆེད་དུ་ཞར་བྱུང་ཙམ་དུ་སྒོམ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར།

凡是今此主要揭示之加行，周遍是緣如所有性之止觀雙運加 行，因若是彼，須是通達空性之菩薩瑜伽故。緣無常等十六之止觀 雙運加行，非作為主要所決擇，因菩薩為降伏自相續煩惱之氣勢， 與攝受小乘種性而僅隨順修習故。

སྦྱོར་བའི་ཡོན་ཏན།

加行功德

འོ་ན། སྦྱོར་བའི་ངོ་བོ་འཆད་ཚུལ་དེ་ལྟར་ཡིན་མོད། སྦྱོར་བ་སྒོམ་པ་པོ་རྣམས་སུ་ཡི་མཐུས་སྦྱོར་བ་བསྒོམས་པ་ལ་བར་ཆད་མེད་ཅིང་ཡོན་ཏན་ཇི་ལྟ་བུ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཞེ་ན།

問:述說加行體性之理若如是，然則，以誰之力令諸修行者修 加行無障礙，且得證功德?

དེ་ཡང་མདོའི་དབང་དུ་བྱས་ན་སྦྱོར་བ་ཐ་མའི་སྐབས་སུ་སྦྱོར་བ་བསྒོམ་པ་ལ་བདུད་ཀྱིས་བར་ཆད་བྱ་མི་ནུས་པར་གསུངས་པ་ལ། དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་སུ་ཡི་མཐུས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་འདྲི་བ་དང༌། སྟོན་པ་དང༌། འཆང་བ་དང༌། ཀློག་པ་དང༌། ཁ་ཏོན་དུ་བགྱིད་པ་དང༌། ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བགྱིད་པ་དང་བསྒོམ་པ་ལ་བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་གྱིས་བར་ཆད་བྱ་བར་མི་ནུས་པ་ལགས། ཞེས་ཞུས་པའི་ལན་དུ།

答:此復，以經而言，宣說於最後加行時修加行，魔不能障， 對此，具壽舍利子白世尊如是言:「世尊!以誰之力，諸菩薩摩訶 薩請問、揭示、持守、讀誦、課誦、如理作意、修習此甚深般若波 羅蜜多，惡魔不能障礙。」

བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཤཱ་རིའི་བུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་འདྲི་བ་དང་སྟོན་པ་དང་འཆང་བ་དང་ཀློག་པ་དང་ཁ་ཏོན་དུ་བྱེད་པ་དང་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་བསྒོམ་པ་དག་ལ་བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་གྱིས་བར་ཆད་བྱ་བར་མི་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུས་བར་ཆད་བྱ་མི་ནུས་པར་གསུངས་སོ། །དེའི་དགོངས་པ་འགྲེལ་བ་ལ་བསྟན་བཅོས་སུ། བདུད་ཀྱི་མཐུ་བཅོམ་ལ་སོགས་པ། ཞེས་པ་ཚིག་རྐང་གཉིས་གསུངས། དབྱེ་ན་བཅུ་བཞི་ཡོད།

སྦྱོར་བའི་སྐྱོན་དང་མཚན་ཉིད།

加行過失

སྦྱོར་བ་བསྒོམ་པ་པོ་རྣམས་ལ་སྦྱོར་བ་བསྒོམ་པ་ལ་བར་ཆད་མེད་ཅིང་ཡོན་ཏན་དེ་ལྟར་ཐོབ་པ་ཡིན་ན། སྦྱོར་བ་བསྒོམ་པ་ལ་སྐྱོན་ཇི་ལྟ་བུ་འབྱུང་ཞེ་ན།

問:若諸加行修行者，於修習加行無障礙、得如是功德，則修 加行中有何過失?

དེ་ཡང་མདོའི་དབང་དུ་བྱས་ན། དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་རིགས་ཀྱི་བུ་དང་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཡང་དག་པར་གནས་པ་དང༌། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་ལེགས་པར་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བ་དང༌། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་འགྱུར་བ་དེ་དག་གི་ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་འདི་དག་ལགས་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་རིགས་ཀྱི་བུ་དང་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་ལ་བར་དུ་གཅོད་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་སྤོབས་པ་ཧ་ཅང་ཆེ་སྟེ་སྐྱེ་ན། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ།

།དེའི་དགོངས་པ་འགྲེལ་བ་ལ་བསྟན་བཅོས་སུ། སྐྱོན་ནི་བཅུ་ཚན་བཞིར་བཅས་པ། །ཞེས་པའི་ཚིག་རྐང་གཉིས་གསུངས། མདོ་བསྟན་བཅོས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་སྦྱོར་བའི་སྐྱོན་ལ་བཞི་བཅུ་རྩ་དྲུག་ཡོད་དེ། སྦྱོར་བའི་འགལ་རྐྱེན་རང་ལ་བརྟེན་པ་ཉི་ཤུ། རང་གཞན་གང་རུང་ལ་བརྟེན་པ་མཐུན་རྐྱེན་མ་ཚང་བ་ཉེར་གསུམ། སྦྱོར་བའི་འགལ་རྐྱེན་གཞན་ལ་བརྟེན་པ་གསུམ་རྣམས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

為釋彼意趣，論云:「當知諸過失⋯⋯」等二句。經論所揭示之加 行過失有四十六，乃二十依自身加行違緣、二十三依自他隨一未具 順緣、三依餘加行違緣。

དེ་ལ་ཁོ་ན་རེ། ཡུམ་བསྒོམས་པས་མཐར་ཕྱིན་པར་མི་འགྱུར་བར་ཐལ། ཡུམ་བསྒོམ་པ་ལ་བར་ཆད་ཤིན་ཏུ་མང་བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་སྐྱོན་མེད་དེ།

於此，有駁云:「修佛母理應不能究竟，因修佛母有眾多障礙故。」

སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་ཡུམ་དུ་གྱུར་པའི་བྱང་སེམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་འདི་ཉིད་ལ་བྱས་པ་ཤེས་ཤིང་དྲིན་དུ་གཟོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དུ་སྦྱོར་བ་བསྒོམ་པའི་གང་ཟག་ལ་རྟག་ཏུ་དགོངས་པར་མཛད་ཅིང་བསྲུང་བ་དང་སྐྱབས་པ་དང་སྦ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར།

無過，因諸佛於屬自佛母之菩薩加行念恩，為報恩恆常憶念修 加行之補特伽羅，且守護、救度、隱藏故。

དཔེར་ན་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ལ་དགྲ་མང་བ་དང༌། བུ་མང་དུ་ཡོད་པའི་མ་ན་བར་གྱུར་པའི་ཚེ་བུ་རྣམས་ཀྱིས་མ་ལ་རིམ་གྲོ་བསྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ།

如:珍寶有眾敵，與母有多子，病時，諸兒侍。

སྦྱོར་བའི་སྐྱོན་དང་མཚན་ཉིད།

加行性相

།སྦྱོར་བ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱོན་ཡོན་དེ་ལྟར་ཡིན་ན། སྦྱོར་བ་རྣམས་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན།

問:諸加行之過失、功德若如是，諸加行表徵之理為何?

དེ་ཡང་མདོའི་དབང་དུ་བྱས་ན། སྦྱོར་བའི་སྐྱོན་གྱི་སྐབས་སུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྦྱོར་བ་སྒོམ་པ་པོ་ལ་དགོངས་པར་མཛད་པའི་མཐར། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་འདི་སྐད་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། །འཇིག་རྟེན་འདི་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །ཞེས་བཀའ་སྩལ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་བསྐྱེད་པར་བགྱིས་པ་ལགས།

ཞེས་སོགས་ཞུས་པའི་ལན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་བསྐྱེད་དོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའི་དགོངས་པ་འགྲེལ་པ་ལ་བསྟན་བཅོས་སུ། གང་གིས་མཚོན་དེ་མཚན་ཉིད་དུ། །ཞེས་སོགས་ཤླཽཀ་བཅུ་དགུ་གསུངས།

སྐབས་འདིར་མཐའ་དཔྱད་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། གཞན་ལུགས་དགག་པ་དང༌། རང་ལུགས་བཞག་པའོ།

今此，辨析有二:破他宗、立自宗。

།དང་པོ་ནི། དཔལ་གོ་མི་འཆི་མེད་ཀྱི་བཞེད་པར་མཛད་ནས། ལོ་གད་བ་ཆེན་པོ་ནི། བྱང་སེམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཉི་ཤ་མཚན་གཞི་ཡིན་ལ། དེ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་ལ་མི་གནས་ཕྱིར། །ཞེས་སོགས་ཀྱིས་བསྟན། ཆོས་སྐུའི་རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སྦྱོར་བ་མཚོན་བྱ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་ཉོན་མོངས་རྟགས་དང་མཚན་མ་དང༌། །ཞེས་སོགས་ཀྱིས་བསྟན།

初者，依吉祥無死長老之主張，大譯師言:「二十菩薩加行乃 事相，此由『不住色等故⋯⋯』等表明;法身不共因之加行即名 相，彼由『離煩惱狀貌⋯⋯』等明示;

དོན་གཉིས་ཕུན་ཚོགས་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་སེམས་དཔའི་རྣལ་འབྱོར་མཚན་ཉིད་ཡིན། དེ་ནི་བསམ་མི་ཁྱབ་སོགས་ཁྱད་པར་གྱིས། །ཞེས་སོགས་དང༌། ཕན་དང་བདེ་དང་སྐྱོབ་པ་དང༌། །ཞེས་སོགས་ཀྱིས་བསྟན།

成辦二利圓滿之菩薩瑜伽是性相，彼由『由難思等別⋯⋯』與『作 利樂濟拔⋯⋯』等顯示;

མཚན་མཚོན་གཞི་གསུམ་དང་མཚན་ཉིད་མཚན་གཞིའི་སྟེང་དུ་ངེས་བྱེད་ཀྱི་བློ་ནི་མཚོན་པ་ཞེས་བྱ་ལ། དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འབྱུང་བ་དང༌། །ཞེས་སོགས་ཀྱིས་འཕངས་ནས་བསྟན།

性相、名相、事相三者與性相於事相上決定之覺知名表徵，彼由『 知如來出現⋯⋯』等牽引顯示。

དེས་ན་བྱང་སེམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཉི་ཤ་མཚན་གཞི། ཆོས་སྐུའི་རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་པར་མཚོན། དོན་གཉིས་ཕུན་ཚོགས་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་སེམས་དཔའི་རྣལ་འབྱོར་ཡིན་པ་ཞེས་མཚོན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས།

是故，『二十菩薩加行事相，表徵是法身不共因加行，是成辦二利 圓滿之菩薩瑜伽』如此表徵。」

དེ་ནི་མི་འཐད་དེ། སློབ་དཔོན་སེང་གེ་བཟང་པོས་རྩ་བའི་དགོངས་པ་བཀྲལ་བ་ལྟར་ན། ཉོན་མོངས་རྟགས་དང་མཚན་མ་དང༌། །ཞེས་སོགས་ཀྱིས་མཚན་གཞི་དང་མཚོན་བྱ་གཉིས་ཀ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང༌།

彼不應理，因若依獅子賢阿闍黎釋根本頌意趣，彼由「離煩惱 狀貌⋯⋯」等明事相與名相二者故。

དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འབྱུང་བ་དང༌། །ཞེས་སོགས་དང༌། སྟོང་ཉིད་མཚན་མ་མེད་བཅས་དང༌། །ཞེས་སོགས་དང༌། དེ་ནི་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་བསྟེན་ནས། །ཞེས་སོགས་གསུམ་གྱིས་རིམ་པ་བཞིན་གཞི་ཤེས་སྦྱོར་བ། ལམ་ཤེས་སྦྱོར་བ། རྣམ་མཁྱེན་སྦྱོར་བ་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར།

「知如來出現⋯⋯」等、「空性及無相⋯⋯」等，與「依真如法住⋯⋯」等三者依次顯示基智加行、道相智加行、一切相智加行三 者之性相。

དང་པོ་གྲུབ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ངོ་བོ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་གིས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་གྱི་སྦྱོར་བ་དང་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་བཞིན་དུ་མཚོན་པས། དེ་ལྟར་ན་བཞི་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་བཞེད་དོ། །ཞེས་གསུངས།

初者成立，如云:「如是，十六自性如實標顯三智之諸加行具性相般;故承許第四為自性之性相。」

ཕྱི་མ་གྲུབ་སྟེ། ཤེས་པའི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་བཅུ་དྲུག་གིས་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མཚོན་པས་ན་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་དང༌།

ཤེས་པའི་རྣམ་པའི་ཁྱད་པར་བཅུ་དྲུག་གིས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དག་མཚོན་པས་ན་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་དང༌།

ཤེས་པའི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་བཅུ་དྲུག་གིས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དག་མཚོན་པས། ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ་རྣམ་བཤད་ཀྱི་དགོངས་པའོ།

།ཁ་ཅིག མཁྱེན་གསུམ་སྦྱོར་བ་མཚན་གཞི། སངས་རྒྱས་སྐྱེད་བྱེད་ཡིན་པར་མཚོན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་རྒྱུད་ཀྱི་མཁྱེན་གསུམ་སྐྱེད་བྱེད་ཡིན་པ་ཞེས་འགོད་པ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། འཕགས་སེང་གཉིས་ཀའི་གཞུང་གི་ཚིག་དོན་ལ་དེ་ལྟར་མི་གསལ་བའི་ཕྱིར།

有云:「三智加行事相，表徵為能生佛，是能生佛心相續中三智。」
如是安立亦不合理，因聖、獅二者所著之文、義中未顯明故。

ཡང་ཤེས་ཁྱད་བྱེད་པ་གསུམ་ཐེག་ཆེན་གྱི་སྦྱོར་བའི་ཐ་སྙད་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་མཛད་པ་སོགས་ཀྱང་མི་རིགས་ཏེ།

復主張智、勝、作用三者乃趣入大乘加行道名言之由。

དེ་ལ་འདིར་མཚན་ཉིད་བཤད་པའི་དགོས་པ་གང་ཡིན་དང་ཇི་ལྟར་མཚོན་པའི་ཚུལ་ལ་སོགས་པ་བཞག་དཀའ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

亦不應理，因彼有此宣說性相之旨趣為何，與如何表徵之理等難以安立之過故。

གཉིས་པ་རང་ལུགས་ནི། དེ་ཡང་སྤྱིར་རྗེ་བཙུན་གྱིས་མཚན་མཚོན་གྱི་ཐ་སྙད་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་གདུལ་བྱས་ལམ་བསྒོམ་ཚུལ་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་རྣམ་གཞག་རྒྱན་ལས་གསུངས་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ལ། །ཕན་བཏགས་ཕྱིར་ན་མཚན་ཉིད་དང༌། །མཚན་གཞི་དང་ནི་མཚོན་བྱ་ཡིན། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་དག་བཤད། །ཞེས་འབྱུང༌།

དེ་ལ་འདིར་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མིང་ཅན་བཞི་ཡོད་པའི་ནང་ནས། ཐོག་མར་ཤེས་མཚན་སྨོས་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། ཀུན་མཁྱེན་ཉིད་ནི་རྣམ་གསུམ་ཕྱིར། །དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འདོད། །ཞེས་པའི་སྐབས་ནས་བསྟན་པའི་རྣམ་པ་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་རྩ་གསུམ་བསྒོམ་པའི་སྦྱོར་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་མཁྱེན་གསུམ་སྦྱོར་བར་བསྟན་ནས། སེམས་དཔའི་མཁྱེན་གསུམ་སྦྱོར་བའི་ངོ་བོ་སྒྲུབ་པ་ལ་ཤེས་མཚན་བཅུ་དྲུག་པ་ཕྲག་གསུམ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།

此有四具性相名者，其中先言智相之旨趣，乃修「由三種智 故，許行相為三」時，所揭示一百七十三行相之加行性相，謂彼是 三智加行後，為成立菩薩三智加行體性，而宣說三組十六智相故，

གཞི་ཤེས་སྦྱོར་བའི་ངོ་བོ་མཚོན་པའི་ཕྱིར་དུ་གཞི་ཤེས་སྦྱོར་བའི་ཤེས་མཚན་བཅུ་དྲུག ལམ་ཤེས་སྦྱོར་བའི་ངོ་བོ་མཚོན་པའི་ཕྱིར་དུ་ལམ་ཤེས་སྦྱོར་བའི་ཤེས་མཚན་བཅུ་དྲུག རྣམ་མཁྱེན་སྦྱོར་བའི་ངོ་བོ་མཚོན་པའི་ཕྱིར་དུ་རྣམ་མཁྱེན་སྦྱོར་བའི་ཤེས་མཚན་བཅུ་དྲུག་བསྟན་པའི་ཕྱིར།

因「為表徵基智加行體性，而顯示十六基智加行智相;為表徵道相 智加行體性，而顯示十六道相智加行智相;為表徵一切相智加行體 性，而顯示十六一切相智加行智相」故。

དེ་ཡང་བསྟན་ཏེ། མེད་པའི་རྣམ་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། །ཞེས་པའི་སྐབས་ནས་བསྟན་པའི་རྣམ་པ་ཉེར་བདུན་བསྒོམ་པའི་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་དེ་སེམས་དཔའི་གཞི་ཤེས་སྦྱོར་བར་བསྟན། དེ་མཚོན་པའི་ཕྱིར་དུ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འབྱུང་བ་དང༌། །ཞེས་པའི་སྐབས་ནས་བསྟན་པའི་གཞི་ཤེས་སྦྱོར་བའི་ཤེས་མཚན་བཅུ་དྲུག་གསུངས།

此復，如是顯示，因闡述修「始從無邊相」時所揭示二十七行 相之菩薩加行是菩薩基智加行後，為表徵彼，云「知如來出現」時 所揭示十六基智加行智相;

རྒྱུ་དང་ལམ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང༌། །ཞེས་པའི་སྐབས་ནས་བསྟན་པའི་རྣམ་པ་སོ་དྲུག་བསྒོམ་པའི་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་དེ་སེམས་དཔའི་ལམ་ཤེས་སྦྱོར་བར་བསྟན། དེ་མཚོན་པའི་ཕྱིར། སྟོང་ཉིད་མཚན་མ་མེད་བཅས་དང༌། །ཞེས་པའི་སྐབས་ནས་བསྟན་པའི་ལམ་ཤེས་སྦྱོར་བའི་ཤེས་མཚན་བཅུ་དྲུག་གསུངས།

闡述修「於因道及苦」時所揭示三十六菩薩加行是菩薩道相智加 行，為表徵彼，說「空性及無相」時所揭示十六道相智加行智相;

དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ནས་བཟུང་སྟེ། །ཞེས་པའི་སྐབས་ནས་བསྟན་པའི་རྣམ་པ་བརྒྱ་དང་བཅུ་བསྒོམ་པའི་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་དེ། སེམས་དཔའི་རྣམ་མཁྱེན་སྦྱོར་བར་བསྟན་ནས། དེ་མཚོན་པའི་ཕྱིར་དུ། དེ་ནི་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་ནས། །ཞེས་པའི་སྐབས་ནས་བསྟན་པའི་རྣམ་མཁྱེན་སྦྱོར་བའི་ཤེས་མཚན་བཅུ་དྲུག་གསུངས་པའི་ཕྱིར།

闡述修「始從四念住」時所揭示一百一十行相之菩薩加行是菩薩一 切相智加行後，為表徵彼，言「依真如法住」時所顯示十六一切相 智加行智相。

མཚན་ཉིད་ཀྱི་མིང་ཅན་གཉིས་པ་སྨོས་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། རྣམ་མཁྱེན་དོན་གཉེར་གྱི་གང་ཟག་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་དཔའི་རྒྱུད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་བསྒོམ་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱ་ཡི། ཐེག་དམན་གྱི་སྦྱོར་བ་བསྒོམ་པ་ལ་འཇུག་མི་རིགས་སོ། །ཞེས་ཐེག་དམན་གྱིས་སྦྱོར་བ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་མཚོན་པའི་ཕྱིར།

稱第二具性相名者之旨趣，乃諸希求一切相智之補特伽羅，當 趣入修習菩薩相續之加行，趣入修習小乘加行為不合理，如是表徵 超勝小乘加行故。

མཚན་ཉིད་ཀྱི་མིང་ཅན་གསུམ་པ་སྨོས་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། རྣམ་མཁྱེན་དོན་གཉེར་གྱི་གང་ཟག་རྣམས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་འཕྲིན་ལས་ཕུན་ཚོགས་དེ་ཉིད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལ་ཐེག་ཆེན་གྱི་སྦྱོར་བ་བསྒོམ་པ་ལ་འཇུག་དགོས་སོ། །ཞེས་ཐེག་ཆེན་གྱི་སྦྱོར་བ་འབྲས་བུ་འཕྲིན་ལས་ཕུན་ཚོགས་སྒྲུབ་པའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པར་མཚོན་པའི་ཕྱིར།

稱第三具性相名者之旨趣，即諸希求一切相智之補特伽羅，為 成辦果事業圓滿，須趣入修習大乘加行，如是表徵大乘加行具成辦 果事業圓滿之能力故。

མཚན་ཉིད་ཀྱི་མིང་ཅན་བཞི་པ་སྨོས་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། ཤེས་ཁྱད་བྱེད་པ་གསུམ་གྱིས་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་གཞི་གཏན་ལ་འབེབས་པར་བྱེད་པའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར།

稱第四具性相名者之旨趣，乃為了決擇智、勝、作用三者表徵之基故。

འོ་ན་མཚོན་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན།

問:然則，表徵之理為何?

གང་གིས་མཚོན་ཏེ་མཚན་ཉིད་དུ། །ཤེས་བྱ། ཞེས་པ་སྤྱིའི་སྦྱོར་བའི་མཚན་ཉིད་དང༌། དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ། །ཤེས་པ་ཁྱད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། །ཞེས་པས་བྱེ་བྲག་གི་སྦྱོར་བའི་མཚན་ཉིད་སྟོན་ཅིང༌། ངོ་བོ་ཉིད་གང་མཚོན་བྱ་ཡང༌། །ཞེས་པས་མཚོན་བྱ་དང༌། གཙོ་བོར་ནི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་བདག་ཉིད། །མཚོན་བྱ་ལྟ་བུར་མཚོན་པས་ན། །མཚན་ཉིད་བཞི་པར་བཞེད་པ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས།

答:「由何相當知」表明總加行性相，「即性相分三，謂智勝 作用」表明別加行性相，「自性亦所相」表明名相，與主要表明性相，因云「此十六自性，由如所相事，許為第四相」故。

དེས་ན་འདི་ལ་གཉིས། སྤྱིའི་མཚོན་ཚུལ་དང༌། བྱེ་བྲག་གི་མཚོན་ཚུལ་ལོ།

是故，此有二:總表徵與別表徵之理。

།དང་པོ་ནི། ཉོན་མོངས་རྟགས་སོགས་ཀྱིས་དབེན་པའི་སེམས་དཔའི་རྣལ་འབྱོར་བཅུ་དྲུག་མཚན་གཞི། ལམ་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་དུ་མཚོན། ཐབས་ཤེས་ཁྱད་པར་ཅན་གཉིས་ཀྱིས་ཟིན་པའི་སྒོ་ནས་འབྲས་བུ་ཤེར་ཕྱིན་ཐོབ་བྱེད་ཀྱི་ཐབས་སུ་གྱུར་པའི་སེམས་དཔའི་རྣལ་འབྱོར་ཡིན་པ་ཞེས་སོ།

初者，謂:「離煩惱狀貌」之十六菩薩瑜伽事相，表徵是道般 若瑜伽，是以殊勝方便智慧二者攝持門，而成為能得果般若方便之 菩薩瑜伽。

།གཉིས་པ་བྱེ་བྲག་གི་མཚོན་ཚུལ་ནི། མེད་པའི་རྣམ་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། །ཞེས་པའི་སྐབས་ནས་བསྟན་པའི་རྣམ་པ་ཉེར་བདུན་བསྒོམ་པར་བྱེད་ཅིང༌། ཉོན་མོངས་རྟགས་དང་མཚན་མ་དང་ཞེས་པས་བསྟན་པའི་སེམས་དཔའི་གཞི་ཤེས་སྦྱོར་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་བཞི་པོ་མཚན་གཞི། སེམས་དཔའི་གཞི་ཤེས་སྦྱོར་བར་མཚོན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་སོགས་ཡུལ་བཅུ་དྲུག་གང་རུང་གི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་སེམས་དཔའི་རྣལ་འབྱོར་ཡིན་པ་ཞེས་སོ། །དེ་ནི་ཉོན་མོངས་རྟགས་དང་མཚན་མ་དང༌། ཞེས་པ་ནས། དབེན་དང་ཞེས་པའི་བར་དང༌། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འབྱུང་བ་དང༌། །ཞེས་སོགས་ཀྱིས་བསྟན།

第二、別表徵之理，謂:修「始從無邊相」所示二十七行相， 且「離煩惱狀貌」所示四菩薩基智加行自性事相，表徵是菩薩基智 加行，是具知如來出現等十六境隨一行相之菩薩瑜伽。謂:彼由「離煩惱狀貌」乃至「對治」與「知如來出現⋯⋯」等示。

རྒྱུ་དང་ལམ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང༌། །ཞེས་སོགས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་རྣམ་པ་སོ་དྲུག་བསྒོམ་པར་བྱེད་ཅིང༌། གཞན་དོན་གྱི་གོ་ཆ་བྱ་དཀའ་བ་སོགས་སྒྲུབ་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་སེམས་དཔའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ལྔ་པོ་མཚན་གཞི། སེམས་དཔའི་ལམ་ཤེས་སྦྱོར་བ་ཡིན་པར་མཚོན། སྟོང་ཉིད་མཚན་མེད་སོགས་ཡུལ་བཅུ་དྲུག་གང་རུང་གི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་སེམས་དཔའི་རྣལ་འབྱོར་ཡིན་པ་ཞེས་སོ། །དེ་ནི་དཀའ་དང་ངེས་པ་དང༌། ཞེས་སོགས་དང༌། སྟོང་ཉིད་མཚན་མ་མེད་བཅས་དང༌། །ཅེས་སོགས་ཀྱིས་བསྟན།

དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ནས་བཟུང་སྟེ། །ཞེས་སོགས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་རྣམ་པ་བརྒྱ་དང་བཅུ་བསྒོམ་པར་བྱེད་ཅིང༌། གཞི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཁྱད་པར་ལ་དམིགས་པ་སོགས་སེམས་དཔའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་བདུན་མཚན་གཞི། སེམས་དཔའི་རྣམ་མཁྱེན་སྦྱོར་བར་མཚོན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཐོང་ཆོས་ལ་བདེར་གནས་སོགས་ཡུལ་བཅུ་དྲུག་པོ་གང་རུང་གི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་སེམས་དཔའི་རྣལ་འབྱོར་ཡིན་པ་ཅེས་སོ། །དེ་ནི། དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་གང་ཡིན་དང༌། །ཞེས་སོགས་དང༌། དེ་ནི་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་བསྟེན་ནས། །ཞེས་སོགས་ཀྱིས་བསྟན།

謂:修「始從四念住⋯⋯」等所示一百一十行相，且緣基道所攝差別等七菩薩自性加行事相，表徵是菩薩之一切相智加行，是具如來〔依真如法〕現法樂住等十六境隨一行相之菩薩瑜伽。彼由「及名有所緣⋯⋯」等與「依真如法住⋯⋯」等示。

སེམས་དཔའི་ལམ་ཤེས་སྦྱོར་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལྔ་དང༌། རྣམ་མཁྱེན་སྦྱོར་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་བདུན་མཚན་གཞི། ཐེག་དམན་གྱི་སྦྱོར་བ་ལས་ཁྱད་པར་འཕགས་པའི་སྦྱོར་བར་མཚོན། སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའི་ཆོས་ཉིད་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་རྟོགས་པ་སོགས་ཡུལ་བཅུ་དྲུག་པོ་གང་རུང་གི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་སེམས་དཔའི་རྣལ་འབྱོར་ཡིན་པ་ཅེས་སོ། །དེ་ནི། བསམ་མི་ཁྱབ་སོགས་ཁྱད་པར་གྱིས། །ཞེས་སོགས་དང༌། བསམ་མི་ཁྱབ་དང་མི་མཉམ་དང༌། །ཞེས་སོགས་ཀྱིས་བསྟན།

謂:五種菩薩道相智加行自性，與七種一切相智加行自性事 相，表徵是超勝小乘加行之加行，是具通達苦諦法性不思議等十六 境隨一行相之菩薩瑜伽。彼由「由難思等別⋯⋯」等與「不思議無 等⋯⋯」等示。

ཉོན་མོངས་རྟགས་སོགས་ཀྱིས་དབེན་པའི་སེམས་དཔའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་བཅུ་དྲུག་མཚན་གཞི། གཞན་དོན་སྒྲུབ་པའི་བྱེད་ལས་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་པའི་སྦྱོར་བར་མཚོན། ཕན་བདེ་སྐྱོབ་པ་སོགས་བྱེད་པ་བཅུ་གཅིག་པོ་གང་རུང་དང་ལྡན་པའི་སེམས་དཔའི་རྣལ་འབྱོར་ཡིན་པ་ཅེས་སོ། །དེ་ནི་ཕན་དང་བདེ་དང་སྐྱོབ་པ་དང༌། ཞེས་སོགས་ཀྱིས་བསྟན།

謂:離煩惱狀貌等十六菩薩自性瑜伽事相，表徵是具成辦利他 殊勝作用之加行，是具有作利樂濟拔等十一作用隨一之菩薩瑜伽。 彼由「作利樂濟拔⋯⋯」等示。

འོ་ན་ལམ་ཤེས་སྦྱོར་བ་དང་རྣམ་མཁྱེན་སྦྱོར་བ་གཉིས་ལ་ཁྱད་མཚན་བཤད་ནས། གཞི་ཤེས་སྦྱོར་བ་ལ་མི་འཆད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་སྙམ་ན།

問:然則，於道相智加行與一切相智加行二者闡述勝相後，於 基智加行不闡述之理由為何?

དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། ལམ་ཤེས་སྦྱོར་བ་དང་རྣམ་མཁྱེན་སྦྱོར་བ་གཉིས་རང་ལྡོག་ནས་དེ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་མཚོན་ནུས། གཞི་ཤེས་སྦྱོར་བའི་རང་ལྡོག་ནས་དེ་ལྟར་མཚོན་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཐེག་དམན་གྱི་གཞི་ཤེས་སྦྱོར་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

答:其理由，乃道相智加行與一切相智加行二者，就自返體能 表徵超勝彼，基智加行就自返體未能如是表徵故，因有小乘基智加 行故。

འོ་ན། ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་ལམ་ལ་ཁྱད་མཚན་དངོས་སུ་བསྟན་ནས་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཚོགས་སྦྱོར་དང༌། སྒོམ་ལམ་གསུམ་ལ། དེ་ལྟར་མི་སྟོན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཞེ་ན།

問:然則，於大乘見道直接闡述勝相，於大乘資糧、加行、修 道三者不闡述之理由為何?

答:於大乘修道不闡述彼之理由，乃因「修道謂甚深」揭示超 勝小乘修道故;於大乘資糧、加行二者不闡述之理由，乃因「無相 善施等⋯⋯」等與「所緣及行相⋯⋯」等述說大乘資糧、加行二者 超勝小乘資糧、加行故。

ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་ལམ་ལ་དེ་ལྟར་འཆད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། བསམ་མི་ཁྱབ་སོགས་ཁྱད་པར་གྱིས། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་གཞུང་འདིས་མཚན་གཞི་ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་ལམ་ཤེས་བཟོད་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་གི་སྟེང་དུ་ཁྱད་མཚན་དངོས་སུ་བསྟན་པ་གང་ཞིག ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་ལམ་ཤེས་བཟོད་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་གི་ནང་ཚན་དུ་གྱུར་པའི་གཞི་ཤེས་སྦྱོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཞེས་སོ།

於大乘見道如是闡述之理由，乃因「以此『由難思等別⋯⋯』 等文，直接顯示於事相大乘見道忍智十六剎那之上〔有〕勝相，且 無屬大乘見道忍智十六剎那中之基智加行」故。

།སྐབས་འདིར་ལམ་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་བཤད་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གཞུང་ལམ་འབྲས་བུའི་ཤེར་ཕྱིན་གསུམ་གྱི་རྣམ་དབྱེ་ཤེས་པར་བྱས་ནས། འབྲས་བུ་ཤེར་ཕྱིན་ལ་ཡིད་དཔྱོད་ཀྱི་དོན་གཉེར་ཙམ་ཞིག་སྔ་རོལ་དུ་སྐྱེས་ཀྱང༌། ལམ་ཤེར་ཕྱིན་དང༌། འབྲས་བུ་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཚད་མས་ངེས་པར་བྱེད་པ་ལ། སྔ་རོལ་དུ་ལམ་ཤེར་ཕྱིན་ཚད་མས་ངེས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་དགོས། དེ་ལ་ལམ་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་མཚན་ཉིད་ཚད་མས་ངེས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་དགོས་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་དུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།

闡述此示道般若瑜伽之總別性相，〔其〕旨趣乃為令了知文 字、道、果般若三者之分類後，唯先於果般若生起伺察知之希求， 然以量決定道般若、果般若之因果相屬前，須以量決定道般若，此 前須以量決定道般若瑜伽之性相故。

མཁས་པ་ཁ་ཅིག སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ཤེས་མཚན་མེད་དེ། རྣམ་བཤད་ལས་དེ་ལྟར་གསུངས་ཤིང་དེར་མཁྱེན་གསུམ་སྦྱོར་བ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར། ཞེས་གསུངས།

有學者云:「佛地無智相，因《心要莊嚴疏》如是述，且佛地 亦無三智加行故。」

དེ་ལ་མཁས་པ་ཁ་ཅིག་མི་འཐད་དེ། རྣམ་མཁྱེན་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་ཤེས་མཚན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང༌། རྣམ་བཤད་ཀྱི་གསུང་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་སྐབས་འདིར་དངོས་སུ་བསྟན་པའི་ཤེས་མཚན་མེད་པ་ལ་དགོངས་པའི་ཕྱིར། ཞེས་གསུངས་པ་ཕྱི་མ་ཉིད་ལ་ཅུང་ཟད་དད་དོ།

於此，有學者云:「不應理，因一切相智乃一切相智之智相 故，與《心要莊嚴疏》所述乃慮及佛地無於此直接顯示之智相故。」
後說略勝一籌。

།འོ་ན་སྐབས་འདིར་ཤེས་པ་སྟེ། གཡོ་བ་ལ་སོགས་ཞེས་བྱ་དང༌། །ཞེས་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ལྟ་བ་ཞིག་གསུངས་པ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན།

問:然則，何謂今此「了知心出等」所述一「無記見」?

དེ་ཡང་མདོ་སྡེ་ཚངས་པའི་དྲ་བར། མུ་སྟེགས་ཀྱི་ལྟ་ངན་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་གསུངས་ཏེ། སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པ་བཅོ་བརྒྱད། ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པ་བཞི་བཅུ་རྩ་བཞི་གསུངས་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་མུ་སྟེགས་རྣམས་ཀྱིས་སྟོན་པ་ལ་བདག་དང་འཇིག་རྟེན་མཐའ་དང་ལྡན་ནམ་ཞེས་ཞུས་པས། དེའི་ཚེ་སྟོན་པས་དྲི་བ་དེའི་ལན་མ་མཛད་པས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ།

答:此復，《梵網經》云六十二種外道惡見，因依前邊有十八、依後邊有四十四故。此復，諸外道請問導師:我與世間有邊否?爾時，導師於彼問不予作答，故名「無記見」。

དྲི་བའི་ལན་མི་མཛད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། དྲི་བ་དེ་ཁྱད་གཞི་གང་ཟག་གི་བདག་ལས་བརྩམས་པ་ཡིན་པས། གང་ཟག་གི་བདག་མ་བཀག་ན་བདག་ལྟ་ཇེ་ཆེར་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཞིང༌། རེ་ཤིག་བདག་མེད་བསྟན་པའི་སྣོད་དུ་མི་རུང་བར་གཟིགས་པའི་ཕྱིར།

於〔彼〕問不予作答之理由，乃依差別事補特伽羅我而問，若不破 補特伽羅我，我見將大為增長，見暫且不堪為宣說無我之器故。

འོ་ན་དྲི་བ་ཀུན་ལན་འདེབས་པའི་ཀུན་མཁྱེན་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།

難:若謂:應成非應答一切請問之遍智。

སྐྱོན་མེད་དེ། དྲི་བ་དེ་དག་གི་ལན་མ་མཛད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་མཁྱེན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ།

答:無過，因僅以不作彼等問之答，諸學者能知遍智是一切智 智故，

རིན་ཆེན་ཕྲེང་བར། འཇིག་རྟེན་མཐའ་དང་ལྡན་ནམ་ཞེས། །ཞུས་ཚེ་རྒྱལ་བ་མ་གསུང་བཞུགས། །གང་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཟབ་མོའི་དོན། །སྣོད་མིན་འགྲོ་ལ་མི་གསུང་བ། །དེ་ཡི་ཕྱིར་ན་མཁས་རྣམས་ཀྱིས། །ཀུན་མཁྱེན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་ཤེས། །ཞེས་གསུངས།

དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ཀྱང་བསྡུ་ན་བཅུ་བཞིར་འདུ་སྟེ། སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པ་བཞི། ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པ་བཞི། མྱང་འདས་ལ་བརྟེན་པ་བཞི། ལུས་སྲོག་ལ་བརྟེན་པ་གཉིས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

復六十二者，若攝彼等，則攝為十四:依前邊有四、依後邊有 四、依涅槃有四、依身命有二。

དང་པོ་ཡོད་དེ། རྟག་པའི་གང་ཟག་གི་བདག་དང་འཇིག་རྟེན་ཡོད་པར་ལྟ་བ། མི་རྟག་པའི་དེ་དང་འཇིག་རྟེན་ཡོད་པར་ལྟ་བ། རྟག་མི་རྟག་གཉིས་ཀའི་དེ་གཉིས་ཡོད་པར་ལྟ་བ། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པའི་དེ་གཉིས་ཡོད་པར་ལྟ་བ་རྣམས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

依前邊有四:執常之補特伽羅我與世間為有之見、執無常之補 特伽羅我與世間為有之見、執常無常二者之彼二為有之見、執非常 無常二者之彼二為有之見。

གཉིས་པ་ཡོད་དེ། མཐའ་དང་ལྡན་པའི་དེ་གཉིས་ཡོད་པར་ལྟ་བ། མཐའ་དང་མི་ལྡན་པའི་དེ་གཉིས་ཡོད་པར་ལྟ་བ། གཉིས་ཀ་ཡིན་པའི་དེ་གཉིས་ཡོད་པར་ལྟ་བ། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པའི་དེ་གཉིས་ཡོད་པར་ལྟ་བ་རྣམས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

依後邊有四:執具邊之彼二者為有之見、執不具邊之彼二者為 有之見、執是二者之彼二為有之見、執非二者之彼二為有之見。

གསུམ་པ་ཡོད་དེ། གྲོངས་ཕན་ཆད་འབྱུང་བའི་རྫས་ཡོད་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་པར་ལྟ་བ། མི་འབྱུང་བའི་དེ་ཡོད་པར་ལྟ་བ། གཉིས་ཀ་ཡིན་པའི་དེ་ཡོད་པར་ལྟ་བ། གཉིས་ཀ་མིན་པའི་དེ་ཡོད་པར་ལྟ་བ་རྣམས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

依涅槃有四:執死後出生之實有如來為有之見、執不出生之彼為有之見、執是二者之彼為有之見、執非二者之彼為有之見。

བཞི་པ་ཡོད་དེ། ལུས་དང་གང་ཟག་གི་བདག་གི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སུ་གྱུར་པའི་སྲོག་གཉིས་རྫས་གཅིག་ཏུ་ལྟ་བ། དེ་གཉིས་རྫས་ཐ་དད་དུ་ལྟ་བ་གཉིས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

依身命有二:執身與屬補特伽羅我異名之命二者為同質之見、 執彼二者為異質之見。

འོ་ན་ལྟ་བ་འདི་རྣམས་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།

問:然則，此諸見為無記否?

རང་ལུགས་ཀྱི་མཁས་པ་ཁ་ཅིག ལུང་མ་བསྟན་མ་ཡིན་ཏེ། མི་དགེ་བ་ཤས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་གསུངས་ཀྱང༌།

答:有自宗學者云:「非無記，因多為不善故。」

རང་ལུགས་གང་ཟག་གི་བདག་འཛིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་ལུང་མ་བསྟན་དུ་སེམས་སོ།

然自宗〔主張〕:是補特伽羅我執，故思惟是無記。

།འོ་ན། ལྟ་ངན་དེ་རྣམས་གང་ཟག་གང་དང་གང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་ཅེ་ན།

問:然則，彼等惡見於何補特伽羅相續中有?

གྲངས་ཅན་རྒྱང་འཕེན་པ་གཅེར་བུ་པ་བྱེ་བྲག་པ་རང་སྡེ་རྣལ་མ་བུ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་ལ། དེ་ཡང་གྲངས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་རྟག་པའི་གང་ཟག་གི་བདག་དང་འཇིག་རྟེན་ཡོད་པར་ལྟ་བ། མཐའ་དང་མི་ལྡན་པའི་དེ་གཉིས་ཡོད་པར་ལྟ་བ། གྲོངས་ཕན་ཆད་འབྱུང་བའི་རྫས་ཡོད་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འབྱུང་བར་ལྟ་བ་གསུམ་ལ་གཡོ་བའི་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡུལ་ལ་སྒྲུབ་པའི་རྣམ་པས་འཇུག་པའི་ལྟ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།

རྒྱང་འཕེན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་མི་རྟག་པའི་གང་ཟག་གི་བདག་དང་འཇིག་རྟེན་ཡོད་པར་ལྟ་བ། མཐའ་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་གི་བདག་དང་འཇིག་རྟེན་ཡོད་པར་ལྟ་བ། གྲོངས་ཕན་ཆད་མི་འབྱུང་བའི་རྫས་ཡོད་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་པར་ལྟ་བ་གསུམ་ལ་འདུ་བའི་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡུལ་ལ་དགག་པའི་རྣམ་པས་འཇུག་པའི་ལྟ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།

順世師相續中，執無常之補特伽羅我與世間為有之見、執具邊 之補特伽羅我與世間為有之見、執死後不出生之實有如來為有之 見，三見名「沒心」，因對境以遮遣行相趣入之見故。

གཅེར་བུ་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་གཉིས་ཀར་ལྟ་བའི་ལྟ་བ་གསུམ་ལ་བཀྲམ་པའི་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡུལ་ལ་དགག་སྒྲུབ་ཆ་མཉམ་དུ་འཇུག་པའི་ལྟ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྣལ་མ་བུ་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་གཉིས་ཀ་མིན་པར་ལྟ་བའི་ལྟ་བ་གསུམ་ལ་བཅུམ་པའི་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡུལ་ལ་དགག་སྒྲུབ་གཉིས་ཀ་བཀག་པའི་རྣམ་པས་འཇུག་པའི་ལྟ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།

無繫師相續中，見是二者之三見名「申心」，因於境以遮遣、成立平等趣入之見故。犢子部相續中，見非二者之三見名「屈心」，因於境以遮止遮遣、成立行相趣入之見故。

勝論師、數論師相續中，執身與屬補特伽羅異名命二者為同 質、異質之見，名「出心」，因對境以成立行相趣入之見故。後者主要是勝論師與數論師，故言所依，並不周遍，同理，觀擇諸前者亦如是否?

ཐེག་ཆེན་གྱི་ཐར་པ་ཆ་མཐུན།

大乘順解脫分

དེ་ལྟར་གོང་དུ་རྣམ་རྫོགས་སྦྱོར་བ་སྤྱིའི་རྣམ་གཞག་བརྗོད་་ནས་སྦྱོར་བ་སྒོ་པའི་རྟེན་གྱི་གང་ཟག་དེས་སྦྱོར་བ་བསྒོམ་པ་ན་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་འཆད་པ་ལ།

如是前已述圓滿加行總建立，當說修習加行所依補特伽羅修習 加行時，相續中生起之次第。

以經而言，〈真如品〉中曰六十退失菩薩有法墮入小乘阿羅漢時，宣說彼等親近供養眾多如來、行布施等，然未為方便與智慧所攝持之經而延伸宣說相對之殊勝方便智慧攝持之道。

མདོ་དངོས་ནི་ཤཱ་རིའི་བུ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ཐོག་མར་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནས་ཉེ་བར་བཟུང་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་སེམས་དང་མ་བྲལ་བར་སྦྱིན་པ་གཏོང་ཞེས་པ་ནས། ལམ་སྒོམ་པར་བྱེད་ཅིང་མཚན་མར་མི་བྱེད་ཞེས་སོགས་གསུངས། དེའི་དགོངས་པ་འགྲེལ་བ་ལ་བསྟན་བཅོས་སུ། མཚན་མེད་རབ་ཏུ་སྦྱིན་ལ་སོགས། །ཅེས་གསུངས་སོ།

།སྐབས་འདིར་མཐའ་དཔྱད་པ་ལ་བཞི་ཡོད་དེ། ཐར་པ་ཆ་མཐུན་སྐྱེ་བའི་རྟེན། ངོ་བོ། ཐོབ་པའི་རྟགས། ངེས་ཚིག་རྣམས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

今此，辨析有四:生起順解脫分之所依、體性、獲得之相、訓 詞。

དང་པོ་ཡོད་དེ། མཛོད་ལས། མི་ཡི་ནང་ནས་འཕེན་པར་བྱེད། །ཞེས་དང༌། དེའི་འགྲེལ་པར། མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་ཁོ་ན་དང༌། གླིང་གསུམ་དུ་འཕེན་པར་བྱེད། དེ་ལས་གཞན་དུ་ནི་མིན་ཏེ། ཅི་རིགས་པར་ཤེས་རབ་དང་སྐྱོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཞེས་ཐར་པ་ཆ་མཐུན་གསར་དུ་བསྐྱེད་པའི་ལུས་རྟེན་ལ་མི་ཡིན་དགོས་པར་གསུངས་ཀྱང༌། རང་ལུགས་ཐེག་ཆེན་སེམས་བསྐྱེད་གསར་དུ་སྐྱེ་བའི་ལུས་རྟེན་དང་འདྲ་ཞིང་སེམས་རྟེན་ཀྱང་དེ་གཉིས་མཚུངས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར།

གཉིས་པ་ངོ་བོ་ཡོད་དེ། མཛོད་ལས། ཐོས་བསམ་ལས་བྱུང་ལས་གསུམ་མོ། །ཞེས་ཐོས་བསམ་ཁོ་ནའི་ངོ་བོར་གསུངས་ཀྱང༌། རང་ལུགས་ཀུན་བཏུས་ལས། ཚོགས་ཀྱི་ལམ་གང་ཞེ་ན། སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་དབང་པོའི་སྒོ་སྡོམ་པ་དང་ཟས་ཀྱི་ཚོད་རིག་པ་དང་ནམ་གྱི་ཆ་སྟོད་དང་ཆ་སྨད་ལ་མི་ཉལ་བར་རྣལ་འབྱོར་ལ་བརྩོན་པ་དང༌། ཤེས་བཞིན་དུ་གནས་པར་མངོན་པར་དགའ་བ་དང༌། ཡང་གང་རྒྱུར་གྱུར་པའི་དགེ་བ་གཞན་དང༌། ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱང་རུང་སྟེ། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ལ།

དེ་ལྟ་ནའང་ཉི་ཁྲི་སྣང་བར། འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཐོས་པ་དང་བསམ་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཐོག་མ་ཁོ་ནར་བསྟན་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཞེས་གསུངས་པ་དང་མི་འགལ་ཏེ། དེ་ནི་ཐོས་བསམ་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ལ་དགོངས་པའི་ཕྱིར།

然《二萬頌光明釋》云:「應知彼等亦皆是聞思自性，唯初始趣入 教法之流故。」與其所說不相違，因彼慮及以聞思為主。

是故，有大乘順解脫分所攝之修所成慧，因有彼所攝緣盡所有 性之止觀雙運三摩地，且有緣如所有性之奢摩他故。

ཕྱི་མ་གྲུབ་སྟེ། དམན་ལམ་སྔོན་དུ་མ་སོང་བའི་བྱང་སེམས་ཀྱི་ཚོགས་ལམ་ཆེན་པོ་བ་སྟོང་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ལྷག་མཐོང་ཐོབ་པ་དང༌། ཐེག་ཆེན་གྱི་སྦྱོར་ལམ་དྲོད་དུ་འཕོས་པ་དུས་མཉམ་པ་གང་ཞིག སྟོང་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ལྷག་མཐོང་ཐོབ་པ་ལ་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཞི་གནས་ཐོབ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་དགོས་པའི་ཕྱིར།

後者成立，因未曾入劣道之菩薩上品資糧道，獲得緣空性之毘鉢舍 那與趣入大乘加行道煖位同時，且獲得緣空性之毘鉢舍那前，須獲 得緣空性之奢摩他故。

སྤྱིར་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཚོགས་ལམ་ལ་སྟོང་ཉིད་མ་རྟོགས་པ་ཡོད་ཀྱང་གཞུང་འདིར་དངོས་སུ་བསྟན་པའི་ཚོགས་ལམ་ལ་ནི་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པས་ཁྱབ་སྟེ། དེ་ཡིན་ན་སྤྲོས་པའི་མཚན་མ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཟིན་པའི་སྒོ་ནས་སྦྱིན་སོགས་རང་རྒྱུད་ལ་སྒྲུབ་པར་མཁས་པའི་སེམས་དཔའ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་གསུམ་ནས་འཚང་རྒྱ་བའི་ལམ་གྱི་མགོ་རྩོམ་པའི་ཐོག་མ་ཡིན་དགོས་པའི་ཕྱིར།

一般而言，大乘資糧道有未通達空性者，然此文直接顯示之資糧道 周遍通達空性，因若是彼，須是以通達無戲論相之慧攝持門，善巧 施等於自相續修習之菩薩，三大阿僧祇劫後成佛之道之開始故。

གསུམ་པ་རྟགས་ཡོད་དེ། སྤྱིར་ཐར་པ་ཆ་མཐུན་ཙམ་ཐོབ་པའི་རྟགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། མཛོད་འགྲེལ་ལས། གང་ལ་འཁོར་བའི་ཉེས་དམིགས་དང་བདག་མེད་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པའི་གཏམ་ཐོས་ན་སྤུ་ཟིང་ཞེས་བྱེད་པ་དང༌། མཆི་མ་འཁྲུག་ཅེས་བྱེད་པ་དེ་ལ་ནི་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོད་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དབྱར་མྱུ་གུ་སྐྱེས་པ་ལས་གཡུལ་གྱི་གསེབ་ན་ས་བོན་ཡོད་པར་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཡིན་ལ།

今此，就獲得直接顯示順解脫分而言，乃如《二萬頌光明釋》:「表徵獲得順解脫分之相，乃三種行相:心不退不畏性、無恐無懼性、無悔不畏性。」如上所說故。

བཞི་པ་ངེས་ཚིག་ཡོད་དེ། ཉི་ཁྲི་སྣང་བར། འདིར་ཐར་པ་ནི་བྲལ་བའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ལ། དེའི་ཆ་ལ་ཕན་པས་ན་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། ཐར་པ་མྱང་འདས་ཀྱི་ཆ་སྦྱོར་ལམ་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པས་དེ་ལྟར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར།

第四、訓詞，如《二萬頌光明釋》云:「此處解脫，乃遠離之 差別，饒益彼分故，是順解脫分。」饒益解脫涅槃之分— 加行 道，故如是稱。

འོ་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་སྤྱིའི་ཆིངས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།

問:然則，大乘道總綱為何?

དེ་ཡང༌། སངས་རྒྱས་སོགས་དམིགས་དད་པ་དང༌། ཞེས་སོགས་ཀྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་སྤྱིའི་ཆིངས་ལྔར་བསྡུས་ནས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། རྐང་པ་དང་པོ་དང་གསུམ་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་དེའི་རྟེན་ཐེག་ཆེན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སྐྱབས་འགྲོ་བསྟན། རྐང་པ་གཉིས་པས་སྤྱོད་པ་ཕྱིན་དྲུག་ལ་སློབ་ཚུལ་བསྟན། དེ་ནས་རྐང་པ་གསུམ་གྱིས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་སློབ་ཚུལ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།

答: 此復，由「緣佛等淨信⋯⋯」等將大乘道總綱攝為五而揭示，首句與第三句，表大乘發心之所依— 大乘不共歸依;第二句明學習六波羅蜜多行之理;隨後三句顯學習止觀之理故。

རྐང་པ་ཐ་མ་གཉིས་ཀྱིས་རྒྱན་གྱི་ཆེད་དུ་བྱ་བའི་གདུལ་བྱ་དབང་པོ་རྣོ་རྟུལ་གཉིས་ངོས་བཟུང་ཞིང༌། དབང་རྣོན་གྱིས་བླ་མེད་རྫོགས་བྱང་ཐོབ་སླ་བ་དང་དབང་རྟུལ་གྱིས་དེ་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཐོབ་དཀའ་བ་དངོས་སུ་བསྟན་ལ། ཤགས་བསྟན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཆུང་ངུ་ཉན་ཐོས་ཚོགས་ལམ་པ་དབང་རྣོན་གྱིས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་སླ་ཞིང༌། དབང་རྟུལ་དེ་ལ་ལྟོས་ཏེ་དཀའ་བ་དང་འབྲིང་རང་རྒྱལ་ལའང་དེ་བཞིན་སྦྱར་རོ།།

後二句辨知《現觀莊嚴論》之特意所化利鈍二根，直接顯示以「利 根」易得無上圓滿菩提，「鈍根」則較為難得;就順帶顯示下聲 聞資糧道利根者易得聲聞菩提，鈍根者較為困難，中獨覺亦如是推 知。

ཐེག་ཆེན་གྱི་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན།

大乘順決擇分

འོ་ན་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཐར་པ་ཆ་མཐུན་དེ་ལྟར་ཡིན་ན། དེ་ལས་ཐེག་ཆེན་གྱི་ངེ་འབྱེད་ཆ་མཐུན་འབྱུང་བས་དེ་ཉིད་ཇི་ལྟར་འཆད་ཞེ་ན།

問:然則，大乘順解脫分若如是，由此生起大乘順決擇分，如 何闡述彼?

དེ་ཡང་མདོའི་དབང་དུ་བྱས་ན། དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འཚལ་བས་ཇི་ལྟར་གནས་པར་བགྱི། ཞེས་ཞུས་པའི་ལན་དུ།

答:此復，以經而言，「復次，具壽善現如是白世尊曰:『世 尊!菩薩摩訶薩欲證無上正等菩提，如何安住?』

བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་པས། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དྲུང་དུ་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གནས་པར་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས།

དེའི་དགོངས་པ་འགྲེལ་པ་ལ་བསྟན་བཅོས་སུ། །དྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་འདིར། །ཞེས་སོགས་ཤླཽཀ་གསུམ་གསུངས་ཏེ། ཐབས་ཤེས་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་གཙོ་བོར་ཐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཐེག་ཆེན་གྱི་སྦྱོར་ལམ་དངོས་སུ་འཆད་པར་བྱེད་དོ།

為釋彼意趣，論云:「此煖等所緣⋯⋯」等三偈頌，方便智慧二者 中，直接宣說主要以方便作差別之大乘加行道。

།འོ་ན་གཞུང་འདིའི་རྗེས་སུ་འགྲེལ་པ་འདིར། རྣམ་པ་དང་ལམ་དང་གཞི་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སྒོམ་པའི་དབྱེ་བས་ཞེས་སོགས་གསུངས་པའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེ་ན།

བོད་སྔ་རབས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འགྲེལ་ཚིག་འདི་ལ་ལམ་གསུམ་བཏགས་མཚན་གྱི་གཞུང་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་བཏགས་ནས་སྐབས་དང་པོ་དྲུག་ཏུ་སྦྱོར་མཐོང་སྒོམ་གསུམ་བསྟན་པའི་ཟློས་སྤོང་གི་གཞུང་དུ་མཛད།

答:諸前期藏人，取名此釋本之文為「三道假實有文」之後， 將前六品作為斷除重複揭示加行、見、修三〔道〕之文。

ཟློས་པ་སྤོང་ཚུལ་ནི། སྐབས་དང་པོ་གསུམ་དུ་སྦྱོར་མཐོང་སྒོམ་གསུམ་བསྟན་པ་དང་སྦྱོར་བ་དང་པོ་གསུམ་དུ་སྦྱོར་མཐོང་སྒོམ་གསུམ་བསྟན་པ་ཟློས་སོ་ཞེ་ན། མི་ཟློས་ཏེ་སྐབས་དང་པོ་གསུམ་དུ་བསྟན་པའི་སྦྱོར་མཐོང་སྒོམ་གསུམ་པོ་དེ། དེ་གསུམ་མཚན་ཉིད་པ་དང༌། སྦྱོར་བ་དང་པོ་གསུམ་དུ་བསྟན་པའི་སྦྱོར་མཐོང་སྒོམ་གསུམ་པོ་དེ། དེ་གསུམ་བཏགས་པ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།

斷除重複之理，難云:前三品揭示加行、見、修三〔道〕，與前三 加行揭示加行、見、修三〔道〕重複否?不重複，因前三品揭示之 加行、見、修三〔道〕，是具相之三〔道〕;前三加行所揭示之加 行、見、修三〔道〕，是假名之三〔道〕。

འོ་ན་སྐབས་དང་པོ་གསུམ་དུ་དེ་གསུམ་བསྟན་པ་ཡང་ཟློས་སོ་ཞེ་ན།

問:然則，前三品揭示彼三者亦重複?

མི་ཟློས་ཏེ། སྐབས་དང་པོར་རྣམ་པ་བདེན་པའི་སྐྱེ་མེད་དུ་རྟོགས་པའི་ལྡོག་ཆ་ནས་བསྟན། གཉིས་པར་ལམ་བདེན་པའི་སྐྱེ་མེད་རྟོགས་པའི་ལྡོག་ཆ་ནས་བསྟན། གསུམ་པར་གཞི་བདེན་པའི་སྐྱེ་མེད་རྟོགས་པའི་ལྡོག་ཆ་ནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།

答:不重複，因於第一品，以通達行相無實生之返體分而示; 於第二品以通達道無實生之返體分而示;於第三品以通達基無實生 之返體分而示。

ཞེས་པ་ནི། རྣམ་པ་དང་ལམ་དང་ཞེས་པ་ནས་རྟོག་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་པའི་བར་གྱི་བསྟན། སྦྱོར་བ་དང་པོ་གསུམ་དུ་བསྟན་པའི་སྦྱོར་མཐོང་སྒོམ་གསུམ་པོ་དེ། དེ་གསུམ་བཏགས་པ་བ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་རྫོགས་སྦྱོར་བར་ས་བརྒྱད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོ་གསུམ་ལ་སྦྱོར་མཐོང་སྒོམ་གསུམ་གྱི་མིང་བཏགས་པ་དང༌།

此乃由「以善加觀修行相、道」直至「證悟出世間之見道與修道」 所表。前三加行所揭示之加行、見、修三〔道〕，是假名之三 〔道〕，因圓滿加行中，於下、中、上品八地本智三者，假立加 行、見、修三〔道〕之名;

རྩེ་སྦྱོར་དུ་ས་དགུ་པ་དང་བཅུ་པའི་དཀྱིལ་སྟོད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་ལ་དེ་གསུམ་གྱི་མིང་གིས་བཏགས་པ་དང༌། མཐར་གྱིས་སྦྱོར་བར་ས་བཅུ་པའི་དཀྱིལ་སྨད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་ལ་དེ་གསུམ་གྱི་མིང་གིས་བཏགས་ནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།

頂加行中，九地與十地中段前期三本智，假立彼三者名;漸次加行 中，於十地中段後期之三本智，假立彼三者名故。

འདོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། ས་བརྒྱད་པ་སོགས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་དང་སྦྱོར་མཐོང་སྒོམ་གསུམ་པོ་རིམ་གྱིས་སྐྱེ་བར་མཚུངས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་དེ་ལྟར་བཤད་པའི་ཕྱིར།

假立之理由，乃因八地等三本智與加行、見、修三〔道〕同是 依次生起之理由，故如是闡述。

དགོས་པ་ཡོད་དེ། ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་དུ་འབད་རྩོལ་གྱི་མཚན་མ་རགས་པ་ཞི་བའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ཡེ་ཤེས་གསུམ་ཅིག་ཆར་སྐྱེའམ་སྙམ་པའི་དོགས་པ་ཤས་ཆེ་བས་དེ་དགག་པའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དངོས་ལ་གནོད་བྱེད་ཡོད་དེ། དག་སའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི། རྣམ་པ་ཀུན་མངོན་པར། ཞེས་པ་ནས། ཐ་སྙད་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཞེས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་པར་འཆད།

旨趣，以八地以上息滅粗分勤勉相之理由，懷疑三本智同時生起之 機率為大，為遮此故。有直接違害，乃因闡述:於「於究竟圓滿證悟一切行相」至「而說抉擇分等名言」之間揭示「是淨地本智 故」。

རྣམ་བཤད་ཀྱི་དགོངས་པས་དེ་འགོག་པ་ན། གཞུང་འདི་སྐབས་དང་པོ་དྲུག་ཏུ་སྦྱོར་མཐོང་སྒོམ་གསུམ་བསྟན་པའི་ཟློས་སྤོང་འབའ་ཞིག་ལ་སྦྱོར་མི་རིགས་པར་ཐལ། ལམ་རྐྱང་པ་བའི་ལུགས་དེ་འགོག་པ་དང༌། ལམ་ཁུག་པ་བའི་ལུགས་དེ་རང་ལུགས་སུ་སྒྲུབ་བཞེད་ནས་མངོན་པ་རྟོགས་པ་དྲུག་གི་གོ་རིམས་ལ་ལོག་རྟོག་དགག་པའི་ཆེད་དུ་སློབ་དཔོན་གྱིས་འགྲེལ་པ་འདི་བཀོད་པའི་ཕྱིར།

以《心要莊嚴疏》之意趣破此時，以此文僅作斷除前六品重複顯示加行、見、修三〔道〕，理應不合理，因主張破單道宗，成立 迴轉道宗是自宗後，為斷對於六現觀次第之顛倒分別，阿闍黎引用 此釋文故。

དེ་ཡིན་ཏེ། སྐབས་དང་པོ་དྲུག་ཏུ་སྦྱོར་མཐོང་སྒོམ་གསུམ་གསུམ་བསྟན་པས་རྣམ་བཅད་ལ་རྣམ་མཁྱེན་ཚོགས་སྦྱོར་གྱི་སྐབས་འབའ་ཞིག་ཏུ་སྒོམ་པ་དང༌། ལམ་ཤེས་ས་དང་པོ་ནས་དྲུག་པའི་བར་འབའ་ཞིག་ཏུ་སྒོམ་པ་དང༌། གཞི་ཤེས་ས་བདུན་པའི་སྐབས་འབའ་ཞིག་ཏུ་སྒོམ་པ་དང༌།

是彼，因前六品中各顯示加行、見、修三〔道〕，於外排〔而言〕， 破除承許一切相智唯於資糧、加行〔道〕時修習，與道相智唯於初 地乃至六〔地〕修習，基智唯於七地時修習，

རྣམ་རྫོགས་སྦྱོར་བ་ས་བརྒྱད་པའི་སྐབས་འབའ་ཞིག་ཏུ་སྒོམ་པ་དང༌། རྩེ་སྦྱོར་ས་དགུ་པ་དང་བཅུ་པའི་དཀྱིལ་སྟོད་འབའ་ཞིག་ཏུ་སྒོམ་པ་དང༌། མཐར་གྱིས་སྦྱོར་བ་ས་བཅུ་པའི་དཀྱིལ་སྨད་འབའ་ཞིག་ཏུ་སྒོམ་པར་འདོད་པའི་ལོག་རྟོག་བཀག་ནས་ཡོངས་གཅོད་ལ་མངོན་རྟོགས་དྲུག་རེ་རེ་ནས་སྦྱོར་མཐོང་སྒོམ་གསུམ་ཀའི་གནས་སྐབས་སུ་སྒོམ་དགོས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།

圓滿加行唯於八地時修習，頂加行唯於九地、十地中段之前期時修 習，漸次加行唯於十地中段後期修習之顛倒分別後，於「內納」顯 示六現觀每品中，須於加行、見、修三〔道〕時修習故。

དེ་ལྟར་བྱས་ན་བླ་མ་གསེར་གླིང་པས་གཞུང་གོང་མའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅེས་པ་གཞུང་འོག་མ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱ་བ་དང་གཞུང་འོག་མའི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཐ་སྙད་དུ་གསུངས་པར་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཞེས་པ་གཞུང་གོང་མ་ལ་སྦྱར་བར་གསུངས་པའི་དོན་ལེགས་པར་བཤད་པར་འགྱུར་རོ།

།སློབ་དཔོན་གྱིས་སྡུད་འགྲེལ་དུ། ལམ་རྐྱང་པ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་མངོན་རྟོགས་ཀྱི་གོ་རིམས་གསུངས་པ་དང༌། འགྲེལ་པ་ཆེ་ཆུང་གཉིས་སུ་ལམ་ཁུག་པ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་མངོན་རྟོགས་ཀྱི་གོ་རིམས་གསུངས་པ་ཡང་སློབ་དཔོན་ལ་འགལ་བའི་སྐྱོན་མེད་དེ། ཕྱི་མ་ཉིད་རྩོམ་པ་པོའི་བཞེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།

阿闍黎於《易了攝頌釋》中宣說依單道之現觀次第，與《莊嚴 光明釋》、《明義釋》中宣說依迴轉道之現觀次第。然阿闍黎無相 違之過，因後者乃作者之主張故。

དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པར་སྦྱོར་བ་དང་པོ་གསུམ་དུ་བསྟན་པའི་སྦྱོར་མཐོང་སྒོམ་གསུམ་པོ་དེ། དེ་བཏགས་པ་བ་ཡིན་ན། ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་སྤྲོ་བ་ཅན་ལ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་འབྱུང་བས། །ཞེས་བཤད་པ་མི་འཐད་པར་ཐལ། དྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་སོགས་ཀྱིས་སྐབས་ནས་བསྟན་པའི་སྦྱོར་ལམ་སྦྱོར་ལམ་མཚན་ཉིད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁས།

非如上述，若前三加行所揭示之加行、見、修三〔道〕，是假名 者，則言「於順解脫分之歡喜者發起順決擇分」理應不應理，因「 此煖等⋯⋯」等時所顯示之加行道非真實加行道故。承許因。

གཞན་ཡང༌། འགྲེལ་ཆེན་ལས། ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ལས། ཇི་ལྟར་བཟོད་ཆེན་སྐད་ཅིག་མ། །གཅིག་ཡིན་དེ་བཞིན་ཆོས་ཀྱི་མཆོག །ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རང་གི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ལ་འདིར་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ལ་བརྟེན་པའི་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོའི་དབྱེ་བ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པའི་ཐེག་ཆེན་གྱི་སྦྱོར་ལམ་ཆོས་མཆོག་ལ་ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོ་གསུམ་དུ་བཤད་པ་དང༌།

མཛོད་ལས། ཆོས་མཆོག་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཏུ་བཤད་པ་གཉིས་འགལ་བར་རྩོད་པའི་ལན་དུ། ཉན་ཐོས་རང་དོན་སྒྲུབ་པ་དང་བྱང་སེམས་གཞན་དོན་རིམ་གྱིས་སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་ཡོད་པའི་ལན་མཛད་ཀྱི། སྐབས་འདི་ནས་བཤད་པའི་སྦྱོར་ལམ་སྦྱོར་ལམ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མ་གསུངས་པས་གནོད་ལ།

《俱舍論》說世第一法乃一剎那，於二者相違之諍答，以有聲聞成 辦自利與菩薩次第成辦他利之差別而作答，然未言今此所述之加行道非加行道，故有所違害。

ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་རྫོགས་པའི་མཚམས་སྦྱར་དུ་སློབ་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་དགེ་འདུན་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་མི་སློབ་པའི་དགེ་འདུན་གྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་ཞེས་གསུངས་པས་ཀྱང་ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་འབད་རྩོལ་རགས་པ་དང་བཅས་པའི་སྒོ་ནས་ལམ་ལ་སློབ་མི་སློབ་གཉིས་སུ་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་དགོས་པས་ཕྱོགས་སྔ་མ་མི་འཐད་པ་ཁོ་ནའོ།

復於不退轉結束之承接文中宣說「已宣說不退轉有學僧，今當示無 學僧性相。」然須承許住八地菩薩有以具粗分勤勉門學習道與否二者，前說唯是不應理。

།འདི་དང་རྩེ་སྦྱོར་གྱི་སྐབས་ཀྱི་སྦྱོར་ལམ་འཆད་པ་ན། གཞན་དག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་ལ་འགོད་པ་དང༌། བག་ལ་ཉལ་ཀུན་འཇོམས་པ་དང༌། མཁྱེན་གསུམ་གྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བཤད་པ་མི་འཐད་པར་ཐལ་ལོ། །ཞེ་ན།

難:此與闡述頂加行品之加行道時，宣說置餘於一切圓滿之究 竟、滅一切隨眠、三智之圓滿法，則成不應理。

འོ་ན་སྐབས་དང་པོའི་སྐབས་ནས་བསྟན་པའི་སྦྱོར་ལམ་ཡང་སྦྱོར་ལམ་བཏགས་པ་བ་ཡིན་པར་ཐལ། དེ་འཆད་པ་ན་སྒོ་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པ་དང༌། མཚན་མ་མེད་པ་དང༌། ཞིང་དག་པ་དང༌། དཔའ་བར་འགྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒོམ་པ་དང༌། ལུང་སྟོན་པ་དང༌། རློམ་པ་ཟད་པ་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་སོགས་བཤད་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་པ་ཁས།

答:然則，第一品所示之加行道，理應亦是假名之加行道，因 闡述彼時，宣說三門清淨、無相、剎土清淨、修習健行三摩地、授 記、盡慢執、三摩地無分別等故。承許周遍。

ཁོ་ན་རེ། མ་ཁྱབ་སྟེ། དེ་དག་རྒྱུ་འབྲས་ངེས་པ་དང༌། མོས་པ་ཡིད་བྱེད་ཀྱིས་སྒོམ་པ་དང༌། ལྐོག་ཏུ་ལུང་སྟོན་པ་སོགས་ལ་འཆད་རིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།

或有云:「不周遍，彼等可解釋為因果決定、以勝解作意修 習、私下授記等。」

སྔ་མ་ལྔ་ཡང་མཚུངས་སོ།

答:前五者亦同。

།ཡང་ཕྱོགས་སྔ་མ་སྨྲ་བ་པོ་ན་རེ། འགྲེལ་ཆེན་ལས། རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ནི་སྔོན་ཉིད་སྤངས་པར་གྱུར་པས། ཇི་ལྟར་རབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་རྟོགས་པའི་གནས་སྐབས་འདི་ལ་སྤོང་བར་བསྟན་ཞེ་ན། དེ་ནི་པ། ཉེས་པ་མེད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་བ་ལ་སོགས་པའི་མདོས་གསང་བ་ཕྲ་མོ་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དང༌། མངོན་པར་ཤེས་པ་ཆེན་པོ་ལ་གེགས་བྱེད་པའི་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དག་དང༌། དེའི་ས་བོན་ས་བཅུ་པ་ལ་སྤོང་ངོ༌། །ཞེས་གསུངས་པ་དེ་བས་ན་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་དག་པར་བཅད་པས། རྒྱུ་ཅན་གཟུང་བ་དང༌། འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཞི་པོ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་རྣམས་ནི། རབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་རྟོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་ན་ས་བཅུ་དང་འབྲེལ་བའི་རྩེ་མོའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ་ངེས་པར་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། གཞན་དག་ཏུ་ནི་རེས་འགའ་བའི་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་རྣམས་འཆད་དོ། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན་མི་འགལ་ཏེ།

復前說主張者云:「《莊嚴光明釋》云:『如是行相之諸分別 昔已斷故，何以言於最極究竟時斷?彼無過。因《解深密經》等曰 隨入細分秘密，障礙大神通之愚癡，其種子於十地斷。是故斷如所 言之愚癡習氣之因，如果之所取與能取之四分別諸行相，即最極究竟證悟之本性，故於十地相屬之頂現觀決定斷除;餘乃暫且斷除。 以上由昔阿闍黎闡述。』與上述相違。」

དེས་རྩེ་སྦྱོར་གྱི་སྐབས་ཀྱི་སྦྱོར་ལམ་དག་སའི་ཡེ་ཤེས་སུ་བཤད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།

不相違，因彼非宣說頂加行時之加行道乃淨地本智故。

འོ་ན་དེའི་དོན་གང་ཞེ་ན།

然則，彼義為何?

ཁོ་ན་རེ། རྩེ་སྦྱོར་གྱི་སྐབས་སུ་བཤད་པའི་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་མཐོང་ལམ་རྩེ་སྦྱོར་དང༌། སྒོམ་ལམ་རྩེ་སྦྱོར་གྱི་སྤང་བྱར་བཤད་པ་མི་འཐད་པར་ཐལ། །དེ་སྔོན་སྦྱོར་ལམ་གྱི་སྐབས་སུ་སྤངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།

有云:「闡述頂加行時所說能取、所取之諸分別是見道頂加行 與修道頂加行之所斷，理應不應理，因彼於昔日加行道時已斷除故。」

སྐྱོན་མེད་དེ། སྦྱོར་ལམ་གྱི་སྐབས་སུ་སྤངས་པར་བཤད་པ་ནི་མངོན་གྱུར་བ་མགོ་གནོན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤོང་བ་ལ་བྱེད་པས་རེ་འགའ་བའི་སྤོང་བ་ཡིན་ལ། མཐོང་སྒོམ་རྩེ་སྦྱོར་གྱི་སྐབས་སུ་དེ་དག་གི་ས་བོན་སྤོང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འགྲེལ་ཆེན་ལས། ས་བཅུ་རེ་རེའི་སྐབས་སུ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་གཉིས་གཉིས་སྤོང་བ་དང༌། ཁྱད་པར་ས་བཅུ་པའི་སྐབས་སུ་གསང་བ་ཕྲ་མོ་་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཆེནབ་པོ་ལ་གེགས་བྱེད་པའི་ཀུན་རྨོངས་གཉིས་ཀྱི་ས་བོན་སྤོང་བར་བཤད་པའི་ཕྱིར། ཞེས་པའོ།།

無過，因宣說於加行道時斷，乃以壓伏現行方式斷除，故是暫且斷除，於見修頂加行時，斷彼等之種子故，《莊嚴光明釋》云: 「述說於十地一一時斷二二愚癡，尤其十地時，斷除障礙隨入秘密 細微與大智證通之愚癡二者之種子故。」

སློབ་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་དགེ་འདུན།

有學不退轉僧

འོ་ན། མཚན་མེད་རབ་ཏུ་སྦྱིན་ལ་སོགས། །ཞེས་པ་དང༌། དྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་འདིར། །ཞེས་སོགས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་བྱང་སེམས་ཀྱི་ཚོགས་སྦྱོར་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བླ་མེད་རྫོགས་བྱང་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་མོད། དེ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་དང་རྟགས་དེ་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་གང་ནས་ཐོབ་པར་འཇོག་པ་ཡིན་སྙམ་ན།

問:然則，若作是念言:「無相善施等⋯⋯」與「此煖等所緣⋯⋯」等文所示住菩薩資糧、加行道之菩薩於無上圓滿菩提得不 退轉，然彼不退轉相〔為何〕?與安立其從何道時得彼相?

དེ་ཡང་མདོའི་དབང་དུ་བྱས་ན། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པ་གང་ལགས།

答:此復，以經而言，「具壽善現白世尊如是言:『世尊!不 退轉菩薩摩訶薩之行、狀、相知為何?』

རྟགས་ནི་གང་ལགས་མཚན་མ་ནི་གང་ལགས། ཞེས་ཞུས་པའི་ལན་དུ། རབ་འབྱོར་འདི་ལ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་ས་དང༌། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་དང༌། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང༌། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སར་བཤད་པ་དེ་དག་ཀྱང༌། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ལ་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའི་དགོངས་པ་འགྲེལ་བ་ལ་བསྟན་བཅོས་སུ། ངེས་འབྱེད་ཡན་ལག་ནས་བཟུང་སྟེ། ཞེས་པ་ནས། ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཟབ་པ་ཉིད། ཞེས་པའི་བར་གསུངས།

དེ་ཡང་ངེས་འབྱེད་ཡན་ལག་ནས་བཟུང་སྟེ། ཞེས་སོགས་ཀྱིས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་སྤྱིར་བསྟན་ནས། དེ་མན་ཆད་ཀྱིས་མདོར་བསྟན་རྒྱས་བཤད་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཆད་པ་ལ། གཟུགས་ལ་སོགས་ལ་ལྡོག་སོགས་རྟགས། ཞེས་སོགས་ཀྱིས་སྦྱོར་ལམ་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་མདོར་བསྟན་ནས། གཟུགས་ལ་སོགས་ལ་ལྡོག་པ་དང༌། ཞེས་སོགས་ཀྱིས་དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་འཆད། མཐོང་བའི་ལམ་ལ་བཟོད་པ་དང༌། ཞེས་སོགས་ཀྱིས་མཐོང་ལམ་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་མདོར་བསྟན། གཟུགས་སོགས་འདུ་ཤེས་ལྡོག་པ་དང༌། ཞེས་སོགས་ཀྱིས་དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་འཆད།

此復，「從順決擇分⋯⋯」等文總示不退轉相，下文以略、廣 門闡述。「由說於色等⋯⋯」等文略示加行道者不退轉相後，「由 於色等轉⋯⋯」等文廣示;「見道中忍智⋯⋯」等文略示見道者不 退轉相，「遣除色等想⋯⋯」等文廣示;「修道謂甚深⋯⋯」等文 闡述修道者不退轉相。

སྒོམ་པའི་ལམ་ནི་ཟབ་པ་སྟེ། ཞེས་སོགས་ཀྱིས་སྒོམ་ལམ་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་གི་རྟགས་འཆད་པ་ལ། སྒོམ་པའི་ལམ་ཞེས་སོགས་ཀྱིས་ཐེག་ཆེན་སྒོམ་ལམ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་དང༌། ངེས་འབྱེད་ཡན་ལག་དང་མཐོང་བའི་ཞེས་སོགས་ཀྱིས་ཐེག་ཆེན་སྒོམ་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་དང༌། དེ་ནི་རྒྱུན་ཆགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཞེས་སོགས་ཀྱིས་ཐེག་ཆེན་གྱི་སྒོམ་ལམ་གྱི་དབྱེ་བ་དང༌།

「修道⋯⋯」等文表明大乘修道差別，「於順決擇分，見⋯⋯」 等文表明大乘修道體性，「此常相續故⋯⋯」等文表明大乘修道之 分類。

གྲངས་མེད་ལ་སོགས་བསྟན་པ་རྣམས། །ཞེས་སོགས་ཀྱིས་ཐེག་ཆེན་སྒོམ་ལམ་གྱི་གྲངས་ངེས་ལ་རྩོད་པ་སྤོང་བ་དང༌། དངོས་པོ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ལ། ཞེས་སོགས་ཀྱིས་སྤང་གཉེན་རྣམས་འཕེལ་མི་རུང་བར་ཐལ་བའི་རྩོད་པ་སྤོང་བ་དང༌། སེམས་ནི་སྔ་མས་བྱང་ཆུབ་བར། །ཞེས་སོགས་ཀྱིས་སྒོམ་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ལས་འབྲས་བུ་བྱང་ཆེན་འབྱིན་པ་མི་འཐད་པར་ཐལ་བའི་རྩོད་པ་སྤོང་བ་འཆད་ཅིང༌། སྐྱེ་བ་དང་ནི་འགག་པ་དང༌། །ཞེས་སོགས་ཀྱིས་སྒོམ་ལམ་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་དངོས་འཆད་པར་བྱེད་དོ། །

以「經說無數等⋯⋯」等文揭示對大乘修道定數之斷諍，「不可說 性中⋯⋯」等文揭示諸所斷能治應成不容增長之斷諍，「初心證菩 提⋯⋯」等文揭示修道所攝發心應成生大菩提果不應理之斷諍。「 生滅與真如⋯⋯」等文直接闡明修道者不退轉相。

སྐབས་འདིར་མཐའ་དཔྱད་པ་ལ་གསུམ་ཡོད་དེ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་ཐོབ་པའི་རྟེན་གྱི་གང་ཟག་བཤད་པ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་གི་དོན་བཤད་པ། རྟགས་ཀྱིས་དཔོག་ཚུལ་བཤད་པ་རྣམས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

今此，辨析有三:闡述得不退轉相之所依補特伽羅、闡述不退 轉義、闡述以因推度之理。

དང་པོ་ནི། གང་ཟག་གི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་རིགས་མ་ངེས་པ་ཡིན་ཡང༌། ཐེག་ཆེན་གྱི་ཚོགས་ལམ་ནས་བཟུང་སྟེ་ལམ་གཞན་དུ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་འགྲོ་ཞིང་ཐེག་ཆེན་སེམས་བསྐྱེད་ལས་ཉམས་པ་མི་སྲིད་པས་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ངེས་པར་ཐོབ་པར་འགྱུར་ནའང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་མ་ཐོབ་པས་འདིར་མི་འཆད།

初者，若干特別之補特伽羅雖是未決定大乘種性，然自大乘資糧道始，絲毫不趣他道，且不可能從大乘發心衰退，雖將來決定得無上菩提，然未得不退轉相，故於此不說。

ཡང་རྒྱན་ལས། སྦྱོར་བའི་སྔོན་དུ་སྙིང་རྗེ་དང༌། །བཟོད་པ་དང་ནི་མོས་པ་དང༌། །དགེ་ལ་ཡང་དག་སྤྱོད་པ་ནི། །རིགས་ཀྱི་རྟགས་སུ་ཤེས་པར་བྱ།

།ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་སྦྱོར་བ་སྒོམ་པའི་སྔ་རོལ་ནས་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་སྙིང་རྗེ་ཆེ་བ་དང༌། བཟོད་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་ལྡན་པ་དང༌། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་མོས་པ་དང༌། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཡང༌། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་མ་ཐོབ་པས་འདིར་མི་འཆད། ཡང་བླ་མེད་རྫོགས་བྱང་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་སེམས་ཚོགས་ལམ་པ་དབང་རྣོན་ཡོད་ཀྱང༌། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་མ་ཐོབ་པས་འདིར་མི་འཆད་པ་སོགས་ཡིན་ཏེ།

如上述修習加行之前，緣有情有強烈悲、具廣大安忍、勝解廣 大大乘法、具行布施等廣大善行之補特伽羅，雖具大乘種性，然未 得不退轉相，故於此未宣說;亦有於無上圓滿菩提不退轉之利根資 糧道菩薩，然未得不退轉相，於此不宣說等。

འགྲེལ་བཤད་ཚིག་གསལ་ལས། རང་གི་རྒྱུད་ངེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཙོ་བོར་མཛད་པ་ཞིག་ན་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་འདི་ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་བརྗོད་མོད་ཀྱི། རང་གི་རྟོགས་པ་དང་འཚམ་པར་གཞན་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་འདི་ལ་མེད་པས་ན། དེའི་མི་ཕྱིར་དང་རང་ལ་དངོས་པོ་ངེས་ཀྱང་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་རྟགས་བཟུང་སླ་བ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར། ཐ་སྙད་གདགས་པའི་གཞིར་མ་གྱུར་པས་ན་འདི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའོ་ཞེས་གང་དུ་ཡང་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ཞེས་གསུངས་

如是，因《明句疏》:「以自相續決定之理由為主而言，亦說此順 解脫分善根是不退轉，然於此無令彼方相信與自證量匹配之諸功 德，以此故，與實際上於自是決定，然認知決擇相亦非易故。非名 言假立處，故皆未言此乃不退轉。」

དེས་ན་འོག་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་རྟགས་བཞི་བཅུ་རྩ་བཞི་པོ་གང་རུང་ཐོབ་པའི་བྱང་སེམས་ཀྱི་དགེ་འདུན་དེ་སྐབས་འདིར་འཆད་ལ། དེ་ཡང་བྱང་སེམས་དབང་རྣོན་གྱིས་སྦྱོར་ལམ་དྲོད་ནས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་ཐོབ། དབང་འབྲིང་གིས་མཐོང་ལམ་ནས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་ཐོབ། དབང་པོ་ཇི་ལྟར་རྟུལ་ཡང་ས་བརྒྱད་པ་ནས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་ཐོབ་པར་འཇོག་སྟེ།

是故，得以下將述之四十四相隨一之菩薩僧，乃此處宣說。此 復，安立利根菩薩從加行道煖位得不退轉相，中根菩薩從見道得不退轉相，縱使何等鈍根，從八地亦得不退轉相，

འགྲེལ་ཆེན་ལས། ལ་ལ་རིགས་མ་ངེས་པ་ཡིན་ཡང་དབང་པོ་རྣོ་བས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ཡང་ཐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་དང༌། གནད་ཀྱི་ཟླ་འོད་ལས། དབང་པོ་འབྲིང་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ནས་ཏེ། སྔོན་དུ་དེའི་ངེས་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ནི་ས་མི་གཡོ་བ་ལས་ཏེ། ཞེས་པ་དང༌།

《莊嚴光明釋》云:「若干雖是未決定種性，然利根故，於順決擇分時，以殊勝方便不可思議，決定得不退轉。」與《月光要論》云:「中根自極喜地，因前無彼之決定等故，鈍根自不動地。」

ཡང་འགྲེལ་ཆེན་ལས། ས་བརྒྱད་པ་ལ་ནི་ཐམས་ཅད་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་བཞག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཉེས་པ་མེད་དོ། །ཞེས་གསུངས།

復《莊嚴光明釋》云:「於八地，乃安立一切決定不退轉故，無 過。」

གཉིས་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་དོན་ནི། བསམ་པའི་སྒོ་ནས་རང་ཉིད་འབའ་ཞིག་གི་ཆེད་དུ་ཐར་པ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་བསམ་པ་མངོན་གྱུར་སྐྱེ་བའི་གོ་སྐབས་བཅོམ་པ་དང༌། སྦྱོར་བའི་སྒོ་ནས་ཐབས་ཤེས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རྟོགས་པ་བརྟན་པོ་དང་ལྡན་པའོ། །

第二、不退轉義，以意樂門毀滅唯為己生起希求解脫意樂現行 之時機，與以加行門具備堅固之殊勝方便智慧證量。

གསུམ་པ་རྟགས་ཀྱིས་དཔོག་ཚུལ་ལ་གཉིས། རྟགས་འགོད་པ་དང་ཚུལ་སྒྲུབ་པའོ།

第三、以因推度之理有二:立因與成立三支。

།དང་པོ་ནི། སྦྱོར་ལམ་དྲོད་ལ་གནས་པའི་སེམས་དཔའ་དབང་རྣོན་ལྟ་བུ་ཆོས་ཅན། རང་ཉིད་འབའ་ཞིག་གི་དོན་དུ་ཐར་པ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་བསམ་པ་མངོན་གྱུར་སྐྱེ་བའི་གོ་སྐབས་བཅོམ་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱུ་ནུས་པ་མཐུ་ཅན་གྱིས་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འབྱུང་རུང་ཡིན་ཏེ། ཐབས་ཤེས་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་པའི་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་ལ་གནས་པའི་སེམས་དཔའ་དབང་རྣོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར།

初者，如住加行道煖位之利根菩薩為有法，是由毀滅唯為己生 起希求解脫意樂現行之時機門，以「具勢力能力之因」堪生圓滿菩提，因是住具殊勝方便智慧之順決擇分利根菩薩故。

གཉིས་པ་ལ་གཉིས། ཕྱོགས་ཆོས་སྒྲུབ་པ་དང༌། ཁྱབ་པ་སྒྲུབ་པའོ།

次者(成立三支)有二:成立宗法、成立周遍。

།དང་པོ་ནི། དེ་འདྲའི་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཅན། ཐབས་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཤས་མི་བཟོད་པའི་ལུས་ཀྱི་བ་སྤུ་ལྡང་བ་དང་མིག་ནས་མཆི་མ་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་པའི་སེམས་དཔའ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་ཏེ། རིགས་པའི་རྣམ་གྲངས་མཐའ་ཡས་པའི་སྒོ་ནས་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་གྱི་རིགས་ཚང་བར་སྟོན་པའི་ངག་གི་ཐ་སྙད་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་པའི་སེམས་དཔའ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།

初者，如此菩薩有法，具殊勝方便，因具殊勝極不忍有情苦而 毛孔豎起、眼中流淚等殊勝身名言之菩薩故。具殊勝智慧，因是具 以無邊正理異門證悟空性等，揭示完整大乘道種之殊勝語名言之菩薩故。

གཉིས་པ་ཁྱབ་པ་སྒྲུབ་པ་ནི་གོ་བར་སླ།

次者，成立周遍易解。

ཇི་སྐད་བཤད་པའི་གཏན་ཚིགས་ནི་འབྲས་རང་མ་དམིགས་པའི་རྟགས་གསུམ་གྱི་ནང་ནས་རང་བཞིན་གྱི་རྟགས་ཡང་དག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། མདོ་ལས། རྣམ་པ་དང་རྟགས་དང་མཚན་མ་དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་བཟུང་བར་བྱའོ། །ཞེས་པའི་ཐད་དུ། འགྲེལ་ཆེན་ལས། གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ནུས་པའི་རྒྱུ་ཡིས་འབྲས་སྐྱེ་བར། །རྗེས་སུ་དཔོག་པ་གང་ཡིན་པ། །དོན་གཞན་ལ་ནི་མི་ལྟོས་ཕྱིར། །དེ་ནི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་བརྗོད། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སྔར་རུང་བ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས།

སོ་སོར་བཤད་ན་སེམས་དཔའ་གསུམ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་བཤད་དུ་ཡོད་དེ། གཟུགས་སོགས་ལ་བདེན་ཞེན་མངོན་གྱུར་བ་ལྡོག་པ་སོགས་རྟགས་ཉི་ཤ་པོ་གང་རུང་ཐོབ་པའི་རྗེས་ཐོབ་ལུས་ངག་གི་ཐ་སྙད་ཁྱད་པར་ཅན་ནི་སྦྱོར་ལམ་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་དང༌། ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་ལམ་ཤེས་བཟོད་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་གིས་དྲངས་པའི་རྗེས་ཐོབ་ལུས་ངག་གི་ཐ་སྙད་ཁྱད་པར་ཅན་ནི་མཐོང་ལམ་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་གི་རྟགས་དང༌། མཉམ་གཞག་ཏུ་ཟབ་མོ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་དྲངས་པའི་རྗེས་ཐོབ་ལུས་ངག་གི་ཐ་སྙད་ཁྱད་པར་ཅན་ནི་སྒོམ་ལམ་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་གི་རྟགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར།

若別說，闡述三菩薩不退轉相，得於色等遮除諦實耽著現行等 二十狀隨一之後得殊勝身語之名言，乃加行道者不退轉相;大乘見 道忍智十六剎那引出之後得殊勝身語之名言，即見道者不退轉相; 於根本定通達八深奧相所引生之後得殊勝身語之名言，是修道者不 退轉相故。

མཐོང་ལམ་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་གི་རྟགས་སྟོན་པའི་མདོར། གྲོང་གི་གཏམ་གྱི་སྦྱོར་བ་ལ་བརྩོན་པར་མི་གནས། གྲོང་ཁྱེར་གྱི་གཏམ་གྱི་སྦྱོར་བ་ལ་བརྩོན་པར་མི་གནས། གྲོང་རྡལ་གྱི་གཏམ་གྱི་སྦྱོར་བ་ལ་བརྩོན་པར་མི་གནས། སྐྱེས་བུའི་གཏམ་གྱི་སྦྱོར་བ་ལ་བརྩོན་པར་མི་གནས། ཞེས་སོགས་གསུངས་པའི་དགོངས་པ་གང་ཞེ་ན།

།འོ་ན་གྲོང་ལ་སོགས་པའི་བརྡས་ཅི་ཞིག་བསྟན་པ་ཡིན་སྙམ་ན།

問:然則，作是念:聚落等名相所示為何法?

བསྟན་ཚུལ་ཡོད་དེ། གྲོང་གི་བརྡས་དབང་པོ་དང༌། གྲོང་ཁྱེར་གྱིས་དབང་རྟེན་དང༌། གྲོང་རྡལ་གྱིས་དབང་ཡུལ་དང༌། སྐྱེས་བུས་རྣམ་ཤེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གོང་གི་མདོ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དགོངས་པ་འགྲེལ་བ་ལ་བསྟན་བཅོས་སུ། གཡུལ་འགྱེད་སེར་སྣ་ལ་སོགས་ལ། །ཞེས་སོགས་དང༌། འགྲེལ་པར། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དག །སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང༌། ཞེས་གསུངས་སོ། །

答:揭示之理，聚落之名相顯示根、城邑顯示根依處、國土 顯示根境、士夫顯示識。為釋前述經文意趣，論云:「戰事慳吝 等⋯⋯」等，與《明義釋》云:「因為要滅除二能取與所取，故根⋯⋯」。

འདིར་དབང་པོའི་མཐའ་དཔྱད་པ་ལ་གཉིས། དབང་པོའི་ངོ་བོ་དང༌། ཁམས་གང་དུ་ཡོད་ཚུལ་ལོ།

於此，辨析根有二:根之體性、於何界有之理。

།དང་པོ་ལ་གསུམ། སོ་སོའི་ངོ་བོ། གྲངས་ངེས་པའི་རྒྱུ་མཚན། ཐ་མ་གསུམ་གྱི་ས་མཚམས་སོ།

初者有三:各別之體性、數量決定之理由、後三者之界限。

།དང་པོ་ནི། དབང་པོ་ཉི་ཤ་རྩ་གཉིས་སུ་ཡོད་དེ། མིག་རྣ་བ་སྣ་ལྕེ་ལུས་ཡིད། ཕོ་དབང་མོ་དབང་སྲོག་དབང༌། ཚོར་བ་བདེ་དབང་ཡིད་བདེ་ཡིད་མི་བདེ་སྡུག་བསྔལ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ། དད་པ་བརྩོན་འགྲུས་དྲན་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ། མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ། ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ། ཀུན་ཤེས་ལྡན་པའི་དབང་པོ་རྣམས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

初者，根有二十二:眼、耳、鼻、舌、身、意、男根、女根、 命根、樂根、喜根、憂根、苦根、捨根、信根、勤根、念根、定 根、慧根、未知當知根、已知根、具知根。

མིག་ནས་སྲོག་གི་བར་དགུ་ལ་དབང་པོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། རིམ་པ་ལྟར་གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱ་ཆོས། ཕོའི་ངོ་བོ་དང༌། ཁྱད་པར། མོའི་ངོ་བོ་དང་ཁྱད་པར། སྐྱེས་ནས་མ་ཤི་བའི་བར་དུ་ཕུང་པོའི་རིགས་མཐུན་གནས་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་དེ་ལྟར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར།

眼乃至命九者名根之理由，依次於色、聲、香、味、觸、法、 男之體性與差別、女之體性與差別、出生乃至未死之間住於蘊同分 中能為增上，故如是稱。

ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཕྱོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཚོར་བ་བདེ་བ། ཡིད་བདེ། སྡུག་བསྔལ། ཡིད་མི་བདེ། བཏང་སྙོམས་རྣམས་ལ་དབང་པོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ལ་དབང་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་དེ་ལྟར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར།

染污品所攝之諸樂、喜、苦、憂、捨受稱為根之理由，乃因於染污 品增上，故如是稱。

འཇིག་རྟེན་པའི་དགེ་བའི་བསྡུས་པའི་དད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དྲན་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཤེས་རབ་རྣམས་ལ་དབང་པོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་བྱང་ལ་དབང་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་དེ་ལྟར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར།

世間善所攝之信、勤、念、定、慧稱為根之理由，乃因於世間清淨 品增上，故如是稱。

མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པ་སོགས་གསུམ་ལ་དབང་པོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། རིམ་པ་བཞིན་མཐོང་སྤངས་སྤོང་བ་དང༌། སྒོམ་སྤངས་སྤོང་བ་དང༌། མཐོང་ཆོས་ལ་བདེར་གནས་ལ་དབང་བྱེད་པས་དེ་ལྟར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།

未知當知根等三稱為根之理由，乃因依次於斷見所斷、斷修所斷、 現法樂住增上，故如是稱。

མཛོད་ལས། རང་གི་དོན་དང་ཐམས་ཅད་ལ། །དམིགས་པར་དབང་བྱེད་ཕྱིར་དབང་དྲུག མོ་ཉིད་ཕོ་ཉིད་ལ་དབང་ཕྱིར། །ལུས་ལས་མོ་དང་ཕོ་དབང་དག །རིགས་གནས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་དང༌། །རྣམ་པར་བྱང་ལ་དབང་བྱེད་ཕྱིར། །སྲོག་དང་ཚོར་བ་རྣམས་དང་ནི། །དད་སོགས་དབང་པོ་ལྔར་འདོད་དོ། །མྱ་ངན་འདས་སོགས་གོང་ནས་གོང༌། །ཐོབ་པ་ལ་ནི་དབང་བྱེད་ཕྱིར། །ཀུན་ཤེས་བྱེད་དང་ཀུན་ཤེས་དང༌། །དེ་བཞིན་ཀུན་ཤེས་ལྡན་དབང་པོ། །ཞེས་གསུངས།

གཉིས་པ་ནི་དབང་པོ་་ལ་ཉི་ཤ་རྩ་གཉིས་སུ་གྲངས་ངེས་ཏེ། འཁོར་བར་འཇུག་པའི་རྟེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མིག་སོགས་དབང་པོ་དྲུག འཁོར་བར་གསར་དུ་སྐྱེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཕོ་མོའི་དབང་པོ་གཉིས། འཁོར་བར་གནས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྲོག་དབང༌། བདེ་སྡུག་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཚོར་བའི་དབང་པོ་ལྔ༌།

第二(數量決定之理由)，乃以入輪迴之所依而言，安立眼等 六根;以新生輪迴而言，安立男、女二根;以住輪迴而言，安立命 根;以受用樂苦而言，安立五受根;

རྣམ་བྱང་དུ་འཇུག་པའི་རྟེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དད་སོགས་ལྔ༌། རྣམ་བྱང་དུ་གསར་དུ་སྐྱེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ། རྣམ་བྱང་དུ་གནས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ། རྣམ་བྱང་དུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཀུན་ཤེས་ལྡན་པའི་དབང་པོ་བཞག་པའི་ཕྱིར་ཏེ།

以入清淨所依而言，安立信等五根;以新生清淨而言，安立未知當 知根;以住清淨而言，安立已知根;以受用清淨而言，安立具知根。

མཛོད་ལས། ཡང་ན་འཇུག་པའི་རྟེན་དང་ནི། །སྐྱེ་དང་གནས་དང་ཉེར་སྤྱོད་ལས། །བཅུ་བཞི་དེ་བཞིན་ལྡོག་པ་ལ། དབང་པོ་རྣམས་ནི་གཞན་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས།

དབང་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱི་དབང་རྟེན་དང༌། །དབང་ཡུལ་དང༌། གང་དུ་ཞེན་པ་སོགས་ཀྱང་ཡོད་དེ། འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་འགྱུར་གྱི་གཟུགས་སོགས་དབང་པོ་དང་ཐ་མི་དད་དུ་འཇུག་པ་རྣམས་དབང་རྟེན་དང༌། གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱ་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དབང་ཡུལ་དང༌། གང་ཟག་གི་བདག་འཛིན་དང་བདག་གི་བར་འཛིན་པ་གཉིས་ལས་ཡུལ་དུ་ཞེན་པ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར།

又，此諸根之根依、根境、耽著何處等:大種與大種所生之色等根無異者乃根依，色、聲、香、味、觸、法處等即根境，與由補特伽羅我執與補特伽羅我所執二者，於境生起耽著。

གསུམ་པ་ཐ་མ་གསུམ་གྱི་ས་མཚམས་ལ་བཞི་སྟེ། མཛོད་ལས་བཤད་ཚུལ། ཀུན་བཏུས་ལས་བཤད་ཚུལ། ཉི་སྣང་ལས་བཤད་ཚུལ། བསྡུ་བ་ལས་བཤད་ཚུལ་ལོ།

第三、後三者之界限有四:《俱舍論》中所說之理、《集論》 中所說之理、《二萬頌光明釋》中所說之理、〈攝決擇分〉中所說之理。

།དང་པོ་ནི། མཐོང་ལམ་དུ་གྱུར་པའི་དད་སོགས་ལྔ༌། ཡིད༌། ཚོར་བ་བདེ་བ། ཡིད་བདེ། བཏང་སྙོམས་དེ་དགུ་ལ་མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་དང༌། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྒོམ་ལམ་དུ་གྱུར་པའི་དད་སོགས་དགུ་ལ་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང༌། མི་སློབ་ལམ་དུ་གྱུར་པའི་དད་སོགས་དགུ་ལ་ཀུན་ཤེས་ལྡན་པའི་དབང་པོར་འཇོག་པ་ཡིན་ཏེ། མཛོད་ལས། མཐོང་སྒོམ་མི་སློབ་ལམ་ལ་དགུ། །གསུམ་ཡིན་གསུམ་ནི་དྲི་མ་མེད། །ཞེས་གསུངས།

གཉིས་པ་ནི། སྦྱོར་ལམ་དང་མཐོང་ལམ་དང་པོ་བཅོ་ལྔས་བསྡུས་པའི་དད་སོགས་དགུ་མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་དང༌། མཐོང་ལམ་རྗེས་ཤེས་དང་སྒོམ་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་དད་སོགས་དགུ་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང༌། མི་སློབ་ལམ་དུ་གྱུར་པའི་དད་སོགས་དགུ་ཀུན་ཤེས་ལྡན་པའི་དབང་པོ་ཡིན་ཏེ།

第二(《集論》中所說之理)，加行道與見道初十五所攝之信等九者為「未知當知根」，見道類智與修道所攝之信等九者為「已知根」，屬無學道之信等九者為「具知根」。

ཀུན་བཏུས་ལས། མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན། སྦྱོར་བའི་ལམ་དང་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་བཅོ་ལྔ་ལ་གང་དབང་བྱེད་པའོ། །ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན། མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སློབ་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ལ་གང་དབང་བྱེད་པའོ། །ཀུན་ཤེས་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན། མི་སློབ་པའི་ལམ་ལ་གང་དབང་བྱེད་པའོ། །ཞེས་གསུངས།

གསུམ་པ་ནི། རྒྱུན་ཞུགས་ཞུགས་པ་དང༌། བྱང་སེམས་མོས་སྤྱོད་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་དད་སོགས་དབང་པོ་ལྔ་ལ་མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་དང༌། རྒྱུན་ཞུགས་ཕྱིར་འོང་ཕྱིར་མི་འོང་གསུམ་དང་ས་དང་པོ་ནས་དགུ་པའི་བར་ལ་གནས་པའི་བྱང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དད་སོགས་དབང་པོ་ལྔ་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང༌། ཉན་རང་དགྲ་བཅོམ་དང་ས་བཅུ་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་སེམས་དང༌། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་རྒྱུད་ཀྱི་དད་སོགས་ལྔ་ཀུན་ཤེས་ལྡན་པའི་དབང་པོ་ཡིན་ཏེ།

第三(《二萬頌光明釋》中所說之理)，預流向與勝解行菩薩 相續中信等五根，乃「未知當知根」，住預流、一來、不還三者與 初地乃至九地菩薩相續中信等五根，即「已知根」，聲緣阿羅漢、 住十地菩薩與如來心相續中信等五根，是「具知根」。

ཉི་སྣང་ལས། དེ་ལ་མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན། སློབ་པའི་གང་ཟག་མངོན་པར་རྟོགས་པར་མ་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་དད་པའི་དབང་པོ་སྣང་བ་མེད་ཅིང་འདུལ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ཞེས་དང༌། དེ་ལ་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན། སློབ་པའི་གང་ཟག་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་དད་པའི་དབང་པོ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོའི་བར་ཏེ། ཞེས་དང༌།

如《二萬頌光明釋》云:「於此，何謂未知當知根?乃所有諸 有學補特伽羅未現觀者之信等根無顯現、且能調伏。」〔又〕云: 「於此，何謂已知根?乃有學補特伽羅諸具知者之信根乃至慧根。」

དེ་ལ་ཀུན་ཤེས་པ་ལྡན་པའི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན། མི་སློབ་པའི་གང་ཟག་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང༌། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དད་པའི་དབང་པོ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་སྟེ། ཞེས་གསུངས།

〔又〕云:「於此，何謂具知根?乃諸無學補特伽羅阿羅漢、獨 覺、菩薩與如來之信根乃至慧根。」

བཞི་པ་ལ་གཉིས། ཐེག་དམན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང༌། ཐེག་ཆེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའོ།

第四(〈攝決擇分〉中所說之理)有二:以小乘而言、以大乘 而言。

།དང་པོ་ནི། སྦྱོར་ལམ་དུ་གྱུར་པའི་དད་སོགས་ལྔ་མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་དང༌། རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བར་གྱིས་བསྡུས་པའི་དད་སོགས་ལྔ་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང༌། མི་སློབ་ལམ་དུ་གྱུར་པའི་དད་སོགས་ལྔ་ཀུན་ཤེས་ལྡན་པའི་དབང་པོ་ཡིན་ཏེ།

初者，屬於加行道之信等五乃「未知當知根」，預流果乃至金 剛喻定所攝之信等五即「已知根」，屬於無學道之信等五是「具知 根」。

བསྡུ་བ་ལས། མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོའི་དོན་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ་བརྩོན་པ་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། སྦྱོར་བའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་པོ་་ལྔའི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་འདིའི་དོན་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོའི་དོན་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ནས་བཟུང་སྟེ། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བར་དུ་དབང་པོ་ལྔའི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་འདིའི་དོན་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོའི་དོན་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མི་སློབ་པའི་ལམ་ནས་བཟུང་སྟེ། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་བར་དུ་དབང་པོ་ལྔའི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་འདིའི་དོན་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས།

གཉིས་པ་ནི། བྱང་སེམས་མོས་སྤྱོད་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་དད་སོགས་དབང་པོ་ལྔ་མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་དང༌། ས་དང་པོ་ནས་དགུ་པའི་བར་ལ་གནས་པའི་བྱང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དད་སོགས་ལྔ་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང༌། ས་བཅུ་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་སེམས་དང༌། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་རྒྱུད་ཀྱི་དད་སོགས་དབང་པོ་ལྔ་ཀུན་ཤེས་ལྡན་པའི་དབང་པོ་ཡིན་ཏེ།

次者(以大乘而言)，勝解行菩薩相續中信等五根乃「未知當知根」，住初地乃至九地之菩薩相續中信等五即「已知根」，住十地之菩薩與如來相續中信等五根是「具知根」。

དེ་ཉིད་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་བཞག་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་ནི་དང་པོ་རྣམ་པར་བཞག་གོ །དེ་ལས་གཞན་པ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་སོགས་པའི་ས་དག་ནི་གཉིས་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ས་ལ་ནི་དབང་པོ་གསུམ་པ་རྣམ་པར་བཞག་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས།

གཉིས་པ་ཁམས་གང་དུ་ཡོད་ཚུལ་ནི། འདོད་ཁམས་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཕྱོགས་ཀྱི་དབང་པོ་བཅུ་བཞི་ཡོད་ལ། གཟུགས་ཁམས་ན་ཕོ་མོའི་དབང་པོ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེའི་དབང་པོ་མ་གཏོགས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཕྱོགས་ཀྱི་དབང་པོ་བཅུ་དང༌། གཟུགས་མེད་ཁམས་ན་གཟུགས་ཅན་གྱི་དབང་པོ་དང༌། བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེའི་དབང་པོ་མ་གཏོགས་སྲོག་ཡིད་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་གསུམ་ཡོད་དེ།

第二、於何界有之理:欲界有十四染污品根;色界除男、女根與苦、憂根，有十染污品根;無色界除具色根、樂、喜根，有命、意、捨根三者。

མཛོད་ལས། དྲི་མེད་མ་གཏོགས་འདོད་པར་གཏོགས། །ཕོ་མོའི་དབང་དང་སྡུག་བསྔལ་དག །མ་གཏོགས་གཟུགས་གཏོགས་གཟུགས་ཅན་དང༌། །བདེ་བའང་མ་གཏོགས་གཟུགས་མེད་གཏོགས། །ཞེས་གསུངས།

སྲིད་ཞི་མཉམ་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བ།

法身因有寂平等性加行

如是顯不淨七地以下修習圓滿加行之勢力，隨後於淨地時明修 習圓滿加行現觀之殊勝勢力，乃法身因有寂平等性加行、報身因嚴 淨佛土加行、化身因善巧方便加行。

ཉི་སྣང་ལས། མཐོང་བ་དང་སྒོམ་པའི་ལམ་དག་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སློབ་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་དགེ་འདུན་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་མི་སློབ་པའི་དགེ་འདུན་གྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་སྟེད། ཞེས་གསུངས་ཤིང༌། འདི་དང་མཐུན་པར་འགྲེལ་པ་གཉིས་ལས་ཀྱང་འབྱུང་བའི་ཕྱིར།

如《二萬頌光明釋》云:「住諸見、修道之有學菩薩不退轉僧 已宣說。今當揭示無學僧之性相。」與此相順，亦於二釋本中出現。

དེའི་དང་པོ་སྲིད་ཞི་མཉམ་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་འཆད་པ་ལ། མདོའི་དབང་དུ་བྱས་ན། ཟབ་མོ་བརྒྱད་པར་རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་ལ་གནས་ནས་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་པར་གསུངས་པ་ལ། དེ་ནས་ཡང་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་ལ་ལ་རྨི་ལམ་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་མ་མེད་པ་དང༌། སྨོན་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གསུམ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་རྣམ་པར་འཕེལ་ལམ་ཞེས་དྲིས་པའི་ལན་དུ།

རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་གལ་ཏེ་ཉིན་པར་བསྒོམས་པས་རྣམ་པར་འཕེལ་ན་རྨི་ལམ་ན་བསྒོམས་པས་ཀྱང་རྣམ་པར་འཕེལ་ལོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་རྨི་ལམ་དང་ཉིན་པར་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་དེ། ཞེས་གསུངས་སོ།

།དེའི་དགོངས་པ་འགྲེལ་བ་ལ་བསྟན་བཅོས་སུ། ཆོས་རྣམས་རྨི་ལམ་འདྲ་བའི་ཕྱིར། ཞེས་པའི་ཚིག་རྐང་གཉིས་གསུངས། མདོ་བསྟན་བཅོས་དེ་གཉིས་ཀྱིས་སྲིད་ཞི་མཉམ་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། གཉིད་ཀྱིས་རློམས་པ་ལྟ་བུའི་འཁོར་བ་དང༌། གཉིད་ལེགས་པར་སད་པ་ལྟ་བུའི་མྱང་འདས་གཉིས་བདེན་སྟོང་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར།

為釋彼意趣，論云:「諸法同夢故⋯⋯」二句。經論二者顯示 有寂平等性加行，因顯示通達「如為睡眠所迷惑之輪迴」與「如於 睡眠中醒覺之涅槃」二者諦實空平等之本智故。

སྲིད་ཞི་མཉམ་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་ངོ་བོ་ཡང་ཡོད་དེ། སྲིད་ཞི་བདེན་སྟོང་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་་ཞི གནས་སྐབས་སུ་ཡང་བདེན་འཛིན་མངོན་གྱུར་བ་སྐྱེ་བའི་གོ་སྐབས་ཟད་པར་བཅོམ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཆར་གྱུར་པའི་དག་སའི་ཡེ་ཤེས་ཅིག་ལ་འཇོག་པའི་ཕྱིར།

又，有寂平等性加行之體性，乃安立為「屬由現前通達有寂諦 實空平等之力，於後得時，亦盡滅生起實執現行時機智慧資糧分之 淨地本智」。

དེ་ལྟར་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་སྲིད་ཞི་མཉམ་ཉིད་ཀྱི་དོན་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ན། ཤཱ་རིའི་བུས་རྩོད་པར་མཛད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ཤཱ་རིའི་བུས་དངོས་སྨྲ་བ་དང༌། རབ་འབྱོར་གྱིས་དབུ་མ་པའི་ཕྱོགས་བཟུང་ནས་རྩོད་པར་མཛད། དེ་ལྟར་མཛད་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། བདེན་གཉིས་གཞི་གཅིག་གི་སྟེང་དུ་འདུར་མི་རུང་བར་འགལ་བར་འཛིན་པའི་མ་འོངས་པའི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་ལོག་རྟོག་དགག་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།

如是，上座善現決擇有寂平等義時，舍利子辯之。此復，舍利 子守實事宗，善現守中觀宗而辯論，如是作之旨趣，乃為遮止執持 二諦相違無法容於一基法上之未來所化之顛倒分別故。第二辯之答 亦如經所述，論云:「無業等問難，如經已盡答。」

རྩོད་ལན་གཉིས་པ་ནི་མདོ་ལས་གསུངས་པ་ལྟར་བསྟན་བཅོས་སུ་ཡང༌། ལས་མེད་ལ་སོགས་ཀླན་ཀ་ཡི། །ལན་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པར་ཟད། །ཞེས་འབྱུང༌། རྩོད་ལན་གྱི་མཐའ་དཔྱད་པ་ལ་བཞི། ཉིན་པར་ཡང་དགེ་མི་དགེའི་ལས་ལམ་རྫོགས་པ་མེད་པར་ཐལ་བ་སྤང༌། རྨི་ལམ་ན་དགེ་མི་དགེའི་ལས་ལམ་རྫོགས་པ་ཡོད་པར་ཐལ་བ་སྤང༌། ལུང་དང་འགལ་བ་སྤང༌། ཧ་ཅང་ཐལ་བ་སྤང་བའོ།

།དང་པོ་ལ་གཉིས། ཀླན་ཀ་དང༌། ལན་ནོ།

初者有二:興辯與答。

།དང་པོ་ནི། ཤཱ་རིའི་བུས་སྨྲས་པ། ཉིན་པར་ཡང་དགེ་མི་དགེའི་ལས་ལམ་རྫོགས་པ་མི་འཐད་པར་ཐལ། ལས་འབྲས་དོན་དམ་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རྨི་ལམ་བཞིན་ཞེས་ཟེར།

初者，舍利子曰:「於白天亦圓滿善不善業道，理應不應理，因業果非勝義成立故，如:夢。」

གཉིས་པ་ནི། རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཤཱ་རིའི་བུས་བཀོད་པའི་སུན་འབྱིན་དེ། སུན་འབྱིན་ཡང་དག་མ་ཡིན་པར་ཐལ། དེ་ལ་དོན་དམ་ལ་ལྟོས་ནས་འདོད་ལན་དང༌། ཀུན་རྫོབ་ལ་ལྟོས་ནས་ཁྱབ་མེད་ཀྱི་ལན་ཐེབས་པའི་ཕྱིར།

次者(答)，善現曰:「舍利子所立之能破，理應非正能破， 因觀待勝義，答承許;觀待世俗，答不周遍故。」

གཉིས་པ་ལ་གཉིས། རྩོད་པ་དང༌། ལན་ནོ།

第二(斷除夢中應成有圓滿善不善業道)有二:諍與答。

།དང་པོ་ལ་གཉིས། རབ་འབྱོར་གྱིས་རྩོད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བ་དང༌། ཤཱ་རིའི་བུས་རྩོད་པ་དངོས་སོ།

初者有二:善現辯難、舍利子正辯。

།དང་པོ་ནི། རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཉིན་པར་སྲོག་གཅོད་པ་དང༌། རྨི་ལམ་ན་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་རྗེས་ཀྱི་སྐབས་སུ་བདག་གིས་བསད་དོ། །བསད་པ་ལེགས་སོ་སྙམ་དུ་མངོན་ཞེན་དྲག་པོས་གསོས་བཏབ་ན། ལས་ལམ་རྫོགས་པ་མཚུངས་པར་འདོད་ལ་ཤཱ་རིའི་བུ་ལས་དེ་ཇི་སྐད་ཟེར་ཞེས་རྩོད་པའི་སྐབས་དབྱེའོ། །

初者，善現曰:「晝殺生與夢中殺生之後時，若思『我殺、殺 善哉!』以〔此〕強烈耽著滋潤，則承許同是業道圓滿。」舍利子 云:「彼業為何?」如是興辯。

གཉིས་པ་ནི། ཤཱ་རིའི་བུས་སྨྲས་པ། འོ་ན་རྨི་ལམ་ན་བསད་བྱ་གསོད་བྱེད་སྦྱིན་བྱ་སྦྱིན་བྱེད་སོགས་ལས་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ཡོད་པར་ཐལ་སད་པ་དང་རྨི་ལམ་གཉིས་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། རྨི་ལམ་ན་དགེ་སློང་གིས་མི་བསད་པ་རྨིས་ན་སྡོམ་པ་གཏོང་བར་ཐལ། འདོད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།

次者(舍利子正辯)，舍利子曰:「然則，夢中理應有所殺能 殺、所施能施等業道圓滿，因醒與夢二者相同故。若許，比丘夢及 夢中殺人，理應丟失戒體，因許故。」

གཉིས་པ་ལན་ནི། རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཤཱ་རིའི་བུས་བཀོད་པའི་སུན་འབྱིན་དེ་སུན་འབྱིན་ཡང་དག་མ་ཡིན་པར་ཐལ། དེ་ལ་འདོད་ལན་ཐེབས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སད་རྨིས་གཉིས་ལ་སྟོབས་ཆེ་ཆུང་གི་ཁྱད་པར་ཡོད་ཀྱི་མངོན་ཞེན་དྲག་པོས་གསོས་བཏབ་ན་རྨི་ལམ་གྱི་ལས་ཀྱང་དགེ་མི་དགེའི་ལས་ལམ་དུ་འགྱུར་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

次者(答)，善現曰:「舍利子所立之能破理應非正能破，因 對彼答應承許故。因醒夢二者力有大小之差別，若以強烈耽著滋 潤，夢業亦有成善與不善之業道故。

འོན་ཀྱང་རྨི་ལམ་དུ་དགེ་སློང་གིས་མི་བསད་པ་རྨིས་པས་སྡོམ་པ་གཏོང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དགེ་སློང་གི་མི་བསད་པས་སྡོམ་པ་གཏོང་བ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསླབ་པ་བཅས་པའི་དབང་ལས་རྣམ་པར་བཞག་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྨི་ལམ་དུ་བསླབ་པ་མ་བཅས་པའི་ཕྱིར།

然而，比丘夢及夢中殺人不成丟失戒體，因比丘殺人丟失戒體，乃 依世尊制戒而安立，世尊未制夢中戒故。

དཔེར་ན་མི་ཚངས་སྤྱོད་ཀྱི་ལྟུང་བ་འབྱུང་བར་འདྲ་བ་ལ་འཆབ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དགེ་སློང་མ་ཡིན་པར་འཇོག་ཅིང༌། མ་སྐྱེས་པ་ཆད་ལས་ཀྱི་བསླབ་པ་བྱིན་པའི་དགེ་སློང་དུ་འཇོག་པ་བཞིན་ནོ།

例如，同染梵行罪，生覆心，則安立為非比丘;不生覆心，則安立 為淨治學處比丘。」

།གསུམ་པ་ལུང་དང་འགལ་བ་སྤང་བ་ལ་གཉིས། ཀླན་ཀ་དང༌། ལན་ནོ།

第三、斷除與教相違有二:興辯與答。

།དང་པོ་ནི། ཤཱ་རིའི་བུས་སྨྲས་པ། མདོ་ལས། ལས་དང་སེམས་པ་ཐམས་ཅད་དབེན་པར་གསུངས་པ་མི་འཐད་པར་ཐལ། སད་རྨིས་གཉིས་ཀར་ལས་ལམ་རྫོགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།

初者，舍利子曰:「經言遠離一切業與思，理應不應理，因醒 夢二者皆業道圓滿故。」

གཉིས་པ་ནི། རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་དང་འགལ་བ་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པར་ཐལ། མདོ་ལས་དེ་ལྟར་གསུངས་པ་དེ་ནི་ལས་དང་སེམས་པ་དོན་དམ་པར་མེད་པ་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་ལ། ལས་འབྲས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

次者(答)，善現曰:「理應非如是與世尊之經相違，因經中 如是宣說乃慮及業與思無勝義有，業果於世俗有故。」

བཞི་པ་ཧ་ཅང་ཐལ་བ་སྤང་བ་ལ་གཉིས། ཀླན་ཀ་དང༌། ལན་ནོ།

第四、斷太過應成有二:興辯與答。

།དང་པོ་ནི། ཤཱ་རིའི་བུས་སྨྲས་པ། རྨི་ལམ་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སྦྱིན་པ་བྱིན་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་བསྒོམས་ཏེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་ཡང་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོས་ན་ཚོགས་གཉིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡོད་པར་ཐལ། རྨི་ལམ་ན་ལས་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། ཧ་ཅང་ཐལ་ཏེ། རྨི་ལམ་གྱི་ལས་ལམ་ཡང་དག་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།

初者，舍利子曰:「菩薩夢中行布施乃至修慧，若彼善根亦迴 向圓滿菩提，二資糧理應有圓滿者，因夢中有業道圓滿故。若許， 成太過矣，因夢中業道於唯正世俗亦非成立故。」

གཉིས་པ་ལ་གཉིས། རབ་འབྱོར་རང་ཉིད་ཀྱིས་ལན་དོན་གྱིས་བཏབ་ཟིན་པར་བསྟན་པ་དང༌། བྱམས་པ་ལ་ཁ་འཕངས་པའི་ཚུལ་གཉིས།

དང་པོ་ནི། རབ་འབྱོར་གྱིས་ལན་དངོས་སུ་མི་བཏབ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། སྲིད་ཞི་མཉམ་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་སུ་ལན་བཏབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་སྐབས་སུ་ལས་ལམ་དོན་དམ་པར་མེད་ཅིང་སྤྱིར་ཡོད་པར་བསྟན་ཟིན་པའི་་ཕྱིར།

初者，善現不直接作答之理由，乃因於有寂平等時已答故，因 彼時已揭示業道無勝義有，然一般是有故。

གཉིས་པ་ནི། མདོ་ལས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བྱམས་པ་འདི་ནི་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པ་ཡིན་པས་འདི་ཉིད་ཀྱིས་དྲི་བ་འདིའི་ལན་ལྡོན་ནུས་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱིས་བསྟན་ལ།

次者(甩交慈氏之理)，經云:「具壽舍利子!此慈氏菩薩摩 訶薩乃一生所繫，故唯其有力以答此問⋯⋯」等揭示。

དེ་ཡང་བྱམས་པ་ལ་ཁ་འཕངས་འཛད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། བྱམས་པ་དེ་སྟོན་པའི་རྒྱལ་ཚབ་དུ་བྱོན་ནས་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་ལོག་རྟོག་སེལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གོ་བའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར།

此復，甩交慈氏之理由，乃為令理解慈氏為導師補處臨世，將解諸 所化之顛倒分別故。

དེའི་རྗེས་སུ་མདོ་ལས། བྱམས་པས་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་བྱམས་པའི་མིང་གིས་ལན་ལྡོན་ནམ། ཞེས་པ་ནས། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལན་ལྡོན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། ངོ་བོ་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པའོ། །ཞེས་པའི་བར་གསུངས་ལ།

隨後，經云:「慈氏於舍利子以慈氏名作答否?」乃至「一切法無 答故，乃自性不可得」。

བྱམས་པས་ཀྱང་ལན་དངོས་སུ་མི་གདབ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། བསྟན་པ་འདིའི་དབང་དུ་བྱས་ན་རབ་འབྱོར་གྱིས་ལན་བཏབ་པས་ལོག་རྟོག་སེལ་ནུས་ལ། བསྟན་པ་གཞན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མ་འོངས་པའི་སངས་རྒྱས་རྒྱུད་མར་འབྱུང་བ་དོན་ཡོད་པར་གོ་བའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བྱམས་པས་ལན་མ་བཏབ་པར་འདོད་མི་རིགས་ཏེ། རབ་འབྱོར་གྱིས་ལན་བཏབ་པ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདེན་མེད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།

慈氏亦不直接作答之理由:若以此教法而言，善現作答能除顛倒分別;若以其他教法而言，乃為令理解未來佛接續臨世有意義故。承許慈氏不作答為不合理，因如善現作答，揭示一切法無諦實故。

དེ་ལྟར་རྨི་ལམ་དུ་མངོན་ཞེན་དྲག་པོས་གསོས་བཏབ་ན་དགེ་མི་དགེའི་ལས་ལམ་རྫོགས་པར་གསུངས་པ་ནི། བརྣབ་སེམས་གནོད་སེམས་སོགས་ཡིད་ཀྱི་ལས་ལམ་རྫོགས་པ་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་གྱི། ལུས་ངག་གི་ལས་ལམ་རྫོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྨི་ལམ་ན་དབང་ཤེས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།

如是，宣說夢中若以強烈耽著滋潤善不善業道圓滿，乃慮及貪 欲、損心等意業道圓滿，然非身語業道圓滿，因夢中無根知故。

ཞིང་དག་སྦྱོར་བ།

報身因嚴淨佛土加行

གཉིས་པ་ལོངས་སྐུའི་རྒྱུ་ཞིང་དག་སྦྱོར་བ་འཆད་པ་ལ། མདོའི་དབང་དུ་བྱས་ན། སྲིད་ཞི་མཉམ་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ལ་གནས་པའི་སེམས་དཔས་ཇི་ལྟར་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བསྐྱེད་ཅིང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ཡང་ཉེ་བར་འགྱུར་བ་ལགས།

第二、為闡述報身因嚴淨佛土加行，經云:「住有寂平等性加 行之菩薩，如何生起圓滿六波羅蜜多且鄰近於一切相智?」

ཞེས་དྲིས་པའི་ལན་དུ། རབ་འབྱོར་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། སེམས་ཅན་བཀྲེས་པ་མཐོང་ཞིང་སེམས་ཅན་སྐོམ་པ་དང་ཟས་དང་གོས་དང་མལ་ཆ་ལ་སོགས་པ་ངན་པ་དག་མཐོང་ན་འདི་ལྟར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་ནས་ཀྱང་བདག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དེ་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཉེས་པ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་མི་འབྱུང་ཞིང་མི་སྲིད་པ་དང༌། ཞེས་སོགས་གསུངས།

དེའི་དགོངས་པ་འགྲེལ་བ་ལ་བསྟན་བཅོས་སུ། སེམས་ཅན་འཇིག་རྟེན་དེ་བཞིན་དུ། །ཞེས་སོགས་ཤླཽཀ་གཅིག་གསུངས།

為釋彼意趣，論云:「如有情世間⋯⋯」等一偈頌。

ཞིང་དག་པའི་སྦྱོར་བའི་ངོ་བོ་ཡོད་དེ། རང་རྒྱུད་ལྡན་གྱི་གང་ཟག་གང་དུ་འཚང་རྒྱ་འགྱུར་གྱི་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་ཞིང་ཁྱད་པར་ཅན་འགྲུབ་པའི་རྒྱུའི་དགེ་རྩ་ནུས་པ་མཐུ་ཅན་དུ་གྱུར་ཅིང༌། གཙོ་བོར་ལོངས་སྐུའི་ལག་རྗེས་འཇོག་པའི་རིགས་སུ་གནས་པའི་དག་སའི་ཡེ་ཤེས་ཅིག་ལ་འཇོག་པའི་ཕྱིར།

嚴淨佛土加行之體性，乃「相續具自之補特伽羅成辦將來成佛 之『殊勝情器剎土因』善根具勢力之能力，安立為主要留置報身手 跡住類之淨地本智。」

དེ་ལ་དབྱེ་ན་གཉིས་ཏེ། སྣོད་ཀྱི་ཞིང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་དང༌། བཅུད་ཀྱི་ཞིང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་གཉིས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

彼可分為二:器之嚴淨佛土加行、情之嚴淨佛土加行。

མཁས་པ་ཁ་ཅིག དག་སའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ན་སྲིད་ཞི་མཉམ་ཉིད་སོགས་སྦྱོར་བ་གསུམ་ཀ་ཡིན་དགོས་པར་བཞེད་པ་ནི་མི་འཐད་པར་གོང་དུ་བཤད་པས་ཤེས་ནུས་སོ། །

有學者主張云:「若是淨地本智須是有寂平等等三加行。」
乃不應理，前已述，應了知。

ཐབས་མཁས་སྦྱོར་བ།

化身因善巧方便加行

གསུམ་པ་སྤྲུལ་སྐུའི་རྒྱུ་ཐབས་མཁས་སྦྱོར་བ་འཆད་པ་ལ། མདོའི་དབང་དུ་བྱས་ན་སྲིད་ཞི་མཉམ་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྟོགས་ཤིང་ཞིང་དག་སྦྱོར་བ་ལ་གནས་པའི་སེམས་དཔའ་དེས་ཇི་ལྟར་སྟོང་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པ་དང༌། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བགྱི། ཞེས་སོགས་དྲིས་པའི་ལན་དུ། རབ་འབྱོར་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པས་གཟུགས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བར་བརྟག་པར་མི་བྱའོ། །ཞེས་སོགས་གསུངས།

為闡述化身因善巧方便加行，經言:「通達有寂平等義，且住 嚴淨佛土加行之菩薩，彼如何熟悉空性，與入空性三摩地⋯⋯」等 所問之答曰:「善現!於此菩薩摩訶薩行般若波羅蜜多，不應觀擇 『色空』⋯⋯」等。

དེའི་དགོངས་པ་འགྲེལ་བ་ལ་བསྟན་བཅོས་སུ། ཡུལ་དང་སྦྱོར་བ་ཅན་འདི་ནི། ཞེས་སོགས་ཤླཽཀ་གཉིས་དང༌། འགྲེལ་པར། བར་ཆད་ཀྱི་ཆོས་ལས་ཡང་དག་པར་བརྒལ་བས་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་བདུད་ལས་འདས་པ་དང༌། ཞེས་སོགས་གསུངས།

為釋彼意趣，論云:「境及此加行⋯⋯」等二偈頌。《明義釋》 云:「從障礙之法如實超越，故超越天等魔⋯⋯」等。

ཐབས་མཁས་སྦྱོར་བའི་ངོ་བོ་ཡང་ཡོད་དེ། བར་དུ་གཅོད་པའི་བདུད་བཞི་མངོན་གྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་དགྲ་ལས་འདས་ཤིང༌། གཙོ་བོར་སྤྲུལ་སྐུའི་ལག་རྗེས་འཇོག་པའི་རིགས་སུ་གནས་པའི་དག་སའི་ཡེ་ཤེས་ཞིག་ལ་འཇོག་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་དབྱེ་ན་བཅུ་ཡོད།

善巧方便加行之體性，安立為「超越四魔障礙現行等敵，且主要留 置化身手跡住類之淨地本智。」彼可分為十。

འོ་ན། དགྲ་བདུད་བཞིའི་རྣམ་བཞག་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན།

問:然則，何謂建立四魔怨敵?

འདི་ལ་གཉིས། བདུད་བཞི་རགས་པའི་རྣམ་གཞག་དང༌། ཕྲ་མོའི་རྣམ་གཞག་གོ

答:此有二:建立粗四魔與建立細四魔。

།དང་པོ་ལ་བཞི། བདུད་བཞིའི་ངོ་བོ། བདུད་བཞི་འཇོག་པའི་རྒྱུ་མཚན། སྒྲ་དོན། བཅོམ་པའི་ས་མཚམས་སོ།

初者有四:四魔之體性、安立四魔之理由、釋名、摧滅之界限。

།དང་པོ་ཡོད་དེ། ཟག་བཅས་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་དེ་ཕུང་པོའི་བདུད་རགས་པ་དང༌། རྩ་ཉོན་དྲུག་དང་ཉེ་ཉོན་ཉི་ཤ་སོགས་ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་རགས་པ་དང༌། ལས་ཉོན་གྱིས་སྲོག་གི་དབང་པོ་རང་དབང་མེད་པར་འགག་པའི་ཆ་འཆི་བདག་གི་བདུད་རགས་པ་དང༌། ལྷའི་བུ་དགའ་རབ་དབང་ཕྱུག་དེ་ལྷའི་བུའི་བདུད་རགས་པ་ཡིན་ཏེ།

初者，「有漏近取蘊」乃粗分蘊魔，「六根本煩惱與二十隨煩 惱等」即粗分煩惱魔，「由業煩惱令命根無自主壞滅之分」是粗分 死魔，「極喜自在天子」乃粗分天魔。

ཉན་ས་ལས། དེ་ལ་ཕུང་པོའི་བདུད་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། ། ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་ནི་ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སོ། །འཆི་བའི་བདུད་ནི་སེམས་ཅན་དེ་དང་དེ་དག་སེམས་ཅན་གྱི་རིགས་དེ་དང་དེ་དག་ནས་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ལྷའི་བུའི་བདུད་ནི་ཕུང་པོ་དང༌། ཉོན་མོངས་པ་དང་འཆི་བདག་གི་བདུད་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པ་དེ་ལ་བར་ཆད་བྱ་བ་དང་རྣམ་པར་གཡེང་བ་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་ལྷའི་བུ་དབང་ཕྱུག་ཐོབ་པ་དག་ཉེ་བར་འོང་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ལྷའི་བུའི་བདུད་ཅེས་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར།

གཉིས་པ་ཡོད་དེ། གང་འཆི་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཕུང་པོའི་བདུད་དང༌། གང་གིས་འཆི་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་དང༌། འཆི་བ་རང་གི་ངོ་བོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འཆི་བདག་གི་བདུད་དང༌། འཆི་བ་ལས་འདའ་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ལྷའི་བུའི་བདུད་བཞག་པའི་ཕྱིར་ཏེ།

第二(安立四魔之理由)，以死亡而言，安立蘊魔;以令死而 言，安立煩惱魔;以死亡自身體性而言，安立死魔;以阻礙超越死亡而言，安立天魔。

ཉན་ས་ལས། དེ་ལ་གང་དུ་འཆི་བ་དང་གང་གིས་འཆི་བ་དང་འཆི་བ་དེ་གང་ཡིན་པ་དང༌། བར་ཆད་ཀྱི་དངོས་པོ་གང་གིས་འཆི་བ་ལས་ཡང་དག་པར་མི་འདའ་བར་བྱེད་པ་དེ་དག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བདུད་བཞི་རྣམ་པར་བཞག་པ་ཡིན་ཏེ། ཞེས་གསུངས།

གསུམ་པ་ཡོད་དེ་འཆི་མེད་ཀྱི་གོ་འཕང་ཐོབ་པ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་པས་ན་བདུད་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར།

第三(釋名)，因障礙得無死果位，故名魔。

བཞི་པ་བཅོམ་པའི་ས་མཚམས་ལ་གཉིས་ཏེ། ཉན་ཐོས་སྡེ་པའི་ལུགས་དང༌། ཐེག་ཆེན་པའི་ལུགས་སོ།

第四、摧滅之界限有二:聲聞部宗、大乘宗。

།དང་པོ་ཡོད་དེ། བདག་ཅག་གི་སྟོན་པས་སྲོད་ལ་ལྷའི་བུའི་བདུད་དང༌། ཐོ་རངས་ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་དང༌། ཡངས་པ་ཅན་དུ་སྐུ་ཚེ་ཟླ་བ་གསུམ་དུ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པས་ན་འཆི་བདག་གི་བདུད་དང༌། གྱད་གྲོང་དུ་ལྷག་མེད་མྱང་འདས་མངོན་དུ་བྱས་པ་ན་ཕུང་པོའི་བདུད་བཏུལ་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར།

初者，承許吾等導師黃昏降伏天子魔、黎明降伏煩惱魔、於廣嚴城加持延壽三月降伏死魔、於拘尸那揭羅國證無餘涅槃降伏蘊魔。

གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཐེག་དམན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང༌། ཐེག་ཆེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའོ།

次者(大乘宗)有二:以小乘而言、以大乘而言。

།དང་པོ་ནི། ཐེག་དམན་གྱི་མཐོང་ལམ་ཐོབ་ནས་ལྷའི་བུའི་བདུད་རགས་པ་བཅོམ་སྟེ། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། དམན་པའི་ལྷག་བཅས་མྱང་འདས་ཐོབ་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་རགས་པ་བཅོམ་སྟེ། ཉོན་སྒྲིབ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་ནས་འཆི་བདག་གི་བདུད་རགས་པ་བཅོམ་སྟེ། ཚེའི་འདུ་བྱེད་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ལ་དབང་བའི་ཕྱིར། དམན་པའི་ལྷག་མེད་མྱང་འདས་ཐོབ་ནས་ཕུང་པོའི་བདུད་རགས་པ་བཅོམ་སྟེ། ལས་ཉོན་གྱི་དབང་གིས་བྱུང་བའི་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར།

初者，自得小乘見道，摧滅粗分天魔，因於三寶生起知理之信故;得小乘有餘涅槃後，摧滅粗分煩惱魔，因無餘斷除煩惱障故; 得俱分解脫阿羅漢摧滅粗分死魔，因自在加持壽行故;得小乘無餘 涅槃後，摧滅粗分蘊魔，因摧滅由業煩惱力所生之有漏蘊故。

གཉིས་པ་ནི། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་ཐོབ་ནས་ལྷའི་བུའི་བདུད་རགས་པ་བཅོམ་སྟེ། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་ནས་བདུད་གཞན་གསུམ་རགས་པ་བཅོམ་སྟེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བསྒྱུར་ཐོབ་པའི་ཕྱིར།

次者(以大乘而言)，自得不退轉相後，摧滅粗分天魔，因於三寶生起知理之信故;從獲八地起，摧滅粗分餘三魔，因得自在無分別本智故。

གཉིས་པ་བདུད་བཞི་ཕྲ་མོའི་རྣམ་པར་བཞག་པ་འཐད་པ་ཡིན་ཏེ། འཆི་མེད་ཀྱི་གོ་འཕང་དེ་ལ་ཐེག་པ་ཐུན་མོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་འཆི་མེད་ཀྱི་གོ་འཕང་གཅིག་དང༌། ཐེག་ཆེན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་འཆི་མེད་ཀྱི་གོ་འཕང་གཅིག་དང་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར།

第二、建立細四魔乃應理，因無死果位有二:以共乘而言之無 死果位、以不共乘而言之無死果位故。

དང་པོ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བདུད་བཞི་རགས་པ་དང༌། ཕྱི་མ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བདུད་བཞི་ཕྲ་མོ་བཞག་པའི་ཕྱིར། རྣམ་བཤད་དུ། ལྷའི་བུའི་བདུད་ལ་ཕྲ་རགས་གཉིས་སུ་མ་ཕྱེ་ཡང༌། བདུད་གཞན་གསུམ་ལ་ཕྲ་རགས་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བས་ངེས་པར་འདོད་དགོས་སོ།

以障礙初者而言，安立粗分四魔;以障礙後者而言，安立細分四魔 故。《心要莊嚴疏》中天魔雖未分粗細二者，然須承許餘三魔決定分粗細二者。

།དེ་ལྟར་ན་བདུད་བཞི་ཕྲ་མོའི་ངོ་བོ་ཡོད་དེ། མ་རིག་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་ལས་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བའི་ཡིད་ལུས་དེ་ཕུང་པོའི་བདུད་ཕྲ་མོ་དང༌། མ་རིག་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་དེ་ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་ཕྲ་མོ་དང༌། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་འཆི་འཕོ་དེ་འཆི་བདག་གི་བདུད་ཕྲ་མོ་དང༌། དེ་གསུམ་ལས་འདའ་བ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆ་ཉིད་ལྷའི་བུའི་བདུད་ཕྲ་མོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།

若如是，細分四魔之體性，「依無明習氣地與無漏業所生之意生身」，乃細分蘊魔;「無明習氣地」即細分煩惱魔;「不可思議死歿」是細分死魔;「於障礙超越彼三之分」乃細分天魔。

བདུད་བཞི་ཕྲ་མོ་བཅོམ་པ་དང་སངས་རྒྱས་པ་དུས་མཉམ་སྟེ། བདུད་བཞི་ཕྲ་མོ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཆོས་སྐུའི་ཡོན་ཏན་དུ་བཤད་པའི་ཕྱིར། རྒྱུད་བླར། འཆི་མེད་ཞི་བའི་གནས་ཐོབ་ལ། །འཆི་བདུད་རྒྱུ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར།། །།

頌曰:
百七三相諸分類，圓滿加行如實修，
自順解脫至十地，教理善說修習理。

ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མན་ངག་གི་བསྟན་བཅོས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་འགྲེལ་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་བཤད་སྙིང་པོ་རྒྱན་གྱི་དོན་ལེགས་པར་བཤད་པ་ཡུམ་དོན་གསལ་བའི་སྒྲོན་མེ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་སྐབས་བཞི་པའི་རྣམ་པར་བཤད་པའོ།། །།

般若波羅蜜多教授現觀莊嚴論俱釋解心要莊嚴疏義善說———顯明般若義之燈·第四品釋。