道行般若經Aṣṭasāhasrikā
| aṣṭasāhasrikā prajñāpāramitā | 聖般若波羅蜜多八千頌 | prajñāpāramitā | Kuṣāṇa貴霜帝國 | 道行般若經 | 大明度經 | 摩訶般若波羅蜜經 | The perfection of wisdom in eight thousand lines |
(1) || aṣṭasāhasrikā prajñāpāramitā || | (1) (1b1) || rgya gar skad du | ārya aṣṭasāhasrikā pradznyāpāramitā | bod skad du | ’phags pa shes rab kyi pha rol tu phyin pa brgyad stong pa | | (1) || prajñāpāramitā || | (1) | (1) 道行般若經序釋道安撰 大哉智度。萬聖資通。咸宗以成也。地合日照。無法不周。不恃不處。累彼有名。既外有名。亦病無形。兩忘玄莫。喟然無主。此智之也。夫永壽莫美乎上乾。而齊之殤子。神偉莫美於凌虚。而同之滯。至徳莫大乎眞人。而比 之朽種。高妙莫大乎世雄。而喩之幻夢。由此論之。亮爲衆聖宗矣。何者。執道御有。卑高有差。此有爲之域耳。非據眞如遊法性冥然無名也。據眞如遊法性冥然無名者。智度之奧室也。名教遠想者。智度之蘧廬也。然在乎證者。莫不4其生無而惶5胘。存乎邇者。莫不忿其蕩冥而誕誹。道動必反優劣致殊眩誹。不其宜乎。不其宜乎。要斯法也。與進度齊軫。逍遙倶遊。千行萬定。莫不以成。衆行得字而智進全名。諸法參相成者。求之此列也。具其 經也。進咨第一義。以爲語端。退述權便。以爲談首。行無細而不歴。數無微而不極。言以煩而各有宗。義似重而各有主。璅見者慶其邇教而悦寤。宏哲者望其遠標絶目。陟者彌高而不能階。陟者彌高而不能測。謀者慮不能規。尋者度不能盡。既窈冥矣。眞可謂大業淵藪。妙矣者哉。然凡諭之者考文以微其理者。昏其趣者也。察句以驗其義者。迷其旨者也。何則考文則異同毎爲辭。尋句則觸類毎爲旨。爲辭則喪其卒成之致。爲旨則忽 其始擬之義矣。若率初以要其終。或忘文以全其質者。則大智玄通居可知也。從始發意逮一切智。曲成決著八地無染。謂之智也。故曰遠離也。三脱照空四非明有。統鑑諸法因後成用。藥病雙亡。謂之觀也。明此二行。於三十萬言。其如視諸掌乎。顛沛草次。無起無此也。佛泥曰後。外國高士。抄九十章。爲道行品。桓靈之世。朔佛齎詣京師。譯爲漢文。因本順旨轉音如已。敬順聖言。了不加飾也。然經既抄撮合成音投。音殊俗異。譯人口傳。自非三達。胡能一一得本縁故乎。由是道行頗有首尾隱者。古賢論之。往往有滯。仕行恥此尋求其本。到于闐乃得。送詣倉垣。出爲放光品。斥重省刪。務令婉便。若其悉文。將過三倍。善出無生。論空持巧。傳譯如是。難爲繼矣。二家所出。足令大智煥爾闡幽。支讖全本。其亦應然。何者抄經刪削。所害必多。委本從聖。乃佛之至戒也。安不量末學庶幾斯心。載詠載玩。未墜于地。檢其所出。事本終始。猶令折傷玷缺然無際。假無放光。何由解斯經乎。永謝先哲所蒙多矣。今集所見爲解句下。始況現首終隱現尾。出經見異銓其得否。擧本證抄敢増損也。幸我同好飾其瑕讁也 | (1) | (1) (536c16)小品經序(17) 釋僧叡 (18)般若波羅蜜經者。窮理盡性之格言。菩薩成(19)佛之弘軌也。軌不弘則不足以寮群異指其(20)歸。性不盡則物何以登道場成正覺。正覺之(21)所以成。群異之所以一。何莫由斯道也。是以(22)異教慇懃。三撫以之頻發。功徳疊校。九増以(23)之屡至。如問相摽玄而玄其玄。幻品忘寄而(24)忘其忘。道行坦其津。難問窮其源。隨喜忘趣(25)以要終。照明不化以即玄。章雖三十。貫之者(26)道。言雖十萬。倍之者行。行凝然後無生。道足(27)然後補處及此而變一切智也。法華鏡本以(28)凝照。般若冥末以解懸解懸理趣。菩薩道也。(29)凝照鏡本告其終也。終而不泯則歸途扶疎。(537a1)有三實之跡。權應不夷。則亂緒紛綸。有惑(2)趣之異。是以法華般若。相待以期終。方便實(3)化。冥一以俟盡。論其窮理盡性夷明萬行。(4)則實不如照。取其大明眞化解本無三。則照(5)不如實。是故歎深則般若之功重。美實則法(6)華之用微。此經之尊。三撫三囑。未足惑也。有(7)秦太子者。寓跡儲宮。擬韻區外。翫味斯經。夢(8)想増至。准悟大品。深知譯者之失。會聞究(9)摩羅法師。神授其文。眞本猶存。以弘始十年(10)二月六日。請令出之。至四月三十日。校正都(11)訖。考之舊譯。眞若荒田之稼芸。過其半未詎(12)多也。斯經正文。凡有四種。是佛異時適化廣(13)略之説也。其多者云。有十萬偈。少者六百偈。(14)此之大品。乃是天竺之中品也。隨宜之言。復(15)何必計其多少。議其煩簡耶。梵文雅質案(16)本譯之。於麗巧不足。樸正有餘矣。幸冀文悟(17)之賢。略其華而幾其實也 | (1) The perfection of wisdom in eight thousand lines |
(2) om namo bhagavatyai āryaprajñāpāramitāyai | | (2) bam po dang po | sangs rgyas dang byang chub sems (2) dpa’ dang ’phags pa nyan thos dang rang sangs rgyas thams cad la phyag ’tshal lo || | (2) | (2) | (2) 道行般若經卷第一後漢月支國三藏支婁迦讖譯 | (2) (478b20)大明度經卷第一 画像(21)南呉月支國居士支謙譯 | (2) (21)摩訶般若波羅蜜經卷第一(22)丹本摩訶上有小品二字(23) 後秦龜茲國三藏鳩摩羅什譯 | (2) |
(3) sarvākārajñatācaryā prathamaḥ parivartaḥ | | (3) | (3) | (3) | (3) 摩訶般若波羅蜜道行品第一 | (3) (b22)行品第一 | (3) (24) 初品第一 | (3) Chapter I The practice of the knowledge of all modes |
(4) evaṃ mayā śrutam | ekasmin samaye bhagavān rājagṛhe viharati sma gṛdhakūṭe parvate mahatā bhikṣusaṃghena sārdham ardhatrayodaśabhir bhikṣuśataiḥ, sarvair arhadbhiḥ kṣīṇāsravair niḥkleśair vaśībhūtaiḥ suvimuktacittaiḥ suvimuktaprajñair ājñair ājāneyair mahānāgaiḥ kṛtakṛtyaiḥ kṛtakaraṇīyair apahṛtabhārair anuprāptasvakārthaiḥ parikṣīṇabhavasaṃyojanaiḥ samyagājñāsuvimuktacittaiḥ sarvacetovaśiparamapāramiprāptair ekaṃ pudgalaṃ sthāpayitvā yad uta āyuṣmantam ānandam || | (4) ’di skad bdag gis thos pa dus gcig na | bcom l dan ’das rgyal po’i khab na bya rgod kyi phung po’i ri la bzhugs te | (3) dge slong stong nyis brgya lnga bcu’i dge slong gi dge ’dun chen po dag dang thabs cig go || thams cad kyang dgra bcom pa | zag pa zad pa | nyon mongs pa med pa | dbang du gyur pa | sems shin tu rnam (4) par grol ba | shes rab shin tu rnam par grol ba | cang shes pa | glang po chen po || bya ba byas pa | byed pa byas pa | khur bor ba | rang gi don rjes su thob pa | srid par kun tu sbyor ba yongs su zad pa | (5) yang dag par kun shes pas sems shin tu rnam par grol ba | sems thams cad kyi dbang dam pa’i pha rol tu son pa thob pa sha stag ste | gang zag gcig ma gtogs pa ni ’di lta ste | tshe dang ldan pa kun (2a1) dga’ bo’o || | (4) [1-01] ś(r)udo ekasamae bhag̱ava rayagaha viharati grijaüḍe pravade maha ? [1-02] [aḍhat](ri)[ḍaśahi bhikhuśat]e[h](i) | (4) | (4) 佛在羅閲祇耆闍崛山中。摩訶比丘僧不可計。諸弟子舍利弗。須菩提等。摩訶薩菩薩無央數。彌勒菩薩。文殊師利菩薩等。月十五日説戒時。 | (4) (b23)聞如是一時佛遊於王舍國其鷄山。與大比(b24)丘衆不可計。弟子善業第一。及大衆菩薩無(b25)央數。敬首爲上首。是時十五齋日月滿。 | (4) (25)如是我聞。一時佛在王舍城耆闍崛山中。與(26)大比丘僧千二百五十人倶皆是阿羅漢。諸(27)漏已盡如調象王。所作已辦捨於重擔。逮得(28)己利盡諸有結。正智解脱心得自在。唯除阿(29)難。 | (4) 1. Introduction Thus have I heard at one time. The Lord dwelt at Rajagriha, on the Vulture Peak, together with a great gathering of monks, with 1,250 monks, all of them Arhats, - their outflows dried up, undefiled, fully controlled, quite freed in their hearts, well freed and wise, thoroughbreds, great Serpents, their work done, their task accomplished, their burdens laid down, their own weal accomplished, with the fetters that bound them to becoming extinguished, their hearts well freed by right understanding, in perfect control of their whole minds – with the exception of one single person, i.e., the Venerable Ananda. |
(5) (2) tatra khalu bhagavān āyuṣmantaṃ subhūtiṃ sthaviram āmantrayate sma - pratibhātu te subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ prajñāpāramitām ārabhya yathā bodhisattvā mahāsattvāḥ prajñāpāramitā niryāyur iti || | (5) de nas bcom ldan ’das kyis gnas brtan tshe dang ldan pa rab ’byor la bka’ stsal pa | rab ’byor byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po rnams kyi shes rab kyi pha rol tu phyin pa las brtsams te | ji ltar byang chub sems dpa’ (2) sems dpa’ chen po rnams shes rab kyi pha rol tu phyin pa la nges par ’byung bar ’gyur ba de bzhin du khyod spobs par byos shig | | (5) [tatra ho bhag̱ava aïśpa suhuti amaṃtreti paḍi]‐ [1-03] mahasetvasa prañaparimidu aradhya yasa bosisatve mahasa[tv]e [1-04] 1[注] [mi]dae ṇiyayae | (5) | (5) 佛告須菩提。今日菩薩大會。因諸菩薩故。説般若波羅蜜。菩薩當是學成。 | (5) 佛(b26)請賢者善業。此衆菩薩集會。樂汝説菩薩大(b27)士明度無極。欲行大道當由此始[師云請之以法不以飮食(28)也] | (5) 爾時佛告須菩提。汝樂説者。爲諸菩薩説(537b1)所應成就般若波羅蜜。 | (5) The Lord said to the Venerable Subhuti, the Elder: Make it clear now, Subhuti, to the Bodhisattvas, the great beings, starting from perfect wisdom, how the Bodhisattvas, the great beings go forth into perfect wisdom! |
(6) atha khalv āyuṣmataḥ śāriputrasyaitad abhavat - kim ayam āyuṣmān subhūtiḥ sthavira ātmīyena svakena prajñāpratibhānabalādhānena svakena prajñāpratibhānabalādhiṣṭhānena bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ prajñāpāramitām upadekṣyati utāho buddhānubhāveneti? | (6) de nas tshe dang ldan pa shā ri’i bu ’di snyam du sems te | ci tshe dang ldan pa rab ’byor ’di bdag nyid kyi rang gi shes rab kyi spobs pa’i (3) stobs bskyed pa dang | rang gi shes rab kyi spobs pa’i stobs byin gyis brlabs pas byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po rnams kyi shes rab kyi pha rol tu phyin pa nye bar ston par ’gyur ram | ’on te sangs rgyas kyi mthus yin snyam mo || | (6) asa ho aïśpasa śariputrasa edad ahoṣi kim ayaṃ aüsa subhu[ti] [1-05] yeṇa valadhaṃdaṇeṇa ṇidiśiśasi asa [h]i b(u)dhaṇ(u)bhaveṇa | (6) | (6) 舍利弗心念言。今使須菩提爲諸菩薩説般若波羅蜜。自用力説耶。持佛威神説乎。 | (6) 於是秋露子念。此賢者説明度道。自己力所乘佛聖恩乎。 | (6) 舍利弗。即作是念。須(2)菩提。自以力説。爲承佛神力。 | (6) Thereupon the Venerable Sariputra thought to himself: (4) Will that Venerable Subhuti, the Elder, expound perfect wisdom of himself, through the operation and force of his own power of revealing wisdom, or through the Buddha’s might? |
(7) atha khalv āyuṣmān subhūtir buddhānubhāvena āyuṣmataḥ śāriputrasya imam evarūpaṃ cetasaiva cetaḥparivitarkam ājñāya āyuṣmantaṃ śāriputram etad avocat - yat kiṃcid āyuṣman śāriputra bhagavataḥ śrāvakā bhāṣante deśayanti upadiśanti udīrayanti prakāśayanti saṃprakāśayanti, sa sarvas tathāgatasya puruṣakāro veditavyaḥ | tat kasya hetoḥ? yo hi tathāgatena dharmo deśitaḥ, tatra dharmadeśanāyāṃ śikṣamāṇās te tāṃ dharmatāṃ sākṣātkurvanti dhārayanti, tāṃ dharmatāṃ sākṣātkṛtya dhārayitvā yad yad eva bhāṣante, yad yad eva deśayanti, yad yad eva upadiśanti, yad yad evodīrayanti, yad yad eva (3) prakāśayanti, yad yad eva saṃprakāśayanti, sarvaṃ taddharmatayā aviruddham | tathāgatadharmadeśanāyā eva āyuṣman śāriputra eṣa niṣyandaḥ yat te kulaputropadiśantas tāṃ dharmatāṃ dharmatayā na virodhayanti || | (7) de nas sangs rgyas kyi (4) mthus tshe dang ldan pa rab ’byor gyis tshe dang ldan pa shā ri’i bu’i de lta bu’i tshul gyi sems kyi rtog pa de sems kyis shes nas tshe dang ldan pa sha ri’i bu la ’di skad ces smras so || tshe dang ldan pa shā ri’i bu bcom ldan ’das kyi nyan thos rnams ni gang ci smra ba dang ston pa dang | nye bar ston (5) pa dang | rjod par byed pa dang | gsal bar bya ba dang | yang dag par gsal bar byed pa de dag thams cad ni de bzhin gshegs pa’i skyes bu’i mthu yin par rig par bya’o || de ci’i phyir zhe na | de bzhin gshegs pas chos gang bstan pa’i chos bstan pa de la slob (6) pa na de dag gis chos nyid de mngon sum du byas nas ’dzin to || de dag gis chos nyid de mngon sum du byas shing bzung nas gang dang gang ’chang ba dang gang dang gang ston pa dang gang dang gang nye bar ston pa dang gang dang gang rjed par byed pa dang gang dang gang gsal bar byed pa dang (2b1) gang dang gang yang dag par gsal bar byed pa de dag thams cad chos nyid dang mi ’gal ba yin no || tshe dang ldan pa shā ri’i bu rigs kyi bu de dag ’di ltar chos nyid de nye bar ston pa rnams chos nyid dang mi ’gal ba de yang de bzhin gshegs pas chos bstan pa’i rgyu mthun pa’o || | (7) asa ho aïśpa suhuti [aïśpa] [1-06] 2[注] [d oya] kiṃ ci aüsa śaripu(t)ra bhag̱avado ṣa[vag̱a maṃt]r(e)[ti sa]r[va t]. [1-07] [ta] kisaṃ hedu yo hi tasagadeṇa [dha]ma deśido tatra dhaṃmadeśaṇae tatra dhaṃmadeśaṇae śikṣa‐[1-08] ? kṣikaroti ◦ tasagadadhaṃmadeśaṇae eṣo ṇesaṃdo ◦ yaṃ te kulaputra ◊ uvadiśaṃti [1-09] [matae] | (7) | (7) 須菩提知舍利弗心所念。便語舍利弗言。敢佛弟子所説法。所成法。皆持佛威神。 何以故。佛所説法。法中所學。皆有證。皆隨法。展轉相教。展轉相成。法中終不共諍。 何以故。時而説法。莫不喜樂者自恣。善男子善女人而學。 | (7) 善業知其意而答曰。敢佛弟子所説。皆乘如來大士之作。 所以者何。從佛説法故有法學賢者子賢者女。得法意以爲證。[法學學法也解空不願無想寂定謂之得法意漏盡結解得道謂之證由言證已當還本無矣]其爲證者所説所誨所言。一切如法無諍[所説者解説經義也所誨者教誨人也言者廣陳法言也] 所以者何。如來説法爲斯樂者。 族姓子傅相教如經意無所諍[如如人本也來所由來也人本空無泥曰同躰也佛得三法空三界願想滅矣安般曰還爲何等還五陰知見滅處故曰如來矣佛説淨法但爲樂斯本無寂法法施也] | (7) 須菩提知舍利(3)弗心所念。語舍利弗言。佛諸弟子敢有所説(4)皆是佛力。 所以者何。佛所説法於中學者。能(5)證諸法相。證已有所言説。 皆與法相不相違(6)背。以法相力故。 | (7) The Venerable Subhuti, who knew, through the Buddha’s might, that the Venerable Sariputra was in such wise discoursing in his heart, said to the Venerable Sariputra: Whatever, Venerable Sariputra, the Lord’s Disciples teach, all that is to be known as the Tathagata’s work. For in the dharma demonstrated by the Tathagata they train themselves, they realise its true nature, they hold it in mind. Thereafter nothing that they teach contradicts the true nature of dharma. It is just an outpouring of the Tathagata's demonstration of dharma. Whatever those sons of good family may expound as the nature of dharma, that they do not bring into contradiction with the actual nature of dharma. |
(8) atha khalv āyuṣmān subhūtir buddhānubhāvena bhagavantam etad avocat - yad bhagavān evam āha - pratibhātu te subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ prajñāpāramitām ārabhya yathā bodhisattvā mahāsattvāḥ prajñāpāramitāṃ niryāyur iti | bodhisattvo bodhisattva iti yad idaṃ bhagavann ucyate, katamasyaitad bhagavan dharmasyādhivacanaṃ yad uta bodhisattva iti? nāhaṃ bhagavaṃs taṃ dharmaṃ samanupaśyāmi yad uta bodhisattva iti | tam apy ahaṃ bhagavan dharmaṃ na samanupaśyāmi yad uta prajñāpāramitā nāma | so ’haṃ bhagavan bodhisattvaṃ vā bodhisattvadharmaṃ vā avindan anupalabhamāno ’samanupaśyan, prajñāpāramitām apy avindan anupalabhamāno ’samanupaśyan katamaṃ bodhisattvaṃ katamasyāṃ prajñāpāramitāyām avavadiṣyāmi anuśāsiṣyāmi? api tu khalu punar bhagavan saced evaṃ bhāṣyamāṇe deśyamāne upadiśyamāne bodhisattvasya cittaṃ nāvalīyate na saṃlīyate na viṣīdati na viṣādam āpadyate, nāsya vipṛṣṭhībhavati mānasam, na bhagnapṛṣṭhībhavati, notrasyati na saṃtrasyati na saṃtrāsam āpadyate, eṣa eva bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyām anuśāsanīyaḥ | eṣaivāsya bodhisattvasya mahāsattvasya prajñāpāramitā veditavyā | eṣo ’vavādaḥ prajñāpāramitāyām | saced evaṃ tiṣṭhati, eṣaivāsyāvavādānuśāsanī || | (8) (2) de nas sangs rgyas kyi mthus tshe dang ldan pa rab ’byor gyis bcom ldan ’das la ’di skad ces gsol to | gang bcom ldan ’das kyis ’di skad du rab ’byor byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po rnams kyi shes rab kyi pha rol tu phyin pa las brtsams te | ji ltar byang chub (3) sems dpa’ sems dpa’ chen po rnams shes rab kyi pha rol tu phyin pa la nges par ’byung bar ’gyur ba de bzhin du khyod spobs par byos shig ces bka’ stsal pa | bcom ldan ’das byang chub sems dpa’ byang chub sems dpa’ zhes brjod pa gang lags pa de la bcom ldan (4) ’das ’di lta ste byang chub sems dpa’ zhes bgyi ba ’di chos gang gi tshig bla dgas lags | bcom ldan ’das ’di lta ste byang chub sems dpa’ zhes bgyi ba’i chos de bdag gis yang dag par rjes su ma mthong ngo || bcom ldan ’das ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin (5) pa zhes bgyi ba’i chos de yang bdag gis yang dag par rjes su ma mthong ngo || bcom ldan ’das byang chub sems dpa’ ’am byang chub sems dpa’i chos kyang bdag gis ma ’tshal ma dmigs yang dag par rjes su ma mthong shes rab kyi pha rol tu phyin pa yang ma ’tshal | ma (6) dmigs yang dag par rjes su ma mthong na byang chub sems dpa’ gang zhig shes rab kyi pha rol tu phyin pa gang la gdams shing rjes su bstan par bgyi | bcom ldan ’das ’on kyang yang gal te ’di ltar smras pa dang bstan pa dang nye bar bstan pa la | byang chub sems (7) dpa’ sems dpa’ chen po sems mi ’gong kun tu mi zhum bag mi tsha | bag ’khums par mi ’gyur ’di’i yid phyir phyogs par mi bgyid bcom zhing phyir phyogs par mi ’gyur | mi dngang kun tu mi skrag kun tu skrag pa dang ldan par mi ’gyur na | ’di nyid byang chub sems (3a1) dpa’ sems dpa’ chen po shes rab kyi pha rol tu phyin pa la rjes su bstan par bgyi ba lags so || ’di nyid byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po de’i shes rab kyi pha rol tu phyin par rig par bgyi’o ||’di nyid shes rab kyi pha rol tu phyin pa la (2) gdams pa lags so || gal te de ltar gnas na de nyid ’di’i gdams pa dang rjes su bstan pa lags so || | (8) 3[注] (av)u(sa) [s]u[bh]u[t](i) [aṇa].o ◦ [bh]ag̱a◊vado e[da]‐[1-10] 4[注] ? ? [e](va)[ṃ] 5[注] bhaṣu subhuti bosisatvasa maha◊satvasa ◦ prañapara‐[1-11] 6[注] [b]osisatvo di bhaṃte vucati kadamasa edo dhaṃmasa adhivayaṇo bosisatvo di ◦◦ ṇa hu bha(ṃ)te bha‐[1-12] 7[注] [maṇupaśami] ◦8[注] [a]mida bosisatvadha(ṃ)mo ◦ so aha(ṃ) bhaṃte [a]do ? ? bosisatv. ◦ [ṇa] ? ? .u ? [1-13] [s]o ahaṃ ◦ aṇualahamaṇa bosisatvo ◦◦◦ sa ca paramida prañaparamida asaṃmaṇu ◦ asamaṇupaśaṃti [1-14] tvo ◦ prañaparamidae oadiśama ◦ avi ho vaṇa ◦ bhaṃte bhag̱ava ◦ saye he bosisatvasa ◦ eva [1-15] [u]vadiśamaṇa ◦ cito ṇa oliati ◦ ṇa viparapriṭhibhavati ◦ ṇa saṃtraso avajati eṣa yeva [1-16] [paramidae ◦ a]nuśaśaṇi ◦ eṣa yeva bosisatvasa prañaparamida ◦ saye hi ◦ e[va]ṃ [t].[ṭha] | (8) | (8) 須菩提白佛言。佛使我爲諸菩薩説般若波羅蜜。菩薩當從中學成。佛使我説菩薩。 菩薩有字便著菩薩。有字無字何而法中字菩薩。了不見 有法菩薩。 菩薩法字了無。亦不見菩薩。亦不見其處。何而有菩薩。當教般若波羅蜜。作是説般若波羅蜜。菩薩聞是心不懈怠。不恐不怯不難不畏。菩薩當念作是學。 當念作是住。當念作是學。 入中心不當念是菩薩。 | (8) 善業言。如世尊教。樂説菩薩明度無極。 欲行大道當由此始。 [夫體道爲]菩薩[是空虚也。斯道爲菩薩亦空虚也]師云菩薩[心履踐大道欲爲體道心爲道倶無形故言空虚也斯道者謂空不願無想也]何等法貌爲菩薩者。[不見佛法有法爲菩薩也於佛經法不見五陰六衰十二縁起有菩薩也]吾於斯道無見無得。其如菩薩不可見。 明度無極亦不可見。 彼不可見何有菩薩。當説明度無極。若如是説。菩薩意志不移不捨不驚不怛。不以恐受不疲不息。不惡難此微妙明度。與之相應而以發行。則是可謂隨教者也[不移不退轉也不捨不廢大志也驚怪怛熱也不驚怪必深法心中不滿熱嫌其爲苦也必歡喜受此法不以恐迫故受此法強學之也以不爲疲不以爲勞也不息者不懈也] | (8) 爾時須菩提白佛言。世尊。佛(7)使我爲諸菩薩説所應成就般若波羅蜜。 世(8)尊。所言菩薩。菩薩者何等法義。是菩薩我不(9)見有法名爲菩薩。世尊。我不見菩薩不得菩(10)薩。 亦不見不得般若波羅蜜。 當教何等菩薩(11)般若波羅蜜。若菩薩聞作是説。不驚不怖不(12)沒不退。如所説行。是名教菩薩般若波羅蜜。 | (8) 2. The extinction of self Thereupon the Venerable Subhuti, by the Buddha’s might, said to the Lord: The Lord has said, ‘Make it clear now, Subhuti, to the Bodhisattvas, the great beings, starting from perfect wisdom, how the Bodhisattvas, the great beings go forth into perfect wisdom!’ When one speaks of a ‘Bodhisattva,’ what dharma does that word ‘Bodhisattva’ denote? I do not, O Lord, see that dharma ‘Bodhisattva’ (5,1), nor a dharma called ‘perfect wisdom.’ Since I neither find, nor apprehend, nor see a dharma ‘Bodhisattva,’ nor a ‘perfect wisdom,’ what Bodhisattva shall I instruct and admonish in what perfect wisdom? And yet, O Lord, if, when this is pointed out, a Bodhisattva’s heart does not become cowed, nor stolid, does not despair nor despond, if he does not turn away or become dejected, does not tremble, is not frightened or terrified, it is just this Bodhisattva, this great being who should be instructed in perfect wisdom. It is precisely this that should be recognised as the perfect wisdom of that Bodhisattva, as his instruction in perfect wisdom. When he thus stands firm, that is his instruction and admonition. |
(9) punar aparaṃ bhagavan bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ caratā prajñāpāramitāyāṃ bhāvayatā evaṃ śikṣitavyaṃ yathā asau śikṣyamāṇas tenāpi bodhicittena na manyeta | tat kasya hetoḥ? tathā hi - tac cittam acittam | prakṛtiś cittasya prabhāsvarā || | (9) bcom ldan ’das gzhan yang byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod cing shes rab kyi pha rol tu phyin pa bsgoms pas | (3) ci ltar bslabs na ’di byang chub kyi sems des kyang rlom sems su mi bgyid pa de ltar bslab par bgyi’o || de ci’i slad du zhe na | ’di ltar sems de ni sems ma mchis pa ste | sems kyi rang bzhin ni ’od gsal ba lags so || | (9) [1-17] g̱ava ◦ bosisatveṇa mahasatveṇa evaṃ śi⟨kṣi⟩tavo yaṃ ca śikṣati teṇa yeva ◦ teṇa yeva bosisa(t)v. [1-18] ? ? kisa hedu ◦ daṃtaṃ taṃ cito acito | (9) | (9) 何以故。有心無心。 | (9) 又菩薩大士行明度無極。當學受此。如受此者不當念是我知道意。 所以者何。是意非意 淨意光明 [For the commentary see the also following record] | (9) (13)復次世尊。菩薩行般若波羅蜜時。應如是學(14)不念是菩薩心。 所以者何。是心非心。 心相本(15)淨故。 | (9) Morever, when a Bodhisattva courses in perfect wisdom and develops it, he should so train himself that he does not pride himself on that thought of enlightenment [with which he has begun his career]. That thought is no thought, since in its essential original nature thought is transparently luminous. |
(10) atha khalv āyuṣmān śāriputra āyuṣmantaṃ subhūtim etad avocat - kiṃ punar āyuṣman subhūte asti tac cittaṃ yac cittam acittam? evam ukte āyuṣmān subhūtir āyuṣmantaṃ śāriputram etad avocat kiṃ punar āyuṣman śāriputra yā acittatā, tatrācittatāyām astitā vā nāstitā vā vidyate vopalabhyate vā? śāriputra āha - na hy etad āyuṣman subhūte | | (10) de nas tshe dang ldan pa shā ri’i bus tshe (4) dang ldan pa rab ’byor la ’di skad ces smras so || tshe dang ldan pa rab ’byor yang ci sems gang sems med pa’i sems de yod dam | de skad ces smras pa dang | tshe dang ldan pa rab ’byor gyis tshe dang ldan pa shā ri’i bu la ’di skad ces smras so || tshe dang ldan pa shā ri’i bu yang ci (5) sems med pa nyid gang yin pa’i sems med pa nyid de la yod pa nyid dam med pa nyid yod pa ’am dmigs par yang ’gyur ram | shā ri’i bus smras pa | tshe dang ldan pa rab ’byor de ni med do || | (10) asa hu aïśpa śariputro aïśpa suhoti edad oca ◦ ki [1-19] bhuti ◦ asti taṃ cito ◦ yaṃ cito acito evaṃ vuto aïśpa suhuti aïśpa śarip(u)[tra edad oya ki] ? ? [1-20] ? ◦ [ya acitada] ◦ tatra [astida] ? ? nastida va ◦ uvalabhati no hidaṃ aüsa suhuti ◦ [saye hi tatra ac](i)‐[1-21] ? [◦ ṇastida va ◦ uvalabhati ◦ ṇo hidaṃ aüsa suhuti ◦ | (10) | (10) 舍利弗謂須菩提。云何有心無心。須菩提言。心亦不有。亦不無。亦不能得。亦不能知處。 | (10) 賢者秋露子曰。云何有是意而意非意。善業曰若非意者爲有爲無[師云當學知是非意以知非意無復想捨即爲意淨光明者無復塵冥矣也]彼可得耶[彼彼意也可得意處不乎]曰不可也[言不可者不可言無亦不可得處也] | (10) 爾時舍利弗語須菩提。有此非心心不。(16)須菩提語舍利弗。非心心可得若有若無不。(17)舍利弗言不也。 | (10) Sariputra: That thought which is no thought, is that something is? Subhuti: Does there exist, or can one apprehend in this state of absence of thought either a ‘there is’ or a ‘there is not’? Sariputra: No, not that. |
(11) subhūtir āha - saced āyuṣman śāriputra tatrācittatāyām astitā vā nāstitā vā na vidyate vā nopalabhyate vā, api nu te yukta eṣa paryanuyogo bhavati yadāyuṣmān śāriputra evam āha - asti tac cittaṃ yac cittam acittam iti? evam ukte āyuṣmān śāriputra āyuṣmantaṃ subhūtim etad avocat - kā punar eṣā āyuṣman subhūte acittatā? subhūtir āha - avikārā āyuṣman śāriputrāvikalpā acittatā || | (11) rab ’byor gyis smras pa | tshe dang ldan pa shā ri’i bu gal te sems med pa de la yod (6) pa’am med pa med cing mi dmigs na | tshe dang ldan pa shā ri’i bu ’di skad du sems gang sems med pa’i sems de yod dam zhes smras pa’i khyod kyi brgal ba gang yin pa de ci rigs par ’gyur ram | de skad ces smras pa dang tshe dang ldan pa shā ri’i bus tshe dang ldan pa rab ’byor la ’di (7) skad ces smras so || tshe dang ldan pa rab ’byor sems med pa nyid de yang gang yin | rab ’byor gyis smras pa | tshe dang ldan pa shā ri’i bu sems med pa de ni ’gyur ba med pa rnam par rtog pa med pa’o || | (11) saye hi tatra aci]tadae ◦ astida va ◦ nastida va ◦◦ na u‐[1-22] .ijati ◦ avi nu hu yoteṣo pracanuyog̱o ◦ asa ho aïśpa subhudi aïśpa śariputro edad oya ◦ ya aï [1-23] hi ◦ ki puṇu eṣa acitada ◦ | (11) | (11) 舍利弗謂須菩提。何而心亦不有亦不無。亦不能得。亦不能知處者。如是亦不有亦不無。亦不有有心。亦不無無心。須菩提言。亦不有有心。亦不無無心。 | (11) 善業曰。如非意。有與無不可得。不可得不可明。其合此相應者豈有是意意非意哉。曰如是者何謂非意。善業曰。謂其無爲[有爲者謂生死之心陰自起念捨一念一 至無不爲己非意者無復有此生死想故曰無也]無雜念也[雜念者想且在經且在五陰意不一定謂之雜念也已如空定不起五陰爲無雜念也] | (11) 須菩提語舍利弗。若非心心(18)不可得有無者。應作是言。有心無心耶。舍利(19)弗言。何法爲非心。須菩提言。不壞不分別。 | (11) (6) Subhuti: Was it then a suitable question when the Venerable Sariputra asked whether that thought which is no thought is something which is? Sariputra: What then is this state of absence of thought? Subhuti: It is without modification or discrimination. |
(12) atha khalv āyuṣmān śāriputra āyuṣmate subhūtaye sādhukāram adāt - sādhu sādhv āyuṣman subhūte | yathāpi nāma tvaṃ bhagavatā araṇāvihāriṇām agratāyāṃ nirdiṣṭo nirdiśasi | | (12) de nas tshe dang ldan pa shā ri’i bus tshe dang ldan pa rab ’byor la legs so zhes bya ba (3b1) byin te | tshe dang ldan pa rab ’byor ji ltar yang khyod bcom ldan ’das kyis nyon mongs pa med pa la gnas pa’i mchog tu gsungs pa ltar ston pa legs so legs so || | (12) asa ho aïśpa śariputro aïśpa subhudi edad oya sasu sasu suhu[ti] [1-24] [dae] ◦ agada[e ṇidiśno] ? ? | (12) | (12) 舍利弗言。善哉須菩提。 爲佛學佛。而學者不説空身慧。空身慧而説最第一。 | (12) 秋露子曰。善哉善哉。 佛稱賢者説山澤行實爲第一。[See the also following record] | (12) | (12) Sariputra: Well do you expound this, Subhuti, you whom the Lord has declared to be the foremost of those who dwell in Peace. |
(13) ataś ca bodhisattvo mahāsattvo ’vinivartanīyo ’nuttarāyāḥ samyaksaṃbodher upaparīkṣitavyaḥ, avirahitaś ca bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyā veditavyaḥ | śrāvakabhūmāv api śikṣitukāmena iyam eva (4) prajñāpāramitā śrotavyodgrahītavyā dhārayitavyā vācayitavyā paryavāptavyā pravartayitavyā | ihaiva prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyaṃ yogam āpattavyam | pratyekabuddhabhūmāv api śikṣitukāmena iyam eva prajñāpāramitā śrotavyodgrahītavyā dhārayitavyā vācayitavyā paryavāptavyā pravartayitavyā | ihaiva prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyaṃ yogam āpattavyam | bodhisattvabhūmāv api śikṣitukāmena iyam eva prajñāpāramitā śrotavyodgrahītavyā dhārayitavyā vācayitavyā paryavāptavyā pravartayitavyā | ihaiva prajñāpāramitāyām upāyakauśalyasamanvāgatena sarvabodhisattvadharmasamudāgamāya yogaḥ karaṇīyaḥ | tat kasya hetoḥ? ihaiva hi prajñāpāramitāyāṃ vistareṇa sarvabodhisattvadharmopadiṣṭāḥ, yatra bodhisattvena mahāsattvena śikṣitavyaṃ yogam āpattavyam | anuttarāyām api samyaksaṃbodhau śikṣitukāmena iyam eva prajñāpāramitā śrotavyodgrahītavyā dhārayitavyā vācayitavyā paryavāptavyā pravartayitavyā | ihaiva prajñāpāramitāyām upāyakauśalyasamanvāgatena sarvabuddhadharmasamudāgamāya yogaḥ karaṇīyaḥ | tat kasya hetoḥ? ihaiva hi prajñāpāramitāyāṃ vistareṇa sarvabuddhadharmā upadiṣṭāḥ, yatra bodhisattvena mahāsattvena śikṣitavyaṃ yogam āpattavyam || | (13) de bas na yang byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub (2) las phyir mi ldog par nye bar brtag par bya’o || byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po shes rab kyi pha rol tu phyin pa dang ma bral bar yang rig par bya’o || nyan thos kyis la slob par ’dod pas kyang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nyid mnyan par bya gzung bar bya | (3) bcang bar bya | klag par bya kun chub par bya rab tu gdon par bya’o || shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nyid la bslab par bya’o rnal ’byor du bya’o || rang sangs rgyas kyi sa la slob par ’dod pas kyang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nyid mnyan par bya gzung bar bya bcang bar bya (4) klag par bya kun chub par bya rab tu gdon par bya’o || shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nyid la bslab par bya’o rnal ’byor du bya’o || byang chub sems dpa’i sa la slob par ’dod pas kyang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nyid mnyan par bya gzung bar bya bcang bar bya klag par bya kun chub (5) par bya rab tu gdon par bya’o || shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nyid la thabs mkhas pa dang ldan pas byang chub sems dpa’i chos thams cad thob par bya ba’i phyir rnal ’byor du bya’o || de ci’i phyir zhe na | byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos gang la bslabs shing rnal (6) ’byor du bya ba’i byang chub sems dpa’i chos thams cad rgyas par shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nyid las bstan to || bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub la slob par ’dod pas kyang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nyid mnyan par bya gzung bar bya bcang bar (7) bya klag par bya kun chub par bya rab tu gdon par bya’o || shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nyid la thabs mkhas pa dang ldan pas sangs rgyas kyi chos thams cad thob par bya ba’i phyir rnal ’byor du bya’o || de ci’i phyir zhe na | shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nyid las (4a1) ni byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos gang la bslab par bya ba rnal ’byor du bya ba’i sangs rgyas kyi chos thams cad rgyas par bstan to || | (13) ? ? eṣo uvari[kṣ](i)davo ◦ avi ? [1-25] [tae] ◦ vedaïdavo ◦ ṣavag̱abhumie va śikṣamaṇeṇa ◦ ayam eva prañaparamida śodava ◦ [yoa] [1-26] [ña]para e ◦ dhaṃmavigubaṇa uvadiṭha ◦ yasa bosisatveṇa ◦ śikṣitavo ◦ | (13) | (13) 菩薩從是中。已得阿惟越致。學字終不復失般若波羅蜜。如是菩薩以在般若波羅蜜中住。 欲學阿羅漢法。當聞般若波羅蜜。當學當持當守。欲學辟支佛法。當聞般若波羅蜜。當學當持當守。 欲學菩薩法。當聞般若波羅蜜。當學當持當守。 何以故。般若波羅蜜法甚深。菩薩如學。 | (13) 菩薩受此無上正眞之道[善業意解微妙常善於山澤空淨之行故爲佛所稱]不退轉菩薩受此意[不轉謂菩薩得住第七地也]觀而不休。明度無極當以知此[觀而不休謂惟此經意不疲倦也] 欲學弟子地。當聞是經擇取奉持[弟子趣欲空不願無想得泥洹已不望知佛權道大悲也] 欲學縁一覺地[縁一覺者望欲得佛慈悲不著不密於善權也] 若學佛地。當聞是經[學佛地者弘慈普濟不中道取證矣]擇取奉持。 所以者何。是明度道説法甚廣。是爲菩薩大士所學[善權十力無畏佛法度人欲一切知言是經廣大在三學者自擇取也] | (13) (20)菩薩聞作是説。不驚不怖不沒不退。當知是(21)菩薩不離般若波羅蜜行。 若善男子善女人(22)欲學聲聞地。當聞是般若波羅蜜受持讀誦(23)如説修行。 欲學辟支佛地。當聞是般若波羅(24)蜜受持讀誦如説修行。 欲學菩薩地。亦當聞(25)是般若波羅蜜受持讀誦 所以者(26)何。般若波羅蜜中廣説菩薩所應學法。 | (13) And for that reason [i.e. because he does not pride himself on that thought of enlightenment] should a Bodhisattva be considered as incapable of turning away from full enlightenment, and as one who will never cease from taking perfect wisdom to heart. Whether one wants to train on the level of Disciple, or Pratyekabuddha, or Bodhisattva, - one should listen to this perfection of wisdom, take it up, bear it in mind, recite it, study it, spread it among others, and in this very perfection of wisdom should one be trained and exert oneself. See the previous record In this very perfection of wisdom should one endowed with skill in means exert himself, with the aim of procuring all the dharmas which constitute a Bodhisattva. In this very perfection of wisdom should one endowed with skill in means exert himself, with the aim of procuring all the dharmas which constitute a Bodhisattva. (7) In just this perfection of wisdom all the dharmas which constitute a Bodhisattva, and in which he should be trained and exert himself, are indicated in full detail. He who wants to train for full enlightenment should also listen, etc., to this perfection of wisdom. One who is endowed with skill in means should exert himself in just this perfection of wisdom, with the aim of procuring all the dharmas which constitute a Buddha. |
(14) atha khalv āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat - yo ’haṃ bhagavan etad eva bodhisattvanāmadheyaṃ na vedmi nopalabhe na samanupaśyāmi, prajñāpāramitām api na vedmi nopalabhe na samanupaśyāmi | so ’haṃ bhagavan etad eva bodhisattvanāmadheyam avindan anupalabhamāno ’samanupaśyan prajñāpāramitām api avindan anupalabhamāno ’samanupaśyan katamaṃ bodhisattvaṃ katamasyāṃ prajñāpāramitāyām avavadiṣyāmi anuśāsiṣyāmi? etad eva bhagavan kaukṛtyaṃ syāt, yo ’haṃ vastv avindan anupalabhamāno ’samanupaśyan nāmadheyamātreṇa āyavyayaṃ kuryāṃ yad uta bodhisattva iti | api tu khalu punar bhagavaṃs tad api nāmadheyaṃ na sthitaṃ nāsthitaṃ na viṣṭhitaṃ nāviṣṭhitam | tat kasya hetoḥ? avidyamānatvena tasya nāmadheyasya | evaṃ tan nāmadheyaṃ na sthitaṃ nāsthitaṃ na viṣṭhitaṃ nāviṣṭhitam | saced bodhisattvasya mahāsattvasya evaṃ gambhīrāyāṃ prajñāpāramitāyāṃ bhāṣyamāṇāyāṃ deśyamānāyām upadiśyamānāyāṃ cittaṃ nāvalīyate na saṃlīyate na viṣīdati na viṣādam āpadyate, nāsya vipṛṣṭhībhavati mānasam, na bhagnapṛṣṭhībhavati, notrasyati na saṃtrasyati na saṃtrāsam āpadyate | adhimucyate ’dhyāśayenāvirahito bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyā veditavyaḥ, sthito ’vinivartanīyāyāṃ bodhisattvabhūmau, susthito ’sthānayogena | punar aparaṃ bhagavan bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ caratā prajñāpāramitāṃ bhāvayatā na rūpe sthātavyaṃ na vedanāyāṃ na saṃjñāyāṃ na saṃskāreṣu, na vijñāne sthātavyam | tat kasya hetoḥ? saced rūpe tiṣṭhati, rūpābhisaṃskāre carati, na carati prajñāpāramitāyām | evaṃ saced vedanāyāṃ saṃjñāyāṃ saṃskāreṣu | saced vijñāne tiṣṭhati, vijñānābhisaṃskāre carati, na carati prajñāpāramitāyām | tat kasya hetoḥ? na hi abhisaṃskāre caran prajñāpāramitāṃ parigṛhṇāti, nāpi prajñāpāramitāyāṃ yogam āpadyate, nāpi prajñāpāramitāṃ paripūrayate | aparipūrayamāṇaḥ prajñāpāramitāṃ na niryāsyati (5) sarvajñatāyām aparigṛhītaṃ parigṛhṇan | tat kasya hetoḥ? rūpaṃ hi aparigṛhītaṃ prajñāpāramitāyām | evaṃ vedanāsaṃjñāsaṃskārāḥ | vijñānaṃ hi aparigṛhītaṃ prajñāpāramitāyām | yaś ca rūpasyāparigrahaḥ, na tad rūpam | evaṃ yo vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārāṇām | yo vijñānasyāparigrahaḥ, na tad vijñānam | sāpi prajñāpāramitā aparigṛhītā | evaṃ hy atra bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ caritavyam | ayaṃ ca bodhisattvasya mahāsattvasya sarvadharmāparigṛhīto nāma samādhir vipulaḥ puraskṛtaḥ apramāṇaniyato ’sādhāraṇaḥ | sarvaśrāvakapratyekabuddhaiḥ sāpi sarvajñatā aparigṛhītā, na hi nimittato grahītavyā | sacen nimittato grahītavyā abhaviṣyat, na ceha śreṇikaḥ parivrājakaḥ śraddhām alapsyata | tatra hi śreṇikaḥ parivrājakaḥ sarvajñajñāne adhimucya śraddhānusārī prādeśikena jñānenāvatīrṇaḥ | so ’vatīrya na rūpaṃ parigṛhṇīte | evaṃ na vedanāṃ na saṃjñāṃ na saṃskārān | na vijñānaṃ parigṛhṇīte | nāpi tatra prītisukhena tajjñānaṃ samanupaśyati | nādhyātmaṃ rūpasya tajjñānaṃ samanupaśyati | na bahirdhā rūpasya tajjñānaṃ samanupaśyati | nādhyātmabahirdhā rūpasya tajjñānaṃ samanupaśyati | nāpy anyatra rūpāt tajjñānaṃ samanupaśyati | evaṃ nādhyātmaṃ vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārāṇām | nādhyātmaṃ vijñānasya tajjñānaṃ samanupaśyati | na vahirdhā vijñānasya tajjñānaṃ samanupaśyati | nādhyātmavahirdhā vijñānasya tajjñānaṃ samanupaśyati | nāpy anyatra vijñānāt tajjñānaṃ samanupaśyati | atra padaparyāye śreṇikaḥ parivrājako ’dhimuktaḥ | so ’tra sarvatra śraddhānusārī sarvajñajñāne dharmatāṃ pramāṇīkṛtya evam adhimukta iti | tena na kaścid dharmaḥ parigṛhītaḥ | nāpi sa kaścid dharmo ya upalabdhaḥ, yaṃ gṛhṇīyān muñced vā | sa nirvāṇam api na manyate | iyam api bhagavan bodhisattvasya mahāsattvasya prajñāpāramitā veditavyā yad rūpaṃ na parigṛhṇīte | evaṃ yad vedanāṃ saṃjñāṃ saṃskārān | yad vijñānaṃ na parigṛhṇīte | na cāntarā parinirvāti, aparipūrṇair daśabhis tathāgatabalaiś caturbhis tathāgatavaiśāradyair aṣṭādaśabhiś ca āveṇikair buddhadharmaiḥ | tasmād iyam api bhagavan bodhisattvasya mahāsattvasya prajñāpāramitā veditavyā || | (14) de nas bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa rab ’byor gyis ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das (2) byang chub sems dpa’i ming gang lags pa ’di nyid bdag gis ma ’tshal ma dmigs yang dag par rjes su mi mthong ngo || shes rab kyi pha rol tu phyin pa yang ma ’tshal ma dmigs yang dag par rjes su mi mthong ngo || bcom ldan ’das bdag gis byang chub sems (3) dpa’i ming ’di nyid ma ’tshal ma dmigs yang dag par rjes su ma mthong shes rab kyi pha rol tu phyin pa yang ma ’tshal ma dmigs yang dag par rjes su ma mthong na byang chub sems dpa’ gang zhig shes rab kyi pha rol tu phyin pa gang la gdams shing rjes su bstan par bgyi | (4) bcom ldan ’das gang bdag gis dngos po ma ’tshal ma dmigs yang dag par rjes su ma mthong na | ming tsam gyis ’di lta ste byang chub sems dpa’ zhes ’du ba dang ’god par bgyid pa ni bdag gi glo ba la gcags lags so || bcom ldan ’das ’on kyang ming de yang (5) gnas pa ma lags shing mi gnas pa yang ma lags la gnas pa dang bral ba ma lags shing gnas pa dang bral ba ma lags pa yang ma lags so || de ci’i slad du zhe na | ming de ma mchis pa’i slad du’o || de ltar ming de gnas pa ma lags shing mi gnas pa yang ma lags la (6) gnas pa dang bral ba ma lags shing gnas pa dang bral ba ma lags pa yang ma lags so || bcom ldan ’das gal te de ltar shes rab kyi pha rol tu phyin pa zab mo bshad pa dang bstan pa dang nye bar bstan pa la byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po’i sems mi ’gong kun tu mi (7) zhum bag mi tsha | bag ’khums par mi ’gyur ’di’i yid phyir phyogs par mi bgyid bcom zhing phyir phyogs par mi ’gyur | mi dngang kun tu mi skrag kun tu skrag pa dang ldan par mi ’gyur zhing | lhag pa’i bsam pas mos pa’i byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po ni (4b1) shes rab kyi pha rol tu phyin pa dang ma bral bar rig par bgyi’o || phyir mi ldog pa’i byang chub sems dpa’i sa la gnas pa ste mi gnas pa’i tshul gyis legs par gnas pa lags so || bcom ldan ’das gzhan yang byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po shes rab kyi (2) pha rol tu phyin pa la spyod cing shes rab kyi pha rol tu phyin pa bsgom pas gzugs la gnas par mi bgyi’o || de bzhin du tshor ba la ma lags ’du shes la ma lags ’du byed rnams la ma lags rnam par shes pa la gnas par mi bgyi’o || ci’i slad du zhe na | gal te (3) gzugs la gnas na gzugs mngon par ’du byed pa la spyod kyi shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod pa ma lags so || de bzhin du gal te tshor ba dang ’du shes dang ’du byed rnams dang gal te rnam par shes pa la gnas na rnam par shes pa mngon par ’du byad pa la spyad kyi (4) shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod pa ma lags so || de ci’i slad du zhe na | mngon par ’du byed pa la spyod na shes rab kyi pha rol tu phyin pa yongs su ’dzin pa ma lags shes rab kyi pha rol tu phyin pa la rnal ’byor du bgyid pa yang ma lags shes rab kyi pha rol tu phyin pa yongs (5) su rdzogs par bgyid pa yang ma lags so || shes rab kyi pha rol tu phyin pa yongs su rdzogs par ma gyur na yongs su mi gzung ba yongs su gzung bas thams cad mkhyen pa nyid la nges par ’byung bar mi ’gyur ro || de ci’i slad du zhe na | shes rab kyi pha rol tu phyin pa la (6) gzugs yongs su gzung ba ma mchis so || de bzhin du shes rab kyi pha rol tu phyin pa la tshor ba dang ’du shes dang ’du byad rnams dang rnam par shes pa yongs su gzung ba ma mchis so || gzugs yongs su gzung ba ma mchis pa gang lags pa de ni gzugs ma lags | de bzhin (7) du tshor ba gang lags pa dang ’du shes gang lags pa dang | ’du byed rnams gang lags pa dang rnam par shes pa yongs su gzung ba ma mchis pa gang lags pa de ni rnam par shes pa ma lags te | shes rab kyi pha rol tu phyin pa de yang yongs su gzung ba ma mchis so || (5a1) de bzhin du byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la spyad par bgyi’o || ’di yang byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po’i chos thams cad yongs su gzung ba ma mchis pa zhes bgyi ba’i ting nge ’dzin te (2) yangs pa mdun du bgyis pa tshad med par nges pa nyan thos dang rang sangs rgyas thams cad dang thun mong ma lags pa’o || thams cad mkhyen pa nyid de yang yongs su gzung ba ma mchis te | mtshan mar gzung ba ma lags so || gal te mtshan mar bzung bar gyur na kun (3) tu rgyu phreng ba can ’di la dad par mi ’gyur ba zhig na | kun tu rgyu phreng ba can thams cad mkhyen pa’i ye shes ’di la mos nas dad pas rjes su ’brang zhing phyogs gcig pa’i ye shes kyis zhugs so || de zhugs nas kyang gzugs yongs su mi ’dzin to || de bzhin du tshor ba ma (4) lags ’du shes ma lags ’du byed rnams ma lags rnam par shes pa yongs su mi ’dzin to || de la shes pa de dga’ ba dang bde bar yang yang dag par rjes su mi mthong ngo || shes pa de nang gi gzugs kyi yin par yang dag par rjes su mi mthong ngo || shes pa de phyi rol (5) gyi gzugs kyi yin par yang dag par rjes su mi mthong || shes pa de phyi nang gi gzugs kyi yin par yang dag par rjes su mi mthong | shes pa de gzugs las gzhan du yang yang dag par rjes su mi mthong ngo || de bzhin du shes pa de nang gi tshor ba dang ’du shes dang ’du (6) byed rnams kyi ma yin | shes pa de nang gi rnam par shes pa’i yin par yang dag par rjes su mi mthong ngo || shes pa de phyi rol gyi rnam par shes pa’i yin par yang dag par rjes su mi mthong || shes pa de phyi nang gi rnam par shes pa’i yin par yang dag par rjes su mi mthong | (7) shes pa de rnam par shes pa las gzhan du yang yang dag par rjes su mi mthong ste | tshig gi rnam grangs ’dis kun tu rgyu phreng ba can mos so || de thams cad mkhyen pa’i ye shes ’di la thams cad du dad pas rjes su ’brang zhing chos nyid tshad mar bgyis te ’di ltar mos pa (5b1) zhes bgyi’o || des chos gang yang yongs su ma bzung ngo || gang gzung ba’am gtang bar bgyi ba’i chos de gang yang ma dmigs so || de mya ngan las ’das par yang rlom sems su mi bgyid do || bcom ldan ’das ’di yang byang chub sems dpa’ sems (2) dpa’ chen po’i shes rab kyi pha rol tu phyin par rig par bgyi ste | gang gzugs yongs su mi ’dzin | de bzhin du gang tshor ba dang ’du shes dang ’du byed rnams dang gang rnam par shes pa yongs su mi ’dzin la | de bzhin gshegs pa’i stobs bcu dang de bzhin gshegs (3) pa’i mi ’jigs pa bzhi dang sangs rgyas kyi chos ma ’dres pa bcwa brgyad rnams yongs su ma rdzogs par bar ma dor yongs su mya ngan las mi ’da’ ba ste | de bas na bcom ldan ’das ’di yang byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po’i shes rab kyi pha rol tu phyin par (4) rig par bgyi’o || | (14) asa ho aïśpa suho[ti] [1-27] ? ya ◦ yatra ho bhaṃte bhag̱ava ◦ eda yeva ◦ bosisatvo ṇama ◦ ṇa vedami ◦ ṇa uvalahami ◦ aviṃdamaṇa ◦ aṇua‐[1-28] ? [ma] bosisatvo prañaparamidae ◦ anuśaśemi ◦ edod eya me bha(ṃ)te ◊ bhag̱ava ◦ [k](o)[kaca] [1-29] [labhamaṇa] ◦ ṇamadh(e)o karea bosisa[t]vo di ◦ avi ◊ ho vaṇa bhaṃte bhag̱a[va] [1-30] [a] iṭhido ◦ ṇa thido saye hi bosi◊satvasa ◦ prañaparamida uadiśamaṇae ◦ ṇa oli [1-31] [sa](ṃ)traso avajati ◦ thido bosisatvo ◦ niyudo ◦ avevaṭiae dhaṃdue ◦ puṇavaro bhaṃte bhag̱ava [1-32] [para]midae caṃraṃtena ◦ rua ti no thadavo saye rua ti staveti ruaavisaṃkhare caṃrati ◦ e [1-33] [saye vi]ñaṇaṃ ti stavati ◦ [viñanaavisaṃkhare carati ta ki] [1-34] ? [pari]ghiṇati ◦ asa ho aaśpa śariputro aïśpa suhuti evaṃm aha ◦ kasa ? [1-35] [ñaparamida] parighiṇati evaṃ vuto aïśpa suhuti aïśpa śariputro [eda]d oya ruo aüsa śari‐ [1-36] hi ? yo ruasa aparigraho ṇa so ruo ◦ evaṃ ve[d].[ṇa sa]ṃña saṃ[kha]ra [v]i[ñ]. [a]parigrahido ◦ [yo vi] [1-37] [viñaṇa ◦ sa vi prañaparamida ◦ aparig].[h].da [ev]. [h]. [sat](v)e[ṇa] ma[hasa](tv)e [1-38] ? [caridav]o [a]yaṃ bosisatvasa aparigra[h].[d]. [ṇa](ma) [sa](ma)[si] asadha[ra] ? [apar](i)[g̱ahe] .[ra] ? [g̱a].[u] [1-39] [ñada] aparigrahida ◦ ta kisa [h]edu ◦ na hi sa ṇimitado vihatavo ◦ [ava]ṃ pi bhaṃte bhag̱ava bosisatvasa [1-40] paramida ◦ | (14) | (14) 須菩提白佛言。我熟念菩薩心不可得。亦不可知處。亦不可見何所。 是菩薩般若波羅蜜。亦不能及説。亦不能逮説菩薩字。菩薩無有處處。了不可得。 亦無而出。亦無如入。亦無如住。亦無如止。 何以故。菩薩字了不可得故。 無如住無如止。 作是説般若波羅蜜。菩薩聞是心不懈倦。不難不恐不畏。以入阿惟越致中悉了知。不可復退 菩薩行般若波羅蜜。色不當於中住。痛痒思想生死識。不當於中住。 何以故。住色中爲行識。住痛痒思想生死識中爲行識。不當行識。設住其中者。爲不隨般若波羅蜜教。 何以故。行識故。是爲不行般若波羅蜜。 不行者。菩薩不得薩芸若。 舍利弗謂須菩提。菩薩當云何行般若波羅蜜得般若波羅蜜。須菩提言。菩薩行般若波羅蜜。色不受。痛痒思想生死識不受。 何以故不受。如影無所取。無所得故不受。 菩薩行般若波羅蜜。 一切字法不受。是故三昧無有邊。無有正。諸阿羅漢辟支佛。所不能及復次舍利弗。薩芸若不受。何以故。菩薩不當持想視薩芸若。 設想視者爲不了爲。如餘道人不信薩芸若。 何以故。反謂有身。正使餘道人信佛。信佛已。反持小道入佛道中。 入佛道中已不受。色痛痒思想生死識不受。 不受已亦未曉。尚未成。 亦不見慧。亦不於内見慧。亦不於外見慧。亦不於餘處見慧。 亦不於内痛痒思想生死識見慧。亦不於外痛痒思想生死識餘處見慧。亦不於餘處脱。 以學成就佛。了知從法中以脱去。 謂法等一泥洹。 菩薩莫作是行。莫内外視法。吁與般若波羅蜜等。一切無所受無所從。誰得法。無所持無所收。亦無所泥洹想。是故菩薩般若波羅蜜亦不受。色痛痒思想生死識亦不受。 亦不中道般泥洹。悉具十種力。四無所畏。佛十八事。 是故菩薩般若波羅蜜。 | (14) 善業白佛言。吾以爲菩薩者其不可見。名亦不可得[師云菩薩與名皆空當以何爲之説明度經也又所匡政皆不可見不可得者。當何爲菩薩説法欲以道匡政天下著欲之徒使其無爲邪見之行也] 如是世尊。所疑有著。吾與物也斯不可得一切[所疑謂有吾身與萬物也貲貨費耗皆非有得吾與萬物皆非已有難可常保也]但以名爲菩薩。[至于佛亦名也。] 然不住不住[佛與菩薩在世間但名耳其法意非住也不住者以權著也] 所以者何。名不可得。 是故名者非住非不住。[名者猶水中月像也] 若爲菩薩説深明度意。不移不捨不疲不息不有惡難。 不驚不怛不以恐受。以體解而性入[性與道倶如合符契也]是爲住不退轉。應於無處當以知此。 又妙世尊[師云妙者此經義甚深妙也]菩薩修行明度無極不以色住[不倚此色身住也]於痛想行不以識住[不以名身任也] 所以者何。若止於色爲造色行[是爲甫始主作生無身業也]止痛想行爲造識[斯又甫欲與造邪識之行始衆生矣]非爲應受[非如法受也] 明度無極不造行爲應受識不造色行是爲應受明度矣 受此其不具足明度無極。終不得一切知[於斯經中有邪想行如毛髮謂之不具終不得作佛也] 秋露子曰。菩薩何行而受明度。善業曰。以不取色。[取着也不着於色也]不取痛想行識。所以者 何。色無彼受。痛想行識無有彼受。 若此色無彼受爲非色。痛想行識無有彼受爲非識。明度之道無有彼受。[所以者何。吾受如取影無所得。] 是爲明度無極之行也。 是名曰菩薩大士諸法無受之定[我於世間所受如夢如影影爲無所得也]場廣趣大而無有量。一切弟子諸縁一覺所不能持也[教順之場極廣所趣之道極大四等弘普周遍無極畢央濟衆苦痛難忍甘心進擢志大不權弟子若佛所不能究竟曰不能持矣]又一切知亦無彼受[師云一切知佛也唯佛得無不知]所以者何。無想見故。 若想見者終不得此爲。若異學先泥之信不得一切知。 彼先泥信解道學度入慧。 亦不取色。不取痛想行識。 不從色見慧。 不内色見慧。不外色見慧。不内外色見慧。不以異色見慧。 於痛想行如上説不從識。不以内外異識見慧。 如是究暢從信解得道地。法意作量以爲脱。 便無受無獲[無受不復受五盛陰想無獲無復罪福故言無所獲矣]已受解得度滅[已受解者謂八正道及正解正智爲意已受無復思想爲已得應義也]明度不爲智想。 如是世尊雖菩薩於是道不取色痛想行識。 亦不中道滅度。而具如來十力四無所畏佛十八不絶 之法也[菩薩得明度意見空甫修佛事以其力無畏十八法成相好嚴佛刹不違本願欲度十方不中道滅度也] | (14) 須菩(27)提白佛言。世尊。我不得不見菩薩。 當教何等(28)菩薩般若波羅蜜。世尊。我不見菩薩法來去。(29)而與菩薩作字言。是菩薩我則疑悔。 世尊。又(537c1)菩薩字無決定無住處。 所以者何。是字無所(2)有故。 無所有亦無定無處。 若菩薩聞是事。不(3)驚不怖不沒不退。當知是菩薩畢竟住不退(4)轉地。住無所住。 復次世尊。菩薩行般若波羅(5)蜜時。不應色中住。不應受想行識中住。 何以(6)故。若住色中爲作色行。若住受想行識中。爲(7)作識行。 若行作法。則不能受般若波羅蜜。不(8)能習般若波羅蜜。 不具足般若波羅蜜。則不(9)能成就薩婆若。 何以故。色無受想。受想行識(10)無受想。 若色無受則非色。受想行識無受則(11)非識。般若波羅蜜亦無受。 菩薩應如是學行(12)般若波羅蜜。 是名菩薩諸法無受三昧廣大(13)無量無定。一切聲聞辟支佛所不能壞。何以故(14)是三昧不可以相得。 若是三昧可以相得。先(15)尼梵志。於薩婆若智不應生信。 先尼梵志以(16)有量智入是法中。 入已不受色。不受受想行(17)識。 是梵志不以得門見。 是智不以内色見。(18)是智不以外色見。是智不以内外色見。是智(19)亦不離内外色見。 是智不以内受想行識見。(20)是智不以外受想行識見。是智不以内外受(21)想行識見。是智亦不離内外受想行識見。 是(22)智先尼梵志信解薩婆若智。以得諸法實相(23)故得解脱。 得解脱已。於諸法中無取無捨。乃(24)至涅槃亦無取無捨。 世尊。是名菩薩般若波(25)羅蜜。不受色不受受想行識。 雖不受色不受(26)受想行識。未具足佛十力四無所畏十八不共(27)法。終不中道而般涅槃。 | (14) Subhuti: I who do not find anything to correspond to the word ‘Bodhisattva,’ or the words ‘perfect wisdom,’ – which Bodhisattva should I then instruct and admonish in which perfect wisdom? It would surely be regrettable if I, unable to find the thing itself, should merely in words cause a Bodhisattva to arise and to pass away. Moreover, what is thus designated is not continuous nor not-continuous, not discontinuous or not-discontinuous. And why? Because it does not exist. That is why it is not continuous nor not-continuous, not discontinuous or not-discontinuous. A Bodhisattva who does not become afraid when this deep and perfect wisdom is being taught (8) should be recognized as not lacking in perfect wisdom, as standing at the irreversible stage of a Bodhisattva, standing firmly, in consequence of not taking his stand anywhere. Moreover, a Bodhisattva who courses in perfect wisdom and develops it, should not stand in form, etc. Because, when he stands in form, etc., he courses in its formative influences, he cannot gain perfect wisdom, nor exert himself upon it, nor fulfil it. When he does not fulfil perfect wisdom, he cannot go forth to all-knowledge, so long as he remains one who tries to appropriate the essentially elusive. For in perfect wisdom form is not appropriated. But the non-appropriation of form, etc., is not form, etc. And perfect wisdom also cannot be appropriated. It is thus that a Bodhisattva should course in this perfect wisdom. This concentrated insight of a Bodhisattva is called ‘the non-appropriation of all dharmas.’ It is vast, noble, unlimited and steady, not shared by any of the Disciples or Pratyekabuddhas. The state of all-knowledge itself cannot be taken hold of, because it cannot be seized through a sign. If it could be seized through a sign, then Srenika, the Wanderer, would not have gained faith in this our religion. Srenika, the Wanderer, believed resolutely in this cognition of the all-knowing, and as a ‘faith-follower’ he (9) entered on a cognition with a limited scope. He did not take hold of form, etc. Nor did he review that cognition with joyful zest and pleasure. He viewed it neither as inside form, etc., nor as outside, nor as both inside and outside, nor as other than form, etc. In this scripture passage, Srenika, the Wanderer, as one who always resolutely believes in this cognition of the all-knowing, is called a faith-follower. so that he did not take hold of any dharma, nor apprehend any dharma, which he could have appropriated or released. He did not even care about Nirvana. This also should be known as a Bodhisattva’s perfect wisdom, that he does not take hold of form, etc., and that he does not enter Nirvana midway, before he has realized the ten powers of a Tathagata, his four grounds of self-confidence, and the eighteen dharmas peculiar to a Buddha. Therefore this too should be known as a Bodhisattva’s perfect wisdom. |
(15) punar aparaṃ bhagavan bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ caratā prajñāpāramitāṃ bhāvayatā evam upaparīkṣitavyam evam upanidhyātavyam - katamaiṣā prajñāpāramitā? kasya caiṣā prajñāpāramitā? kiṃ yo dharmo na vidyate nopalabhyate, sā prajñāpāramiteti? saced evam upaparīkṣamāṇaḥ evam upanidhyāyan nāvalīyate na saṃlīyate na viṣīdati na viṣādam āpadyate, nāsya vipṛṣṭhībhavati mānasam, na bhagnapṛṣṭhībhavati, notrasyati na saṃtrasyati na saṃtrāsam āpadyate, avirahito bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitayā veditavyaḥ || | (15) bcom ldan ’das gzhan yang byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod cing shes rab kyi pha rol tu phyin pa la bsgom pas ’di ltar nye bar brtag cing ’di ltar nges par bsam par bgyi ste | shes rab kyi pha rol tu (5) phyin pa ’di gang yin shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di gang gi yin | ci chos gang med pa dang mi dmigs pa de shes rab kyi pha rol tu phyin pa yin nam zhes | gal te de ltar nye bar brtags de ltar nges par bsams na | mi ’god kun tu mi zhum bag mi tsha | bag ’khums (6) par mi ’gyur ’di’i yid phyir phyogs par mi bgyid bcom zhing phyir phyogs bar mi ’gyur | mi dngang kun tu mi skrag kun tu skrag pa dang ldan par mi ’gyur na byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po shes rab kyi pha rol tu phyin pa dang ma bral bar rig par bgyi’o || | (15) puṇavaro bhaṃte bhag̱ava bosisatveṇa mahasatveṇa prañaparamidae caraṃteṇa ◦ evaṃ uva‐[1-41] [p].[ñ].[para](mi)[da] kaseṣa prañaparamida ◦ ki yo dhaṃmo na vijati na labhati ◦ sa prañaparami‐[1-42] [na sa]ṃ[tra]sati ? ? [ma].o [avirahito bosisat]v[o prañapara](m)[idae | (15) | (15) 菩薩已入般若波羅蜜中行。當作是視何所。是般若波羅蜜在何所。般若波羅蜜中法。了不能得。了不能知處。是故般若波羅蜜。菩薩當作是念。聞是不懈不却不恐不畏不難。知是菩薩不離般若波羅蜜。菩薩當了知如是。 | (15) 又菩薩大士行明度無極當以觀此何等是智慧。何所爲明度。何以明諸法無所從得[師云不從内色外色内外痛想行見惠是爲無所從得也]是故謂之明度無極。如是觀省察思惟。不驚不怛不移不疲。如是菩薩爲不中休明度無極以知此。 | (15) 復次世尊。菩薩行般(28)若波羅蜜。應如是思惟。何等是般若波羅蜜。(29)是誰般若波羅蜜。若法不可得。是般若波羅(538a1)蜜耶。若菩薩作是思惟。觀時不驚不畏不怖(2)不沒不退。當知是菩薩不離般若波羅蜜行 | (15) (10) Further, a Bodhisattva who courses in perfect wisdom and develops it, should consider and meditate on what that perfect wisdom is, on him who has it, and on this perfect wisdom as a dharma which does not exist, which cannot be apprehended. When these considerations do not make him afraid, then he is to be known as a Bodhisattva who possesses perfect wisdom. |
(16) atha khalv āyuṣmān śāriputra āyuṣmantaṃ subhūtim etad avocat - kiṃ kāraṇam āyuṣman subhūte avirahito bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitayā veditavyaḥ? yadā rūpam eva virahitaṃ rūpasvabhāvena, evaṃ yadā vedanaiva saṃjñaiva saṃskārā eva, yadā vijñānam eva virahitaṃ vijñānasvabhāvena, yadā prajñāpāramitaiva virahitā prajñāpāramitāsvabhāvena, yadā sarvajñataiva virahitā sarvajñatāsvabhāvena || | (16) de (7) nas tshe dang ldan pa shā ri’i bus tshe dang ldan pa rab ’byor la ’di skad ces smras so || tshe dang ldan pa rab ’byor ’di ltar gang gi tshe gzugs nyid gzugs kyi ngo bo nyid dang bral ba | de bzhin du gang gi tshe tshor ba nyid dang ’du shes nyid dang | ’du byed rnams nyid dang de bzhin du ’di ltar gang (6a1) gi tshe rnam par shes pa nyid kyang rnam par shes pa’i ngo bo nyid dang bral ba | gang gi tshe shes rab kyi pha rol tu phyin pa nyid kyang shes rab kyi pha rol tu phyin pa’i ngo bo nyid dang bral ba | gang gi tshe thams cad mkhyen pa nyid kyang thams cad mkhyen pa’i ngo bo nyid dang (2) bral ba yin na de ci’i phyir byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po shes rab kyi pha rol tu phyin pa dang ma bral bar rig par bya | | (16) asa h]o [S]u [1-43]? [edad] oya ◦ kiṃkaraṇo avirahido bosisatvo prañaparamidae ◦ | (16) | (16) 舍利弗謂須菩提。菩薩何因曉般若波羅蜜。色離本色。痛痒思想生死識離本識。般若波羅蜜離本般若波羅蜜。 | (16) 秋露子曰。何故菩薩知己休止。爲如於色休色本性。於痛想行休識本性。明度無極休識本性[色之本性着復著起復起五陰悉爾菩薩於五陰休其本性不着起也]明度無極休智本性。 | (16) (3)爾時舍利弗語須菩提。若色離色性。受想行(4)識離識性。般若波羅蜜離般若波羅蜜性者。(5)何故説菩薩不離般若波羅蜜行。 | (16) Sariputra: How can a Bodhisattva be known as possessing perfect wisdom, when the very form does not possess the own-being of form, etc.; when perfect wisdom does not possess the own-being of perfect wisdom; when the very all-knowledge does not possess the own-being of all-knowledge? |
(17) (6) evam ukte āyuṣmān subhūtir āyuṣmantaṃ śāriputram etad avocat - evam etad āyuṣman śāriputra evam etat | rūpam evāyuṣman śāriputra virahitaṃ rūpasvabhāvena | evaṃ vedanaiva saṃjñaiva saṃskārā eva | vijñānam evāyuṣman śāriputra virahitaṃ vijñānasvabhāvena | prajñāpāramitaiva āyuṣman śāriputra virahitā prajñāpāramitāsvabhāvena | sarvajñataiva āyuṣman śāriputra virahitā sarvajñatāsvabhāvena | prajñāpāramitālakṣaṇenāpi prajñāpāramitā virahitā | lakṣaṇasvabhāvenāpi lakṣaṇaṃ virahitam | lakṣyasvabhāvenāpi lakṣyaṃ virahitam | svabhāvalakṣaṇenāpi svabhāvo virahitaḥ || | (17) de skad ces smras pa dang | tshe dang ldan pa rab ’byor gyis tshe dang ldan pa shā ri’i bu la ’di skad ces smras so || tshe dang ldan pa shā ri’i (3) bu de de bzhin no || de de bzhin te | shā ri’i bu gzugs nyid gzugs kyi ngo bo nyid dang bral ba’o || de bzhin du tshor ba nyid dang ’du shes nyid dang ’du byed rnams nyid dang de gzhin du rnam par shes pa nyid kyang tshe dang ldan pa shā ri’i bu rnam par shes pa’i ngo bo nyid dang bral ba’i (4) tshe dang ldan pa shā ri’i bu shes rab kyi pha rol tu phyin pa nyid kyang shes rab kyi pha rol tu phyin pa’i ngo bo nyid dang bral ba’o || tshe dang ldan pa shā ri’i bu thams cad mkhyen pa nyid kyang thams cad mkhyen pa’i ngo bo nyid dang bral ba’o || shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni shes (5) rab kyi pha rol tu phyin pa’i mtshan nyid dang yang bral ba’o || mtshan nyid ni mtshan nyid kyi ngo bo nyid dang yang bral ba’o || mtshan nyid kyi gzhi yang mtshan nyid kyi gzhi’i ngo bo nyid dang yang bral ba’o | ngo bo nyid ni ngo bo nyid kyi mtshan nyid dang yang bral ba’o || | (17) evaṃ vuto aïśpa suh[u]‐[1-44] [e]dad oya ruo yeva aüsa śariputra virahido ruasvabhaveṇa ◦ eva vedaṇa saṃña saṃkhara ◦ viñaṇo [1-45] [ri]putra virahido viñaṇasvabhaveṇa prañaparamida yeva aüsa śariputra vira[hi]da prañaparami‐[1-46] | (17) | (17) 須菩提言。如是。 | (17) 善業曰。如是賢者。 其於色也休色自然[菩薩學明度本心欲分別知望得惠當休是欲知望之想無所復起也]於痛想行休識自然。 明度無極休識自然。 明度無極休智自然。[行此道者於智休止。]智之自然者休矣[於五陰中皆休其自起不復起矣] 相休止。相之自然者休矣。 | (17) 須菩提言。(6)如是舍利弗。 色離色性。受想行識離識性。 般(7)若波羅蜜離般若波羅蜜性。 是法皆離自性。(8)性相亦離。 | (17) Subhuti: It is so, Sariputra. Form itself does not possess the own-being of form, etc. Perfect wisdom does not possess the mark (of being) ‘perfect wisdom.’ A mark does not possess the own-being of a mark. The marked does not possess the own-being of being marked, and own-being does not possess the mark of [being] own-being. |
(18) evam ukte āyuṣmān śāriputra āyuṣmantaṃ subhūtim etad avocat - kiṃ punar āyuṣman subhūte yo bodhisattvo mahāsattvo ’tra śikṣiṣyate, sa niryāsyati sarvajñatāyām? āyuṣmān subhūtir āha - evam etad āyuṣman śāriputra, evam etat | yo bodhisattvo mahāsattvo ’tra śikṣiṣyate, sa niryāsyati sarvajñatāyām | tat kasya hetoḥ? ajātā hy anirjātā1[注] hy āyuṣman śāriputra sarvadharmāḥ | evaṃ carata āyuṣman śāriputra bodhisattvasya mahāsattvasya sarvajñatā āsannībhavati | yathā yathā sarvajñatā āsannībhavati, tathā tathā sattvaparipācanāya kāyacittapariśuddhir lakṣaṇapariśuddhiḥ buddhakṣetraśuddhiḥ | buddhaiś ca samavadhānaṃ bhavati | evaṃ ca punar āyuṣman śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran sarvajñatāyā āsannībhavati || | (18) de skad ces (6) smras pa dang | tshe dang ldan pa shā ri’i bas tshe dang ldan ba rab ’byor la ’di skad ces smras so || tshe dang ldan pa rab ’byor yang ci byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po gang ’di la slob par ’gyur ba de thams cad mkhyen pa nyid la nges par ’byung bar ’gyur ram | (7) tshe dang ldan pa rab ’byor gyis smras pa tshe dang ldan pa shā ri’i bu de de bzhin no de de bzhin to | byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po gang ’di la slob par ’gyur ba de thams cad mkhyen pa nyid la nges par ’byung bar ’gyur ro || de ci’i phyir zhe na | tshe dang ldan pa (6b1) shā ri’i bu chos thams cad ni nges par ’byung ba med cing ma skyes pa’o || tshe dang ldan pa shā ri’i bu de ltar spyod pa’i byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po ni thams cad mkhyen pa nyid la nye bar ’gyur ro || ci lta ci ltar thams cad mkhyen pa nyid la nye bar (2) gyur pa de lta de ltar sems can yongs su smin pa’i phyir | lus dang sems yongs su dag pa dang mtshan yongs su dag pa dang sangs rgyas kyi zhing yongs su dag pa dang sangs rgyas dang nye bar yang ’gyur ro || tshe dang ldan pa shā ri’i bu byang chub sems dpa’ sems (3) dpa’ chen po de ltar shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod pa ni thams cad mkhyen pa nyid la nye ba yin no || | (18) [edad oya] [b]o[sisatvo] (a)[t](ra) [śikṣiśati] ? [1-47] (aï)śpa subhuti edad o[ya] evam edo aüsa śari[p]u [1-48] sisatvo atra [śikṣiśati sa ṇiya]ïśati sarvañadae ◦ ta kisa hedu aniyada a[jato saṃrvadhaṃ]ma [1-49] [si]satvasa mahasatvasa ◦ sarvañuda abhasaṃṇa bhavati ◦ ayaṃ puṇu bosisatvo mahasatvo prañaparami‐[1-50] [a]bhaśibhavati | (18) | (18) 舍利弗言。善哉須菩提。菩薩設使出是中。便自致薩芸若。須菩提言。如是菩薩出是中。便自致薩芸若。 何以故。薩芸若無所從生無所從生。 如是菩薩疾近作佛。 菩薩行般若波羅蜜。於薩芸若中無所罣礙。舍利弗言。善哉。 | (18) 秋露子曰。善哉善哉其學此者必出一切智[行此道者休其欲之心即知心自起者皆休止也]善業曰。然菩薩學此出一切知。 所以者何其於諸法無出無生。 如是學故逮得佛坐[學如此者必從生死之出成佛一切知矣] 菩薩履行明度無極。 | (18) 舍利弗言。若菩薩於是中學。能成(9)就薩婆若耶。須菩提言如是。舍利弗。菩薩如(10)是學者。能成就薩婆若。 所以者何。一切法無(11)生無成就故。 若菩薩如是行者。則近薩婆(12)若 | (18) (11) Sariputra: Nevertheless, the Bodhisattva who trains in this will go forth to all-knowledge? Subhuti: He will. Because all dharmas are unborn, and do not go forth. When he courses thus, a Bodhisattva comes near to all-knowledge. To the extend that he comes near to all-knowledge, his body, thought and marks shall become perfectly pure, for the sake of maturing beings, and he shall meet with the Buddhas. It is thus that a Bodhisattva who courses in perfect wisdom comes near to all-knowledge. |
(19) punar aparam āyuṣmān subhūtir bodhisattvaṃ mahāsattvam ārabhyaivam āha - saced rūpe carati, nimitte carati | saced rūpanimitte carati, nimitte carati | saced rūpaṃ nimittam iti carati, nimitte carati | saced rūpasyotpāde carati, nimitte carati | saced rūpasya nirodhe carati, nimitte carati | saced rūpasya vināśe carati, nimitte carati | saced rūpaṃ śūnyam iti carati, nimitte carati | ahaṃ carāmīti carati, nimitte carati | ahaṃ bodhisattva iti carati, nimitte carati | ahaṃ bodhisattva iti hy upalambha eva sa carati | evaṃ saced vedanāyāṃ saṃjñāyāṃ saṃskāreṣu | saced vijñāne carati, nimitte carati | saced vijñānanimitte carati, nimitte carati saced vijñānaṃ nimittam iti carati, nimitte carati | saced vijñānasyotpāde carati, nimitte carati | saced vijñānasya nirodhe carati, nimitte carati | saced vijñānasya vināśe carati, nimitte carati | saced vijñānaṃ śūnyam iti carati, nimitte carati | ahaṃ carāmīti carati, nimitte carati | ahaṃ bodhisattva iti carati, nimitte carati | ahaṃ bodhisattva iti hy upalambha eva sa carati | sacet punar asyaivaṃ bhavati - ya evaṃ carati, sa prajñāpāramitāyāṃ carati, sa prajñāpāramitāṃ bhāvayatīti, nimitta eva sa carati | ayaṃ bodhisattvo ’nupāyakuśalo veditavyaḥ || | (19) gzhan yang tshe dang ldan pa rab ’byor gyis byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po las brtsams te ’di skad ces smras so || gal te gzugs la spyod na (4) mtshan ma la spyod do || gal te gzugs kyi mtshan ma la spyod na mtshan ma la spyod do || gal te gzugs mtshan ma’o snyam du spyod na mtshan ma la spyod do || gal te gzugs kyi skye ba la spyod na mtshan ma la spyod do || gal te gzugs kyi ’gag pa la spyod na mtshan ma la (5) spyod do || gal te gzugs kyi ’jig pa la spyod na mtshan ma la spyod do || gal te gzugs stong ba’o snyam du spyod na mtshan ma la spyod do || bdag spyod do snyam du spyod na mtshan ma la spyod do || bdag byang chub sems dpa’o snyam du spyod na mtshan ma la spyod do || bdag byang chub (6) sems dpa’o snyam na de dmigs pa nyid la spyod do || de bzhin du gal te tshor ba dang | ’du shes dang ’du byed rnams dang gal te rnam par shes pa la spyod na mtshan ma la spyod do || gal te rnam par shes pa’i mtshan ma la spyod na mtshan ma la spyod do || gal te rnam par shes (7) pa mtshan ma’o snyam du spyod na mtshan ma la spyod do || gal te rnam par shes pa’i skye ba la skyod na mtshan ma la spyod do || gal te rnam par shes pa’i ’gag pa la spyod na mtshan ma la spyod do || gal te rnam par shes pa’i ’jig pa la spyod na mtshan ma la spyod do || gal te rnam (7a1) par shes pa stong ba’o snyam du spyod na mtshan ma la spyod do || bdag spyod do snyam du spyod na mtshan ma la spyod do || bdag byang chub sems dpa’o snyam du spyod na mtshan ma la spyod do || bdag byang chub sems dpa’o snyam na de dmigs pa nyid la spyod do || (2) gal te yang de ’di snyam du gang de ltar spyod pa de ni shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod pa ste de ni shes rab kyi pha rol tu phyin pa sgom par byed pa yin no snyam du sems na de mtshan ma nyid la spyod pa ste | byang chub sems dpa’ ’di ni thabs mi mkhas par rig par bya’o || | (19) punavaro aïśpa suhuti bosisatvo aradhva evaṃ aha ◦ saye ruve carati [1-51] ? [ṇ](i)[miti cara]ti [say](e) [r](uva)[sa viṇa]śe carati ṇimiti carati roo su‐[1-52] [ra]ti ahaṃ carami ti ? labha carati pialo eva vedana saṃña saṃkhara saye viñaṇe carati [1-53] [saye] viñaṇasa upade carati ṇimiti carati saye viñaṇasa viṇaśe carati ? [rati] ? [1-54] ṇ[i]miti carati ahaṃ carami ti ◦ ualaṃbhe carati ◦◦◦ ayaṃ bosisatvo mahasatvo [ṇimita] yeva [1-55] [eva](ṃ) [carati so prañaparamidae carat]i prañaparamida bhaveti ṇimita [1-56] | (19) | (19) 菩薩精進作是語。設使行色爲行想。 設生色行爲行想。設觀色行爲行想。 設滅色行爲行想。 設空色行爲行想。 設識行立欲得爲行想。痛痒思想生死識行爲行想。 生識行爲行想。觀識行爲行想。滅識行爲行想。空識行爲行想。 如是菩薩爲反行想。作是守行者爲不守般若波羅蜜。爲不行般若波羅蜜。若想行者菩薩護行。當莫隨其中。 | (19) 若行色爲想行。若行色占爲想行。若行色不占爲想行。 若行色興爲想行。 若行色敗爲想行。若行色滅爲想行。 See the previous record (The first one) 若行色思爲想行。若行色空爲想行。若行色非身爲想行。 痛想行識如上説皆爲想行。若識有是吾當行欲得。行設有是如是行。如是惟爲惟行[師云説色如此痛想行識亦如色説也] 此道爲是菩薩大士。爲行得想之行。無善權方便以爲休於明度無極[此上章皆爲三界生死不合明度大智之道也] | (19) (13)爾時須菩提語舍利弗言。菩薩若行色行爲(14)行相。 若生色行爲行相。 若滅色行爲行相。 若(15)壞色行爲行相。 若空色行爲行相。 我行是(16)行亦是行相。 若行受想行識行爲行相。 若生(17)識行爲行相。若滅識行爲行相。若壞識行爲(18)行相。若空識行爲行相。 我行是行亦是行相。 (19)若作是念。能如是行者。是行般若波羅蜜。亦(20)是行相。當知是菩薩未善知方便。 | (19) Subhuti said further concerning the Bodhisattva: He courses in a sign when he courses in form, etc., or in the sign of form, etc., or in the idea that ‘form is a sign,’ or in the production of form, or in the stopping or destruction of form, or in the idea that ‘form is empty,’ or ‘I course,’ or ‘I am a Bodhisattva.’ For he actually courses in the idea ‘I am a Bodhisattva’ as a basis. (12) Or, when it occurs to him ‘he who courses thus, courses in perfect wisdom and develops it,’ – he courses only in a sign. Such a Bodhisattva should be known as unskilled in means. |
(20) atha khalv āyuṣmān śāriputra āyuṣmantaṃ subhūtim etad avocat - kathaṃ punar āyuṣman subhūte caran bodhisattvo mahāsattvaś carati prajñāpāramitāyām? evam ukte āyuṣmān subhūtir āyuṣmantaṃ śāriputram etad avocat - saced āyuṣman śāriputra bodhisattvo mahāsattvo na rūpe carati, na rūpanimitte carati, na rūpaṃ nimittam iti carati, na rūpasyotpāde carati, na rūpasya nirodhe (7) carati, na rūpasya vināśe carati, na rūpaṃ śūnyam iti carati, nāhaṃ carāmīti carati, nāhaṃ bodhisattva iti carati | evaṃ sacen na vedanāyāṃ na saṃjñāyāṃ na saṃskāreṣu | sacen na vijñāne carati, na vijñānanimitte carati, na vijñānaṃ nimittam iti carati, na vijñānasyotpāde carati, na vijñānasya nirodhe carati, na vijñānasya vināśe carati, na vijñānaṃ śūnyam iti carati, nāhaṃ carāmīti carati, nāhaṃ bodhisattva iti carati | sacet punar nāsyaivaṃ bhavati - ya evaṃ carati, sa prajñāpāramitāyāṃ carati, sa prajñāpāramitāṃ bhāvayatīti | evaṃ caran bodhisattvo mahāsattvaś carati prajñāpāramitāyām | sa hi caraṃś carāmīti nopaiti, na carāmīti nopaiti, carāmi ca na carāmi ceti nopaiti, naiva carāmi na na carāmīti nopaiti, cariṣyāmīti nopaiti, na cariṣyāmīti nopaiti, cariṣyāmi ca na cariṣyāmi ceti nopaiti, naiva cariṣyāmi na cariṣyāmīti nopaiti | tat kasya hetor nopaiti? sarvadharmā hy anupagatā anupāttāḥ | ayam ucyate sarvadharmānupādāno nāma samādhir bodhisattvasya mahāsattvasya, vipulaḥ puraskṛto ’pramāṇaniyato ’sādhāraṇaḥ sarvaśrāvakapratyekabuddhaiḥ | anenaiva samādhinā viharan bodhisattvo mahāsattvaḥ kṣipram anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyate || | (20) de (3) nas tshe dang ldan pa shā ri’i bus | tshe dang ldan pa rab ’byor la ’di skad ces smras so || tshe dang ldan pa rab ’byor yang byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po ci ltar spyod na shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod pa yin | de skad ces smras pa dang | tshe dang ldan pa rab (4) ’byor gyis tshe dang ldan pa shā ri’i bu la ’di skad ces smras so || tshe dang ldan pa shā ri’i bu gal te byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po gzugs la mi spyod | gzugs kyi mtshan ma la mi spyod | gzugs mtshan ma’o snyam du mi spyod | gzugs kyi skye ba la mi spyod | (5) gzugs kyi ’gag pa la mi spyod | gzugs kyi ’jig pa la mi spyod | gzugs stong pa’o snyam du mi spyod | bdag spyod do snyam du mi spyod | bdag byang chub sems dpa’o snyam du mi spyod | bdag byang chub sems dpa’o snyam du dmigs pa la mi spyod pa dang | de bzhin du (6) gal te tshor ba la ma yin | ’du shes la ma yin | ’du byed rnams la ma yin | gal te rnam par shes pa la mi spyod | rnam par shes pa’i mtshan ma la mi spyod | rnam par shes pa mtshan ma’o snyam du mi spyod | rnam par shes pa’i skye ba la mi spyod | rnam par shes pa’i ’gag (7) pa la mi spyod | rnam par shes pa ’jig pa la mi spyod | rnam par shes pa stong pa’o snyam du mi spyod | bdag spyod do snyam du mi spyod do || bdag byang chub sems dpa’o snyam du mi spyod | bdag byang chub sems dpa’o snyam du dmigs pa la mi spyod cing | gal te (7b1) yang de ’di snyam du gang de ltar spyod pa de ni shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod pa ste | de ni shes rab kyi pha rol tu phyin pa sgom par byed pa yin no snyam du mi sems pa ste | da ltar spyod pa’i byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po ni shes rab kyi pha rol tu phyin pa la (2) spyod pa yin no || de spyod kyang spyod do snyam du nye bar mi rtogs | mi spyod do snyam du nye bar mi rtogs | spyod kyang spyod la mi spyod kyang mi spyod do snyam du nye bar mi rtogs | spyod pa yang ma yin la mi spyod pa yang ma yin no snyam du nye bar mi rtogs | spyad par bya ba’o snyam du yang nye bar mi (3) rtogs | spyad par mi bya’o snyam du yang nye bar mi rtogs | spyad par bya ba yang yin la spyad par mi bya ba yang yin no snyam du nye bar mi rtogs | spyad par bya ba yang ma yin la spyad par mi bya ba yang ma yin pa nyid do snyam du nye bar mi rtogs so || de ci’i phyir zhe na | chos thams cad ni nye (4) bar ma rtogs shing ma zin pas so || ’di ni byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po’i ting nge ’dzin chos thams cad len pa med pa zhes bya ba ste | yangs pa mdun du byas pa tshad med par nges pa nyan thos dang rang sangs rgyas thams cad dang thun mong ma yin pa’o || ting nge (5) ’dzin ’dis gnas pa’i byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po ni myur du bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par ’tshang rgya’o || | (20) [r]ip[u]tra a ? [sa] | (20) | (20) 舍利弗謂須菩提。菩薩當云何行般若波羅蜜。須菩提言。不行色。不生色行。不觀色行。不滅色行。不空色行。 不痛痒思想生死識行。 不生識行。不觀識行。不滅識行。不空識行。不行色。不色想行。不色生行。不色觀行。不識滅行。不識空行。 亦無見亦無行。亦無見行。無行無見。亦復無行。亦無止行。如是爲無見。 何以故。一切法無所從來亦無所持。 菩薩摩訶薩一切字法不受字。是故三昧無有邊無有正。諸阿羅漢辟支佛所不能及知。 菩薩摩訶薩隨三昧者。疾得作佛 | (20) 秋露子曰。菩薩何行爲無想無得行。有善權方便而不休於明度無極。答曰。不行色。不行色占。不行色興。不行色敗。不行色滅。不行色想。不行色空。不行色非身。 痛想行識如上説不有是[師云不以有識知有此想也] 吾當得行是行。不有是此行惟爲行此道。 如是行菩薩大士爲無想無得行。爲有善權方便而不休於明度無極[不以識知有此相應於明度無極也右此章所説無想無得之行也] 又菩薩大士行明度無極。 又菩薩大士行明度無極。於此不近爲不行不近行[師云菩薩於此五陰念無所依近爲不行者謂無所行也]不行不近[菩薩意不近行亦不行不近以爲眞]亦不行[亦不行如此也]斯不否行。斯不近行。斯不近不行。斯亦不近於行不行於不近。於不行不否行。於不近[如此上謂意上事亦不離此上意矣] 秋露子曰。何故不近。善業曰。如諸法無所近無從度。 是名菩薩大士[不著行亦不斷行者爲生死斷爲泥能護此兩意是名爲特曉明度善權也]一切諸法無度之定[如十二因縁皆空如無想可近者不着不縛故無得道也]場曠趍大而無有量。一切弟子諸縁一覺所不能持。 行斯定者疾得無上正眞之道。爲無不覺乘佛聖旨。 | (20) 舍利弗語(21)須菩提。今菩薩云何行。名爲行般若波羅蜜(22)須菩提言。若菩薩不行色。不行色生不行色(23)滅。不行色壞不行色空。 不行受想行識。 不行(24)識生不行識滅。不行識壞不行識空。 是名行(25)般若波羅蜜。 See the next record 不念行般若波羅蜜。不念不行。不念行不行。亦不念非行非不行。是名行般(27)若波羅蜜。 所以者何。一切法無受故。 是名(28)菩薩諸法無受三昧廣大無量無定。一切聲(29)聞辟支佛所不能壞。 菩薩行是三昧。疾得阿(538b1)耨多羅三藐三菩提。 | (20) Sariputra: How then must a Bodhisattva course if he is to course in perfect wisdom? Subhuti: He should not course in the skandhas, nor in their sign, nor in the idea that ‘the skandhas are signs,’ nor in the production of the skandhas, in their stopping or destruction, nor in the idea that ‘the skandhas are empty,’ or ‘I course,’ or ‘I am a Bodhisattva.’ And (13) it should not occur to him, ‘he who courses thus, courses in perfect wisdom and develops it.’ He courses but he does not entertain such ideas as ‘I course,’ ‘I do not course,’ ‘I course and I do not course,’ ‘I neither course nor do I not course,’ and the same [four] with ‘I will course.’ He does not go near any dharma at all, because all dharmas are unapproachable and unappropriable. The Bodhisattva then has the concentrated insight ‘Not grasping at any dharma’ by name, vast, noble, unlimited and steady, not shared by any of the Disciples or Pratyekabuddhas. When he dwells in this concentrated insight, a Bodhisattva will quickly win the full enlightenment |
(21) buddhānubhāvena āyuṣmān subhūtiḥ sthavira evam āha - vyākṛto ’yaṃ bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ pūrvakais tathāgatair arhadbhiḥ samyaksaṃbuddhair anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau, yo ’nena samādhinā viharati | sa tam api samādhiṃ na samanupaśyati, na ca tena samādhinā manyate - ahaṃ samāhitaḥ, ahaṃ samādhiṃ samāpatsye, ahaṃ samādhiṃ samāpadye, ahaṃ samādhis amāpannaḥ, iti, evaṃ tasya sarveṇa sarvaṃ sarvathā sarvaṃ na saṃvidyate || | (21) de nas sangs rgyas kyi mthus gnas brtan tshe dang ldan pa rab ’byor gyis ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das (6) gang ting nge ’dzin ’dis gnas pa’i byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po de ni sngon gyi de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas rnams kyis bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu lung bstan pa lags so || de ni ting nge ’dzin de (7) yang yang dag par rjes su mi mthong | ting nge ’dzin ngas kyang rlom sems su mi bgyid bdag ni mnyam par bzhag pa ste | bdag ting nge ’dzin la snyoms par ’jug go || bdag ting nge ’dzin la snyoms par bzhag pa’o || bdag ting nge ’dzin la snyoms par zhugs pa’o snyam (8a1) pa de lta bu de la thams cad nas thams cad rnam pa thams cad du thams cad ma mchis so || | (21) | (21) | (21) 持佛威神。須菩提説是語。菩薩皆得阿惟越致字。前過去佛時得作佛。隨三昧 亦不見三昧。亦無有三昧想。亦不作三昧。亦不念識三昧。亦不想識坐三昧。亦不言我三昧。已隨是 法者無有疑。 | (21) 善業曰。是菩薩大士受拜於往昔如來至眞等正佛者。乃行斯定。 彼受無見。無見爲定其於定者不知吾受之[師云菩薩於定不作思想也]吾已定吾依定也。彼於是中一切不明[不以意分明之也] | (21) (b01-02)須菩提承佛威神。而作是言。若菩薩行是三昧。(b02-03:corresponding to the next passage:不念不分別是三昧。我當入是三昧。我今入我已入。無如是分別。)(b04-05)當知是菩薩已從諸佛。得受阿耨多羅三藐三菩提記。 不念不分別是三昧。我當入是三昧。我今入我已入。無如是分別。 | (21) which the Tathagatas of the past have predicted for him. But when he dwells in that concentration, he does not review it, nor think ‘I am collected,’ ‘I will enter into concentration,’ ‘I am entering into concentration,’ ‘I have entered into concentration.’ All that in each and every way does not exist for him. |
(22) evam ukte āyuṣmān śāriputra āyuṣmantaṃ subhūtim etad avocat - katamenāyuṣman subhūte samādhinā viharan bodhisattvo mahāsattvas tathāgatair arhadbhiḥ samyaksaṃbuddhair vyākriyate ’nuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau? śakyaḥ sa samādhir darśayitum? subhūtir āha - no hīdam āyuṣman śāriputra | tat kasya hetoḥ? tam api hi sa kulaputraḥ samādhiṃ na jānāti, na saṃjānīte | āyuṣmān śāriputra āha - na jānāti na saṃjānīte ity āyuṣman subhūte vadasi? āyuṣmān subhūtir āha - na jānāti na saṃjānīte ity āyuṣman śāriputra vadāmi | tat kasya hetor na jānāti na saṃjānīte? avidyamānatvena tasya samādhes taṃ samādhiṃ na jānāti na saṃjānīte | atha khalu bhagavān āyuṣmate subhūtaye sādhukāram adāt - sādhu sādhu subhūte | evam etat subhūte, evam etat | yathāpi nāma tathāgatānubhāvena te pratibhāti, tathāgatādhiṣṭhānenopadiśasi | evaṃ cātra bodhisattvena mahāsattvena śikṣitavyam | tat kasya hetoḥ? evaṃ hi śikṣamāṇo bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ śikṣate || | (22) de skad ces gsol pa dang | tshe dang ldan pa shā ri’i bus tshe dang ldan pa rab ’byor la ’di skad ces smras so || tshe dang ldan pa rab ’byor ting nge ’dzin gang gis (2) gnas na byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas rnams kyis bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu lung ston pa’i ting nge ’dzin de bstan par nus sam | rab ’byor gyis smras pa | (3) tshe dang ldan pa shā ri’i bu de ni ma yin no || de ci’i phyir zhe na | rigs kyi bu des ni ting nge ’dzin de yang mi shes yang dag par mi shes so || tshe dang ldan pa shā ri’i bus smras pa | tshe dang ldan pa rab ’byor mi shes yang dag par mi shes zhes zer ram | tshe dang ldan pa rab (4) ’byor gyis smras pa | tshe dang ldan pa shā ri’i bu mi shes yang dag par mi shes zhes zer ro || de ci’i phyir zhe na | ting nge ’dzin de med pas na mi shes yang dag par mi shes so || ting nge ’dzin de yang mi shes yang dag par mi shes so || de nas bcom ldan ’das kyis tshe dang (5) ldan pa rab ’byor la legs so || zhes bya ba byin te || See the next record. ji ltar yang khyod de bzhin gshegs pa’i mthus spobs pa dang de bzhin gshegs pa’i byin gyis brlabs kyis ston pa ni rab ’byor legs so legs so || rab ’byor de de bzhin no de de bzhin te | byang chub sems (6) dpa’ sems dpa’ chen pos ni de bzhin du ’di la bslab par bya’o || de ci’i phyir zhe na | byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po de ltar slob na shes rab kyi pha rol tu phyin pa la slob bo || | (22) | (22) | (22) 舍利弗謂須菩提。何所三昧隨行。菩薩已得阿惟越致字。前過去佛時得作佛。可得見三昧處不。須菩提言。不可得見也。舍利弗。 善男子亦不知亦不了。 舍利弗謂須菩提。(corresponding to next passage:何以故。不知不了)須菩提言。 何以故。不知不了。(corresponding to previous passage:須菩提言。)亦不得三昧。亦無有三昧。亦不得字。 佛言。善哉須菩提。 如我所説。 空身慧 作是爲諸菩薩爲隨般若波羅蜜教。 菩薩作是學爲學般若波羅蜜1也。 | (22) 秋露子曰。云何菩薩爲昔如來所説拜。當得佛者彼能見定。是定者乎[彼謂以得拜家寧能自見意定爲以定耶]答曰。不也。 . . . . . . . . | (22) 舍利弗語須菩提。菩薩所行三昧。得從諸佛受阿耨多羅三藐三菩提記。是三昧可得示不。須菩提言。不也舍利弗。 何以故。善男子。不分別是三昧。 . 所以者何。三昧性無所有故。 佛讃須菩提言。善哉善哉。 如我所説。(original order of kumalajiva translation:我説汝於(10)無諍三昧人中最爲第一。如我所説。) 我説汝於無諍三昧人中最爲第一。(Corresponding to the previous passage:如我所説。) 菩薩應如是學般若波羅蜜。 若如是學者。是名學般若波羅蜜。 | (22) (14) Sariputra: Can one show forth that concentration? Subhuti: No, Sariputra. Because that son of good family neither knows nor perceives it. Sariputra: You say that he neither knows nor perceives it? Subhuti: I do, for that concentration does not exist. The Lord: Well said, Subhuti. And thus should a Bodhisattva train therein, because then he trains in perfect wisdom. |
(23) atha khalv āyuṣmān śāriputro bhagavantam etad avocat - evaṃ śikṣamāṇo bhagavan bodhisattvo (8) mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ śikṣate? evam ukte bhagavān āyuṣmantaṃ śāriputram etad avocat - evaṃ śikṣamāṇaḥ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ śikṣate || | (23) de nas bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa shā ri’i bus ’di skad ces gsol (7) to || bcom ldan ’das byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po de ltar slob na shes rab kyi pha rol tu phyin pa la slob pa lags sam | de skad ces gsol pa dang | bcom ldan ’das kyis tshe dang ldan pa shā ri’i bu la ’di skad ces bka’ stsal to || shā ri’i bu (8b1) byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po de ltar slob na shes rab kyi pha rol tu phyin pa la slob pa yin no || | (23) | (23) | (23) 舍利弗白佛言。天中2天。菩薩學如是。爲學般若波羅蜜。 | (23) . | (23) | (23) Sariputra: When he thus trains, he trains in perfect wisdom? The Lord: When he thus trains, he trains in perfect wisdom. |
(24) evam ukte āyuṣmān śāriputro bhagavantam etad avocat - evaṃ śikṣamāṇo bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ katamasmin dharme śikṣate? evam ukte bhagavān āyuṣmantaṃ śāriputram etad avocat evaṃ śikṣamāṇaḥ śāriputra bodhisattvo mahāsattvo na kasmiṃścid dharme śikṣate | tat kasya hetoḥ? na hi te śāriputra dharmās tathā saṃvidyante yathā bālapṛthagjanā aśrutavanto ’bhiniviṣṭāḥ | āyuṣmān śāriputra āha - kathaṃ tarhi te bhagavan saṃvidyante? bhagavān āha - yathā śāriputra na saṃvidyante, tathā saṃvidyante evam avidyamānāḥ | tenocyante avidyeti | tān bālapṛthagjanā aśrutavanto ’bhiniviṣṭāḥ | tair asaṃvidyamānāḥ sarvadharmāḥ kalpitāḥ | te tān kalpayitvā dvayor antayoḥ saktāḥ tān dharmānna jānanti na paśyanti | tasmāt te ’saṃvidyamānān sarvadharmān kalpayanti | kalpayitvā dvāv antāv abhiniviśante abhiniviśya tannidānam upalambhaṃ niśrityātītān dharmān kalpayanti, anāgatān dharmān kalpayanti, pratyutpannān dharmān kalpayanti te kalpayitvā nāmarūpe ’bhiniviṣṭāḥ | tair asaṃvidyamānāḥ sarvadharmāḥ kalpitāḥ | te tān asaṃvidyamānān sarvadharmān kalpayanto yathābhūtaṃ mārgaṃ na jānanti na paśyanti | yathābhūtaṃ mārgam ajānanto ’paśyanto na niryānti traidhātukāt, na budhyante bhūtakoṭim | tena te bālā iti saṃjñāṃ gacchanti | te satyaṃ dharmaṃ na śraddhadhati | na khalu punaḥ śāriputra bodhisattvā mahāsattvā kaṃcid dharmam abhiniviśante || | (24) de skad ces bka’ stsal pa dang | bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa shā ri’i bus ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das byang chub sems dpa’ sems (2) dpa’ chen po de ltar slob na chos gang la slob pa lags | de skad ces gsol pa dang | bcom ldan ’das kyis tshe dang ldan pa shā ri’i bu la bka’ stsal pa | shā ri’i bu byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po de ltar slob pa ni chos gang la yang mi slob bo || (3) de ci’i phyir zhe na | shā ri’i bu chos de dag ni byis pa so so’i skye bo thos pa dang mi ldan pas ci ltar mngon par chags pa de bzhin du yod pa ma yin no || tshe dang ldan pa shā ri’i bus gsol pa | bcom ldan ’das ’o na de dag ci ltar mchis | bcom ldan ’das kyis (4) bka’ stsal pa | shā ri’i bu ci ltar med pa de bzhin du yang dag par yod de de ltar med pa de’i phyir ma rig pa zhes bya’o || See the previous record. de dag la byis pa so so’i skye bo thos pa dang mi ldan pa rnams mngon par chags te | de dag gis chos thams cad med pa la brtags so || de dag (5) gis de la brtags nas mtha’ gnyis la zhen pas chos de dag mi shes mi mthong ste | de’i phyir de dag med bzhin du chos thams cad la rtog go || brtags nas mtha’ gnyis la mngon par chags so || mngon par chags pa de’i gzhi dmigs pa la gnas nas (6) ’das pa’i chos la rtog go ma ’ongs pa’i chos la rtog go da ltar byung ba’i chos la rtog go || de dag gis brtags nas ming dang gzugs la mngon par zhen to || de dag gis med pa’i chos thams cad la brtags so || de dag gis med pa’i chos de dag thams cad la (7) brtags pas lam yang dag pa ji lta ba bzhin du mi shes mi mthong ngo || (09.04.2019) lam yang dag pa ji lta ba bzhin du ma shes ma mthong bas khams gsum las nges par mi ’byung yang dag pa’i mtha’ khong du mi chud de de’i phyir de dag byis pa zhes bya ba’i grangs su ’gro’o || de dag (9a1) chos bden pa la yid mi ches so || shā ri’i bu yang byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po rnams ni chos gang la yang mngon par zhen par mi byed do || de skad ces bka’ stsal pa dang | bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa shā ri’i bus ’di skad (2) ces gsol to || bcom ldan ’das byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po de ltar slob na thams cad mkhyen pa nyid la slob pa lags sam | bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | shā ri’i bu byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po de ltar slob na (3) thams cad mkhyen pa nyid la slob ste | shā ri’i bu byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po de ltar slob na chos thams cad la slob bo || shā ri’i bu byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po de ltar slob na thams cad mkhyen pa nyid la slob par ’gyur thams (4) cad mkhyen pa nyid la nye bar ’gyur thams cad mkhyen pa nyid du nges par ’byung bar ’gyur ro || de nas bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa rab ’byor gyis ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das gang zhig ’di skad du ’dri ste ci sgyu ma’i skyes bu ’di thams cad (5) mkhyen pa nyid la slob par ’gyur ram thams cad mkhyen pa nyid la nye bar ’gyur ram thams cad mkhyen pa nyid la nges par ’byung bar ’gyur ram zhes de skad du yongs su ’dri na bcom ldan ’das de la ji ltar bstan par bgyi | de skad ces gsol pa dang | bcom (6) ldan ’das kyis tshe dang ldan pa rab ’byor la ’di skad ces rab ’byor de bas na ’dir khyod nyid la dri bar bya yis khyod kyis ci nus pa de bzhin du ston ci gces bka’ stsal pa dang | bcom ldan ’das legs so zhes gsol nas tshe dang ldan pa rab ’byor bcom ldan ’das kyi (7) ltar mnyan pa dang | bcom ldan ’das kyis ’di skad ces bka’ stsal to || rab ’byor ’di ji snyam du sems sgyu ma de gzhan la gzugs de gzhan nam de bzhin du sgyu ma de gzhan la tshor ba de gzhan nam ’du shes de gzhan nam ’du byed rnams de gzhan nam | (9b1) rab ’byor de ci snyam du sems sgyu ma de gzhan la rnam par shes pa de gzhan nam | rab ’byor gyis gsol pa | bcom ldan ’das de lta ma lags te sgyu ma de gzhan la gzugs de gzhan ma lags te | bcom ldan ’das gzugs nyid sgyu ma lags so || sgyu ma nyid (2) gzugs lags so || | (24) | (24) | (24) 舍利弗問佛言。如是爲學何法。佛言。如是菩薩。爲學無所學法。 何以故。法無所逮得。莫癡如小兒學。 .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (24) . . . . . . . . . . . . . . . | (24) 舍利弗白佛言。世尊。菩薩如是學爲學何法。佛告舍利弗。菩薩如是學於法無所學。 何以故。舍利弗。是諸法不爾如凡夫所著。 如是諸法無所有故名無明。 (17)凡夫分別無明貪著無明。 墮於二邊不知不見。 (18)於無法中憶想分別貪著名色。 因貪著故。於(19)無所有法不知不見。不出不信不住。 是故墮(20)在凡夫貪著數中。 舍利弗白佛言。世尊。菩薩(21)如是學亦不學薩婆若。佛告舍利弗。菩薩如(22)是學亦不學薩婆若。 | (24) Sariputra: When he thus trains, which dharmas does he train in? The Lord: He does not train in any dharma at all. (15) Because the dharmas do not exist in such a way as foolish untaught, common people are accustomed to suppose. Sariputra: How then do they exist? The Lord: As they do not exist, so they exist. And so, since they do not exist [avidyamāna], they are called [the result of] ignorance [avidyā]. Foolish, untaught, common people have settled down in them. Although they do not exist, they have constructed all the dharmas. Having constructed them, attached to the two extremes, they do not know or see those dharmas [in their true reality]. So they construct all dharmas which yet do not exist. Having constructed them, they settle down in the two extremes. They then depend on that link as a basic fact, and construct past, future and present dharmas. After they have constructed, they settle down in name and form. They have constructed all dharmas which yet do not exist. But while they construct all dharmas which yet do not exist, they neither know nor see the path which is that which truly is. In consequence they do not go forth from the triple world, and do not wake up to the reality-limit. For that reason they come to be styled ‘fools.’ They have no faith in the true dharma. But a Bodhisattva does not settle down in any dharma. |
(25) evam ukte āyuṣmān śāriputro bhagavantam etad avocat - evaṃ śikṣamāṇo bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ sarvajñatāyāṃ śikṣate? bhagavān āha - evaṃ śikṣamāṇaḥ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ sarvajñatāyām api na śikṣate | evaṃ śikṣamāṇaḥ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ sarvadharmeṣu śikṣate | evaṃ śikṣamāṇaḥ śāriputra bodhisattvo mahāsattvaḥ sarvajñatāyāṃ śikṣate, sarvajñatāyā āsannībhavati, sarvajñatāyāṃ niryāsyati || | (25) bcom ldan ’das de bzhin du sgyu ma de gzhan la tshor ba de gzhan dang ’du shes de gzhan dang ’du byed rnams de gzhan yang ma lags te | bcom ldan ’das tshor ba dang ’du shes dang ’du byed rnams nyid sgyu ma lags so || sgyu ma nyid tshor ba (3) dang ’du shes dang ’du byed rnams lags so || bcom ldan ’das sgyu ma de gzhan la rnam par shes pa de gzhan yang ma lags te | bcom ldan ’das rnam par shes pa nyid sgyu ma lags so sgyu ma nyid rnam paRa shes pa lags so || | (25) | (25) | (25) .. .. .. | (25) . . . | (25) 如是學亦名學薩婆若。(23)成就薩婆若。 須菩提白佛言。世尊。若有問幻(24)人學薩婆若當成就薩婆若不。世尊。我當云(25)何答。須菩提。我還問 | (25) Sariputra: When he trains thus, is a Bodhisattva trained in all-knowledge? The Lord: When he thus trains himself, a Bodhisattva is not even trained in all-knowledge, and yet he is trained in all dharmas. (16) When he thus trains himself, a Bodhisattva is trained in all-knowledge, comes near to it, goes forth to it. |
(26) atha khalv āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat - yo bhagavan evaṃ paripṛcchet - kim ayaṃ māyāpuruṣāḥ sarvajñatāyāṃ śikṣiṣyate, sarvajñatāyā āsannībhaviṣyati, sarvajñatāyāṃ niryāsyatīti? tasya bhagavan evaṃ paripṛcchataḥ kathaṃ nirdeṣṭavyaṃ syāt? evam ukte bhagavān āyuṣmantaṃ subhūtim etad avocat - tena hi subhūte tvām evātra pratiprakṣyāmi | yathā te kṣamate, tathā vyākuryāḥ | sādhu bhagavann ity āyuṣmān subhūtir bhagavataḥ pratyaśrauṣīt | bhagavān etad avocat - tat kiṃ manyase subhūte anyā sā māyā, anyattadrūpam, anyā sā māyā, anyā sā vedanā | anyā sā saṃjñā, anye te saṃskārāḥ | anyā sā māyā, anyattadvijñānam? subhūtir āha - na hy etad bhagavan | na hi bhagavan anyā sā māyā anyattadrūpam | rūpam eva bhagavan māyā, māyaiva rūpam | na hi bhagavan anyā sā māyā anyā sā vedanā, anyā sā saṃjñā anye te saṃskārāḥ | vedanā saṃjñā (9) saṃskārā eva bhagavan māyā, māyaiva vedanāsaṃjñāsaṃskārāḥ | na bhagavan anyā sā māyā anyattadvijñānam | vijñānam eva bhagavan māyā, māyaiva vijñānam || | (26) bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | (4) rab ’byor ’di ci snyam du sems | nye bar len pa’i phung po lnga po ’di rnams la ’di lta ste byang chub sems dpa’ zhes bya ba’i ’du shes dang kun shes pa dang rnam par rig pa dang tha snyad ’di yin nam | de skad ces bka’ stsal pa dang | bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa (5) rab ’byor gyis ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das de de bzhin te bde bar gshegs pa de de bzhin no || bcom ldan ’das byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po shes rab kyi pha rol tu phyin pa la slob pa des ni sgyu ma’i skyes bu ltar bla na med pa yang dag par (6) rdzogs pa’i byang chub la bslab par bgyi’o || de ci’i slad du zhe na | bcom ldan ’das ’di lta ste nye bar len pa’i phung po lnga po de dag nyid sgyu ma’i skyes bur gzung bar bgyi’o || de ci’i slad du zhe na | bcom ldan ’das ’di ltar bcom ldan ’das kyis gzugs ni sgyu ma lta bur (7) gsungs te | gzugs gang lags pa de yang dbang po drug dang phung po lnga po de dag lags so || bcom ldan ’das ’di ltar bcom ldan ’das kyis tshor ba dang ’du shes dang ’du byed rnams sgyu ma lta bur gsungs shing bcom ldan ’das ’di ltar bcom ldan ’das kyis (10a1) rnam par shes pa yang sgyu ma lta bur gsungs te | bcom ldan ’das rnam par shes pa gang lags pa de yang dbang po drug dang phung po lnga po de dag lags so || bcom ldan ’das theg pa la gsar du zhugs pa’i byang chub sems dpa’ sems dpa’ (2) chen po rnams bstan pa ’di thos na dngang zhing kun tu skrag la kun tu skrag pa dang ldan par mi ’gyur ram | bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | rab ’byor gal te theg pa la gsar du zhugs pa’i byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po rnams sdig pa’i grogs po’i (3) lag tu song bar gyur na ni | dngang zhing kun tu skrag la kun tu skrag pa dang ldan par ’gyur ro || rab ’byor gal te theg pa la gsar du zhugs pa’i byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po dge ba’i bshes gnyen gyi lag tu song bar gyur na ni mi dngang kun tu mi skrag (4) kun tu skrag pa dang ldan par mi ’gyur ro || de skad ces bka’ stsal pa dang | bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa rab ’byor gyis ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das yang byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po’i dge ba’i bshes gnyen (5) gang rnams lags par rig par bgyi | bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | gang de dag la pha rol tu phyin pa rnams ’doms shing rjes su ston pa rnams dang | gang de dag la bdud kyi las rnams nye bar ston pa ste | bdud kyi nyes pa ni ’di lta bur rig par (6) bya | bdud kyi nyes pa ni ’di dag yin | bdud kyi las ni ’di dag yin par rig par bya | bdud kyi las ’di dag khyed kyis rtogs nas spang bar bya’o zhes bya ba ste | rab ’byor ’di dag ni byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po go cha chen po bgos pa theg pa chen (7) po la yang dag par zhugs pa theg pa chen po la yang dag par gnas pa’i dge ba’i bshes gnyen rnams su rig par bya’o || de skad ces bka’ stsal pa dang | bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa rab ’byor gyis ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das kyis (10b1) gang ’di skad du rab ’byor ’di dag ni byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po go cha chen po bgos pa theg pa chen po la yang dag par zhugs pa theg pa chen po la yang dag par gnas pa’i dge ba’i bshes gnyen rnams su rig par bya’o zhes bka’ stsal pa dang | (2) bcom ldan ’das gang yang byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po zhes bka’ stsal pa de la byang chub sems dpa’ zhes bgyi ba’i gzhi’i don gang lags | de skad ces gsol pa dang | bcom ldan ’das kyis tshe dang ldan pa rab ’byor la ’di skad ces bka’ (3) stsal to || | (26) | (26) | (26) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (26) . . . . . . . . . . . . | (26) 汝隨意答。 於意云何。(26)幻異色色異幻。幻異受想行識耶。 須菩提言 (27)幻不異色色不異幻。 幻即是色色即是幻。 幻(28)不異受想行識。 識不異幻。 幻即是識識即是(29)幻。 須菩提。於意云何。五受陰名爲菩薩不。如(538c1)是世尊。 | (26) Subhuti: If, O Lord, someone should ask, - ‘Will this illusory man be trained in all-knowledge, will he come near it, will he go forth to it?’ – How should one explain it? The Lord: I will ask you a counter-question which you may answer as best you can. Subhuti: Well said, O Lord. And the Venerable Subhuti listened to the Lord. The Lord: What do you think, Subhuti, is form, etc., one thing, and illusion another? Subhuti: No Lord. Because it is not so that illusion is one thing, and form, etc., another; the very form is illusion, the very illusion is form. |
(27) bhagavān āha - tat kiṃ manyase subhūte atraiṣāṃ saṃjñā samajñā prajñaptir vyavahāraḥ pañcasūpādānaskandheṣu yad uta bodhisattva iti? evam ukte āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat - evam etad bhagavan, evam etat sugata | tena hi bhagavan bodhisattvena mahāsattvena prajñapāramitāyāṃ śikṣamāṇena māyāpuruṣeṇeva śikṣitavyaṃ bhavaty anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau | tat kasya hetoḥ? sa eva hi bhagavan māyāpuruṣo dhārayitavyo yad uta pañcopādānaskandhāḥ | tat kasya hetoḥ? tathā hi bhagavan māyopamaṃ rūpamuktaṃ bhagavatā | yac ca rūpaṃ tatṣaḍindriyaṃ te pañca skandhāḥ | tathā hi bhagavan māyopamā vedanāsaṃjñāsaṃskāroktāḥ | tathā hi bhagavan māyopamaṃ vijñānamuktaṃ bhagavatā | yac ca vijñānaṃ tatṣaḍindriyaṃ te pañca skandhāḥ | mā bhagavan navayānasaṃprasthitā bodhisattvā mahāsattvā imaṃ nirdeśaṃ śrutvotrasiṣuḥ saṃtrasiṣuḥ saṃtrāsam āpatsyante | bhagavān āha - yadi subhūte navayānasaṃprasthitā bodhisattvā mahāsattvāḥ pāpamitrahastagatā bhaviṣyanti, utrasiṣyanti saṃtrasiṣyanti saṃtrāsam āpatsyante | atha cetsubhūte navayānasaṃprasthitā bodhisattvā mahāsattvāḥ kalyāṇamitrahastagatā bhaviṣyanti, notrasiṣyanti na saṃtrasiṣyanti na saṃtrāsam āpatsyante || | (27) rab ’byor byang chub sems dpa’i gzhi’i don ni gzhi’i don med pa yin no || de ci’i phyir zhe na | rab ’byor byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po ni chos thams cad kyi chags pa med pa la slob bo || rab ’byor byang chub sems dpa’ sems (4) dpa’ chen po ni chos thams cad rjes su rtogs pa’i don du chags pa med pa na bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par ’chang rgya ste | rab ’byor byang chub don du gnyer bas na byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po zhes bya’o || (5) rab ’byor gyis gsol pa | bcom ldan ’das kyis gang yang ’di skad du byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po zhes bka’ stsal pa | bcom ldan ’das rgyu ci’i slad du byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po zhes bgyi | bcom ldan ’das kyis bka’ (6) stsal pa | sems can gyi phung po chen po dang sems can gyi ris chen po’i mchog nyid du bya’o snyam pa ste don des na byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po zhes bya’o || de nas bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa shā ri’i bus ’di skad ces gsol to || bcom ldan (7) ’das bdag kyang don gang gi slad du byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po zhes bgyi bar spobs so || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | shā ri’i bu de de’i dus la bab par shes na spobs par gyis shig | tshe dang ldan pa shā ri’i bus gsol pa | bdag tu (11a1) lta ba dang sems can du lta ba dang | srog tu lta ba dang | gang zag tu lta ba dang ’byung bar lta ba dang ’jig par lta ba dang chad par lta ba dang rtag par lta ba dang rang gi lus la lta ba chen po ’di lta bu la sogs pa’i lta ba de dag spang ba’i slad du chos (2) bstan to snyam ste | don des na byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po zhes bgyi’o || de nas bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa rab ’byor gyis ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das bdag kyang don gang gi slad du byang chub sems dpa’ sems (3) dpa’ chen po zhes bgyi bar spobs so || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | rab ’byor de’i dus la bab par shes na spobs par gyis shig | rab ’byor gyis gsol pa | bcom ldan ’das byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po zhes bgyi ba ni | (4) bcom ldan ’das de byang chub kyi sems thams cad mkhyen pa’i sems zag pa med pa’i sems mnyam pa med pa’i sems mi mnyam pa dang mnyam pa’i sems nyan thos dang rang sangs rgyas thams cad dang thun mong ma lags pa’i sems gang lags pa’i sems de la yang ma chags (5) yongs su ma zin to || de ci’i slad du zhe na | ’di ltar thams cad mkhyen pa’i sems de ni zag pa ma mchis pa yongs su ma zin pa’o || | (27) | (27) | (27) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (27) . . . . . . . . . . . | (27) 佛告須菩提。菩薩學阿耨多羅三藐三(2)菩提。當如幻人學。 何以故。當知五陰即是幻(3)人。 所以者何。説色如幻。 説受想行識如幻。 (4)識是六情五陰。 世尊。新發意菩薩聞是説者(5)將無驚怖退沒耶。 佛告須菩提。若新發意菩(6)薩隨惡知識。則驚怖退沒。 若隨善知識聞是(7)説者。則無驚怖沒退。 須菩提言。世尊。何等(8)是菩薩惡知識。佛言。教令遠離般若波羅蜜。(9)使不樂菩提。又教令學取相分別嚴飾文頌。(10)又教學雜聲聞辟支佛經法。又與作魔事因(11)縁。是名菩薩惡知識。 | (27) The Lord: What do you think, Subhuti, is that notion ‘Bodhisattva,’ that denomination, that concept, that conventional expression, - in the five grasping skandhas? Subhuti: Yes, it is. Because a Bodhisattva who trains himself in perfect wisdom should train himself like an illusory man for full enlightenment. (17) For one should bear in mind that the five grasping aggregates are like an illusory man. Because the Lord has said that form is like an illusion. And what is true of form, is true also of the six sense organs, and of the five [grasping] aggregates. Subhuti: Will not Bodhisattvas who have newly set out in the vehicle tremble when they hear this exposition? The Lord: They will tremble if they get into the hands of bad friends, but not if they get into the hands of good friends. |
(28) evam ukte āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat - kāni punar bhagavan bodhisattvasya mahāsattvasya kalyāṇamitrāṇi veditavyāni? bhagavān āha - ya enaṃ pāramitāsu avavadanti anuśāsati | ye ’smai mārakarmāṇy upadiśanti | evaṃ māradoṣā boddhavyāḥ - ime māradoṣāḥ | evaṃ mārakarmāṇi boddhavyāni - imāni mārakarmāṇi | tāni tvayā buddhvā vivarjayitavyānīti | imāni subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāsaṃnāhasaṃnaddhasya mahāyānasaṃprasthitasya mahāyānasamārūḍhasya kalyāṇamitrāṇi veditavyāni | | (28) de ni thams cad mkhyen pa’i sems zag pa ma mchis shing yongs su ma zin pa gang lags pa’i sems de la yang ma chags shing yongs su ma (6) zin te don des na byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po zhes bgyi ba’i grangs su mchi’o || de nas tshe dang ldan pa shā ri’i bus tshe dang ldan pa rab ’byor la ’di skad ces smras so || tshe dang ldan pa rab ’byor ci’i rgyus sems de la yang ma chags shing yongs su ma zin | rab ’byor (11a.7) gyis smras pa | tshe dang ldan pa shā ri’i bu sems med pa’i phyir sems de la yang ma chags shing yongs su ma zin to || shā ri’i bus smras pa | tshe dang ldan pa rab ’byor yang ci sems gang sems med pa’i sems de yod dam | rab ’byor gyis smras pa | tshe dang ldan pa shā ri’i bu yang ci sems (11b1) med pa de yod pa’am med pa yod pa’am dmigs par ’gyur ram | shā ri’i bus smras pa | tshe dang ldan pa rab ’byor de ni ma yin no || rab ’byor gyis smras pa | tshe dang ldan pa shā ri’i bu gal te sems med pa de la gang yod pa’am med pa med cing mi dmigs na | tshe dang ldan (2) pa shā ri’i bu de ji ltar ’di skad du sems gang sems med pa’i sems de yod dam zhes zer | shā ri’i bus smras pa | tshe dang ldan pa rab ’byor ltar yang khyod bcom ldan ’das kyis nyon mongs pa med pa la gnas pa’i mchog tu gsungs pa ltar ston pa lags so legs so || de nas bcom ldan (3) ’das la tshe dang ldan pa gang po byams ma’i bus ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das sems dpa’ chen po sems dpa’ chen po zhes bgyi ba gang lags pa ’di ni sems dpa’ de go cha chen po bgos pa | sems dpa’ de theg pa chen po la yang dag par zhugs pa theg pa chen po la yang (4) dag par gnas pa lags te | de’i slad du sems dpa’ chen po sems dpa’ chen po zhes bgyi ba’i grangs su mchi’o || de nas bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa rab ’byor gyis ’di skad ces gsol to || | (28) | (28) | (28) .. .. .. .. .. .. | (28) . . . . . . | (28) 世尊。何等爲菩薩善知(12)識。若教令學般若波羅蜜。 爲説魔事説魔過(13)惡。 令知魔事魔過惡已。 教令遠離。 須菩提。是(14)名發大乘心大莊嚴菩薩摩訶薩善知識。 | (28) Subhuti: Who then are a Bodhisattva’s good friends? The Lord: Those who instruct and admonish him in the perfections. Those who point out to him the deeds of Mara, saying ‘this is how the faults and deeds of Mara should be recognized. These are the faults and deeds of Mara. You should get rid of them after you have recognized them.’ These should be known as the good friends of a Bodhisattva, a great being, who is armed with the great armour, who has set out in the great vehicle, who has mounted on the great vehicle. (18,1) |
(29) evam ukte āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat - yad bhagavān evam āha - imāni subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya mahāsaṃnāhasaṃnaddhasya mahāyānasaṃprasthitasya mahāyānasamārūḍhasya kalyāṇamitrāṇi veditavyānīti | yac ca bodhisattvo mahāsattva iti bhagavann ucyate, tatra bodhisattva iti bhagavan kaḥ padārtha? evam ukte bhagavān āyuṣmantaṃ subhūtim etad avocat - apadārthaḥ subhūte bodhisattvapadārthaḥ | tat kasya hetoḥ? sarvadharmāṇāṃ hi subhūte bodhisattvo mahāsattvo ’saktatāyāṃ śikṣate | sarvadharmāṇāṃ hi subhūte bodhisattvo mahāsattvo ’nubodhanārthenāsaktatāyām anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyate | bodhyarthena tu subhūte bodhisattvo mahāsattva ity ucyate | | (29) bcom ldan ’das go cha chen po bgos pa go cha chen po bgos pa zhes bgyi ba ’di (5) gsungs na | bcom ldan ’das ci tsam gyis na byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po go cha chen po bgos pa lags | bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | rab ’byor ’di la byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po ’di snyam du bdag gis sems can gzhal du med pa yongs su (6) mya ngan las bzla bar bya’o bdag gis sems can grangs med pa yongs su mya ngan las bzla’o snyam la | gang gis gang yongs su mya ngan las bzlas pa’i sems can de dag kyang yod pa ma yin no snyam ste | des sems can de snyed pa de dag yongs su mya ngan las zlo bar byed la gang (7) yongs su mya ngan las bzlas pa dang gang gis yongs su mya ngan las bzlas pa’i sems can yang ’ga’ yang yod pa ma yin no || de ci’i phyir zhe na | rab ’byor sgyu ma’i chos nyid nye bar bzung na chas rnams kyi chos nyid ’di yin pa’i phyir ro || rab ’byor dper na sgyu ma byed pa mkhas pa (12a1) ’am sgyu ma byed pa’i nye gnas kyis lam po che’i bzhi mdor skye bo’i tshogs chen po mngon par sprul te mngon par sprul nas skye bo’i tshogs chen po de mi snang bar byas na | rab ’byor de ji snyam du sems | de la yang gang gis gang yang bsad pa’am shi ba ’am bshig (2) pa’am mi snang bar byas pa yod dam | rab ’byor gyis gsol pa bcom ldan ’das de ni ma mchis so || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | rab ’byor de bzhin du byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos sems can gzhal du med grangs med pa rnams yongs su mya ngan (3) las zlo bar byed de gang yongs su mya ngan las bzlas pa dang gang gis yongs su mya ngan las bzlas par ’gyur ba’i sems can yang ’ga’ zhig yod pa ma yin no || gal te byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po bstan pa ’di lta bu ’di thos nas mi dngang kun tu mi skrag kun tu (4) skrag pa dang ldan par mi ’gyur na | ’di tsam gyis rab ’byor byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po de go cha chen po bgos par rig par bya’o || de nas bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa rab ’byor gyis ’di skad ces gsol to || | (29) | (29) | (29) .. .. .. .. .. .. | (29) . . . . . . | (29) 須(15)菩提白佛言。 世尊。所言菩薩。菩薩有何義。佛(16)告須菩提。 爲學一切法無障礙。 亦如實知一切(17)法。 是名菩薩義。 | (29) 3. The meaning of ‘Bodhisattva’ Subhuti: With regard to what the Lord has said, in speaking of ‘Bodhisattva,’ – what is meant by the word ‘Bodhisattva’? The Lord: Nothing real is meant by the word ‘Bodhisattva.’ Because a Bodhisattva trains himself in non-attachment to all dharmas. For the Bodhisattva, the great being, awakes in non-attachment to full enlightenment in the sense that he understands all dharmas. Because he has enlightenment as this aim, an ‘enlightenment-being’ [Bodhisattva], a great being, is so called. |
(30) subhūtir āha - yat punar bhagavān evam āha - bodhisattvo mahāsattva iti, kena kāraṇena bhagavan bodhisattvo mahāsattva ity ucyate? bhagavān āha - mahataḥ sattvarāśer mahataḥ sattvanikāyasyāgratāṃ kārayiṣyati, tenārthena bodhisattvo mahāsattva ity ucyate || | (30) bcom ldan ’das kye ma bcom ldan (5) ’das kyis ji ltar gsungs pa’i don bdag gis ’tshal ba de ltar na bcom ldan ’das byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po ’di ni go cha ma mchis pa bgos pa lags par rig par bgyi’o || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | rab ’byor de de bzhin te byang chub sems (6) dpa’ sems dpa’ chen po ’di ni go cha med par bgos par rig par bya’o || | (30) | (30) | (30) .. .. | (30) . . | (30) 須菩提白佛言。世尊。若知一(18)切法名爲菩薩義。復以何義。名爲摩訶薩。佛(19)言。當爲大衆作上首。名爲摩訶薩義。 | (30) 4. The meaning of ‘great being’ Subhuti: Again, when the Lord speaks of a Bodhisattva as ‘a great being,’ – for what reason is a Bodhisattva called a ‘great being’? The Lord: A Bodhisattva is called ‘a great being’ in the sense that he will cause a great mass and collection of beings to achieve the highest. |
(31) atha khalv āyuṣmān śāriputro bhagavantam etad avocat - mamāpi bhagavan pratibhāti yenārthena bodhisattvo mahāsattva ity ucyate | bhagavān āha - pratibhātu te śāriputra yasyedānīṃ kālaṃ manyase | āyuṣmān śāriputra āha - mahatyā ātmadṛṣṭyāḥ sattvadṛṣṭyāḥ jīvadṛṣṭyāḥ pudgaladṛṣṭyāḥ (10) bhavadṛṣṭyāḥ vibhavadṛṣṭyāḥ ucchedadṛṣṭyāḥ śāśvatadṛṣṭyāḥ svakāyadṛṣṭyāḥ, etāsām evam ādyānāṃ dṛṣṭīnāṃ prahāṇāya dharmaṃ deśayiṣyatīti, tenārthena bodhisattvo mahāsattva ity ucyate | atha khalv āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat - mamāpi bhagavan pratibhāti yenārthena bodhisattvo mahāsattva ity ucyate | bhagavān āha - pratibhātu te subhūte yasyedānīṃ kālaṃ manyase | subhūtir āha - bodhisattvo mahāsattva iti bhagavann ucyate | yad api tad bhagavan bodhicittaṃ sarvajñatācittam anāsravaṃ cittam asamaṃ cittaṃ asamasamaṃ cittam asādhāraṇaṃ sarvaśrāvakapratyekabuddhaiḥ, tatrāpi citte asakto ’paryāpannaḥ | tat kasya hetoḥ? tathā hi tatsarvajñatācittam anāsravam aparyāpannaṃ tat, yad api tatsarvajñatācittam anāsravam aparyāpannam | tatrāpi citte asakto ’paryāpannaḥ | tenārthena bodhisattvo mahāsattva iti saṃkhyāṃ gacchati || | (31) de ci’i phyir zhe na | rab ’byor thams cad mkhyen pa nyid ni ma byas pa rnamaka par ma bsgyur ba mngon par ’dus ma byas pa’o || sems can gang dag gi don du go cha ’di bgos pa’i sems can de dag kyang (7) ma byas pa rnam par ma bsgyur ba mngon pas ’dus ma byas pa’o || de skad ces bka’ stsal pa dang bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa rab ’byor gyis ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das de de bzhin no bde bar gshegs pa de de bzhin no || de ci’i slad du zhe na | (12b1) bcom ldan ’das ’di ltar gzugs ni ma bcings ma grol ba’o || de bzhin du tshor ba dang ’du shes dang ’du byed rnams dang bcom ldan ’das ’di ltar rnam par shes pa ni ma bcings ma grol ba’o || bcom ldan ’das gzugs kyi de bzhin nyid kyang ma bcings ma (2) grol ba’o || de bzhin du tshor ba’i de bzhin nyid dang ’du shes kyi de bzhin nyid dang ’du byed rnams kyi de bzhin nyid dang bcom ldan ’das rnam par shes pa’i de bzhin nyid kyang ma bcings ma grol ba’o || de nas tshe dang ldan pa gang po byams ma’i bus tshe dang ldan pa rab ’byor (3) la ’di skad ces smras so || tshe dang ldan pa rab ’byor gzugs ma bcings ma grol ba zhes zer ram | de bzhin du tshor ba dang ’du shes dang ’du byed rnams dang tshe dang ldan pa rab ’byor rnam par shes pa ma bcings ma grol ba zhes zer ram | tshe dang ldan pa rab ’byor (4) gzugs kyi de bzhin nyid kyang ma bcings ma grol ba zhes zer ram | de bzhin du tshor ba’i de bzhin nyid dang ’du shes kyi de bzhin nyid dang ’du byed rnams kyi de bzhin nyid dang tshe dang ldan pa rab ’byor rnam par shes pa’i de bzhin nyid kyang ma bcings ma grol ba zhes zer ram | (5) tshe dang ldan pa rab ’byor ’on te gzugs gang ma bcings ma grol ba zhes zer ba’i gzug de gang yin | de bzhin du tshor ba de gang yin ’du shes de gang yin ’du byed rnams de gang yin tshe dang ldan pa rab ’byor rnam par shes pa yang ma bcings ma grol ba zhes zer ba’i rnam par (6) shes pa de gang yin | tshe dang ldan pa rab ’byor gzugs kyi de bzhin nyid ma bcings ma grol ba zhes zer ba’i gzugs kyi de bzhin nyid de gang yin | de bzhin du tshor ba’i de bzhin nyid dang | ’du shes kyi de bzhin nyid dang ’du byed rnams kyi de bzhin nyid de gang yin | (7) tshe dang ldan pa rab ’byor rnam par shes pa’i de bzhin nyid ma bcings ma grol ba zhes zer ba’i rnam par shes pa’i de bzhin nyid de de gang yin | de skad ces smras pa dang | tshe dang ldan pa rab ’byor gyis tshe dang ldan pa gang po byams ma’i bu la ’di skad ces smas so || | (31) | (31) | (31) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (31) . . . . . . . . . . | (31) 舍利弗(20)白佛言。世尊。我亦樂説所以爲摩訶薩義。 佛(21)言。樂説便説。 舍利弗白佛言。世尊。菩薩爲斷(22)我見衆生見壽者見人見有見無見斷見常(23)見等而爲説法。是名摩訶薩義。 於是中心無(24)所著。 亦名摩訶薩義。 | (31) Sariputra: It is clear also to me in what sense a Bodhisattva is called a ‘great being.’ (19,1) The Lord: Then make it clear what you think now! Sariputra: A Bodhisattva is called a ‘great being’ in the sense that he will demonstrate dharma so that the great errors should be forsaken, - such erroneous views as the assumption of a self, a being, a living soul, a person, of becoming, of not-becoming, of annihilation, of eternity, of individuality, etc. Subhuti: It is clear also to me in what sense a Bodhisattva is called a ‘great being.’ The Lord: Then make it clear what you think now! Subhuti: A Bodhisattva is called a ‘great being,’ if he remains unattached to, and uninvolved in, the thought of enlightenment, the thought of all-knowledge, the thought without outflows, the unequalled thought, the thought which equals the unequalled, unshared by any of the Disciples or Pratyekabuddhas. Because that thought of all-knowledge is [itself] without outflows, and unincluded [in the empirical world]. And in respect of that thought of all-knowledge, which is without outflows and unincluded, he remains unattached and uninvolved. In that sense does a Bodhisattva come to be styled a ‘great being.’ |
(32) atha khalv āyuṣmān śāriputra āyuṣmantaṃ subhūtim etad avocat - kena kāraṇena āyuṣman subhūte tatrāpi citte asakto ’paryāpannaḥ? subhūtir āha - acittatvād āyuṣman śāriputra tatrāpi citte asakto ’paryāpannaḥ || | (32) tshe dang ldan (13a1) pa gang po gang gi tshe sgyu ma’i skyes bu’i gzugs gang yin pa de ni ma bcings ma grol ba’o || | (32) | (32) | (32) .. | (32) . | (32) 舍利弗問須菩提。何故(25)於是中心無所著。須菩提言。無心故於是中(26)心無所著。 | (32) Sariputra: For what reason is he unattached even to that thought, and uninvolved in it? Subhuti: Because it is no thought. |
(33) śāriputra āha - kiṃ punar āyuṣman subhūte asti tac cittaṃ yac cittam acittam? subhūtir āha - kiṃ punar āyuṣman śāriputra tatrācittatāyām astitā vā nāstitā vā vidyate vopalabhyate vā? śāriputra āha - no hīdam āyuṣman subhūte | subhūtir āha - tad yadi āyuṣman śāriputra tatrācittatāyām astitā vā nāstitā vā na vidyate vā nopalabhyate vā, tat katham āyuṣmān śāriputra evam āha - asti tac cittaṃ yac cittam acittam iti? śāriputra āha - sādhu sādhu āyuṣman subhūte | yathāpi nāma tvaṃ bhagavatā araṇāvihāriṇāmagratāyāṃ nirdiṣṭo nirdiśasi || | (33) de bzhin du sgyu ma’i skyes bu’i tshong pa gang yin pa dang | sgyu ma’i skyes bu’i ’du shes gang yin pa dang | sgyu ma’i skyes bu’i ’du byed rnams gang yin pa dang | (2) tshe dang ldan pa gang po gang gi tshe sgyu ma’i skyes bu’i rnam par shes pa gang yin pa de ni ma bcings ma grol ba’o || tshe dang ldan pa gang ’o sgyu ma’i skyes bu’i gzugs kyi de bzhin nyid gang yin pa de ni ma bcings ma grol ba’o || de bzhin du sgyu ma’i skyes bu’i tshor ba’i de (3) bzhin nyid dang ’du shes kyi de bzhin nyid dang ’du byed rnams kyi de bzhin nyid gang yin pa dang tshe dang ldan pa gang po sgyu ma’i skyes bu’i rnam par shes pa’i de bzhin nyid gang yin pa de ni ma bcings ma grol ba’o || | (33) | (33) | (33) .. .. .. | (33) . . . | (33) | (33) Sariputra: Is that thought, which is no thought, something which is? (20) Subhuti: Does there exist, or can one apprehend, in this state of absence of thought either a ‘there is’ or a ‘there is not’? Sariputra: No, not that. Subhuti: How then can the Venerable Sariputra say, ‘is that thought, which is no thought, something which is’? Sariputra: Well do you expound this, you whom the Lord has announced as the foremost of those who dwell in Peace. |
(34) atha khalv āyuṣmān pūrṇo maitrāyaṇīputro bhagavantam etad avocat - mahāsattvo mahāsattva iti yad idaṃ bhagavann ucyate, mahāsaṃnāhasaṃnaddhaḥ sa sattvaḥ | mahāyānasaṃprasthito mahāyānasamārūḍhaś ca sa sattvaḥ | tasmāt sa mahāsattvo mahāsattva iti saṃkhyāṃ gacchati || | (34) de ci’i slad du zhe na | yang dag pa ma yin pas na ma bcings ma (4) grol ba’o || de ban pas na ma bcings ma grol ba’o || ma skyes pas nam bcings ma grol ba ste | ’di dag ni byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po’i go cha chen po bgos pa theg pa chen po la yang dag par zhugs pa theg pa chen po la yang dag par gnas pa’i go cha (5) chen po go cha med pa’o || | (34) | (34) | (34) .. .. .. | (34) . . . | (34) 富樓那彌多羅尼子白佛言。 世尊。(27)菩薩發大莊嚴乘大乘故。 是名摩訶薩義。 | (34) Thereupon the Venerable Purna, son of Maitrayani, said to the Lord: ‘Great being,’ one who is so called, armed with the great armour is that being, he sets out in the great vehicle, is mounted on the great vehicle. That is why he comes to be styled a ‘great being.’ |
(35) atha khalv āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat - mahāsaṃnāhasaṃnaddho mahāyānasaṃnaddha iti yad idaṃ bhagavann ucyate, kiyatā bhagavan bodhisattvo mahāsattvo mahāsaṃnāhasaṃnaddho bhavati? bhagavān āha - iha subhūte bodhisattvasya mahāsattvasyaivaṃ bhavati - aprameyā mayā sattvāḥ parinirvāpayitavyā iti | asaṃkhyeyā mayā sattvāḥ parinirvāpayitavyā iti | na ca te santi yairye parinirvāpayitavyā iti | sa tāṃs tāvataḥ sattvān parinirvāpayati | na ca sa kaścit sattvo yaḥ parinirvṛto yena ca parinirvāpito bhavati | tat kasya hetoḥ? dharmataiṣā subhūte dharmāṇāṃ māyādharmatām upādāya syāt | yathāpi nāma subhūte dakṣo māyākaro vā māyākārāntevāsī vā caturmahāpathe mahāntaṃ janakāyam abhinirmimīte | abhinirmāya tasyaiva mahato janakāyasyāntardhānaṃ kuryāt | tat kiṃ manyase subhūte api nu tatra kenacit kaścid dhato vā mṛto vā nāśito vā antarhito vā? subhūtir āha - no hīdaṃ bhagavan | bhagavān āha - evam eva subhūte bodhisattvo (11) mahāsattvo ’prameyān asaṃkhyeyān sattvān parinirvāpayati | na ca sa kaścit sattvo yaḥ parinirvṛto yena ca parinirvāpito bhavati | saced bodhisattvo mahāsattva imaṃ nirdeśam evaṃ nirdiśyamānaṃ śrutvā notrasyati na saṃtrasyati na saṃtrāsam āpadyate, iyatā ayaṃ subhūte bodhisattvo mahāsattvo mahāsaṃnāhasaṃnaddho veditavyaḥ || | (35) de skad ces smras pa dang | tshe dang ldan pa gang po byams ma’i bu cang mi smra bar gyur to || de nas bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa rab ’byor gyis ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das de ltar byang chub sems dpa’ sems dpa’ (6) chen po go cha chen po bgos par gyur pa theg pa chen po la yang dag par zhugs shing theg pa chen po la yang dag par gnas par ’gyur ba’i theg pa chen po de ni gang lags | theg pa chen po de la ji ltar yang dag par zhugs par rig par bgyi ba ’am | theg pa chen po des (7) gang nas nges par ’byung bar ’gyur ba ’am theg pa chen po de la gang gis yang dag par zhugs pa’am | theg pa chen po des gang du gnas par ’gyur ba’am | theg pa chen po des gang zhig nges par ’byung bar ’gyur | de skad ces gsol pa dang | bcom (13b1) ldan ’das kyis tshe dang ldan pa rab ’byor la ’di skad ces bka’ stsal to || rab ’byor theg pa chen po zhes bya ba ’di ni gzhal du med pa’i tshig bla dgas so || rab ’byor gzhal du med pa zhes bya ba ’di ni tshad med pa’i phyir ro || rab ’byor gang yang ’di skad du (2) theg pa chen po de la ji ltar yang dag par zhugs par rig par bgyi ba’am | theg pa chen po des gang nas nges par ’byung bar ’gyur ba’am | theg pa chen po de la gang gis yang dag par zhugs pa ’am | theg pa chen po des gang du gnas par ’gyur ba’am | (3) theg pa chen po des gang zhig nges par ’byung bar ’gyur zhes zer ba ni | pha rol tu phyin pa rnams kyi sgo nas yang dag par zhugs nas | khams gsum nas nges par ’byung bar ’gyur zhing mi dmigs pa gang yin pas yang dag par zhugs te thams cad mkhyen pa nyid (4) du gnas par ’gyur la | byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po nges par ’byung bar ’gyur te | ’on kyang gang nas kyang nges par ’byung ba med gang gis kyang yang dag par ma zhugs gang du yang gnas par mi ’gyur mod kyi gnas pa med pa’i tshul gyis thams cad (5) mkhyen pa nyid la gnas par ’gyur la | theg pa chen po des gang yang nges par ma phyung nges par ’byung bar yang mi ’gyur nges par phyung ba lang med de | de ci’i phyir zhe na | gang nges par ’byung ba dang gang gis nges par ’byung ba’i chos de gnyi ga yang med cing mi dmigs (6) te | de ltar na chos thams cad med cing mi dmigs pa la chos gang zhig chog bang gis nges par ’byung bar ’gyur | de skad ces bka’ stsal pa dang | bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa rab ’byor gyis ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das theg pa chen (7) po theg pa chen po zhes bgyi ba ’di ni lha dang mi dang lha ma yin du bcas pa’i ’jig rten zil gyis mnan nas nges par ’byung bar ’gyur ba la rjod do || nam mkha’ ltar mnyam pa nyid kyi phyir de ni theg pa chen po’o || ji ltar nam mkha’ la sems can gzhal du ma mchis grangs (14a1) ma mchis tshad ma mchis pa’i go skabs mchis pa de bzhin du bcom ldan ’das theg pa chen po la yang sems can gzhal du ma mchis grangs ma mchis tshad ma mchis pa’i go skabs mchis te | bcom ldan ’das rnam grangs ’dis na ’di ni byang chub (2) sems dpa’ sems dpa’ chen po rnams kyi theg pa chen po’o || ’di la ’ong ba yang ma mthong ’di la ’gro ba yang ma mthong zhing ’di la gnas pa yang ma mchis so || bcom ldan ’das ’di ltar theg pa chen po ’di la sngon gyi mtha’ mi dmigs phyi ma’i mtha’ (3) yang mi dmigs dbus kyang mi dmigs te | bcom ldan ’das theg pa de ni dus gsum du mnyam pa’o || de bas na theg pa chen po theg pa chen po zhes bgyi’o || | (35) | (35) | (35) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (35) . . . . . . . . . . . . | (35) 須(28)菩提白佛言。世尊。所言菩薩發大莊嚴。云何(29)名爲發大莊嚴。佛言。菩薩作是念。我應度無(539a1)量阿僧祇衆生。 度衆生已無有衆生滅度者。 (2)何以故。諸法相爾。 譬如工幻師於四衢道化作(3)大衆悉斷化人頭。 No Chienese 於意云何。寧有傷有死者(4)不。須菩提言。不也世尊。 佛言。菩薩亦如是。(5)度無量阿僧祇衆生已。 無有衆生滅度者。 若(6)菩薩聞是事不驚不怖。當知是菩薩發大莊(7)嚴。 | (35) Subhuti: How great is that which entitles him to be called ‘armed with the great armour’? The Lord: Here the Bodhisattva, the great being, thinks thus: ‘countless beings should I lead to Nirvana and yet there are none who lead to Nirvana, or who should be led to it.’ However many beings he may lead to Nirvana, yet there is not any being that has been led to Nirvana, nor that has led others to it. For such is the true nature of dharmas, seeing that their nature is illusory. (21) Just as if, Subhuti, a clever magician, or magician’s apprentice, were to conjure up at the crossroads a great crowd of people, and then make them vanish again. What do you think, Subhuti, was anyone killed by anyone, or murdered, or destroyed, or made to vanish? Subhuti: No indeed, Lord. The Lord: Even so a Bodhisattva, a great being, leads countless beings to Nirvana, and yet there is not any being that has been led to Nirvana, nor that has led others to it. To hear this exposition without fear, that is the great thing which entitles the Bodhisattva to be known as ‘armed with the great armour.’ |
(36) atha khalv āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat - yathāhaṃ bhagavan bhagavato bhāṣitasyārtham ājānāmi, tathā asaṃnāhasaṃnaddho batāyaṃ bhagavan bodhisattvo mahāsattvo veditavyaḥ | bhagavān āha - evam etat subhūte, evam etat | asaṃnāhasaṃnaddho batāyaṃ bodhisattvo mahāsattvo veditavyaḥ | tat kasya hetoḥ? akṛtā hi subhūte sarvajñatā avikṛtā anabhisaṃskṛtā | te ’pi sattvā akṛtā avikṛtā anabhisaṃskṛtāḥ, yeṣāṃ sattvānām arthāyāyaṃ saṃnāhasaṃnaddhaḥ || | (36) de nas bcom ldan ’das kyis tshe dang ldan pa rab ’byor la legs so zhes bya ba byin te | rab ’byor (4) legs so legs so || rab ’byor de de bzhin no de de bzhin te | de ltar na ’di ni byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po rnams kyi theg pa chen po yin no || byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po rnams kyis ’di la bslabs pas thams cad mkhyen pa nyid rjes (5) su thob par gyur to rjes su thob po rjes su ’thob par ’gyur ro || de nas bcom ldan ’das ’tshe dang ldan pa gang po byams ma’i bus ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das gnas brtan rab ’byor shes rab kyi pha rol tu phyin pa’i slad du byin gyis brlabs pa ’di ni theg pa (6) chen po bshad par bya bar sems lags so || | (36) | (36) | (36) .. .. .. .. .. | (36) . . . . . | (36) 須菩提言。如我解佛所説義。當知是菩薩(8)發大莊嚴而自莊嚴。 何以故。薩婆若是不作(9)不起法。 爲衆生故發大莊嚴。是衆生亦是不(10)作不起法。 | (36) Subhuti: As I understand the meaning of the Lord’s teaching, as certainly not armed with an armour should this Bodhisattva, this great being, be known. The Lord: So it is. For all-knowledge is not made, not unmade, not effected. Those beings also for whose sake he is armed with the great armour are not made, not unmade, not effected. |
(37) evam ukte āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat - evam etad bhagavan, evam etat sugata | tat kasya hetoḥ? tathā hi bhagavan rūpam abaddham amuktam | evaṃ vedanāsaṃjñāsaṃskārāḥ | tathā hi bhagavan vijñānam abaddham amuktam | rūpatathatāpi bhagavan abaddhā amuktā | evaṃ vedanātathatāpi saṃjñātathatāpi saṃskāratathatāpi | vijñānatathatāpi bhagavan abaddhā amuktā || | (37) de nas bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa rab ’byor gyis ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das bdag ni shes rab kyi pha rol tu phyin pa dang ’gal bar theg pa chen po ston par ma gyur lags grang | bcom ldan ’das (7) kyis bka’ stsal pa | rab ’byor de ni ma yin te rab ’byor khyod ni shes rab kyi pha rol tu phyin pa la theg pa chen po rjes su mthun par ston to || de skad ces bka’ stsal pa dang bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa rab ’byor gyis ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das sangs rgyas (14b1) kyi mthus lags so || bcom ldan ’das gzhan yang byang chub sems dpa’ sngon gyi ma bar yang nye bar ma rtogs byang chub sems dpa’ phyi ma’i mthar yang nye bar ma rtogs byang chub sems dpa’ dbus su yang nye bar ma rtogs so || nye bar ma rtogs pa de ci’i slad (2) du zhe na | gzugs mu ma mchis pas na byang chub sems dpa’ yang mu ma mchis par rig par bgyi’o || de bzhin du tshor ba dang ’du shes dang ’du byed rnams dang rnam par shes pa mu ma mchis pas na byang chub sems dpa’ yang mu ma mchis par rig par bgyi’o || | (37) | (37) | (37) .. .. .. .. .. .. .. | (37) . . . . . . . | (37) 何以故。色無縛無解。 受想行識無(11)縛無解故。 | (37) Subhuti: So it is. For form, etc., (22) is neither bound nor freed. And that is true also of the Suchness of form, the Suchness of feeling, etc. |
(38) atha khalv āyuṣmān pūrṇo maitrāyaṇīputra āyuṣmantaṃ subhūtim etad avocat - rūpam āyuṣman subhūte abaddham amuktam iti vadasi | evaṃ vedanāsaṃjñāsaṃskārāḥ | vijñānam āyuṣman subhūte abaddham amuktam iti vadasi | rūpatathatāpi āyuṣman subhūte abaddhā amukteti vadasi | evaṃ vedanātathatāpi saṃjñātathatāpi saṃskāratathatāpi | vijñānatathatāpy āyuṣman subhūte abaddhā amukteti vadasi | atha katamat tad āyuṣman subhūte rūpaṃ yad rūpam abaddham amuktam iti vadasi? evaṃ katamā sā vedanā, katamā sā saṃjñā, katame te saṃskārāḥ? katamat tad āyuṣman subhūte vijñānaṃ yad vijñānam abaddham amuktam iti vadasi? katamā sā āyuṣman subhūte rūpatathatā yā rūpatathatāpy abaddhā amukteti vadasi? evaṃ katamā sā vedanātathatā saṃjñātathatā saṃskāratathatā? katamā sā āyuṣman subhūte vijñānatathatā yā vijñānatathatāpy abaddhā amukteti vadasi? evam ukte āyuṣmān subhūtir āyuṣmantaṃ pūrṇaṃ maitrāyaṇīputram etad avocat - yad āyuṣman pūrṇa māyāpuruṣasya rūpaṃ tad abaddham amuktam | evaṃ yā māyāpuruṣasya vedanā, yā māyāpuruṣasya saṃjñā, ye māyāpuruṣasya saṃskārāḥ | yad āyuṣman pūrṇa māyāpuruṣasya vijñānaṃ tad abaddham amuktam | yā āyuṣman pūrṇa māyāpuruṣasya rūpatathatā sā abaddhā amuktā | evaṃ yā māyāpuruṣasya vedanātathatā saṃjñātathatā saṃskāratathatā | yā āyuṣman pūrṇa māyāpuruṣasya vijñānatathatā sā abaddhā amuktā | tat kasya hetoḥ? asadbhūtatvād abaddhā amuktā, viviktatvād abaddhā amuktā, anutpannatvād abaddhā amuktā | ayaṃ sa bodhisattvasya mahāsattvasya mahāsaṃnāhasaṃnaddhasya mahāyānasaṃprasthitasya mahāyānasamārūḍhasya mahāsaṃnāho ’saṃnāhaḥ | evam ukte āyuṣmān pūrṇo maitrāyaṇīputras tūṣṇīm abhūt || | (38) gzugs (3) byang chub sems dpa’o zhes nye bar ma rtogs te ’di yang ma mchis mi dmigs so || de bzhin du tshor ba dang ’du shes dang ’du byed rnams dang rnam par shes pa byang chub sems dpa’o zhes nye bar ma rtogs te | ’di yang ma mchis mi dmigs so || bcom ldan ’das de (4) ltar bdag gis byang chub sems dpa’i chos thams cad nas thams cad rnam pa thams cad du thams cad mi dmigs pas bcom ldan ’das ’di lta ste | byang chub sems dpa’ zhes bgyi ba’i ming ’di gang la yod pa’i chos de yang dag par rjes su mi mthong ngo || shes rab (5) kyi pha rol tu phyin pa yang yang dag par rjes su mi mthong mi dmigs thams cad mkhyen pa nyid kyang yang dag par rjes su mi mthong mi dmigs te | bcom ldan ’das bdag gis chos thams cad nas thams cad rnam pa thams cad du thams cad yang dag par ma mthong zhing ma (6) dmigs na chos gang zhig chos gang gis chos gang la gdams shing rjes su bstan par bgyi | bcom ldan ’das sangs rgyas zhes bgyi ba ’di ni ming tsam mo || bcom ldan ’das byang chub sems dpa’ zhes bgyi ba ’di yang ming tsam mo || bcom ldan ’das shes (7) rab kyi pha rol tu phyin pa zhes bgyi ba ’di yang ming tsam mo || ming de yang mngon par ma grub ste | bcom ldan ’das ji ltar bdag bdag ces rjod kyang bcom ldan ’das bdag shin tu mngon par ma grub pa bzhin no || de ltar chos thams cad ngo bo nyid ma mchis pa la (15a1) gang zhig gzung du ma mchis shing mngon par ma grub pa’i gzugs gang lags | tshor ba dang ’du shes dang ’du byed rnams de gang lags | gang zhig gzung du ma mchis shing mngon par ma grub pa’i rnam par shes pa de gang lags | de ltar chos de dag (2) thams cad kyi ngo bo nyid ma mchis pa gang lags pa de ni mngon par ma grub pa lags la | gang chos thams cad kyi mngon par ma grub pa gang lags pa de yang chos ma lags te | des na shes rab kyi pha rol tu phyin pa la mngon par ma grub pas mngon par ma grub pa la ci zhig (3) gdams shing rjes su bstan par bgyi | bcom ldan ’das mngon par ma grub pa las gzhan na chos thams cad dam sangs rgyas kyi chos sam byang chub sems dpa’i chos sam gang byang chub tu spyod pa yang mi dmigs so || bcom ldan ’das gal te de ltar bshad cing de (4) ltar bstan te de ltar nye bar bstan pa la | byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po’i sems mi ’god kun tu mi zhum bag mi tsha | bag ’khums par mi ’gyur ’di’i yid phyir phyogs par mi bgyid bcom zhing phyir phyogs par mi ’gyur | mi dngang kun tu mi skrag kun tu skrag (5) pa dang ldan par mi ’gyur na byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po ’di ni shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod pa’o || byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po ’di ni shes rab kyi pha rol tu phyin pa la bsgom pa’o || byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po ’di (6) ni shes rab kyi pha rol tu phyin pa la nye bar rtog pa’o || byang chub sems dpa’ sesama dpa’ chen po ’di ni shes rab kyi pa rol tu phyin pa la nges par sems pa’o zhes de ltar rig par bgyi’o || de ci’i slad du zhe na | bcom ldan ’das gang gi tshe byang chub sems dpa’ sems (7) dpa’ chen po shes rab kyi pha rol tu phyin pa la chos ’di dag nye bar rtog pa de’i tshe | gzugs nye bar mi rtogs gzugs nye bar mi ’dzin gzugs skye bar yang dag par rjes su mi mthong gzugs ’gag par yang dag par rjes su mi mthong | de bzhin du tshor ba ma yin ’du shes ma yin (15b1) ’du byed rnams ma yin rnam par shes pa nye bar mi rtogs rnam par shes pa nye bar mi ’dzin rnamaka par shes pa skye bar yang dag par rjes su mi mthong rnam par shes pa ’gag par yang dag par rjes su mi mthong ngo || de ci’i slad du zhe na | ’di ltar gzugs kyi skye ba ma mchis pa gang (2) lags pa de ni gzugs ma lags | gzugs kyi ’jig pa ma mchis pa gang lags pa de ni gzugs ma lags te | des na skye pa ma mchis pa dang gzugs zhes bgyi ba ’di ni gnyis su ma mchis shing gnyis su bgyir ma mchis so || des na ’jig pa ma mchis pa (3) dang gzugs zhes bgyi ba ’di yang gnyis su ma mchis shing gnyis su bgyir ma mchis te | gang yang ’di skad du gzugs zhes bgyi ba ’di ni gnyis su ma mchis pa’i grangs su gtogs so || | (38) | (38) | (38) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (38) . . . . . . . . . . . . . . . | (38) 富樓那語須菩提。色無縛無解。受(12)想行識無縛無解耶。須菩提言。色無縛無解。(13)受想行識無縛無解。 富樓那言。何等色無縛(14)無解。何等受想行識無縛無解。須菩提言。幻(15)人色是無縛無解。 幻人受想行識是無縛無(16)解。 無所有故無縛無解。離故無縛無解。無生(17)故無縛無解。 是名菩薩摩訶薩發大莊嚴而(18)自莊嚴。 | (38) Purna: But what then is that form of which you say that it is neither bound nor freed, and what is that Suchness of form, etc.? Subhuti: The form of an illusory man is neither bound nor freed. The Suchness of the form of an illusory man is neither bound nor freed. (23) Because in reality it is not there at all, because it is isolated, because it is unproduced. This is the great armour, the great non-armour of a Bodhisattva, a great being, who is armed with the great armour, who has set out in the great vehicle, who has mounted on the great vehicle. After these words the Venerable Purna was silent. |
(39) atha khalv āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat - evaṃ bhagavan bodhisattvo mahāsattvo (12) mahāsaṃnāhasaṃnaddhaḥ san mahāyānasaṃprasthito mahāyānasamārūḍho bhavati | katamac ca tan mahāyānam? kathaṃ vā tatsaṃprasthito veditavyaḥ? kuto vā tan mahāyānaṃ niryāsyati? kena vā tan mahāyānaṃ saṃprasthitam? kva vā tan mahāyānaṃ sthāsyati? ko vā anena mahāyānena niryāsyati? evam ukte bhagavān āyuṣmantaṃ subhūtim etad avocat - mahāyānam iti subhūte aprameyatāyā etad adhivacanam | aprameyam iti subhūte apramāṇatvena | yad api subhūte evaṃ vadasi - kathaṃ vā tatsaṃprasthito veditavyaḥ? kuto vā tan mahāyānaṃ niryāsyati? kena vā tan mahāyānaṃ saṃprasthitam? kva vā tan mahāyānaṃ sthāsyati? ko vā anena mahāyānena niryāsyatīti? pāramitābhiḥ saṃprasthitaḥ | traidhātukān niryāsyati | yenārambaṇaṃ tena saṃprasthitam | sarvajñatāyāṃ sthāsyati | bodhisattvo mahāsattvo niryāsyati, api tu khalu punar na kutaścin niryāsyati | na kenāpi saṃprasthitam | na kvacit sthāsyati | api tu sthāsyati sarvajñatāyām asthānayogena | nāpi kaścit tena mahāyānena niryāto nāpi niryāsyati nāpi niryāti | tat kasya hetoḥ? yaś ca niryāyāt, yena ca niryāyāt, ubhāv etau dharmau na vidyete nopalabhyete | evam avidyamāneṣu sarvadharmeṣu katamo dharmaḥ katamena dharmeṇa niryāsyati? evaṃ hi subhūte bodhisattvo mahāsattvo mahāyānasaṃnaddho mahāyānasaṃprasthito mahāyānasamārūḍho bhavati || | (39) de bzhin du ’di ltar tshor ba’i gang lags pa dang | ’du shes kyi gang (4) lags pa dang ’du byed rnams kyi gang lags pa dang | ’di ltar rnam par shes pa’i skye ba ma mchis pa gang lags pa de ni rnam par shes pa ma lags | rnam par shes pa’i ’jig pa ma mchis pa gang lags pa de ni rnam par shes pa ma lags te | des na skye ba ma (5) mchis pa dang rnam par shes pa zhes bgyi ba ’di yang gnyis su ma mchis shing gnyis su bgyir ma mchis so || des na ’jig pa ma mchis pa dang rnam par shes pa zhes bgyi ba ’di yang gnyis su ma mchis shing gnyis su bgyir ma mchis te | gang yang ’di skad du rnam par (6) shes pa zhes bgyi ba ’di ni gnyis su ma mchis pa’i grangs su gtogs so || bcom ldan ’das de ltar shes rab kyi pha rol tu phyin pa la chos thams cad rnam pa thams cad du nye bar rtog na | de’i tshe gzugs nya bar mi rtogs gzugs nye bar mi ’dzin gzugs skye bar yang dag (7) par rjes su mi mthong gzugs ’gag par yang dag par rjes su mi mthong | de bzhin du tshor ba ma yin ’du shes ma yin ’du byed rnams ma yin | rnam par shes pa nye bar mi rtogs rnam par shes pa nye bar mi ’dzin rnam par shes pa skye bar yang dag par rjes su mi mthong rnam (16a1) par shes pa ’gag par yang dag par rjes su mi mthong ngo || de ci’i slad du zhe na | ’di ltar gzugs kyi skye ba ma mchis pa gang lags pa de ni gzugs ma lags | gzugs kyi ’jig pa ma mchis pa gang lags pa de ni gzugs ma lags te | des na (2) skye ba ma mchis pa dang gzugs zhes bgyi ba ’di ni gnyis su ma mchis shing gnyis su bgyir ma mchis so || des na ’jig pa ma mchis pa dang gzugs zhes bgyi ba ’di ni gnyis su ma mchis shing gnyis su bgyir ma mchis te | gang yang ’di skad du gzugs zhes bgyi ba (3) ’di ni gnyis su ma mchis pa’i grangs su gtogs so || de bzhin du ’di ltar tshor ba’i gang lags pa dang | ’du shes kyi gang lags pa dang | ’du byed rnams kyi gang lags pa dang | ’di ltar rnam par shes pa’i skye ba ma mchis pa gang lags pa de ni rnam par shes pha ma (4) lags | rnam par shes pa’i ’jig pa ma mchis pa gang lags pa de ni rnam par shes pa ma lags te | des na skye ba ma mchis pa dang rnam par shes pa zhes bgyi ba ’di yang gnyis su ma mchis shing gnyis su bgyir ma mchis so || des na ’jig pa ma mchis pa dang rnam (5) par shes pa zhes bgyi ba ’di yang gnyis su ma mchis shing gnyis su bgyir ma mchis te | gang yang ’di skad du rnam par shes pa zhes bgyi ba ’di ni gnyis su ma mchis pa’i grangs su gtogs so || || shes rab kyi pha rol tu phyin pa brgyad stong (6) pa | bam po gnyis pa | de nas tshe dang ldan pa shā ri’i bus tshe dang ldan pa rab ’byor la ’di skad ces smras so || de’i phyir tshe dang ldan pa rab ’byor gyis ji skad smras pa’i don bdag gis shes pa de ltar na byang chub sems dpa’ yang skye ba med pa yin no || tshe dang ldan pa rab ’byor (7) gal te yang byang chub sems dpa’ yang skye ba med pa yin na byang chub sems dpa’ dka’ ba spyad pa spyod pa ’am sems can rnams kyi phyir sdug bsngal gang yin pa de dag nyams su myong ba’i don du spro ba yang ci zhig yod | de skad ces smras pa dang | tshe dang ldan pa rab ’byor gyis tshe (16b1) dang ldan pa shā ri’i bu la ’di skad ces smras so || tshe dang ldan pa shā ri’i bu kho bo ni byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po dka’ ba spyad pa spyod par mi ’dod do || gang zhig dka’ ba’i ’du shes kyis spyod pa de ni byang chub sems dpar yang mi ’gyur te | de ci’i phyir zhe na | (2) tshe dang ldan pa shā ri’i bu dka’ ba’i ’du shes bskyed nas ni sems can gzhal du med grangs med pa’i don bya bar mi nus so || ’on kyang bde ba’i ’du shes nyid du byas nas de sems can thams cad la mar ’du shes pa dang par ’du shes pa dang bur ’du shes pa dang bu mor ’du shes (3) bskyed par byas shing | de bzhin du skyes pa dang bud med dag la ’du shes de dag byas nas | byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po byang chub sems dpa’i spyad pa spyod do || de bas na byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos sems can thams cad la mar (4) ’du shes pa dang bar ’du shes pa dang bur ’du shes pa dang bu mor ’du shes pa dang bdag nyid kyi bar du yang ’du shes bskyed par bya ste | ji ltar bdag ni thams cad nas thams cad rnam pa thams cad du thams cad sdug bsngal thams cad las thar bar bya ba de bzhin du sems can (5) thams cad thams cad nas thams cad rnam pa thams cad du sdug bsngal thams cad las thar bar bya’o zhes de ltar sems can thams cad la yang ’du shes bskyed par bya ste | bdag gis sems can ’di dag thams cad yongs su mi gtang ngo || bdag gis sems can ’di (6) dag thams cad sdug bsngal gyi phung po dpag tu med pa las thar bar bya’o || | (39) | (39) | (39) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (39) . . . . . . . . . . . . . . . | (39) 須菩提白佛言。 世尊。云何爲大乘。云(19)何爲菩薩發趣大乘。是乘住何處。是乘從何(20)處出。佛告須菩提。大乘者無有量無分數故。 (21)是乘從何處出。住何處者。 是乘從三界出 住(22)薩婆若 無乘是乘出者。 何以故。出法出者(23)倶無所有。 何法當出。 | (39) 5. The meaning of ‘great vehicle’ Subhuti: It is thus, O Lord, that a Bodhisattva, a great being is armed with the great armour, and becomes one who has set out in the great vehicle, who has mounted on the great vehicle. But what is that great vehicle? How should one know the one who has set out in it? From whence will it go forth and whither? Who has set out in it? Where will it stand? Who will go forth by means of this great vehicle? The Lord: ‘Great vehicle,’ that is a synonym of immeasurableness. ‘Immeasurable’ means infinitude. By means of the perfections has a Bodhisattva set out in it. From the triple world it will go forth. It has set out to where there is no objective support. It will be a Bodhisattva, a great being who will go forth, - but he will not go forth to anywhere. Nor has anyone set out in it. It will not stand anywhere, but it will stand on all-knowledge, by way of taking its stand nowhere. [And finally], by means of this great vehicle no one goes forth, no one has gone forth, no one will go forth. (24) Because neither of these dharmas, - he who would go forth, and that by which he would go forth – exist, nor can they be got at. Since all dharmas do not exist, what dharma could go forth by what dharma? It is thus, Subhuti, that a Bodhisattva, a great being, is armed with the great armour, and has mounted on the great vehicle. |
(40) evam ukte āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat - mahāyānaṃ mahāyānam iti bhagavann ucyate | sadevamānuṣāsuraṃ lokam abhibhavan niryāsyati ākāśasamatayā atimahattayā tan mahāyānam | yathā ākāśe aprameyāṇām asaṃkhyeyānāṃ sattvānām avakāśaḥ, evam eva bhagavan asmin yāne aprameyāṇām asaṃkhyeyānāṃ sattvānām avakāśaḥ | anena bhagavan paryāyeṇa mahāyānam idaṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānām | naivāsyāgamo dṛśyate, naivāsya nirgamo dṛśyate, nāpy asya sthānaṃ saṃvidyate | evam asya bhagavan mahāyānasya naiva pūrvānta upalabhyate, nāpy aparānta upalabhyate, nāpi madhya upalabhyate | atha samaṃ bhagavaṃs tad yānam | tasmān mahāyānaṃ mahāyānam ity ucyate | atha khalu bhagavān āyuṣmate subhūtaye sādhukāram adāt - sādhu sādhu subhūte | evam etat subhūte, evam etat | evaṃ mahāyānam idaṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānām | atra śikṣitvā bodhisattvair mahāsattvaiḥ sarvajñatā anuprāptā, anuprāpsyate anuprāpyate ca || | (40) bdag gi lus brgyar gtubs kyang chub du na ’di dag la bdag gis gnod sems kyang mi bskyed do snyam du | de ltar byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos sems bskyed par bya’o || gal te sems (7) can de ltar gnas na dka’ ba byed pa’i ’du shes su spyod pa ma yin no || dka’ ba byed pa’i ’du shes su gnas pa ma yin no || tshe dang ldan pa shā ri’i bu gzhan yang byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos ci nas kyang bdag ni thams cad nas thams cad rnam pa thams cad du (17a1) thams cad med cing mi dmigs pa de bzhin du chos thams cad thams cad nas thams cad rnam pa thams cad du thams cad med cing mi dmigs pa de ltar sems bskyed par bya zhing de ltar nang dang phyi’i chos thams cad la ’du shes bskyed par bya’o || gal te sems (2) de ltar spyod na dka’ ba’i ’du shes can du spyod pa ma yin dka’ ba’i ’du shes can du gnas pa ma yin no || tshe dang ldan pa shā ri’i bus gang yang ’di skad du byang chub sems dpa’ yang skye ba med pa yin no zhes smras pa ni de de bzhin no tshe dang ldan pa shā ri’i bu de de bzhin te | (3) byang chub sems dpa’ ni skye ba med pa’o || shā ri’i bus smras pa | tshe dang ldan pa rab ’byor yang ci byang chub sems dpa’ nyid skye pa med dam ’on te byang chub sems dpa’i chos rnams kyang skye ba med | rab ’byor gyis smras pa | tshe dang ldan pa shā ri’i bu byang chub sems dpa’i (4) chos rnams kyang skye ba med do || shā ri’i bus smras pa | tshe dang ldan pa rab ’byor yang ci byang chub sems dpa’i chos rnams kho na skye ba med dam ’on te thams cad mkhyen pa nyid kyang skye ba med | rab ’byor gyis smras pa | tshe dang ldan pa shā ri’i bu thams cad mkhyen pa nyid kyang skye (5) ba med do || shā ri’i bus smras pa | tshe dang ldan pa rab ’byor yang ci thams cad mkhyen pa nyid kho na skye ba med dam ’on te thams cad mkhyen pa nyid kyi chos rnams kyang skye ba med | rab ’byor gyis smras pa | tshe dang ldan pa shā ri’i bu thams cad mkhyen pa nyid kyi chos rnams (6) kyang skye ba med do || shā ri’i bus smras pa | tshe dang ldan pa rab ’a’abyora yang ci thams cad mkhyen pa’i chos rnams kho na skye ba med dam ’on te so so’i skye bo yang skye ba med | rab ’byor gyis smras pa | tshe dang ldan pa shā ri’i bu so so’i skye bo yang skye ba med do || shā ri’i bus (7) smras pa | tshe dang ldan pa rab ’byor yang ci so so’i skye bo nyid skye ba med dam | ’on te so so’i skye bo’i chos rnams kyang skye ba med | rab ’byor gyis smras pa | tshe dang ldan pa shā ri’i bu so so’i skye bo’i chos rnams kyang skye ba med do || de skad ces smras pa dang | tshe dang ldan (17b1) pa shā ri’i bus tshe dang ldan pa rab ’byor la ’di skad ces smras so || | (40) | (40) | (40) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (40) . . . . . . . . . . . . | (40) 須菩提白佛言。世尊。(24)所言摩訶衍。 摩訶衍者。勝出一切世間天人(25)阿修羅。世尊。摩訶衍與虚空等。 如虚空受無(26)量阿僧祇衆生摩訶衍亦如是。受無量阿僧(27)祇衆生。是摩訶衍。 如虚空無來處無去處無(28)住處。 摩訶衍亦如是。不得前際不得中際不(29)得後際。 是乘三世等。 是故名爲摩訶衍。 佛讃(539b1)須菩提言。善哉善哉。 諸菩薩摩訶薩摩訶衍。 (2)應如汝所説。 | (40) Subhuti: The Lord speaks of the ‘great vehicle.’ Surpassing the world with its Gods, men and Asuras that vehicle will go forth. For it is the same as space, and exceedingly great. As in space, so in this vehicle there is room for immeasurable and incalculable beings. So is this the great vehicle of the Bodhisattvas, the great beings. One cannot see its coming, or going, and its abiding does not exist. Thus one cannot get at the beginning of this great vehicle, nor at its end, nor at its middle. But it is self-identical everywhere. Therefore one speaks of a ‘great vehicle.’ The Lord: Well said, Subhuti. So it is. It is thus that this is the great vehicle of the Bodhisattvas, the great beings. Trained therein, Bodhisattvas do reach all-knowledge, have reached it, will reach it. |
(41) atha khalv āyuṣmān pūrṇo maitrāyaṇīputro bhagavantam etad avocat - ayaṃ bhagavan subhūtiḥ sthaviraḥ prajñāpāramitāyāḥ kṛtaśo ’dhīṣṭo mahāyānam upadeṣṭavyaṃ manyate | atha khalv āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat - nāhaṃ bhagavan prajñāpāramitāṃ vyatikramya mahāyānam avocam | bhagavān āha - no hīdaṃ subhūte | anulomatvaṃ subhūte prajñāpāramitāyā mahāyānam upadiśasi | | (41) tshe dang ldan pa rab ’byor gal te byang chub sems dpa’ yang skye ba med byang chub sems dpa’i chos rnams kyang skye ba med thams cad mkhyen pa nyid kyang skye ba med thams cad mkhyen pa nyid kyi chos rnams (2) kyang skye ba med so so’i skye bo yang skye ba med so so’i skye bo’i chos rnams kyang skye ba med pa yin na | tshe dang ldan pa rab ’byor ’o na byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos thams cad mkhyen pa nyid rjes su thob pa yin nam | de skad ces smras pa dang | tshe dang ldan pa rab (3) ’byor gyis tshe dang ldan pa shā ri’i bu la ’di skad ces smras so || tshe dang ldan pa shā ri’i bu kho bo ni ma skyes pa’i chos la thob par mi ’dod la mngon par rtogs par yang ma yin te | ma skyes pa’i chos kyis thob pa ma skyes pa ’thob par yang mi ’gyur ro || shā ri’i bus smras pa tshe (4) dang ldan pa rab ’byor yang ci ma skyes pa’i chos kyis thob pa skyes pa ’thob par ’gyur ram | ’on te skyes pa’i chos kyis thob pa ma skyes pa ’thob par ’gyur | rab ’byor gyis smras pa | tshe dang ldan pa shā ri’i bu yang ci ma skyes pa’i chos skyes pa yin nam | ’on te ma skyes pa’i (5) chos ma skyes pa nyid yin | shā ri’i bus smras pa | tshe dang ldan pa rab ’byor yang ci skye ba’i chos nyid mi skye ba yin nam ’on te mi skye ba’i chos mi skye ba yin | rab ’byor gyis smras pa | tshe dang ldan pa shā ri’i bu skye ba’i chos sam mi skye pa’i chos zhes smra bar mi spobs so || shā ri’i (6) bus smras pa | tshe dang ldan pa rab ’byor khyod kyis skye ba med pa yang smra bar mi spobs sam | rab ’byor gyis smras pa | tshe dang ldan pa shā ri’i bu skye ba med pa nyid rjod pa yin la tshe dang ldan pa shā ri’i bu skye ba med pa nyid so sor snang ba yin no || | (41) | (41) | (41) .. .. .. .. | (41) . . . . | (41) 爾時富樓那彌多羅尼子白佛(3)言。世尊。佛使須菩提説般若波羅蜜乃説摩(4)訶衍。 須菩提白佛言。世尊。我所説將無離般(5)若波羅蜜耶。 不也須菩提。 汝所説隨順般若(6)波羅蜜。 | (41) Purna: This Elder Subhuti, when asked about perfect wisdom, fancies that the great vehicle is something that can be pointed out. (25) Subhuti: Have I, O Lord, spoken of the great vehicle without transgressing against perfect wisdom? The Lord: You have. In agreement with perfect wisdom you point out the great vehicle. |
(42) evam ukte āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat - buddhānubhāvād bhagavan | api nu khalu punar bhagavan pūrvāntato bodhisattvo nopaiti, aparāntato bodhisattvo nopaiti, madhyato bodhisattvo nopaiti | tat kasya hetor nopaiti? rūpāparyantatayā hi bodhisattvāparyantatā veditavyā, evaṃ vedanāsaṃjñāsaṃskārāḥ | (13) vijñānāparyantatayā hi bodhisattvāparyantatā veditavyā | rūpaṃ bodhisattva iti nopaiti | idam api na vidyate nopalabhyate | evaṃ vedanāsaṃjñāsaṃskārāḥ | vijñānaṃ bodhisattva iti nopaiti, idam api na vidyate nopalabhyate | evaṃ bhagavan sarveṇa sarvaṃ sarvathā sarvaṃ bodhisattvadharmam anupalabhamāno nāhaṃ bhagavan taṃ dharmaṃ samanupaśyāmi yasyaitan nāmadheyaṃ yad uta bodhisattva iti | prajñāpāramitām api na samanupaśyāmi nopalabhe | sarvajñatām api na samanupaśyāmi nopalabhe | so ’haṃ bhagavan sarveṇa sarvaṃ sarvathā sarvaṃ taṃ dharmam anupalabhamāno ’samanupaśyan katamaṃ dharmaṃ katamena dharmeṇa katam asmin dharme ’vavadiṣyāmi anuśāsiṣyāmi? buddha iti bhagavan nāmadheyamātram etat | bodhisattva iti bhagavan nāmadheyamātram etat | prajñāpāramiteti bhagavan nāmadheyamātram etat | tac ca nāmadheyam anabhinirvṛttam | yathā ātmā ātmeti ca bhagavann ucyate, atyantatayā ca bhagavann anabhinirvṛtta ātmā | evam asvabhāvānāṃ sarvadharmāṇāṃ katamat tad rūpaṃ yad agrāhyam anabhinirvṛttam? katame te vedanāsaṃjñāsaṃskārāḥ? katamat tad vijñānaṃ yad agrāhyam anabhinirvṛttam? evam eteṣāṃ sarvadharmāṇāṃ yā asvabhāvatā, sā anabhinirvṛttiḥ | yā ca sarvadharmāṇām anabhinirvṛttir na te dharmāḥ | tat kim anabhinirvṛttim anabhinirvṛttyāṃ prajñāpāramitāyām avavadiṣyāmy anuśāsiṣyāmi? na cānyatra bhagavan anabhinirvṛttitaḥ sarvadharmā vā buddhadharmā vā bodhisattvadharmā vopalabhyante, yo vā bodhāya caret | saced bhagavan evaṃ bhāṣyamāṇe evaṃ deśyamāne evam upadiśyamāne bodhisattvasya mahāsattvasya cittaṃ nāvalīyate na saṃlīyate na viṣīdati na viṣādam āpadyate, nāsya vipṛṣṭhībhavati mānasaṃ na bhagnapṛṣṭhībhavati notrasyati na saṃtrasyati na saṃtrāsam āpadyate, evaṃ veditavyam - caraty ayaṃ bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyām | bhāvayaty ayaṃ bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitām | upaparīkṣate ’yaṃ bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitām | upanidhyāyaty ayaṃ bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitām iti | tat kasya hetoḥ? yasmin hi samaye bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ imān dharmān prajñāpāramitāyāṃ vyupaparīkṣate, tasmin samaye na rūpam upaiti, na rūpam upagacchati, na rūpasyotpādaṃ samanupaśyati, na rūpasya nirodhaṃ samanupaśyati | evaṃ na vedanāṃ na saṃjñāṃ na saṃskārān | na vijñānam upaiti, na vijñānam upagacchati, na vijñānasyotpādaṃ samanupaśyati, na vijñānasya nirodhaṃ samanupaśyati | tat kasya hetoḥ? tathā hi yo rūpasyānutpādo na tad rūpam | yo rūpasyāvyayo na tad rūpam | ity anutpādaś ca rūpaṃ cādvayam etad advaidhīkāram | ity avyayaś ca rūpaṃ cādvayam etad advaidhīkāram | yat punar etad ucyate rūpam iti, advayasyaiṣā gaṇanā kṛtā | evaṃ tathā hi yo vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārāṇām | tathā hi yo vijñānasyānutpādo na tad vijñānam, yo vijñānasyāvyayo na tad vijñānam | ity anutpādaś ca vijñānaṃ cādvayam etad advaidhīkāram | ity avyayaś ca vijñānaṃ cādvayam etad advaidhīkāram | yat punar etad ucyate vijñānam iti, advayasyaiṣā gaṇanā kṛtā | evaṃ bhagavan prajñāpāramitāyāṃ sarvākāraṃ sarvadharmān vyupaparīkṣamāṇaḥ tasmin samaye na rūpam upaiti, na rūpam upagacchati, na rūpasyotpādaṃ samanupaśyati, na rūpasya nirodhaṃ samanupaśyati | evaṃ na vedanāṃ na saṃjñāṃ na saṃskārān | na vijñānam upaiti, (14) na vijñānam upagacchati, na vijñānasyotpādaṃ samanupaśyati, na vijñānasya nirodhaṃ samanupaśyati | tat kasya hetoḥ? tathā hi yo rūpasyānutpādo na tadrūpam | yo rūpasyāvyayo na tadrūpam | ity anutpādaś ca rūpaṃ cādvayam etad advaidhīkāram | ity avyayaś ca rūpaṃ cādvayam etad advaidhīkāram | yat punar etad ucyate rūpam iti, advayasyaiṣā gaṇanā kṛtā | evaṃ tathā hi yo vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārāṇām | tathā hi yo vijñānasyānutpādo na tad vijñānam, yo vijñānasyāvyayo na tad vijñānam | ity anutpādaś ca vijñānaṃ cādvayam etad advaidhīkāram | ity avyayaś ca vijñānaḥ cādvayam etad advaidhīkāram | yat punar etad ucyate vijñānam iti, advayasyaiṣā gaṇanā kṛtā || | (42) tshe dang ldan pa shā ri’i bu skye ba med pa nyid (7) spobs pa yin te | tshe dang ldan pa shā ri’i bu de kho na bzhin du shin tu so sor snang ba nyid do || de skad ces smras pa dang tshe dang ldan pa shā ri’i bus tshe dang ldan pa rab ’byor la ’di skad ces smras so || tshe dang ldan pa rab ’byor ni chos ston pa’i nang na mchog tu gzhag par bya’o || de ci’i (18a1) phyir zhe na | ’di ltar gnas brtan tshe dang ldan pa rab ’byor ni gang dang gang nyid la yongs su dri ba byas pa de dang de nyid la nges par ’byung bar ’gyur zhing chos nyid las kyang mi g.yo la chos nyid de dang ’gal bar yang mi byed do || de skad ces smras pa dang tshe dang (2) ldan pa rab ’byor gyis tshe dang ldan pa shā ri’i bu la ’di skad ces smras so || tshe dang ldan pa shā ri’i bu bcom ldan ’das kyi nyan thos mi gnas pa’i chos can rnams kyi chos nyid ni ’di yin te de dag ni gang dang gang nyid la yongs su dri ba byas pa de dang de nyid la nges par ’byung bar ’gyur (3) zhing chos nyid dang ’gal bar yang mi byed la chos nyid las kyang mi ’da’o || de ci’i phyir zhe na | ’di ltar yang chos thams cad mi gnas pa’i phyir ro || de skad ces smras pa dang tshe dang ldan pa shā ri’i bus tshe dang ldan pa rab ’byor la ’di skad ces smras so || tshe dang ldan pa (4) rab ’byor legs so legs so || byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po rnams kyi chos thams cad la mi gnas pa’i pha rol tu phyin pa ’di gang yin | rab ’byor gyis smras pa | tshe dang ldan pa shā ri’i bu shes rab kyi pha rol tu phyin pa nyid ni theg pa thams cad chos thams (5) cad la mi gnas pa’i phyir chos thams cad la mi gnas pa’i pha rol tu phyin pa yin no || de ltar byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa zab mo ’di ltar bshad cing ’di ltar bstan pa dang ’di ltar nye bar bstan pa la sems zhum par mi ’gyur (6) ba dang nem nur du mi ’gyur ba dang rmongs par mi ’gyur ba dang | sems gzhan du mi ’gyur na byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po de ni shes rab kyi pha rol tu phyin pa’i gnas pa ’dis gnas shing yid la byed pa ’di dang ma bral ba yin no zhes rig par bya’o || de nas (7) tshe dang ldan pa shā ri’i bus tshe dang ldan pa rab ’byor la ’di skad ces smras so || tshe dang ldan pa rab ’byor byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po shes rab kyi pha rol tu phyin pa’i gnas pas gnas pa gang yin pa de ci ltar yid la byed pa dang ma bral bar ’gyur | tshe dang (18b1) ldan pa rab ’byor gal te byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po yid la byed pa dang ma bral ba yin na | de lta na ni de shes rab kyi pha rol tu phyin pa’i gnas pa dang bral bar ’gyur zhing | tshe dang ldan pa rab ’byor gal te yang byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po shes rab (2) kyi pha rol tu phyin pa la gnas pa dang ma bral na de lta na ni de yid la byed pa de dang bral bar ’gyur ro || tshe dang ldan pa rab ’byor gal te yang byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po yid la byed pa dang ma bral yang shes rab kyi pha rol tu phyin pa’i gnas pa dang ma bral pa nyid (3) du ’gyur na de lta yin du zin na sems can thams cad kyang shes rab kyi pha rol tu phyin pa’i gnas pa dang ma bral bar ’gyur te | de ci’i phyir zhe na | sems can thams cad kyang yid la byed pa dang ma bral bar gnas so || de skad ces smras pa dang tshe dang ldan pa rab ’byor gyi tshe dang ldan pa (4) shā ri’i bu la ’di skad ces smras so || tshe dang ldan pa shā ri’i bu legs so legs so || ’on kyang khyod la yang glan gar ’gyur te | tshe dang ldan pa shā ri’i bus ni don ’di nyid yang dag pa’i tshig tu brjod par yang yongs su gzung ba yin no || de ci’i phyir zhe na | tshe dang ldan pa shā (5) ri’i bu sems can ngo bo nyid med pas na yid la byed pa ngo bo nyid med par rig par bya’o || tshe dang ldan pa shā ri’i bu sems can dngos po med pas na yid la byed pa dngos po med par rig par bya’o || tshe dang ldan pa shā ri’i bu sems can dben pas na yid la byed pa dben par rig (6) par bya’o || tshe dang ldan pa shā ri’i bu sems can bsam gyis mi khyab pas na yid la byed pa bsam gyis mi khyab par rig par bya’o || tshe dang ldan pa shā ri’i bu sems can mngon par rdzogs par byang ma chub pas na yid la byed pa mngon par rdzogs par byang ma chub par rig par bya’o || (7) tshe dang ldan pa shā ri’i bu sems can yang dag pa ji lta ba ma yin pa’i don du mngon par rdzogs par byang chub pas na yid la byed pa yang dag pa ji lta ba ma yin pa’i don du mngon par rdzogs par byang chub par rig par bya’o || tshe dang ldan pa shā ri’i bu byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen (19a1) po ni de lta bu’i ngo bo’i yid la byed pa ’di dang gnas pa ’dis gnas par ’dod do || | (42) | (42) | (42) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (42) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | (42) 世尊。 我不得過去世菩薩。亦不得未(7)來現在世菩薩。 色無邊故。菩薩亦無邊。受想(8)行識無邊故。菩薩亦無邊。 世尊。如是一切處(9)一切時一切種。菩薩不可得。當教何等菩薩般(10)若波羅蜜。我不得不見菩薩。 當教何法入般(11)若波羅蜜。 世尊。所言菩薩。菩薩者但有名字。 (12)譬如所説我我法畢竟不生。 世尊。一切法性(13)亦如是。此中何等是色不著不生。何等是受(14)想行識不著不生。色是菩薩不可得。受想行(15)識是菩薩不可得。不可得亦不可得。 世尊。一(16)切處一切時一切種。菩薩不可得。 當教何法(17)入般若波羅蜜。世尊。菩薩但有名字。如我畢(18)竟不生。諸法性亦如是。此中何等是色不著(19)不生。何等是受想行識不著不生。諸法性如(20)是。是性亦不生。不生亦不生。世尊。我今當教(21)不生法入般若波羅蜜耶。 何以故。離不生法(22)不可得。菩薩行阿耨多羅三藐三菩提。若菩(23)薩聞作是説不驚不怖。 當知是菩薩行般若(24)波羅蜜。 世尊。菩薩隨行般若波羅蜜時。作是(25)觀。諸法即不受色。 何以故。色無生即非色。 色(26)無滅即非色。 無生無滅無二無別。 若説是色(27)即是無二法。 菩薩行般若波羅蜜。時不受受(28)想行識。 何以故。識無生即非識。識無滅即非(29)識。 無生無滅無二無別。 若説識即是無二法。 | (42) 6. Attainment Subhuti: Through the Buddha’s might, O Lord. Moreover, O Lord, a Bodhisattva [who sets out on his journey] does not approach [the goal of full Bodhisattvahood] from where it begins, nor where it ends, nor in the middle either. Because a Bodhisattva is as boundless as form, etc., is boundless. He does not approach the idea that ‘a Bodhisattva is form,’ etc. That also does not exist, and is not apprehended. Thus in each and every way I do not get at any of the dharmas which constitute a Bodhisattva. I do not see that dharma which the word ‘Bodhisattva’ denotes. Perfect wisdom also I neither see nor get at. All-knowledge also I neither see nor get at. Since in each and every way I neither apprehend nor see that dharma, - what dharma should I instruct and admonish through what dharma in what dharma? ‘Buddha,’ Bodhisattva,’ ‘perfect wisdom,’ all these are mere words. And what they denote is something uncreated. It is as with the self. (26) Although we speak of a ‘self,’ yet absolutely the self is something uncreated. Since therefore all dharmas are without own-being, what is that form, etc., which cannot be seized, and which is something uncreated? Thus the fact that all dharmas are without own-being is the same as the fact that they are uncreated. But the non-creation of all dharmas differs from those dharmas [themselves]. How shall I instruct and admonish a non-creation in a perfect wisdom which is also a non-creation? And yet, one cannot apprehend as other than uncreated all the dharmas, be they those which constitute a Buddha, or a Bodhisattva, or him who marches to enlightenment. If a Bodhisattva, when this is being taught, is not afraid, then one should know that ‘this Bodhisattva, this great being, courses in perfect wisdom, develops it, investigates it, and meditates on it.’ Because at the time a Bodhisattva investigates these dharmas in perfect wisdom, at that time he does not approach form, etc., nor go to it. Nor does he review the production of form, etc., nor its stopping. For the non-production of form, etc., is not form, etc. (27) The non-passing-away of form, etc., is not form, etc. Non-production and form are therefore not two, nor divided. Not-passing-away and form, etc., are therefore not two, nor divided. Inasmuch as one calls it ‘form,’ etc., one makes a count of what is not two. Thus the Bodhisattva investigates in perfect wisdom all dharmas in all their modes, and at that time he does (28) not approach form, etc. |
(43) atha khalv āyuṣmān śāriputra āyuṣmantaṃ subhūtim etad avocat - tena hi yathāham āyuṣmataḥ subhūter bhāṣitasyārtham ājānāmi, tathā bodhisattvo ’py anutpādaḥ | yadi ca āyuṣman subhūte bodhisattvo ’py anutpādaḥ kiṃ bodhisattvo duṣkaracārikāṃ carati? yāni vā tāni sattvānāṃ kṛtaśo duḥkhāny utsahate pratyanubhavitum? evam ukte āyuṣmān subhūtir āyuṣmantaṃ śāriputram etad avocat - nāham āyuṣman śāriputra icchāmi bodhisattvaṃ mahāsattvaṃ duṣkaracārikāṃ carantam nāpi sa bodhisattvo mahāsattvo yo duṣkarasaṃjñayā carati | tat kasya hetoḥ? na hi āyuṣman śāriputra duṣkarasaṃjñāṃ janayitvā śakyo ’prameyāṇām asaṃkhyeyānāṃ sattvānām arthaḥ kartum | api tu sukhasaṃjñām eva kṛtvā | sarvasattvānām antike mātṛsaṃjñāṃ pitṛsaṃjñāṃ putrasaṃjñāṃ duhitṛsaṃjñāṃ kṛtvā strīpuruṣeṣu | evam etāḥ saṃjñāḥ kṛtvā bodhisattvo mahāsattvo bodhisattvacārikāṃ carati | tasmān mātṛsaṃjñā pitṛsaṃjñā putrasaṃjñā duhitṛsaṃjñā bodhisattvena mahāsattvena sarvasattvānām antike yāvad ātmasaṃjñotpādayitavyā | yathā ātmā sarveṇa sarvaṃ sarvathā sarvaṃ sarvaduḥkhebhyo mocayitavyaḥ, evaṃ sarvasattvāḥ sarveṇa sarvaṃ sarvathā sarvaṃ sarvaduḥkhebhyo mocayitavyā iti | evaṃ ca sarvasattveṣu saṃjñotpādayitavyā - mayaite sarvasattvā na parityaktavyāḥ | mayaite sarvasattvāḥ parimocayitavyā aparimāṇato duḥkhaskandhāt | na ca mayaiteṣu cittapradoṣa utpādayitavyāntaśaḥ śataśo ’pi chidyamāneneti | evaṃ hi bodhisattvena mahāsattvena cittam utpādayitavyam saced evaṃcitto vihariṣyati, na duṣkarasaṃjñī cariṣyati, na duṣkarasaṃjñī vihariṣyati | punar aparam āyuṣman śāriputra bodhisattvena mahāsattvena evaṃ cittam utpādayitavyam - yathā sarveṇa sarvaṃ sarvathā sarvam ātmā na vidyate nopalabhyate, evaṃ sarveṇa sarvaṃ sarvathā sarvaṃ sarvadharmā na saṃvidyante nopalabhyante | evam ādhyātmikabāhyeṣu sarvadharmeṣu saṃjñotpādayitavyā | saced evaṃcittaś cariṣyati, na duṣkarasaṃjñī cariṣyati, na duṣkarasaṃjñī vihariṣyati | yad apy āyuṣman śāriputra evam āha - anutpādo bodhisattvo iti | evam etad āyuṣman śāriputra, evam etat | anutpādo bodhisattva iti || | (43) | (43) | (43) | (43) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (43) . . . . . . . . . . . . . . . . . . | (43) (539c1)舍利弗問須菩提。如我解須菩提所説義。菩(2)薩即是無生。 若菩薩無生。何以故。有難行爲(3)衆生故受苦惱。須菩提言。我不欲使菩薩有(4)難行。 何以故。生難行想苦行想。不能利益無(5)量阿僧祇衆生。 於衆生生易想樂想父母想(6)子想我所想。 則能利益無量阿僧祇衆生。 如(7)我法一切處一切時一切種不可得。 菩薩於(8)内外法中。應生如是想。 若菩薩以如是心行(9)亦名難行。 如舍利弗所言。菩薩無生。 如是舍(10)利弗。 菩薩實無生。 | (43) Sariputra: As I understand the teaching of the Venerable Subhuti, a Bodhisattva also is a non-production. But if a Bodhisattva is a non-production, how then does he go on the difficult pilgrimage, and how can he possibly endure the experience of those sufferings [which he is said to undergo] for the sake of beings? Subhuti: I do not look for a Bodhisattva who goes on the difficult pilgrimage. In any case, one who courses in the perception of difficulties is not a Bodhisattva. Because one who has generated a perception of difficulties is unable to work the weal of countless beings. On the contrary, he forms the notion of ease, he forms the notion that all beings, whether men or women, are his parents and children, and thus he goes on the pilgrimage of a Bodhisattva. A Bodhisattva should therefore identify all beings with his parents or children, yes, even with his own self, like this: ‘As I myself want to be quite free from all sufferings, just so all beings want to be quite free from all sufferings.’ In addition with regard to all beings one should form the notion: ‘I ought not to desert all these beings. I ought to set them free from the quite measureless heap of sufferings! And I should not produce towards them a thought of hate, even though I might be dismembered a hundred times!’ It is thus that a Bodhisattva should lift up his heart. When he dwells as one whose heart is such, then he will neither course nor dwell as one who perceives difficulties. (29) And further a Bodhisattva should produce the thought that ‘as in each and every way a self does not exist, and is not got at, so in each and every way all dharmas do not exist, and are not got at.’ He should apply this notion to all dharmas, inside and outside. When he dwells as one whose heart is such, then he will neither course, nor dwell, as one who perceives difficulties. But when the Venerable Sariputra said that ‘a non-production is the Bodhisattva,’ indeed, it is so, ‘a non-production is the Bodhisattva.’ |
(44) śāriputra āha - kiṃ punar āyuṣman subhūte bodhisattva evānutpādaḥ, utāho bodhisattvadharmā apy anutpādaḥ? subhūtir āha - bodhisattvadharmā api āyuṣman śāriputrānutpādaḥ śāriputra āha - kiṃ punar āyuṣman subhūte bodhisattvadharmā evānutpādaḥ, utāho sarvajñatāpy anutpādaḥ? subhūtir āha - sarvajñatāpy āyuṣman śāriputrānutpādaḥ | āha - kiṃ punar āyuṣman subhūte (15) sarvajñataivānutpādaḥ, utāho sarvajñatādharmā apy anutpādaḥ? āha - sarvajñatādharmā apy āyuṣman śāriputrānutpādaḥ | āha - kiṃ punar āyuṣman subhūte sarvajñatādharmā evānutpādaḥ, utāho pṛthagjano ’py anutpādaḥ? āha - pṛthagjano ’py āyuṣman śāriputrānutpādaḥ | āha - kiṃ punar āyuṣman subhūte pṛthagjana evānutpādaḥ, utāho pṛthagjanadharmā apy anutpādaḥ? āha - pṛthagjanadharmā āpy āyuṣman śāriputrānutpādaḥ | evam ukte āyuṣmān śāriputra āyuṣmantaṃ subhūtim etad avocat - yady āyuṣman subhūte bodhisattvo ’py anutpādaḥ, bodhisattvadharmā apy anutpādaḥ, sarvajñatāpy anutpādaḥ, sarvajñatādharmā apy anutpādaḥ, pṛthagjano ’py anutpādaḥ, pṛthagjanadharmā apy anutpādaḥ, nanv āyuṣman subhūte anuprāptaivāyatnena bodhisattvena mahāsattvena sarvajñatā bhavati | evam ukte āyuṣmān subhūtir āyuṣmantaṃ śāriputram etad avocat - nāham āyuṣman śāriputrānutpannasya dharmasya prāptim icchāmi, nāpy abhisamayam | nāpy anutpannena dharmeṇānutpannā prāptiḥ prāpyate | āha - kiṃ punar āyuṣman subhūte anutpannena dharmeṇānutpannā prāptiḥ prāpyate, utāho_utpannena dharmeṇānutpannā prāptiḥ prāpyate? āha - kiṃ punar āyuṣman śāriputrānutpanno dharma utpannaḥ, utāho anutpanna eva dharmo ’nutpannaḥ? āha - kiṃ punar āyuṣman subhūte utpāda eva dharmo ’nutpādaḥ, utāho anutpādo dharma utpādaḥ? āha - utpādo dharmo ’nutpādo dharma ity āyuṣman śāriputra na pratibhāti jalpitum | āha - anutpādo ’pi te āyuṣman subhūte pratibhāti jalpitum | āha - anutpāda evāyuṣman śāriputra jalpaḥ | anutpāda eva āyuṣmān śāriputra pratibhāti | anutpāda eva āyuṣman śāriputra pratibhānam | evam evāyuṣman śāriputrātyantaṃ pratibhāti || | (44) | (44) | (44) | (44) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (44) . . . . . . . . . . . . . | (44) 舍利弗言。但菩薩無生薩(11)婆若亦無生。須菩提言。薩婆若亦無生。 舍利(12)弗言。薩婆若無生凡夫亦無生 須菩提言。(13)凡夫亦無生。 舍利弗語須菩提。若菩薩無生(14)菩薩法亦無生。薩婆若無生。薩婆若法亦無(15)生。凡夫無生凡夫法亦無生。今以無生得無(16)生。菩薩應得薩婆若。 須菩提言。我不欲令無(17)生法有所得。 何以故。無生法不可得故。 舍利(18)弗言。生生無生生。 汝所言樂説爲生爲(19)無生。 須菩提言。諸法無生。 所言無生 樂説(20)亦無生。 如是樂説。 | (44) Sariputra: Further, is just a Bodhisattva a non-production, or the dharmas also which constitute him? Subhuti: The dharmas which constitute a Bodhisattva are also a non-production. Sariputra: Are just the dharmas which constitute a Bodhisattva a non-production, or also the state of all-knowledge? Subhuti: The state of all-knowledge is also a non-production. Sariputra: Is just the state of all-knowledge a non-production, or also the dharmas which constitute it? Subhuti: The dharmas which constitute all-knowledge are also a non-production. Sariputra: Are just the dharmas which constitute all-knowledge a non-production, or also the common people? Subhuti: The common people are also a non-production. Sariputra: Are just the common people a non-production, or also the dharmas which constitute them? Subhuti: The dharmas which constitute the common people are also a non-production. (30) Sariputra: If, venerable Subhuti, the Bodhisattva is a non-production and also the dharmas which constitute him, and also the state of all-knowledge, and also the dharmas which constitute it, and also the common people, and also the dharmas which constitute them, - then, surely, the state of all-knowledge is reached by a Bodhisattva without any exertion? Subhuti: I do not wish for the attainment of an unproduced dharma, nor for reunion with one. Further, does one attain an unproduced attainment through an unproduced dharma? Sariputra: Is then an unproduced attainment attained through an unproduced dharma, or through a produced dharma? Subhuti: Is then an unproduced dharma produced, or is it unproduced? Sariputra: Is then production a dharma which is a non-production, or is non-production a dharma which is production? Subhuti: To talk of a production-dharma as a non-production-dharma is not intelligible. Sariputra: To talk of non-production is also not intelligible. Subhuti: Non-production is just talk. Non-production just appears before the mind’s eye. Non-production is just a flash in the mind. Absolutely it is nothing more than that. |
(45) evam ukte āyuṣmān śāriputra āyuṣmantaṃ subhūtim etad avocat - dhārmakathikānām āyuṣmān subhūtir agratāyāṃ sthāpitavyaḥ | tat kasya hetoḥ? tathā hy āyuṣmān subhūtiḥ sthaviro yato yata eva paripraśnīkriyate, tatastata eva niḥsarati, dharmatāyāś ca na calati, tāṃ ca dharmatāṃ na virodhayati | evam ukte āyuṣmān subhūtir āyuṣmantaṃ śāriputram etad avocat - dharmataiṣā āyuṣman śāriputra bhagavataḥ śrāvakāṇām aniśritadharmāṇām | te yato yata eva paripraśnīkriyante, tatas tata eva niḥsaranti, dharmatāṃ ca na virodhayanti, dharmatāyāś ca na vyativartante | tat kasya hetoḥ? yathāpi nāmāniśritattvāt sarvadharmāṇām | evam ukte āyuṣmān śāriputra āyuṣmantaṃ subhūtim etad avocat - sādhu sādhu āyuṣman subhūte | katamaiṣā sarvadharmāniśritapāramitā bodhisattvānāṃ mahāsattvānām? subhūtir āha - prajñāpāramitaiva āyuṣman śāriputra sārvayānikī, sarvadharmāniśritatayā sarvadharmāniśritapāramitā ca | iti hi yasya bodhisattvasya mahāsattvasya evaṃ gambhīrāyāṃ prajñāpāramitāyāṃ bhāṣyamāṇāyām evaṃ deśyamānāyām evam upadiśyamānāyāṃ na bhavati cittasyāvalīnatvam, na bhavati kāṅkṣāyitatvam, na bhavati dhaṃdhāyitatvam, na bhavati cittasyānyathātvam, veditavyam ayaṃ bodhisattvo mahāsattvo viharatyanena prajñāpāramitāvihāreṇāvirahitaś cānena manasikāreṇeti || (16) | (45) | (45) | (45) ... [y](ā)vusa śār[i]pu(tra) ... ... ◊ subhūti [pa](r)i ... | (45) .. .. .. .. .. .. .. .. | (45) . . . . . . . . | (45) 舍利弗言。善哉善哉。須(21)菩提。汝於説法人中爲最第一。 何以故。(22)須菩提。隨所問皆能答故。 須菩提言。法應(23)爾。諸佛弟子於無依止法所問能答。 何以(24)故。一切法無定故。 舍利弗言。善哉善哉。 (25)是何波羅蜜力。須菩提言。是般若波羅蜜(26)力。舍利弗。若菩薩聞如是説如是論時。不(27)疑不悔不難。當知是菩薩行是行不離是念。 | (45) Sariputra: In the first rank of the preachers of dharma should the Venerable Subhuti be placed. (31) For in whatever way he may be questioned, he finds a way out; he does not swerve from [the correct teaching about] the true nature of Dharma, and he does not contradict that true nature of Dharma. Subhuti: This is the Lord’s Absolute, the essence of the Disciples who are without any support, so that, in whatever way they are questioned, they find a way out, do not contradict the true nature of dharmas, nor depart from it. And that because they do not rely on any dharmas. Sariputra: Well said, Subhuti. And what is that perfection of the Bodhisattvas which [allows them not to] lean on any dharmas? Subhuti: The perfection of wisdom, beneficial to all the [three] vehicles, is also the perfection which [allows them not to] lean on any dharma, because [it shows that] all dharmas have no support [and can therefore give none]. For if a Bodhisattva, when this deep perfection of wisdom is being taught, remains unafraid, then one should know that he has adjusted himself to the perfection of wisdom, and that he is not lacking in this attention [to the true facts about dharmas]. |
(46) atha khalv āyuṣmān śāriputra āyuṣmataṃ subhūtim etad avocat - katham āyuṣman subhūte avirahito bodhisattvo mahāsattvo ’virahito manasikāreṇa bhavati, yaḥ prajñāpāramitāvihāreṇa viharati? yadi hy āyuṣman subhūte bodhisattvo mahāsattvo ’virahito manasikāreṇa bhavati, evaṃ sa virahitaḥ prajñāpāramitāvihāreṇa bhavati | yadi ca āyuṣman subhūte avirahito bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāvihāreṇa bhavati, evaṃ sa virahito manasikāreṇa bhavati | yadi ca āyuṣman subhūte manasikāreṇāvirahito bodhisattvo mahāsattvaḥ, avirahita eva prajñāpāramitāvihāreṇa bhavati | evaṃ sati sarvasattvā apy avirahitā bhaviṣyanti prajñāpāramitāvihāreṇa | tat kasya hetoḥ? sarvasattvā api hy avirahitā manasikāreṇa viharanti || | (46) | (46) | (46) | (46) .. .. .. .. .. | (46) . . . . . | (46) (28)舍利弗言。 若菩薩不離是行不離是念 一(29)切衆生亦不離是行不離是念。 一切衆生亦(540a1)當是菩薩。 何以故。一切衆生不離是念故。 | (46) Sariputra: How is it that a Bodhisattva does not lack in attention when he is adjusted to perfect wisdom? (32) For if a Bodhisattva is not lacking in attention, then he should [automatically] lack in adjustment to the perfection of wisdom. And if he does not lack in adjustment to the perfection of wisdom, then he would be lacking in attention. But if [in] a Bodhisattva the two facts that he is not lacking in attention, and that he is not lacking in dwelling in the perfection of wisdom, belong together, then all beings also will not be lacking in dwelling in the perfection of wisdom. Because they also dwell not lacking in attention. |
(47) evam ukte āyuṣmān subhūtir āyuṣmantaṃ śāriputram etad avocat - sādhu sādhu āyuṣman śāriputra | api tu upālapsye tvā | artha eva tv āyuṣmatā śāriputreṇa bhūtapadābhidhānena parigṛhītaḥ | tat kasya hetoḥ? sattvāsvabhāvatayā āyuṣman śāriputra manasikārāsvabhāvatā veditavyā | sattvāsadbhāvatayā āyuṣman śāriputra manasikārāsadbhāvatā veditavyā | sattvaviviktatayā āyuṣman śāriputra manasikāraviviktatā veditavyā | sattvācintyatayā āyuṣman śāriputra manasikārācintyatā veditavyā | sattvānabhisaṃbodhanatayā āyuṣman śāriputra manasikārānabhisaṃbodhanatā veditavyā | sattvāyathābhūtārthābhisaṃbodhanatayā āyuṣman śāriputra manasikārāyathābhūtārthābhisaṃbodhanatā veditavyā | anena āyuṣman śāriputra evaṃrūpeṇa manasikāreṇa icchāmi bodhisattvaṃ mahāsattvaṃ viharantam anena vihāreṇeti || | (47) | (47) | (47) | (47) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (47) 善業曰。善哉善哉。賢者。 勸助爲説是致要語。如賢者言。行等念等助一切人不 画像廢此行。 夫衆生自然念亦自然。當以知。 此衆生恢廓念恢廓。當以知此。 衆生之不正覺。而念不正覺。行亦不正覺。當以知此。 See the previous record 如是行念吾樂菩薩思惟念此行[衆生靈空恢廓廣大無邊故可導利昇此大道一切人不能正覺當以正覺開寤之也] | (47) (2)須菩提言。善哉善哉舍利弗。 汝欲離我而成(3)我義。 所以者何。衆生無性故當知念亦無性。 (4)衆生離故念亦離。 衆生不可得故念亦不可(5)得 舍利弗。我欲令菩薩以是念行般若波羅(6)蜜 | (47) Subhuti: Well said, and yet I must reprove you, although the Venerable Sariputra has taken hold of the matter correctly as far as the words are concerned. Because one should know that attention is without own-being in the same way in which beings are without own-being; that attention has no real existence in the same way in which beings have no real existence; that attention is isolated in the same way in which beings are isolated; that attention is unthinkable in the same way in which beings are unthinkable; that acts of mental attention do not undergo the process which leads to enlightenment in the same way in which beings do not undergo that process; that acts of attention do not in any real sense undergo the process which leads to enlightenment, any more than beings do. It is through an attention of such a character that I wish that a Bodhisattva, a great being, may dwell in this dwelling. |
(48) āryāṣṭasāhasrikāyāṃ prajñāpāramitāyāṃ sarvākārajñatācaryāparivarto nāma prathamaḥ || (17) | (48) ’phags pa shes rab kyi pha rol tu phyin pa brgyad stong pa las rnam pa thams cad mkhyen pa nyid kyi spyod pa’i le’u zhes bya ba ste dang po’o || | (48) | (48) | (48) .. | (48) 明度經卷第一 | (48) | (48) |
(49) śakraparivarto dvitīyaḥ | | (49) | (49) | (49) | (49) .. | (49) 大明度經卷第二南呉月支國居士支謙於涼州譯 天帝釋問品 持品 功徳品 變謀明慧品 天帝釋問品第二 | (49) (7) 摩訶般若波羅蜜釋提桓因品第二 | (49) Chapter II Sakra |
(50) tena khalu punaḥ samayena śakro devānām indras tasyām eva parṣadi saṃnipatitaḥ saṃniṣaṇṇo ’bhūt catvāriṃśatā trāyastriṃśatkāyikair devaputrasahasraiḥ sārdham | catvāraś ca lokapālā viṃśatyā cāturmahārājakāyikair devaputrasahasraiḥ sārdham | brahmāpi sahāpatir daśabhir brahmakāyikair devaputrasahasraiḥ sārdham | pañca ca śuddhāvāsānāṃ devaputrāṇāṃ sahasrāṇi tasyām eva parṣadi saṃnipatitāni saṃniṣaṇṇānyabhūvan | yo ’pi ca devānāṃ svakarmavipākajo ’vabhāsaḥ, so ’pi sarvo buddhānubhāvena buddhatejasā buddhādhiṣṭhānenābhibhūto ’bhūt || | (50) || de’i tshe yang (2) lha rnams kyi dbang po brgya byin sum cu rtsa gsum gyi ris kyi lha’i bu bzhi khri dang lhan cig tu ’khor de nyid du ’dus te ’khod par gyur to || ’jig rten skyong ba bzhi yang rgyal chen bzhi’i ris kyi lha’i bu nyi khrir bcas pa dang | mi mjed kyi bdag po tshangs pa yang tshangs ris kyi lha’i bu khrir (3) bcas pa dang | gnas gtsang ma’i lha’i bu lnga stong yang ’khor de nyid du ’dus te ’khod par gyur te | lha rnams kyi rang gi las kyi rnam par smin pa las skyes pa’i ’od gang yin pa de thams cad kyang sangs rgyas kyi mthu dang sangs rgyas kyi gzi brjid dang sangs rgyas kyi byin gyi rlabs (4) kyis zil gyis mnan to || | (50) | (50) ... [a]bhibhūto abhū(t)[i](ti) ... | (50) .. .. .. .. | (50) 爾時帝釋與四萬天子四天王。與二萬天子梵衆天。與萬天子梵輔天。 與五千天子倶皆來會坐。 諸天子宿命功徳光耀巍巍。持佛神力明徹照。 | (50) (8)爾時釋提桓因。與四萬天子倶在會中。四天(9)王與二萬天子倶在會中。娑婆世界主梵天(10)王。與萬梵天倶在會中。 乃至淨居天衆無數(11)千種倶在會中。 是諸天衆業報光明。以佛身(12)神力光明故皆不復現。 | (50) 1. Preamble At that time again, many Gods came to that assembly, and took their seats: Sakra, Chief of Gods, with forty thousand Gods of the Thirty-three; the four world-guardians, with twenty thousand Gods belonging to the retinue of the four Great Kings; Brahma, ruler of this world system, with ten thousand Gods belonging to the company of Brahma; and five thousand Gods of the Pure Abode. But the might of the Buddha, his majesty and authority surpassed even the splendour of the Gods, a reward for the deeds they had done in the past. |
(51) atha khalu śakro devānām indra āyuṣmantaṃ subhūtiṃ sthaviram etad avocat - imāny ārya subhūte saṃbahulāni devaputrasahasrāṇi asyāṃ parṣadi saṃnipatitāni saṃniṣaṇṇāni āryasya subhūter antikāt prajñāpāramitāṃ śrotukāmāni bodhisattvānāṃ mahāsattvānām upadeśam avavādānuśāsanīṃ ca | tatkathaṃ bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ sthātavyam, kathaṃ śikṣitavyam, kathaṃ yogam āpattavyam? sthaviraḥ subhūtir āha - tena hi kauśika upadekṣyāmi te buddhānubhāvena buddhatejasā buddhādhiṣṭhānena | yair devaputrair anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittaṃ notpāditam, tair utpādayitavyam | ye tv avakrāntāḥ samyaktvaniyāmam, na te bhavyā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittam utpādayitum | tat kasya hetoḥ? baddhasīmāno hi te saṃsārasrotasaḥ | abhavyā hi te punaḥ punaḥ saṃsaraṇāyānuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittam utpādayitum | api nu khalu punas teṣām apy anumode | sacet te ’py anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittāny utpādayeran, nāhaṃ kuśalamūlasyāntarāyaṃ karomi | viśiṣṭebhyo hi dharmebhyo viśiṣṭatamā dharmā adhyālambitavyāḥ || | (51) de nas lha rnams kyi dbang po brgya byin gyis tshe dang ldan pa gnas brtan rab ’byor la ’di skad ces smras so || ’phags pa rab ’byor lha’i bu stong phrag mang po ’khor ’dir ’dus te ’khod pa ’di rnams ’phags pa rab ’byor las byang chub sems dpa’ sems (5) dpa’ chen po rnams kyi shes rab kyi pha rol tu phyin pa la nye bar bstan pa dang gdams pa dang rjes su bstan pa nyan par ’dod na | byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po des ci ltar shes rab kyi pha rol tu phyin pa la gnas par bya ci ltar bslab par bya ci ltar rnal ’byor du bya | gnas (6) brtan rab ’byor gyis smras pa | kau shi ka de’i phyir sangs rgyas kyi mthu dang sangs rgyas kyi gzi brjid dang sangs rgyas kyi byin gyi rlabs kyis nye bar bstan par bya ste | lha’i bu gang dag gis bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu sems ma bskyed pa de dag gis sems bskyed (7) par bya’o || gang dag yang dag pa nyid du nges pa la zhugs pa de dag ni bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu sems bskyed pa’i skal ba med do || de ci’i phyir zhe na | de dag gis ’khor ba’i rgyun las mtshams bcad pas de dag yang dang yang du ’khor zhing bla na med pa (19b1) yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu sems bskyed pa’i skal ba med do || ’on kyang gal te de dag gis kyang bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu sems bskyed na de dag la yang rjes su yi rang bar bya’o || kho bo ni de dag gi dge ba la bar chad mi byed de khyad par du (2) ’phags pa’i chos rnams las ches khyad par du ’phags pa’i chos rnams la lhag par dmigs par bya’o || | (51) | (51) ... p[āra]mitāye ◊ [s]. ... | (51) .. .. .. .. .. .. .. .. | (51) 釋問善業言。是諸天子大會欲聽説智度無極。 云何闓士大士於大明中立乎。善業曰。諸天子。樂聞者聽我説。因持佛力廣説智度。 何天子。未求闓士道者今皆當求。 以得溝港道者不可復得闓士道士。 何以故。閉生死道已。 正使是輩求者。我代其喜不斷功徳也。 悉欲使取經中極尊法使上至佛。 | (51) 爾時釋提桓因語須(13)菩提言。是諸無數天衆皆共集會。欲聽須菩(14)提説般若波羅蜜義。 菩薩云何住般若波羅(15)蜜。須菩提語釋提桓因及諸天衆。憍尸迦。我(16)今當承佛神力説般若波羅蜜。 若諸天子未(17)發阿耨多羅三藐三菩提心者。今應當發。 若(18)人已入正位。則不堪任發阿耨多羅三藐三(19)菩提心。 何以故。已於生死作障隔故。 是人若(20)發阿耨多羅三藐三菩提心。我亦隨喜。終不(21)斷其功徳。 所以者何。上人應求上法。 | (51) Sakra: These many thousands of Gods, Subhuti, have come to this assembly, and taken their seats, because they want to hear about perfect wisdom from the Holy Subhuti, and to listen to his advice to the Bodhisattvas, to his instruction and admonition. How then should a Bodhisattva stand in perfect wisdom, how train in it, how devote himself to it? Subhuti: Let me then explain it to you, through the Buddha’s might, majesty and authority. Those Gods, who have not yet aspired to full enlightenment should do so. Those, however, who are certain that they have got safely out of this world [i.e., the Arhats who have reached their last birth, and think they have done with it all] are unfit for full enlightenment [because they are not willing to go, from compassion, back into birth-and-death]. And why? The flood of birth-and-death hems them in. (34) Incapable of repeated rebirths, they are unable to aspire to full enlightenment. And yet, if they also will aspire to full enlightenment, I confirm them also. I shall not obstruct their wholesome root. For one should uphold the most distinguished dharmas above all others. |
(52) atha khalu bhagavān āyuṣmantaṃ subhūtim āmantrayate sma - sādhu sādhu subhūte, sādhu khalu punas tvaṃ subhūte, yas tvaṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānām utsāhaṃ dadāsi | evam ukte āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat - kṛtajñair asmābhir bhagavan bhagavato bhavitavyaṃ nākṛtajñaiḥ | tat kasya hetoḥ? paurvakāṇāṃ hi bhagavaṃs tathāgatānām arhatāṃ samyaksaṃbuddhānām antike ’smadarthe bhagavān yathā brahmacaryaṃ bodhāya caran pūrvaṃ bodhisattvabhūta eva san, yaiḥ śrāvakair avavadito ’nuśiṣṭaś ca pāramitāsu, tatra bhagavatā caratā anuttaraṃ jñānam utpāditam | evaṃ bhagavan asmābhir api bodhisattvā mahāsattvā anuparigrahītavyā anuparivārayitavyāś ca, saṃparigrahītavyāḥ saṃparivārayitavyāś ca | tat kasya hetoḥ? asmābhir api hi bhagavan bodhisattvā mahāsattvā anuparigṛhītā anuparivāritāś ca, saṃparigṛhītāḥ saṃparivāritāś ca kṣipram anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante || | (52) de nas bcom ldan ’das kyis tshe dang ldan pa rab ’byor la bka’ stsal pa | rab ’byor legs so legs so || khyod byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po rnams (3) la spro ba skyed pa gang yin pa ni rab ’byor yang khyod legs so || de skad ces bka’ stsal pa dang bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa rab ’byor gyis ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das bdag cag gis ni bcom ldan ’das kyi bka’ drin gzo bar bgyi ste bka’ drin mi (4) gzo bar mi bgyi’o || de ci’i slad du zhe na | bcom ldan ’das ji ltar sngon gyi de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas rnams kyi drung du bcom ldan ’das sngon byang chub sems dpar gyur pa nyid kyis bdag cag rnams kyi don du byang chub kyi phyir tshangs (5) par spyad pa spyod pa na nyan thos gang dag gis pha rol tu phyin pa rnams la gdams shing rjes su bstan te | de la bcom ldan ’das kyis spyad pas bla na med pa’i ye shes bskyed pa de bzhin du | bcom ldan ’das bdag cag gis kyang byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po rnams (6) rjes su yongs su gzung bar bgyi zhing rjes su yongs su bskor par bgyi’o yang dag par yongs su gzung bar bgyi zhing yang dag par yongs su bskor bar yang bgyi’o || de ci’i slad du zhe na | bcom ldan ’das ’di la bdag cag gis kyang byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po (7) rnams rjes su yongs su bzung zhing rjes su yongs su bskor ba dang yang dag par yongs su bzung zhing yang dag par yongs su bskor bas myur du bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par ’tshang rgya bar ’gyur ro || | (52) | (52) | (52) .. .. .. .. .. | (52) 佛言。善哉善哉。勸樂闓士學乃爾乎。 善業白佛言。我當報恩。終不敢違之。 所以然者。往昔如來無所著正眞道最正覺。皆與弟子爲諸闓士説智度。如來時亦在中學斯經妙行。今自致作佛。用是故當報恩。 我作是説法。闓士受之我勸樂。勸樂以大道疾令作佛。 | (52) 爾時佛(22)讃須菩提言。善哉善哉。汝能如是勸樂諸菩(23)薩。 須菩提言。世尊。我當報佛恩。 如過去諸佛(24)及諸弟子。教如來住空法中。亦教學諸波羅(25)蜜。如來學是法。得阿耨多羅三藐三菩提。 世(26)尊。我今亦當如是護念諸菩薩。 以我護念因(27)縁故。諸菩薩當疾得阿耨多羅三藐三菩提。 | (52) The Lord: Well said, Subhuti. You do well to encourage the Bodhisattvas. Subhuti then said to the Lord: We should be grateful to the Lord, and not ungrateful. For in the past the Lord has, in the presence of the Tathagatas of the past, led, for our sake, the holy life with enlightenment as his aim. Even after he had definitely become a Bodhisattva [a being dedicated to enlightenment], disciples still instructed and admonished him in the perfections, and by his coursing therein he has produced the utmost cognition. Even so also we should help, champion, aid and sustain the Bodhisattvas. Because the Bodhisattvas, if we help, champion, aid and sustain them, will soon know full enlightenment. |
(53) atha khalv āyuṣmān subhūtiḥ śakraṃ devānām indram āmantrayate sma - tena hi kauśika śṛṇu, sādhu ca suṣṭhu ca manasi kuru, bhāṣiṣye ’haṃ te yathā bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ sthātavyam | śūnyatāyāṃ kauśika tiṣṭhatā bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ sthātavyam | tena hi kauśika (18) bodhisattvena mahāsattvena mahāsaṃnāhasaṃnaddhena bhavitavyam | na rūpe sthātavyam | na vedanāyāṃ na saṃjñāyāṃ na saṃskāreṣu | na vijñāne sthātavyam | na cakṣuṣi sthātavyam | na rūpe sthātavyam | na cakṣurvijñāne sthātavyam | na cakṣuḥsaṃsparśe sthātavyam | na cakṣuḥsaṃsparśajāyāṃ vedanāyāṃ sthātavyam | evaṃ na śrotraghrāṇajihvākāyamanaḥsu sthātavyam | na śabdagandharasaspraṣṭavyadharmeṣu, na śrotravijñāne, yāvan na manovijñāne | na manaḥsaṃsparśe, na manaḥsaṃsparśajāyāṃ vedanāyāṃ sthātavyam | na pṛthivīdhātau sthātavyam | nābdhātau, na tejodhātau, na vāyudhātau, nākāśadhātau, na vijñānadhātau sthātavyam | na smṛtyupasthāneṣu sthātavyam | na samyakprahāṇarddhipādendriyabalabodhyaṅgeṣu, na mārgāṅgeṣu sthātavyam | na srotaāpattiphale sthātavyam | na sakṛdāgāmiphale, nānāgāmiphale, nārhattve sthātavyam | na pratyekabuddhatve sthātavyam | na buddhatve sthātavyam | iti hi rūpam iti na sthātavyam | iti hi vedaneti, saṃjñeti, saṃskārā iti | iti hi vijñānam iti na sthātavyam | iti hi cakṣur iti, yāvan manaḥsaṃsparśajā vedaneti na sthātavyam | iti hi pṛthivīdhātur iti, yāvad vijñānadhātur iti na sthātavyam | iti hi smṛtyupasthānānīti na sthātavyam | iti hi samyakprahāṇarddhipādendriyabalabodhyaṅgānīti, iti hi mārgāṅgānīti na sthātavyam | iti hi srotaāpattiphalam iti na sthātavyam, iti hi sakṛdāgāmiphalam iti, anāgāmiphalam iti, arhattvam iti na sthātavyam | iti hi pratyekabuddhatva miti na sthātavyam | iti hi buddhatvam iti na sthātavyam | rūpaṃ nityam anityam iti na sthātavyam | evaṃ vedanāsaṃjñāsaṃskārāḥ | vijñānaṃ nityam anityam iti na sthātavyam | rūpaṃ sukhaṃ duḥkham iti na sthātavyam | evaṃ vedanāsaṃjñāsaṃskārāḥ | vijñānaṃ sukhaṃ duḥkham iti na sthātavyam | rūpaṃ śūnyam aśūnyam iti na sthātavyam | evaṃ vedanāsaṃjñāsaṃskārāḥ | vijñānaṃ śūnyam aśūnyam iti na sthātavyam | rūpam ātmānātmeti na sthātavyam | evaṃ vedanāsaṃjñāsaṃskārāḥ | vijñānam ātmānātmeti na sthātavyam | rūpaṃ śubham aśubham iti na sthātavyam | evaṃ vedanāsaṃjñāsaṃskārāḥ | vijñānaṃ śubham aśubham iti na sthātavyam | rūpaṃ śūnyam upalabhyate veti na sthātavyam | evaṃ vedanāsaṃjñāsaṃskārāḥ | vijñānaṃ śūnyam upalabhyate veti na sthātavyam | srotaāpattiphalam asaṃskṛtaprabhāvitam iti na sthātavyam | evaṃ sakṛdāgāmiphalam anāgāmiphalam arhattvam asaṃskṛtaprabhāvitam iti na sthātavyam | pratyekabuddhatvam asaṃskṛtaprabhāvitam iti na sthātavyam | srotaāpanno dakṣiṇīya iti na sthātavyam | srotaāpannāḥ saptakṛto bhavaparamā iti na sthātavyam | sakṛdāgāmī dakṣiṇīya iti na sthātavyam | sakṛd āgāmya pariniṣṭhitattvāt sakṛd imaṃ lokam āgamya duḥkhasyāntaṃ kariṣyatīti na sthātavyam | anāgāmī dakṣiṇīya iti na sthātavyam anāgāmī anāgamya imaṃ lokaṃ tatraiva parinirvāsyatīti na sthātavyam | arhan dakṣiṇīya iti na sthātavyam | arhann ihaivānupadhiśeṣe nirvāṇadhātau parinirvāsyatīti na sthātavyam | pratyekabuddho dakṣiṇīya iti na sthātavyam | pratyekabuddho ’tikramya śrāvakabhūmim aprāpya buddhabhūmiṃ parinirvāsyatīti na sthātavyam | buddho dakṣiṇīya iti na sthātavyam | buddho ’tikramya (19) pṛthagjanabhūmim atikramya śrāvakabhūmim atikramya pratyekabuddhabhūmim aprameyāṇām asaṃkhyeyānāṃ sattvānām arthaṃ kṛtvā aprameyāṇy asaṃkhyeyāni sattvakoṭīniyutaśatasahasrāṇi parinirvāpyāprameyān asaṃkhyeyān sattvān śrāvakapratyekabuddhasamyaksaṃbuddhatvaniyatān kṛtvā buddhabhūmau sthitvā buddhakṛtyaṃ kṛtvā anupadhiśeṣe nirvāṇadhātau buddhaparinirvāṇena parinirvāsyati ity evam apy anena na sthātavyam || | (53) de nas tshe dang ldan pa rab ’byor gyis lha (20a1) rnams kyi dbang po brgya byin la smras pa | ko shi ka de’i phyir legs par rab tu nyon la yid la zung shig dang | ji ltar byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos shes rab kyi pha rol tu phyin pa la gnas par bya ba ngas khyod la bshad par bya’o || kau shi ka byang chub (2) sems dpa’ sems dpa’ chen pos stong pa nyid la gnas pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa la gnas par bya ste | kau shi ka de’i phyir byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos go cha chen po bgos par ’gyur bar bya’o || gzugs la gnas par mi bya’o || tshor ba la ma (3) yin ’du shes la ma yin ’du byed rnams la ma yin rnam par shes pa la gnas par mi bya’o || mig la gnas par mi bya’o gzugs la gnas par mi bya’o || mig gi rnam par shes pa la gnas par mi bya’o || mig gi ’dus te reg pa la gnas par mi bya’o mig gi ’dus te reg (4) pa las byud pa’i tshor ba la gnas par mi bya’o || de bzhin du rna ba dang sna dang lce dang lus dang yid la gnas par mi bya’o || sgra dang dri dang ro dang reg dang chos rnams dang | rna ba’i rnam par shes pa nas yid kyi rnam par shes pa’i bar dang yid kyi ’dus te reg pa dang | yid kyi ’dus (5) te reg pa las byung ba’i tshor ba’i bar la gnas par mi bya’o || sa’i khams la gnas par mi bya’o || chu’i khams dang me’i khams dang rlung gi khams dang nam mkha’i khams dang rnam par shes pa’i khams la gnas par mi bya’o || dran pa nye bar gzhag pa la gnas par mi bya’o || (6) yang dag par spong ba dang rdzu ’phrul gyi rkang pa dang dbang po dang stobs dang byang chub kyi yan lag dang lam la gnas par mi bya’o || rgyun tu zhugs pa’i ’bras bu la gnas par mi bya’o || lan cig phyir ’ong ba’i ’bras bu dang phyir mi ’ong ba’i ’bras bu dang dgra bcom pa nyid la gnas (7) par mi bya’o || rang sangs rgyas nyid la gnas par mi bya’o || sangs rgyas nyid la gnas par mi bya’o || de ltar na gzugs so zhes gnas par mi bya’o || de ltar na tshor ba’o zhes bya ba dang ’du shes so zhes bya ba dang ’du byed rnams so zhes bya ba dang de ltar na rnam par shes pa’o (20b1) zhes gnas par mi bya’o || de ltar na mig go zhes bya ba nas yid kyi ’dus te reg pa las byung ba’i tshor ba’o zhes bya ba’i bar du gnas par mi bya’o || de ltar na sa’i khams so zhes bya ba nas rnam par shes pa’i khams so zhes bya ba’i bar du gnas par mi bya’o || de ltar na (2) dran pa nye bar gzhag pa’o zhes gnas par mi bya’o || de ltar na yang dag par spong ba dang rdzu ’phrul gyi rkang pa dang dbang po dang stobs dang byang chub kyi yan lag rnams so zhes bya ba dang de ltar na lam gyi yan lag go zhes gnas par mi bya’o || de ltar na yang dag par spong ba dang rdzu ’phrul gyi rkang pa dang dbang po dang stobs dang byang chub kyi yan lag rnams so zhes bya ba dang de ltar na lam gyi yan lag go zhes gnas par mi bya’o || de ltar na lan cig phyir ’ong ba’i ’bras bu’o zhes bya ba dang de ltar na phyir mi ’ong ba’i ’bras bu’o zhes bya ba dang de ltar na dgra bcom pa’o zhes gnas par mi bya’o || de ltar na rang sangs rgyas so zhes gnas par mi bya’o || de ltar na sangs rgyas so (4) zhes gnas par mi bya’o || gzugs rtag pa dang mi rtag pa’o zhes gnas par mi bya’o || de bzhin du tshor ba dang ’du shes dang ’du byed rnams dang rnam par shes pa rtag pa dang mi rtag pa’o zhes gnas par mi bya’o || See the previous record. gzugs bde ba dang sdug bsngal ba’o zhes gnas par mi bya’o || (5) de bzhin du tshor ba dang ’du shes dang ’du byed rnams dang rnam par shes pa bde ba dang sdug bsngal ba’o zhes gnas par mi bya’o || gzugs stong pa dang mi stong pa’o zhes gnas par mi bya’o || de bzhin du tshor ba dang ’du shes dang ’du byed rnams dang rnam par shes pa stong pa dang mi (6) stong pa’o zhes gnas par mi bya’o || gzugs bdag dang bdag med pa’o zhes gnas par mi bya’o || de bzhin du tshor ba dang ’du shes dang ’du byed rnams dang rnam par shes pa bdag dang bdag med pa’o zhes gnas par mi bya’o || gzugs sdug pa dang mi sdug pa’o zhes (7) gnas par mi bya’o || de bzhin du tshor ba dang ’du shes dang ’du byed rnams dang rnam par shes pa sdug pa dang mi sdug pa’o zhes gnas par mi bya’o || gzugs stong pa’o zhes nye bar dmigs pas gnas par mi bya’o || de bzhin du tshor ba dang ’du shes dang ’du byed rnams dang rnam (21a1) par shes pa stong pa’o zhes nye bar dmigs pas gnas par mi bya’o || rgyun tu zhugs pa’i ’bras bu ’dus ma byas kyis rab tu phye ba’o zhes gnas par mi bya’o || de bzhin du lan cig phyir ’ong ba’i ’bras bu dang phyir mi ’ong ba’i ’bras bu dang dgra bcom pa nyid ’dus (2) ma byas kyis rab tu phye ba’o zhes gnas par mi bya’o || rang sangs rgyas nyid ’dus ma byas kyis rab tu phye ba’o zhes gnas par mi bya’o || sangs rgyas nyid ’dus ma byas kyis rab tu phye ba’o zhes gnas par mi bya’o || rgyan tu zhugs pa sbyin pa’i gnas so zhes bya bar gnas par (3) mi bya’o || rgyun tu zhugs pa re ltar thogs na srid pa lan bdun pa’o zhes gnas par mi bya’o || lan cig phyir ’ong ba sbyin pa’i gnas so zhes gnas par mi bya’o || lan cig phyir ’ong ba yongs su mthar ma phyin pa’i phyir ’jig rten ’dir lan cig phyir ’ongs nas sdug bsngal mthar byed (4) par ’gyur ro zhes gnas par mi bya’o || phyir mi ’ong ba sbyin pa’i gnas so zhes gnas par mi bya’o || phyir mi ’ong ba ’jig rten ’dir phyir mi ’ong bar de nyid du yongs su mya ngan las ’da’o zhes gnas par mi bya’o || dgra bcom pa nyid sbyin pa’i gnas so zhes gnas par mi bya’o || (5) dgra bcom pa ’di nyid du phung po’i lhag ma ma lus par mya ngan las ’das pa’i dbyings su yongs su mya ngan las ’das par ’gyur ro zhes gnas par mi bya’o || rang sangs rgyas sbyin pa’i gnas so zhes gnas par mi bya’o || rang sangs rgyas ni nyan thos kyi sa las ’das nas sangs rgyas (6) kyi sa ma thob par yongs su mya ngan las ’da’ bar ’gyur ro zhes gnas par mi bya’o || See the previous record. sangs rgyas ni so so’i skye bo’i sa las ’das pa dang nyan thos kyi sa las ’das pa dang rang sangs rgyas kyis las ’das nas gzhal (7) du med grangs med pa’i sems can rnams kyi don mdzad de | gzhal du med grangs med pa’i sems can bye ba khrag khrig brgya stong yongs su mya ngan las bzlas | gzhal du med grangs med pa’i sems can rnams nyan thos dang rang sangs rgyas dang yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas (21b1) su nges par mdzad cing sangs rgyas kyi sa la bzhugs te sangs rgyas kyi mdzad pa mdzad nas phung po’i lhag ma med pa’i mya ngan las ’das pa’i dbyings su sangs rgyas kyi yongs su mya ngan las ’da’ bas yongs su mya ngan las ’da’ bar ’gyur ro zhes des ’di ltar yang gnas par mi (2) bya’o || | (53) | (53) ... jñā sa(ṃ)sk[ā]rā vijñāna(ṃ) n[i](t)y(aṃ) ... ... anātmā ti na thātavyaṃ ◊ ... ... ..vā upalabhati [v]ā (it)[i] ... ... ..tphala(ṃ) asa(ṃ)skṛtapra ... ... [ta]vyaṃ ◊ pratyekabuddhatvaṃ [a] ... ... nirvas(y)aīti na s[th]ā ... | (53) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (53) 釋欲所聞者聽所問矣。問曰。闓士云何立智度中乎。 答曰。持空法立如是。 釋問。闓士大士以影弘誓大乘。所至奏五陰。不當於中住。 溝港頻來不還應儀。縁一覺至於佛。不當於中住。 五陰無常。不當於中住。 See the previous record See the previous record 於苦樂好醜是我所非我所。不當於中住。 See the previous record (two records before) See the following record (two records ahead) 溝港道不動成就。不當於中住。何以故。七死七生便度去。 頻來道不動成就。不當於中住。何以故。一死一生便度去。不還道不動成就。不當於中住。何以故。於上滅度。應儀道不動成就。不當於中住。何以故。應儀道成已便盡於滅度中而滅訖。 縁一覺道不動成就。不當於中住。何以故。不能逮佛道便滅訖。是故不當於中住。 如來無所著正眞道最正覺用無量人故作功徳。我皆當令滅訖正於佛中住。佛所作皆究竟已乃滅訖。亦不當於中住。 | (53) (28)須菩提語釋提桓因言。憍尸迦。汝一心聽菩(29)薩住般若波羅蜜。 憍尸迦。菩薩發大莊嚴乘。(540b1)於大乘以空法住般若波羅蜜。 See the previous record 不應住色。不(2)應住受想行識。 不應住色若常若無常。 不應(3)住受想行識若常若無常。 See the previous record 不應住色若苦若(4)樂。不應住受想行識若苦若樂。 See the following record (three records ahead) 不應住色若(5)淨若不淨。不應住受想行識若淨若不淨。 不(6)應住色若我若無我。不應住受想行識若我(7)若無我。不應住色若空若不空。不應住受想(8)行識若空若不空。 See the previous record 不應住須陀洹果。 不應住(9)斯陀含果。不應住阿那含果。不應住阿羅漢(10)果。 不應住辟支佛道。不應住佛法。不應住須(11)陀洹無爲果。 不應住須陀洹福田。 不應住須(12)陀洹乃至七往來生死。 不應住斯陀含無爲(13)果。不應住斯陀含福田。 不應住斯陀含一來(14)此間當得盡苦。 不應住阿那含無爲果不應(15)住阿那含福田不應住阿那含彼間滅度。 不(16)應住阿羅漢無爲果。不應住阿羅漢福田。 不(17)應住阿羅漢今世入無餘涅槃。 不應住辟支(18)佛道無爲果。不應住辟支佛福田。 不應住辟(19)支佛過聲聞地不及佛地而般涅槃。 不應住(20)佛法。 利益無量衆生。滅度無量衆生。 | (53) 2. How to stand in emptiness, or the perfection of wisdom Subhuti then said to Sakra: Now, Kausika, listen and attend well. I will teach you how a Bodhisattva should stand in perfect wisdom. Through standing in emptiness should he stand in perfect wisdom. (35) Armed with the great armour, the Bodhisattva should so develop that he does not take his stand on any of these: not on form, feeling, perception, impulses, consciousness; not on eye, ear, nose, tongue, body, mind; not on forms, sounds, smells, tastes, touchables, mind-objects; not on eye-consciousness, etc., until we come to; not on mind-consciouness, etc., until we come to: not on the elements, i.e., earth, water, fire, wind, ether, consciousness: not on the pillars of mindfulness, right efforts, roads to psychic power, faculties, powers, limbs of enlightenment, limbs of the Path; not on the fruits of Streamwinner, Once-Returner, Never-Returner, or Arhatship; not on Pratyekabuddhahood, nor on Buddhahood. He should not take his stand on the idea that ‘this is form,’ ‘this is feeling,’ etc., to: ‘this is Buddhahood.’ He should not take his stand on the ideas that ‘form, etc., is permanent, [or] impermanent’; See the previous record See the previous record (36) that ‘form is ease or ill’; that ‘form is the self, or not the self,’ that ‘form is lovely or repulsive,’ that ‘form is empty, or apprehended as something.’ See the previous record He should not take his stand on the notion that the fruits of the holy life derive their dignity from the Unconditioned. Or that a Streamwinner is worthy of gifts, and will be reborn seven times at the most. Or that a Once-Returner is worthy of gifts, and will, as he has not yet quite won through to the end, make an end of ill after he has once more come into this world. Or that a Never-Returner is worthy of gifts, and will, without once more returning to this world, win Nirvana elsewhere. Or that an Arhat is worthy of gifts, and will just here in this very existence win Nirvana in the realm of Nirvana that leaves nothing behind. Or that a Pratyekabuddha is worthy of gifts, and will win Nirvana after rising above the level of a Disciple, but without having attained the level of a Buddha. That a Buddha is worthy of gifts, and will win Nirvana in the Buddha-Nirvana, in the realm of Nirvana that leaves nothing behind, after he has risen above the levels of a common man, of a Disciple, and of a Pratyekabuddha, wrought the weal of countless beings, led to Nirvana countless hundreds of thousands of niyutas of kotis of beings, assured countless beings (37) of Discipleship, Pratyekabuddhahood and full Buddhahood, stood on the stage of a Buddha and done a Buddha’s work, - even thereon a Bodhisattva should not take his stand. |
(54) atha khalv āyuṣmataḥ śāriputrasyaitad abhavat - yadi buddho ’tikramya pṛthagjanabhūmim atikramya śrāvakabhūmim atikramya pratyekabuddhabhūmim aprameyāṇām asaṃkhyeyānāṃ sattvānām arthaṃ kṛtvā aprameyāṇy asaṃkhyeyāni sattvakoṭīniyutaśatasahasrāṇi parinirvāpyāprameyān asaṃkhyeyān sattvān śrāvakapratyekabuddhasamyaksaṃbuddhatvaniyatān kṛtvā buddhabhūmau sthitvā buddhakṛtyaṃ kṛtvā anupadhiśeṣe nirvāṇadhātau buddhaparinirvāṇena parinirvāsyati ity evam apy anena na sthātavyam, tat kathaṃ punar anena sthātavyaṃ, kathaṃ śikṣitavyam iti? atha khalv āyuṣmān subhūtir buddhānubhāvena āyuṣmataḥ śāriputrasya cetasaiva cetaḥparivitarkam ājñāya āyuṣmantaṃ śāriputram etad avocat - tat kiṃ manyase āyuṣman śāriputra kva tathāgato ’rhan samyaksaṃbuddhaḥ sthitaḥ? āyuṣmān śāriputra āha - na kvacid āyuṣman subhūte tathāgato ’rhan samyaksaṃbuddhaḥ sthitaḥ | tat kasya hetor? apratiṣṭhitamānaso hi tathāgato ’rhan samyaksaṃbuddhaḥ | sa naiva saṃskṛte dhātau sthito nāpy asaṃskṛte dhātau sthito na ca tato vyutthitaḥ || | (54) de nas tshe dang ldan pa shā ri’i bu ’di snyam du sems te | gal te sangs rgyas ni so so’i skye bo’i sa las ’das pa dang nyan thos kyi sa las ’das pa dang rang sangs rgyas kyi sa las ’das nas gzhal du med grangs med pa’i sems can rnams kyi don mdzad de | gzhal du (3) med grangs med pa’i sems can bye ba khrag khrig brgya stong yongs su mya ngan las bzlas | gzhal du med grangs med pa’i sems can rnams nyan thos dang rang sangs rgyas dang yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas su nges par mdzad cing sangs rgyas kyi sa la bzhugs te sangs rgyas kyi (4) mdzad pa mdzad nas phung ba’i lhag ma med pa’i mya ngan las ’das pa’i dbyings su sangs rgyas kyi mya ngan las ’da’ bas yongs su mya ngan las ’da’ bar ’gyur ro zhes des ’di ltar yang gnas par mi bya na des yang ci ltar ’di la gnas par bya ci ltar bslab par bya snyam pa dang | (5) de nas sangs rgyas kyi mthus tshe dang ldan pa rab ’byor gyis tshe dang ldan pa shā ri’i bu’i sems kyi rtog pa sems kyis shes nas tshe dang ldan pa shā ri’i bu la ’di skad ces smras so || tshe dang ldan pa shā ri’i bu de ji snyam du sems de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs (6) pa’i sangs rgyas ci zhig la gnas | tshe dang ldan pa shā ri’i bus smras pa tshe dang ldan pa rab ’byor de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas ni ci la yang gnas pa ma yin no || de ci’i phyir zhe na | de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag (7) par rdzogs pa’i sangs rgyas kyi thugs ni shin tu mi gnas pa ste de ni ’dus byas kyi khams la yang mi gnas la ’dus ma byas kyi khams la yang mi gnas te de las bzhengs ba yang ma yin no || | (54) | (54) | (54) .. .. .. | (54) 秋露子問設使闓士大士不當住五陰溝港頻來不還應儀縁一覺上至佛。當云何住。善業言。如來無所著正眞道最正覺有住處乎。答曰。不也。 何以故。佛無所住。 亦不在動搖不動搖處住。亦不不住。亦無無住。 | (54) 爾時舍(21)利弗。作是念。菩薩當云何住。須菩提知舍利(22)弗心所念。語舍利弗。於意云何如來爲住何(23)處。舍利弗言。如來無所住無住心名爲如來。 (24)如來不住有爲性。亦不住無爲性。 | (54) Thereupon the Venerable Sariputra thought to himself: If even thereon one should not take one’s stand, how then should one stand, and train oneself? The Venerable Subhuti, through the Buddha’s might, read his thoughts and said: What do you think, Sariputra, where did the Tathagata stand? Sariputra: Nowhere did the Tathagata stand, because his mind sought no support. He stood neither in what is conditioned, nor in what is unconditioned, nor did he emerge from them. |
(55) atha khalv āyuṣmān subhūtir āyuṣmantaṃ śāriputram etad avocat - evam eva āyuṣman śāriputra bodhisattvena mahāsattvena sthātavyam, evaṃ śikṣitavyam - yathā tathāgato ’rhan samyaksaṃbuddho na kvacit sthito nāsthito na viṣṭhito nāviṣṭhitaḥ, tathā sthāsyāmīty evam anena śikṣitavyam | yathā tathāgatasthānaṃ tathā sthāsyāmīti, tathā śikṣiṣye iti, yathā tathāgatasthānaṃ tathā sthāsyāmīti, tathā śikṣiṣye iti, yathā tathāgatasthānaṃ tathā sthāsyāmīti susthito ’sthānayogeneti evam atra bodhisattvena mahāsattvena sthātavyam evaṃ śikṣitavyam | evaṃ hi śikṣamāṇo bodhisattvo mahāsattvo viharaty anena prajñāpāramitāvihāreṇāvirahitaś cānena manasikāreṇeti || | (55) de nas tshe dang ldan pa rab ’byor gyis tshe dang ldan pa shā ri’i bu la ’di skad ces smras so || (22a1) tshe dang ldan pa shā ri’i bu de bzhin du byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos ’di lta bu nyid gnas sar bya zhing ’di ltar bslab par bya ste | ci ltar de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas ’ga’ zhig la gnas pa ma yin (2) zhing mi gnas pa yang ma yin la mi ’thun par gnas pa ma yin zhing mi ’thun par mi gnas pa yang ma yin pa de bzhin du gnas par bya’o snyam pa dang | de bzhin gshegs pa’i gnas pa ci lta ba de bzhin du gnas par bya’o snyam zhing de bzhin du bslab par bya’o snyam pa dang | de bzhin (3) gshegs pa’i gnas pa ci lta ba de bzhin du gnas na mi gnas pa’i tshul gyis shes par gnas pa yin no snyam du ’dis de ltar bslab par bya’o || ’di la byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos de ltar gnas par bya zhing de bzhin du bslab par bya ste | de ltar slob (4) pa’i byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po ni shes rab kyi pha rol tu phyin pa’i gnas pa ’dis gnas shing yid la byed pa ’di dang ma bral ba yin no || | (55) | (55) | (55) .. .. .. | (55) 一切無是如如來住。當作是住。不當住不住。亦不當住無住。當作是住學無所住矣 | (55) 舍利弗。菩(25)薩摩訶薩亦應如是住。 如如來住於一切法。(26)非住非不住。 | (55) Subhuti: Even so should a Bodhisattva stand and train himself. He should decide that ‘as the Tathagata does not stand anywhere, nor not stand, (38) nor stand apart, nor not stand apart, so will I stand.’ Just so should he train himself ‘as the Tathagata is stationed, so will I stand, and train myself.’ Just so should he train himself. ‘As the Tathagata is stationed, so will I stand, well placed because without a place to stand on.’ Even so should a Bodhisattva stand and train himself. When he trains thus, he adjusts himself to perfect wisdom, and will never cease from taking it to heart. |
(56) atha khalu tatra parṣadi keṣāṃcid devaputrāṇām etad abhūt - yāni tāni yakṣāṇāṃ yakṣabhāṣitāni yakṣarutāni yakṣapadāni yakṣamantritāni yakṣapravyāhṛtāni, tāni vijñāyante jalpyamānāni | na punar idaṃ vijñāyate yat subhūtiḥ sthaviro bhāṣate pravyāharati deśayaty upadiśati | atha khalv āyuṣmān subhūtir buddhānubhāvena teṣāṃ devaputrāṇām imam evaṃrūpaṃ cetasaiva cetaḥparivitarkam ājñāya tān devaputrān āmantrayate sma - na vijñāyate na vijñāyate idaṃ devaputrāḥ | tathā hi nātra kiṃcit sūcyate, nātra kiṃcit śrūyate || | (56) de nas ’khor de’i nang nas lha’i bu kha cig ’di snyam du sems par gyur te | gnod sbyin rnams kyi gnod sbyin gyi skad dang (5) gnod sbyin gyi skra dang gnod sbyin gyi tshig dang gnod sbyin gyi gtam du byas ba dang gnod sbyin gyi rab tu brjod pa gang yin pa de dag smras pa ni shes par rung gi | gnas brtan rab ’byor gang ’chad pa dang rab tu rjod pa dang ston pa dang nye bar ston pa ’di ni shes par yang mi rung ngo snyam (6) mo || de nas lha’i bu de dag yang ’di snyam sems bar gyur te | e ma’o ’phags pa rab ’byor ’dis zhi gsal ba dbyed bar ’gyur ro e ma’o ’phags pa rab ’byor ’dis ni gsal bar byed par ’gyur te | See the previous record. | (56) | (56) | (56) .. .. .. .. | (56) 爾時諸天子心念。諸鬼神所語悉可了知。今是尊者善業所説經道了不可知。 善業知其心所念。語諸天子。是經難了難了。所以者何。我所道説所教起都爲空矣。 以斯故難聞。聞而難了。 | (56) 爾時衆中有諸天子作是念。諸(27)夜叉衆語言章句尚可知義。須菩提所説所(28)論難可得解。 須菩提知諸天子心所念。語諸(29)天子言。是中無説 無示無聽。 | (56) 3. The saints and their goal are illusions Thereupon the thought came to some of the Gods in that assembly: What the fairies talk and murmur, that we understand though mumbled. What Subhuti has just told us, what we do not understand. Subhuti read their thoughts, and said: There is nothing to understand, nothing at all to understand. For nothing in particular has been indicated, nothing in particular has been explained. |
(57) atha khalu teṣāṃ devaputrāṇāṃ punar evaitad abhūt - uttānīkariṣyati batāyam āryasubhūtiḥ | uttānīkariṣyati batāyam āryasubhūtir iti | dūrād dūrataram āryasubhūtiḥ praviśati, sūkṣmāt sūkṣmataram | gambhīrād gambhīrataram āryasubhūtiḥ praviśati deśayati bhāṣata iti | atha khalv āyuṣmān subhūtir buddhānubhāvena punar api teṣām eva devaputrāṇāṃ cetasaiva cetaḥparivitarkam ājñāya tān devaputrān āmantrayate (20) sma - tena hi devaputrāḥ yaḥ srotaāpattiphalaṃ prāptukāmaḥ srotaāpattiphale sthātukāmaḥ, sa nemāṃ kṣāntim anāgamya ... peyālam | yaḥ sakṛdāgāmiphalaṃ prāptukāmaḥ, sakṛdāgāmiphale sthātukāmaḥ, yo ’nāgāmiphalaṃ prāptukāmo ’nāgāmiphale sthātukāmaḥ, yo ’rhattvaṃ prāptukāmo ’rhattve sthātukāmaḥ, yaḥ pratyekabodhiṃ prāptukāmaḥ pratyekabodhau sthātukāmaḥ, sa nemāṃ kṣāntim anāgamya ... | yo ’nuttarāṃ samyaksaṃbodhiṃ prāptukāmo ’nuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau sthātukāmaḥ, sa nemāṃ kṣāntim anāgamya ... || | (57) ’phags pa rab ’byor ni (22b1) ring ba bas kyang ches ring du ’jug pa ’phags pa rab ’byor ni phra ba bas kyang ches phra ba zab pa bas kyang ches zab par ’jug pas ston cing ’chad do snyam mo || See the previous record. See two records above. de nas yang sangs rgyas kyi mthus tshe dang ldan pa rab ’byor gyis lha’i bu de dag gi sems kyi rtog pa sems kyis shes nas (2) lha’i bu de dag la ’di skad ces smras so || lha’i bu dag de lta bas na gang rgyun tu zhugs pa’i ’bras bu thob par ’dod pa dang rgyun tu zhugs pa’i ’bras bu la gnas par ’dod pa des bzod pa ’di la ma rten par mi ’grub bo || de bzhin du sbyar te gang lan cig phyir ’ong ba’i ’bras bu thob (3) par ’dod pa dang lan cig phyir ’ong ba’i ’bras bu la gnas par ’dod pa dang | gang phyir mi ’ong ba’i ’bras bu thob par ’dod pa dang phyir mi ’ong ba’i ’bras bu la gnas par ’dod pa dang | gang dgra bcom pa nyid thob par ’dod pa dang dgra bcom pa nyid la gnas par ’dod pa dang | (4) gang rang byang chub thob par ’dod pa dang rang byang chub la gnas par ’dod pa des bzod pa ’di la ma rten par mi ’grub bo || gang bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub thob par ’dod cing bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub la gnas par ’dod pa des bzod (5) pa ’di la ma rten par mi ’grub bo || | (57) | (57) | (57) .. .. .. .. .. .. | (57) 諸天子心復作是念。是語當解當解。 今尊者善業深入於法身。 即告諸天子。設使欲索溝港頻來不還應儀縁一覺無上正眞道。若於其道中住。皆當學明度。當持守。 See the previous record See the previous record | (57) 諸天子作是念。(540c1)須菩提欲令此義易解而轉深妙。 須菩提知(2)諸天子心所念。語諸天子言。若行者欲證須(3)陀洹果。欲住須陀洹果不離是忍。 欲證斯陀(4)含果阿那含果阿羅漢果。 欲證辟支佛道。欲(5)證佛法。亦不離是忍。 | (57) Thereupon the Gods thought: May the Holy Subhuti enlarge on this! May the Holy Subhuti enlarge on this! What the Holy Subhuti here explores, demonstrates and teaches, that is remoter than the remote, subtler than the subtle, deeper than the deep. Subhuti read their thoughts, and said: No one can attain any of the fruits of the holy life, or keep it, - from the Streamwinner’s fruit to full enlightenment – (39) unless he patiently accepts the elusiveness of the dharma. |
(58) atha khalu punar api teṣāṃ devaputrāṇām etad abhavat - kiṃrūpā asya āryasubhūter dhārmaśravaṇikā eṣṭavyāḥ? atha khalv āyuṣmān subhūtir buddhānubhāvena teṣāṃ devaputrāṇāṃ cetasaiva cetaḥparivitarkam ājñāya tān devaputrān āmantrayate sma - māyānirmitasadṛśā hi devaputrā mama dhārmaśravaṇikā eṣṭavyāḥ | tat kasya hetoḥ? tathā hi te naiva śroṣyanti na ca sākṣātkariṣyanti || | (58) de nas yang lha’i bu de dag ’di snyam du sems te | ’phags pa rab ’byor ’di la chos nyan pa rang bzhin ci lta bu zhig btsal bar bya snyam pa dang | de nas sangs rgyas kyi mthus tshe dang ldan pa rab ’byor gyis lha’i bu de dag gi sems kyi rtog pa (6) sems kyis shes nas lha’i bu de dag la smras pa | lha’i bu dag kho bo la chos nyan pa ni sgyu ma dang sprul pa lta bu dag btsal bar bya’o || de ci’i phyir zhe na | ’di ltar de dag ni nyan par mi ’gyur mngon du byed par mi ’gyur ro || | (58) | (58) | (58) .. .. | (58) 諸天子心復念。所説乃爾。當復於何處更索經師。又告諸天子。欲知我所説法者。如幻人 無所聞無所行。 | (58) 爾時諸天子作是念。何(6)等人能隨順聽須菩提所説。須菩提知諸天(7)子心所念。語諸天子言。幻人能隨順聽我所(8)説。 而無聽無證。 | (58) Then those Gods thought: What should one wish those to be like who are worthy to listen to the doctrine from the Holy Subhuti? Subhuti read their thoughts, and said: Those who learn the doctrine from me one should wish to be like an illusory magical creation, for they will neither hear my words, nor experience the facts which they express. |
(59) atha khalu te devaputrā āyuṣmantaṃ subhūtim etad avocan - kiṃ punar ārya subhūte māyopamās te sattvā na te māyā? evam ukte āyuṣmān subhūtis tān devaputrān etad avocat - māyopamās te devaputrāḥ sattvāḥ | svapnopamās te devaputrāḥ sattvāḥ | iti hi māyā ca sattvāś cādvayam etad advaidhīkāram, iti hi svapnaś ca sattvāś cādvayam etad advaidhīkāram | sarvadharmā api devaputrā māyopamāḥ svapnopamāḥ | srotaāpanno ’pi māyopamaḥ svapnopamaḥ | srotaāpattiphalam api māyopamaṃ svapnopamam | evaṃ sakṛdāgāmy api sakṛdāgāmiphalam api, anāgāmy api anāgāmiphalam api, arhann api arhattvam api māyopamaṃ svapnopamam | pratyekabuddho ’pi māyopamaḥ svapnopamaḥ | pratyekabuddhatvam api māyopamaṃ svapnopamam | samyaksaṃbuddho ’pi māyopamaḥ svapnopamaḥ | samyaksaṃbuddhatvam api māyopamaṃ svapnopamam | atha khalu devaputrā āyuṣmantaṃ subhūtim etad avocan - samyaksaṃbuddho ’py ārya subhūte māyopamaḥ svapnopama iti vadasi? samyaksaṃbuddhatvam api māyopamaṃ svapnopamam iti vadasi? subhūtir āha - nirvāṇam api devaputrā māyopamaṃ svapnopamam iti vadāmi, kiṃ punar anyaṃ dharmam | te devaputrā āhuḥ - nirvāṇam apy ārya subhūte māyopamaṃ svapnopamam iti vadasi? āyuṣmān subhūtir āha - tad yadi devaputrā nirvāṇād apy anyaḥ kaścid dharmo viśiṣṭataraḥ syāt, tam apy ahaṃ māyopamaṃ svapnopamam iti vadeyam | iti hi devaputrā māyā ca nirvāṇaṃ cādvayam etad advaidhīkāram | iti hi svapnaś ca nirvāṇaṃ cādvayam etad advaidhīkāram || | (59) de nas lha’i bu de dag gis tshe dang ldan pa rab ’byor (7) la ’di skad ces smras so || ’phags pa rab ’byor yang ci sems can de dag sgyu ma lta bu yin gyi de dag sgyu ma ni ma yin nam | de skad ces smras pa dang tshe dang ldan pa rab ’byor gyis lha’i bu de dag la ’di skad ces smras so || lha’i bu dag sems can de dag ni sgyu ma lta bu lha’i bu dag sems (23a1) can de dag ni rmi lam lta bu ste | See the previous record. lha’i bu dag de ltar na sgyu ma dang sems can dag ni gnyis su med de gnyis su byar med do || de ltar na rmi lam dang sems can dag ni gnyis su med de gnyis su byar med do || lha’i bu dag chos thams cad kyang sgyu ma lta bu rmi lam (2) lta bu’o || rgyun tu zhugs pa yang sgyu ma lta bu rmi lam lta bu’o || rgyun tu zhugs pa’i ’bras bu yang sgyu ma lta bu rmi lam lta bu’o || de bzhin du lan cig phyir ’ong ba dang lan cig phyir ’ong ba’i ’bras bu dang | phyir mi ’ong ba dang phyir mi ’ong ba’i ’bras bu dang | dgra bcom pa yang sgyu (3) ma lta bu rmi lam lta bu’o || dgra bcom pa nyid kyang sgyu ma lta bu rmi lam lta bu’o || rang sangs rgyas kyang sgyu ma lta bu rmi lam lta bu’o || rang sangs rgyas nyid kyang sgyu ma lta bu rmi lam lta bu’o || yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas kyang sgyu ma lta bu rmi lam lta bu’o || yang dag par (4) rdzogs pa’i sangs rgyas nyid kyang sgyu ma lta bu rmi lam lta bu’o || de nas lha’i bu de dag gis tshe dang ldan pa rab ’byor la ’di skad ces smras so || ’phags pa rab ’byor yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas kyang sgyu ma lta bu rmi lam lta bu’o || zhes zer ram yang dag par rdzogs pa’i sangs (5) rgyas nyid kyang sgyu ma lta bu rmi lam lta bu’o zhes zer ram | rab ’byor gyis smras pa | lha’i bu dag mya ngan las ’das pa yang sgyu ma lta bu rmi lam lta bur smra na chos gzhan lta ci smos | lha’i bu de dag gis smras pa | ’phags pa rab ’byor mya ngan las ’das pa yang sgyu ma lta bu rmi lam lta bu’o (6) zhes zer ram | tshe dang ldan pa rab ’byor gyis smras pa | lha’i bu dag bdag ni gal te mya ngan las ’das pa las khyad par du ’phags pa’i chos gzhan zhig yod kyang de yang sgyu ma lta bu rmi lam lta bu’o zhes smra’o || lha’i bu dag de ltar na sgyu ma dang mya ngan las ’das pa ’di ni gnyis su med (7) de gnyis su byar med do || de ltar na rmi lam dang mya ngan las ’das pa ’di ni gnyis su med de gnyis su byar med do || | (59) | (59) | (59) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (59) 諸天問。今在是聞法者是人爲非幻乎。善業言。人如幻幻如人。 如求溝港頻來不還應儀縁一覺正眞道。人如幻幻如佛道。 See the previous record See the previous record See the previous record See the previous record See the previous record See the previous record 諸天子復問。乃至佛亦復如幻如人乎。曰乃至滅度亦如幻如人。 諸天子言。滅度亦復如幻如人乎。曰設使有法過於滅度者。亦復如幻如人矣。 善業告諸天子。是幻是人泥洹皆空倶無所有。 | (59) 諸天子作是念。但聽者如幻。(9)衆生亦如幻。須陀洹果乃至辟支佛道亦如(10)幻。須菩提。知諸天子心所念。語諸天子言。我(11)説衆生如幻如夢。 須陀洹果亦如幻如夢。 斯(12)陀含果阿那含果阿羅漢果辟支佛道亦如幻(13)如夢。 諸天子言。須菩提。亦説佛法如幻如夢。(14)須菩提言。我説佛法亦如幻如夢。説我涅槃(15)亦如幻如夢。 諸天子言。大徳須菩提。亦説涅(16)槃如幻如夢耶。須菩提言。諸天子設復有法(17)過於涅槃。我亦説如幻如夢。 諸天子。幻夢涅(18)槃無二無別。 | (59) Gods: Beings that are like a magical illusion, are they not just an illusion? Subhuti: Like a magical illusion are those beings, like a dream. For not two different things are magical illusion and beings, are dreams and beings. All objective facts also are like a magical illusion, like a dream. The various classes of saints, from Streamwinner to Buddhahood, also are like a magical illusion, like a dream. See the previous record See the previous record See the previous record See the previous record See the previous record See the previous record (40) Gods: A fully enlightened Buddha also, you say, is like a magical illusions, is like a dream? Buddhahood also, you say, is like a magical illusion, is like a dream? Subhuti: Even Nirvana, I say, is like a magical illusion, is like a dream. How much more so anything else! Gods: Even Nirvana, Holy Subhuti, you say, is like an illusion, is like a dream? Subhuti: Even if perchance there could be anything more distinguished, of that too I would say that it is like an illusion, like a dream. For not two different things are illusion and Nirvana, are dreams and Nirvana. |
(60) atha khalv āyuṣmān śāriputraḥ, āyuṣmāṃś ca pūrṇo maitrāyaṇīputraḥ, āyuṣmāṃś ca mahākoṣṭhilaḥ, āyuṣmāṃś ca mahākātyāyanaḥ, āyuṣmāṃś ca mahākāśapaḥ, anye ca mahāśrāvakā anekair bodhisattvasahasraiḥ sārdham āyuṣmantaṃ subhūtiṃ sthaviram āmantrayante sma - ke ’syā āyuṣman subhūte prajñāpāramitāyā evaṃ nirdiśyamānāyāḥ pratyeṣakā bhaviṣyanti? atha khalv āyuṣmān ānandastān sthavirān etad avocat - te khalv āyuṣmanto veditavyā avinivartanīyā bodhisattvā (21) mahāsattvāḥ, dṛṣṭisaṃpannā vā pudgalāḥ, arhanto vā kṣīṇāsravāḥ, ye ’syāḥ prajñāpāramitāyā evaṃ nirdiśyamānāyāḥ pratyeṣakā bhaviṣyanti || | (60) de nas tshe dang ldan pa shā ri’i bu dang tshe dang ldan pa gang po byams ma’i bu dang tshe dang ldan pa lto rings chen po dang tshe dang ldan pa kātyāyana chen po dang tshe dang ldan pa ’od (23b1) srung chen po dang nyan thos chen po gzhan dag gis byang chub sems dpa’ stong phrag du ma dang thabs cig tu tshe dang ldan pa gnas brtan rab ’byor la ’di skad ces smras so || tshe dang ldan pa rab ’byor shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ltar bstan pa ’di la su dag yang dag par ’dzin par (2) ’gyur | de nas tshe dang ldan pa kun dga’ bos gnas brtan de dag la ’di skad ces smras so || tshe dang ldan pa dag phyir mi ldog pa’i byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po rnams sam | lta ba phun sum tshogs pa’i gang zag rnams sam | dgra bcom pa zag pa zad pa (3) gang yin pa de dag shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ltar bstan pa ’di la yang dag par ’dzin par ’gyur ro || | (60) | (60) | (60) .. | (60) . | (60) 爾時舍利弗。富樓那彌多羅尼(19)子。摩訶拘絺羅。摩訶迦栴延。問須菩提。如是(20)説般若波羅蜜義。誰能受者。時阿難言。如是(21)説般若波羅蜜義。阿毘&T致菩薩具足正見者(22)滿願阿羅漢。是等能受。 | (60) Thereupon the Venerable Sariputra, the Venerable Purna, son of Maitrayani, the Venerable Mahakoshthila, the Venerable Mahakatyayana, the Venerable Mahakashyapa, and the other Great Disciples, together with many thousands of Bodhisattvas, said: Who, Subhuti, will be those who grasp this perfect wisdom as here explained? Thereupon the Venerable Ananda said to those Elders: Bodhisattvas who cannot fall back will grasp it, or persons who have reached sound views, or Arhats in whom the outflows have dried up. |
(61) atha khalv āyuṣmān subhūtiḥ sthaviras tān sthavirān etad avocat - nāsyā āyuṣmantaḥ prajñāpāramitāyā evaṃ nirdiśyamānāyāḥ kecit pratyeṣakā bhaviṣyanti | tat kasya hetoḥ? tathā hi - atra na kaścid dharmaḥ sūcyate, na kaścid dharmaḥ paridīpyate, na kaścid dharmaḥ prajñapyate | tad yathaivātra na kaścid dharmaḥ sūcyate, na kaścid dharmaḥ paridīpyate, na kaścid dharmaḥ prajñapyate, tathaivāsyāḥ prajñāpāramitāyā evaṃ nirdiśyamānāyā na kaścit pratyeṣako bhaviṣyati || | (61) de nas tshe dang ldan pa rab ’byor gyis gnas brtan de dag la ’di skad ces smras so || tshe dang ldan bdag shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ltar bshad pa ’di la yang dag (4) bar ’dzin pa su yang mi ’byung ngo || de ci’i phyir zhe na | ’di ltar ’di la ches gang yang ma smos chos gang yang yongs su snang bar ma byas | chos gang yang ma bzhag go || de bas na ci ltar ’di la chos gang yang ma smos chos gang yang yongs su snang bar ma byas chos gang yang ma bzhag pa de (5) bzhin du shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ltar bstan pa ’di la yang dag par ’dzin pa gang yang mi ’byung ngo || | (61) | (61) | (61) .. .. .. | (61) . . . | (61) 須菩提言。如是説般(23)若波羅蜜義無能受者。 所以者何。此般若波羅(24)蜜法中。無法可説無法可示。 以是義故無能(25)受者。 | (61) Subhuti: No one will grasp this perfect wisdom as here explained [i.e. explained in such a way that there is really no explanation at all]. (41) For no dharma at all has been indicated, lit up, or communicated. So there will be no one who can grasp it. |
(62) atha khalu śakrasya devānām indrasyaitad abhūt - asya dharmaparyāyasya āryeṇa subhūtinā bhāṣyamāṇasya pūjārthaṃ yan nv ahaṃ puṣpāṇy abhinirmāya āryaṃ subhūtim abhyavakireyam iti | atha khalu śakro devānām indras tasyāṃ velāyāṃ puṣpāṇy abhinirmāya āyuṣmantaṃ subhūtim abhyavākirat | atha khalv āyuṣmataḥ subhūteḥ sthavirasya śakraṃ devānām indram anuvyāharaṇāyaitad abhūt - na khalu punar imāni puṣpāṇi mayā trāyastriṃśeṣu deveṣu pracaranti dṛṣṭapūrvāṇi, yānīmāni śakreṇa devānām indreṇābhyavakīrṇāni | nirmitāny etāni puṣpāṇi | naitāni puṣpāṇi vṛkṣagulmalatānirjātāni, yāni śakreṇa devānām indreṇābhyavakīrṇāni, manomayāny etāni puṣpāṇīti | atha khalu śakro devānām indra āyuṣmataḥ subhūteś cetasaiva cetaḥparivitarkam ājñāya āyuṣmantaṃ subhūtim etad avocat - anirjātāny etāny ārya subhūte puṣpāṇi | tat kasya hetoḥ? na hi manonirjātāni kānicit puṣpāṇi, nāpi vṛkṣagulmalatānirjātāni | atha khalv āyuṣmān subhūtiḥ śakraṃ devānām indram etad avocat - yat tvaṃ kauśika evaṃ vadasi - anirjātāny etāni puṣpāṇi, naitāni manonirjātāni, nāpi vṛkṣagulmalatānirjātānīti | yat kauśikānirjātaṃ na tat puṣpam | | (62) de nas lha rnams kyi dbang po brgya byin ’di snyam du sems te | ’phags pa rab ’byor gyis de ltar chos kyi rnam grangs ’di bstan pa la bdag gis kyang mchod pa’i don du ’di ltar me (6) tog dag mngon par sprul te ’phags pa rab ’byor la mngon par gtor to snyam mo || de nas lha rnams kyi dbang po brgya byin gyis de’i tshe me tog dag mngon par sprul nas tshe dang ldan pa rab ’byor la mngon par gtor to || de nas gnas brtan tshe dang ldan pa rab ’byor lha rnams kyi dbang po brgya byin (7) la rjes su brjod pa’i phyir ’di snyam du sems te | yang ’di ltar lha rnams kyi dbang po brgya byin gyis mngon par gtor ba’i me tog ’di dag ni bdag gis sngon chad sum cu rtsa gsum lha’i gnas na yang yod par ma mthong ste | me tog ’di dag ni sprul pa’o || ’di ltar lha rnams kyi dbang pos (24a1) mngon par gtor ba’i me tog ’di dag ni shing dang gel ba dang ’khri shing las skyes pa ma yin gyi yid las byung ba’i me tog go snyam pa dang | de nas lta rnams kyi dbang po brgya byin gyis tshe dang ldan pa rab ’byor gyi sems kyi rtog pa sems kyis shes nas tshe dang ldan pa rab (2) ’byor la ’di skad ces smras so || ’phags pa rab ’byor me tog ’di dag ni ma skyes pa’o || de ci’i phyir zhe na | yid las skyes pa’i me tog ni gang yang med de shing dang gel ba dang ’khri shing las skyes ba yang ma yin no || de nas tshe dang ldan pa rab ’byor gyis lha rnams kyi dbang po (3) brgya byin la ’di skad ces smras so || kau shi ka gang khyod ’di skad du me tog ’di dag ni ma skyes pa ste | me tog ’di dag ni yid las skyes pa ma yin shing dang gel ba dang ’khri shing las skyes pa yang ma yin no zhes zer na | kau shi ka gang ma skyes ba de ni me tog ma yin no || de nas (4) lha rnams kyi dbang po brgya byin ’di snyam du sems te | e ma’o ’phags pa rab ’byor ni shes rab zab ste ming dang tshig tu btags pa de yang ston la de dang yang ’gal bar yang mi byed | de nyid kyang gsal bar byed cing de nyid kyang nye bar ston to snyam mo || de nas lha rnams kyi dbang po brgya (5) byin gyis tshe dang ldan pa rab ’byor la ’di skad ces smras so || ’phags pa rab ’byor de de bzhin no de de bzhin te | ’phags pa rab ’byor ci skad du nye bar ston pa de bzhin du byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po rnams kyis ’di la bslab par bya’o || de skad ces smras pa dang | (6) tshe dang ldan pa rab ’byor gyis lha rnams kyi dbang po brgya byin la ’di skad ces smras so || kau shi ka de de bzhin no de de bzhin te | de ltar byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos ’di la bslab par bya’o || kau sha ka byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po de ltar slob na rgyun (7) tu zhugs pa’i ’bras bu la mi slob bo || lan cig phyir ’ong ba’i ’bras bu la mi slob phyir mi ’ong ba’i ’bras bu la mi slob dgra bcom pa nyid la mi slob bo || rang sangs rgyas nyid la mi slob sangs rgyas nyid la mi slob ste | gangs ’di dag la mi slob pa de ni sangs rgyas nyid dang thams cad (24b1) mkhyen pa nyid la slob bo || gang sangs rgyas nyid dang thams cad mkhyen pa nyid la slob pa de ni sangs rgyas kyi chos gzhal du med grangs med pa la slob bo || gang sangs rgyas kyi chos gzhal du med grangs med pa la slob pa de ni gzugs ’phel bar bya ba dang ’grib par bya ba’i phyir mi slob (2) bo || de bzhin du de tshor ba la ma yin ’du shes la ma yin ’du byed rnams la ma yin de rnam par shes pa ’phel bar bya ba dang ’grib par bya ba’i phyir mi slob bo || gang gzugs ’phel bar bya ba dang ’grib par bya ba’i phyir mi slob pa dang gang tshor ba la ma yin ’du shes la ma yin ’du (3) byed rnams la ma yin gang rnam par shes pa ’phel bar bya ba dang ’grib par bya ba’i phyir mi slob pa de na gzugs yongs su gzung ba dang dor bar bya ba’i phyir mi slob bo || de bzhin du de tshor ba la ma yin ’du shes la ma yin ’du byed rnams la ma yin de rnam par shes pa yongs su (4) gzung ba dang dor bar bya ba’i phyir mi slob bo || chos ’ga’ zhig yongs su gzung ba’i phyir yang mi slob ste | skye ba’i phyir mi slob nub pa’i phyir mi slob bo || gang chos ’ga’ zhig yongs su gzung ba’i phyir mi slob cing skye ba’i phyir mi slob nub pa’i phyir mi slob pa de ni thams cad mkhyen pa (5) nyid kyang yongs su gzung ba’i phyir mi slob cing skye ba’i phyir mi slob nub pa’i phyir mi slob ste | de ltar slob pa’i byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po ni thams cad mkhyen pa nyid la slob cing thams cad mkhyen pa nyid la nges par ’byung bar ’gyur ro || de nas tshe dang ldan pa shā ri’i bus tshe (6) dang ldan pa rab ’byor la ’di skad ces smras so || | (62) | (62) | (62) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (62) . . . . . . . . . . | (62) 爾時釋提桓因作是念。長老須菩提爲(26)雨法雨。我寧可化作華散須菩提上。 釋提桓(27)因即化作華散須菩提上。 須菩提作是念。釋(28)提桓因今所散華。我於忉利天上所未曾見。 (29)是華從心樹出不從樹生。 釋提桓因知須菩(541a1)提心所念。語須菩提言。 是華非生華。亦非心(2)樹生。 須菩提語釋提桓因言。憍尸迦。汝言是(3)華非生華。亦非心樹生。 若非生法不名爲華。 | (62) 4. Sakra’s flowers Thereupon the thought came to Sakra: Let me now, in order to do worship to this discourse on dharma which is being taught by the Holy Subhuti, conjure up some flowers, and scatter them over the Holy Subhuti. Sakra then conjured up flowers, and scattered them over the Venerable Subhuti. The Venerable Subhuti thought to himself by the way of reply: These flowers which [now] appear among the Gods of the Thirty-three I had not noticed before. These flowers, which Sakra has scattered, are magical creations. They have not issued from trees, shrubs or creepers. These flowers which Sakra has scattered are mind-made. Sakra replied: These flowers did not issue forth at all. For there are really no flowers, whether they issue forth from mind, or from trees, shrubs or creepers. Subhuti then said to him: As you say, Kausika, ‘these flowers did not issue forth at all, (42) neither from mind, nor from trees shrubs or creepers’ – because that which has never issued forth is not a flower. |
(63) atha khalu śakrasya devānām indrasyaitad abhūt - gambhīraprajño batāyam āryaḥ subhūtiḥ | tāṃ ca nāma padaprajñaptiṃ nirdiśati, tāṃ ca na virodhayati, tāṃ cottānīkaroti, tām eva copadiśati | atha khalu śakro devānām indra āyuṣmataṃ subhūtim etad avocat - evam etad ārya subhūte, evam etat | evaṃ cātra bodhisattvena mahāsattvena śikṣitavyaṃ yathā āryasubhūtir upadiśati | evam ukte āyuṣmān subhūtiḥ śakraṃ devānām indram etad avocat - evam etat kauśika, evam etat | evam atra bodhisattvena mahāsattvena śikṣitavyam | evaṃ śikṣamāṇaḥ kauśika bodhisattvo mahāsattvo na srotaāpattiphale śikṣate, na sakṛdāgāmiphale, nānāgāmiphale, nāhartve śikṣate, na pratyekabuddhatve śikṣate, na buddhatve śikṣate | yo nāsu bhūmiṣu śikṣate, sa buddhatve sarvajñatve vā śikṣate | yo buddhatve sarvajñatve vā śikṣate, so ’prameyeṣv asaṃkhyeyeṣu buddhadharmeṣu śikṣate | yo ’prameyeṣv asaṃkhyeyeṣu buddhadharmeṣu śikṣate, sa na rūpasya vivṛddhaye śikṣate, na parihāṇāya | evaṃ sa na vedanāyā na saṃjñāyā na saṃskārāṇām | sa na vijñānasya vivṛddhaye śikṣate, na parihāṇāya | yo na rūpasya vivṛddhaye śikṣate na parihāṇāya | evaṃ na vedanāyā na saṃjñāyā na saṃskārāṇām | yo na vijñānasya vivṛddhaye śikṣate na parihāṇāya, sa na rūpasya parigrahāya śikṣate notsargāya | (22) evaṃ sa na vedanāyā na saṃjñāyā na saṃskārāṇām | sa na vijñānasya parigrahāya śikṣate, notsargāya, nāpi kasyacid dharmasya parigrahāya śikṣate, notpādāya nāntardhānāya śikṣate | yo na kasyacid dharmasya parigrahāya śikṣate, notpādāya nāntardhānāya śikṣate, sa na sarvajñatāyā api parigrahāya śikṣate, notpādāya nāntardhānāya śikṣate | evaṃ śikṣamāṇo bodhisattvo mahāsattvaḥ sarvajñatāyāṃ śikṣate, sarvajñatāyāṃ niryāsyati || | (63) tshe dang ldan pa rab ’byor byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po gang chos ’ga’ zhig yongs su gzung ba’i phyir mi slob cing skye ba’i phyir mi slob nub pa’i phyir mi slob pa de ni thams cad mkhyen pa nyid kyang yongs su gzung ba’i phyir mi slob (7) cing skye ba’i phyir mi slob | nub pa’i phyir mi slob na | tshe dang ldan pa rab ’byor de ltar slob pa’i byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po thams cad mkhyen pa nyid la slob cing thams cad mkhyen pa nyid la nges par ’byung bar ’gyur ram | tshe dang ldan pa rab ’byor gyis smras pa | tshe dang (25a1) ldan pa shā ri’i bu de de bzhin no de de bzhin te | tshe dang ldan pa shā ri’i bu byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po gang chos ’ga’ zhig yongs su gzung ba’i phyir mi slob cing skye ba’i byir mi slob nub pa’i phyir mi slob pa de ni thams cad mkhyen pa nyid kyang yongs (2) su gzung ba’i phyir mi slob cing skye ba’i phyir mi slob nub pa’i phyir mi slob sangs rgyas kyi chos rnams kyang yongs su gzung ba’i phyir mi slob cing skye ba’i phyir mi slob nub pa’i phyir mi slob ste | tshe dang ldan pa shā ri’i bu de ltar slob pa’i byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po ni thams (3) cad mkhyen pa nyid la slob cing thams cad mkhyen pa nyid la nges par ’byung bar ’gyur ro || de nas lha rnams kyi dbang po brgya byin gyis tshe dang ldan pa shā ri’i bu la ’di skad ces smras so || ’phags pa shā ri’i bu byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos shes rab kyi pha rol tu phyin pa (4) gang las btsal bar bya | shā ri’i bus smras pa | kau shi ka byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni tshe dang ldan pa rab ’byor gyi le’u las btsal bar bya’o || de skad ces smras pa dang | lha rnams kyi dbang po brgya byin gyis tshe dang ldan pa shā ri’i bu (5) la ’di skad ces smras so || ’phags pa shā ri’i bu ’di ltar ’phags pa rab ’byor shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’chang ba gang yin pa ’di su’i mthur rig par bya ’di su’i byin gyi rlabs su rig par bya | tshe dang ldan pa shā ri’i bus smras pa | kau shi ka tshe dang ldan pa rab ’byor shes rab kyi pha (6) rol tu phyin pa ’chad pa gang yin pa ’di ni de bzhin gshegs pa’i mthur rig par bya | ’di ni de bzhin gshegs pa’i byin gyi rlabs su rig par bya’o || de nas tshe dang ldan pa rab ’byor gyis lha rnams kyi dbang po brgya byin la ’di skad ces smras so || kau shi ka gang ’di skad du ’phags pa (7) rab ’byor gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’chad pa gang yin pa ’di su’i mthur rig par bya ’di su’i byin gyi rlabs su rig par bya zhes zer ba ni kau shi ka bdag shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’chad pa gang yin pa ’di ni de bzhin gshegs pa’i mthur rig par bya’o || ’di ni de bzhin (25b1) gshegs pa’i byin gyi rlabs su rig par bya’o || kau shi ka gang yang ’di skad du byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos shes rab kyi pha rol tu phyin pa gang las btsal bar bya zhes zer ba ni | kau shi ka byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos shes rab kyi pha rol tu (2) phyin pa gzugs las btsal bar mi bya gzugs las gzhan du yang btsal bar mi bya’o || de bzhin du tshor ba las ma yin ’du shes las ma yin ’du byed rnams las ma yin rnam par shes pa las btsal bar mi bya rnam par shes pa las gzhan du yang btsal bar mi bya’o || (3) de ci’i phyir zhe na | kau shi ka ’di ltar gzugs ni shes rab kyi pha rol tu phyin pa ma yin | gzugs las gzhan na yang shes rab kyi pha rol tu phyin pa med do || de bzhin du tshor ba ma yin ’du shes ma yin ’du byed rnams ma yin rnam par shes pa shes rab kyi pha rol tu phyin pa ma yin (4) rnam par shes pa las gzhan na yang shes rab kyi pha rol tu phyin pa med do || de skad ces smras pa dang | lha rnams kyi dbang po brgya byin gyis tshe dang ldan pa rab ’byor la ’di skad ces smras so || ’phags pa rab ’byor ’di lta ste | shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni pha (5) rol tu phyin pa chen po’o || ’phags pa rab ’byor ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni tshad ma med pa’i pha rol tu phyin pa’o || ’phags pa rab ’byor ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni tshad med pa’i pha rol tu phyin pa’o || ’phags pa rab ’byor ’di lta (6) ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni mtha’ yas pa’i pha rol tu phyin pa’o || gnas brtan rab ’byor gyis smras pa de de bzhin no kau shi ka de de bzhin te kau shi ka ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni pha rol tu phyin pa chen po’o || kau shi ka ’di lta ste shes rab kyi pha rol (7) tu phyin pa ’di ni tshad ma med pa’i pha rol tu phyin pa’o || kau shi ka ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni tshad med pa’i pha rol tu phyin pa’o || kau shi ka ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni mtha’ yas pa’i pha rol tu phyin pa’o || de ci’i phyir zhe na | gzugs che ba’i (26a1) phyir kau shi ka ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni pha rol tu phyin pa chen po’o || | (63) | (63) | (63) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (63) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | (63) (4)釋提桓因作是念。長老須菩提智慧甚深。 不(5)壞假名而説實義。 念已語須菩提言。如是如(6)是須菩提。 如須菩提所説。菩薩應如是學。 菩(7)薩如是學者。不學須陀洹果斯陀含果阿那(8)含果阿羅漢果辟支佛道。 若不學是地。是名(9)學佛法學薩婆若。 若學佛法學薩婆若。則學(10)無量無邊佛法。 若學無量無邊佛法者。不(11)爲増減色學。 不爲増減受想行識學。 不爲受(12)色學。 不爲受受想行識學。 是人於法無所取(13)無所滅故學。 | (63) 5. Training in perfect wisdom Then the thought came to Sakra, Chief of Gods: Profoundly wise, surely, is the Holy Subhuti, in that he explains this merely nominal existence [of all separate things], does not bring it into conflict [with the norm of truth], but enlarges on it and simply expounds it. He then said to the Venerable Subhuti: So it is. The Bodhisattva should so train himself therein [in this insight] as the Holy Subhuti points out. Subhuti: So he should. When he thus train himself, he does not train himself in the fruit of a Streamwinner, nor in the other fruits of the holy life, up to Buddhahood. When one trains oneself on those stages, one trains oneself in Buddhahood, or the state of all-knowledge; and thereby in the immeasurable and incalculable Buddha-dharmas. Thereby one trains oneself neither for the increase of form, feeling, etc., nor yet for their decrease; (43) neither to appropriate form, etc., nor to let them go. Nor does one train oneself to get hold of any other dharma, even of all-knowledge, nor to produce one, or make one disappear. When he trains thus, a Bodhisattva trains in all-knowledge, and he shall go forth to all-knowledge. |
(64) atha khalv āyuṣmān śāriputra āyuṣmantaṃ subhūtim etad avocat - ya āyuṣman subhūte bodhisattvo mahāsattvo na kasyacid dharmasya parigrahāya śikṣate, notpādāya nāntardhānāsya śikṣate, sa na sarvajñatāyā api parigrahāya śikṣate, notpādāya nāntardhānāya śikṣate | evaṃ śikṣamāṇa āyuṣmān subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ sarvajñatāyāṃ śikṣate, sarvajñatāyāṃ niryāsyati || | (64) de bzhin du tshor ba dang ’du shes dang ’du byed rnams dang rnam par shes pa che ba’i phyir kau shi ka ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni pha rol tu phyin pa chen po’o | (2) gzugs tshad ma med pa’i phyir kau shi ka ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni tshad ma med pa’i pha rol tu phyin pa’o || de bzhin du tshor ba dang ’du shes dang ’du byed rnams dang rnam par shes pa tshad ma med pa’i phyir kau shi ka ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni tshad ma (3) med pa’i pha rol tu phyin pa’o || | (64) | (64) | (64) .. .. | (64) . . | (64) 舍利弗語須菩提。行者不爲取(14)薩婆若。 不爲滅薩婆若故學。 | (64) Sakra: Will a Bodhisattva go forth to all-knowledge, even though he does not train himself to get hold of any dharma, - even of all-knowledge, - nor to produce one, or make one disappear? |
(65) āyuṣmān subhūtir āha - evam etad āyuṣman śāriputra, evam etat | ya āyuṣman śāriputra bodhisattvo mahāsattvo na kasyacid dharmasya parigrahāya śikṣate, notpādāya nāntardhānāya śikṣate, sa na sarvajñatāyā api parigrahāya śikṣate, notpādāya nāntardhānāya śikṣate | sarvabuddhadharmāṇām api na parigrahāya śikṣate, notpādāya nāntardhānāya śikṣate | evaṃ cāyuṣman śāriputra śikṣamāṇo bodhisattvo mahāsattvaḥ sarvajñatāyāṃ śikṣate, sarvajñatāyāṃ niryāsyati || | (65) gzugs tshad med pa’i phyir kau shi ka ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni tshad med pa’i pha rol tu phyin pa’o || de bzhin du tshor ba dang ’du shes dang ’du byed rnams dang rnam par shes pa tshad med pa’i phyir kau shi ka ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu (4) phyin pa ’di ni tshad med pa’i pha rol tu phyin pa’o || gzugs mtha’ yas pa’i phyir kau shi ka ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni mtha’ yas pa’i pha rol tu phyin pa’o || de bzhin du tshor ba dang ’du shes dang ’du byed rnams dang rnam par shes pa mtha’ yas pa’i phyir kau shi (5) ka ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni mtha’ yas pa’i pha rol tu phyin pa’o || | (65) | (65) | (65) .. .. .. .. | (65) . . . . | (65) 須菩提言。如是(15)如是舍利弗 菩薩乃至薩婆若。不取不滅故(16)學。 如是觀時。能學薩婆若能成就薩婆若。 | (65) Subhuti: He will. |
(66) atha khalu śakro devānām indra āyuṣmantaṃ śāriputram etad avocat - prajñāpāramitā ārya śāriputra bodhisattvena mahāsattvena kuto gaveṣitavyāḥ? śāriputra āha - prajñāpāramitā kauśika bodhisattvena mahāsattvena āyuṣmataḥ subhūteḥ parivartād gaveṣitavyā | evam ukte śakro devānām indra āyuṣmantaṃ śāriputram etad avocat - kasyaiṣa ārya śāriputrānubhāvo veditavyaḥ? kasyaitad adhiṣṭhānaṃ veditavyaṃ yad āryasubhūtiḥ prajñāpāramitāṃ bhāṣate? āyuṣmān śāriputra āha - tathāgatasyaiṣa kauśikānubhāvo veditavyaḥ | tathāgatasyaitad adhiṣṭhānaṃ veditavyaṃ yad āyuṣmān subhūtiḥ prajñāpāramitāṃ bhāṣate | atha khalv āyuṣmān subhūtiḥ śakraṃ devānām indram etad avocat - yat kauśika evaṃ vadasi - kasyaiṣo ’nubhāvo veditavyaḥ, kasyaitad anuṣṭhānaṃ veditavyaṃ yad āryasubhūtiḥ prajñāpāramitāṃ bhāṣate iti? tathāgatasyaiṣa kauśikānubhāvo veditavyaḥ | tathāgatasyaitad adhiṣṭhānaṃ veditavyaṃ yad ahaṃ prajñāpāramitāṃ bhāṣe | yad api kauśika evaṃ vadasi - prajñāpāramitā bodhisattvena mahāsattvena kuto gaveṣitavyeti? prajñāpāramitā kauśika bodhisattvena mahāsattvena na rūpād gaveṣitavyā nāpy anyatra rūpād gaveṣitavyā | evaṃ na vedanāyā na saṃjñāyā na saṃskārebhyaḥ na vijñānād gaveṣitavyāḥ, nāpy anyatra vijñānād gaveṣitavyā | tat kasya hetoḥ? tathā hi na rūpaṃ prajñāpāramitā, nāpy anyatra rūpāt prajñāpāramitā | evaṃ na vedanā na saṃjñā na saṃskārāḥ | na vijñānaṃ prajñāpāramitā, nāpy anyatra vijñānāt prajñāpāramitā || | (66) kau shi ka de bzhin du pha rol tu phyin pa chen po zhes bya bar mngon par chags par mi byed de | de bzhin du tshad ma med pa’i pha rol tu phyin pa zhes bya ba dang de bzhin du tshad med pa’i pha rol tu phyin (6) bzhes bya ba dang de bzhin du mtha’ yas pa’i pha rol tu phyin pa’o zhes mngon par chags par mi byed do || kau shi ka de lta bas na ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni pha rol tu phyin pa chen po’o || ’di ni tshad ma med pa’i pha rol tu phyin pa’o || ’di ni tshad med pa’i pha rol tu phyin (7) pa’o || kau shi ka ’di ni mtha’ yas pa’i pha rol tu phyin pa’o || kau shi ka dmigs pa mtha’ yas pa’i phyir ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni mtha’ yas pa’i pha rol tu phyin pa’o || kau shi ka sems can mtha’ yas pa’i phyir ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni (26b1) mtha’ yas pa’i pha rol tu phyin pa’o || kau shi ka yang ci ltar na dmigs pa mtha’ yas pa’i phyir ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni mtha’ yas pa’i pha rol tu phyin pa yin zhe na || kau shi ka ’di ltar chos thams cad kyi thog ma dang dbus dang tha ma mi dmigs te de bas na (2) kau shi ka ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni mtha’ yas pa’i pha rol tu phyin pa ste | kau shi ka rnam grangs ’dis dmigs pa mtha’ yas pa’i phyir ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni mtha’ yas pa’i pha rol tu phyin pa’o || kau shi ka gzhan yang gang gi phyir ’di (3) ltar chos thams cad mtha’ yas mu med de de rnams kyi thog ma’am dbus sam tha ma yang mi dmigs te | de bas na kau shi ka ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni mtha’ yas pa’i pha rol tu phyin pa’o || | (66) | (66) | (66) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (66) . . . . . . . . . . | (66) 爾(17)時釋提桓因語舍利弗。菩薩摩訶薩般若波(18)羅蜜。當於何求。舍利弗言。般若波羅蜜當於(19)須菩提所轉中求。 釋提桓因語須菩提。是誰(20)神力。須菩提言。是佛神力。 憍尸迦。如所問般(21)若波羅蜜當於何求。 般若波羅蜜不應色中(22)求。不應受想行識中求。亦不離色求。亦不離(23)受想行識求。 何以故。色非般若波羅蜜。離色(24)亦非般若波羅蜜。 受想行識非般若波羅蜜。(25)離受想行識亦非般若波羅蜜。 | (66) (44) Sakra then said to Sariputra: Where should a Bodhisattva search for perfect wisdom? Sariputra: In the exposition of the Venerable Subhuti. Sakra: Through whose might, and on whose authority, does the Holy Subhuti teach perfect wisdom? Sariputra: Through the Tathagata’s might, and on his authority. Subhuti: It is indeed the Tathagata’s might, Sakra, by which I teach perfect wisdom. And when you ask, ‘Where should a Bodhisattva search for perfect wisdom?’, the answer is: He should not search for it in form, nor in any other skandha; nor in what which is other than form, or other than any other skandha. Because perfect wisdom is not one of the skandhas, nor yet other than they. (45,1) |
(67) evam ukte śakro devānām indra āyuṣmantaṃ subhūtim etad avocat - mahāpāramiteyam ārya subhūte yad uta prajñāpāramitā | apramāṇapāramiteyam ārya subhūte yad uta prajñāpāramitā | aparimāṇapāramiteyam ārya (23) subhūte yad uta prajñāpāramitā | anantapāramiteyam ārya subhūte yad uta prajñāpāramitā | sthaviraḥ subhūtir āha - evam etat kauśika, evam etat | mahāpāramiteyaṃ kauśika yad uta prajñāpāramitā | apramāṇapāramiteyaṃ kauśika yad uta prajñāpāramitā | aparimāṇapāramiteyaṃ kauśika yad uta prajñāpāramitā | anantapāramiteyaṃ kauśika yad uta prajñāpāramitā | tat kasya hetoḥ? rūpamahattayā hi kauśika mahāpāramiteyaṃ yad uta prajñāpāramitā | evaṃ vedanāsaṃjñāsaṃskārāḥ | vijñānamahattayā hi kauśika mahāpāramiteyaṃ yad uta prajñāpāramitā | rūpāpramāṇatayā kauśikāpramāṇapāramiteyaṃ yad uta prajñāpāramitā | evaṃ vedanāsaṃjñāsaṃskārāḥ | vijñānāpramāṇatayā kauśikāpramāṇapāramiteyaṃ yad uta prajñapāramitā | rūpāparimāṇatayā kauśikāparimāṇapāramiteyaṃ yad uta prajñāpāramitā | evaṃ vedanāsaṃjñāsaṃskārāḥ | vijñānāparimāṇatayā kauśikāparimāṇapāramiteyaṃ yad uta prajñapāramitā | rūpānantatayā kauśikānantapāramiteyaṃ yad uta prajñāpāramitā | evaṃ vedanāsaṃjñāsaṃskārāḥ | vijñānānantatayā kauśikānantapāramiteyaṃ yad uta prajñāpāramitā | evaṃ mahāpāramiteti kauśika nābhiniviśate | evam apramāṇapāramiteti, evam aparimāṇapāramiteti, evam anantapāramiteti nābhiniviśate | tasmāt kauśika mahāpāramiteyam, apramāṇapāramiteyam, aparimāṇapāramiteyam, anantapāramiteyaṃ yad uta prajñāpāramitā || | (67) de ci’i phyir zhe na | kau shi ka gzugs kyi thog ma’am dbus sam tha (4) ma yang mi dmigs so || kau shi ka de bzhin du tshor ba dang ’du shes dang ’du byed rnams dang rnam par shes pa’i thog ma’am dbus sam tha ma yang mi dmigs te | kau shi ka rnam grangs ’dis kyang dmigs pa mtha’ yas pa’i phyir ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni (5) mtha’ yas pa’i pha rol tu phyin pa’o || kau shi ka gzhan yang sems can mtha’ yas mu med do || de ci’i phyir zhe na | sems can la thog ma’am dbus sam tha ma yang mi dmigs so || kau shi ka de bas na sems can mtha’ yas pa’i phyir ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu (6) phyin pa ’di ni mtha’ yas pa’i pha rol tu phyin pa’o || de nas lha rnams kyi dbang po brgya byin gyis tshe dang ldan pa rab ’byor la ’di skad ces smras so || ’phags pa rab ’byor ji ltar na sems can mtha’ yas pa’i phyir ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni mtha’ yas (7) pa’i pha rol tu phyin pa yin | gnas brtan rab ’byor gyis smras pa | kau shi ka bgrang ba dang mi ldan pa’am bgrang ba mang pos sems can mtha’ yas pa’i phyir ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di | mtha’ yas pa’i pha rol tu phyin pa yin no || brgya byin gyis smras pa | (27a1) ’phags pa rab ’byor ’o na ci ltar sems can mtha’ yas pa’i phyir ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di mtha’ yas pa’i pha rol tu phyin pa zhes bya | gnas brtan rab ’byor gyis smras pa | kau shi ka ’di ji snyam du sems ’di lta ste sems can sems (2) can zhes bya ba ’di chos gang gi tshig bla dgas yin | brgya byin gyis smras pa | ’phags pa rab ’byor ’di lta ste sems can sems can zhes bya ba ’di ni chos kyi tshig bla dgas kyang ma yin chos med pa’i tshig bla dgas kyang ma yin te ming du btags pa ’di ni blo bur du byung ba’o || (3) ming du btags pa ’di ni dngos po med pa’o || ming du btags pa ’di ni bdag gi ba med pa’o || ’di lta ste sems can sems can zhes ming du btags pa ’di ni dmigs su med pa’o || gnas brtan rab ’byor gyis smras pa | kau shi ka ’di ji snyam du sems ’di la sems (4) can du yongs su brtan par byas pa gang yang yod dam | brgya byin gyis smras pa | ’phags pa rab ’byor de ni ma yin no || rab ’byor gyis smras pa | kau shi ka ga nga la sems can yongs su bstan par byas pa ’ga’ zhig med pa de la sems can mtha’ yas pa yod dam | (5) kau shi ka gal te de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas kyis bskal pa gang gā’i klung gi bye ma snyed du yang bzhugs te mtha’ las ’das pa rnam par rig par byed pa’i dbyangs dang gsung dbyangs zab mos sems can sems can zhes tshig tu (6) brjod du zin kyang de la sems can gang yang skyes pa ’am skye bar ’gyur ba’am skye ba’am ’gag pa’am ’gag par ’gyur ba’am ’gag pa yod dam | brgya byin gyis smras pa | ’phags pa rab ’byor de ni ma yin no || de ci’i phyir zhe na | sems can thog ma nas dag pa’i (7) phyir dang thog ma nas yongs su dag pa’i phyir ro || rab ’byor gyis smras pa | kau shi ka rnam grangs ’dis kyang ’di ltar sems can mtha’ yas pa’i phyir ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni mtha’ yas pa’i pha rol tu phyin pa’o || kau shi ka de ltar yang sems can mtha’ (27b1) yas pa’i phyir shes rab kyi pha rol tu phyin pa mtha’ yas par rig par bya’o || de nas dbang po dang bcas pa’i lha rnams dang tshangs pa dang bcas pa dang skye dgu’i bdag po dang bcas pa dang drang srong dang bcas pa dang skyes pa dang bud med kyi tshogs dang bcas pa rnams kyis lan (2) gsum du ched du brjod pa ched du brjod de | e ma’o chos e ma’o chos rnams kyi chos nyid de bzhin gshegs pa ’byung ba gang yin pa de ni ’phags pa gnas brtan rab ’byor gyis legs par smras pas brjod cing bstan te bshad la rab tu bzhag go || bcom (3) ldan ’das de nga slan cad bdag cag ni byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di dang ma bral ba dang | byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po gang dag shes rab kyi pha rol tu phyin pa’i gnas pa ’dis gnas pa ’di ni de bzhin (4) gshegs pa lags par ’dzin to || de nas bcom ldan ’das kyis dbang po dang bcas pa’i lha rnams dang tshangs pa dang bcas pa dang skye dgu’i bdag po dang bcas pa dang drang srong dang bcas pa dang skyes pa dang bud med kyi tshogs de rnams la bka’ stsal pa | lha’i bu (5) dag de de bzhin no de de bzhin te lha’i bu dag gang gi tshe rgyal po’i pho brang ’khor na mar me can zhes bya ba’i tshong dus kyi dbus su mar me mdzad de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas kyi drung nang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di dang ma bral bar (6) gyur pas | de’i tshe mar me mdzad de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas kyis | bram ze’i khye’u khyod ma ’ongs pa’i dus kyi bskal pa grangs med pa na shākya thub pa zhes bya ba de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas (7) rig pa dang rkang par ldan pa bde bar gshegs pa ’jig rten rig pa skyes bu gdul bya’i kha lo sgyur ba bla na med pa lha dang mi rnams kyi ston pa sangs rgyas bcom ldan ’das su ’gyur ro zhes pa bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu lung bstan to || de nas bcom ldan (28a1) ’das la lha’i bu de dag gis ’di skad ces bcom ldan ’das byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po rnams kyi shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di thams cad mkhyen pa nyid kyi bar du sgrub par byed pa dang rjes su yongs su ’dzin par byed pa ngo mtshar to || bde (2) bar gshegs pa shin tu ngo mtshar to zhes gsol to || ’phags pa shes rab kyi pha rol tu phyin pa brgyad stong pa las brgya byin gyi le’u zhes bya ste gnyis pa’o || || shes rab kyi pha rol tu phyin pa brgyad stong pa | bam po gsum pa | de nas bcom (3) ldan ’das kyis ’khor der lha’i bu gang dag ’dus te ’khod par gyur pa dang dge slong dang dge slong ma dang dge bsnyen dang dge bsnyen ma’i ’khor gang dag ’dus te ’khod par gyur pa dang | lha’i bu de rnams ’dus te ’khod par gyur par mkhyen cing ’khor bzhi po thams cad ’dus (4) shing ’khod par yang mkhyen nas | ’dod pa na spyod pa dang gzugs na spyod pa’i lha’i bu rnams dang tshangs ris kyi lha’i bu rnams dang ’od gsal dang dge chung dang ’og min gyi lha’i bu rnams dbang du bzhag ste | lha rnams kyi dbang po brgya byin la sogs pa ’dod pa na spyod pa’i lha’i (5) bu rnams dang tshangs pa chen po la sogs pa tshangs ris kyi lha’i bu rnams dang ’od gsal gyi lha’i bu rnams la bka’ stsal pa | lha’i bu dag rigs kyi bu’am rigs kyi bu mo gang la la shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ’dzin tam ’chang ngam klog gam kun chub par byed dam rab tu (6) ’don na | de la bdud dam bdud kyi rigs kyi lha glags lta ba dang glags tshol ba dag gis glags rnyed par mi ’gyur ro || rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de la mi ’am mi ma yin pa glags lta ba dang glags tshol ba rnams kyis glags rnyed par yang mi ’gyur ro || (7) rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de yang yang ba ma spangs bar ’chi ba’i dus byed par mi ’gyur ro || | (67) | (67) | (67) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (67) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | (67) 釋提桓因言。(26)摩訶波羅蜜是般若波羅蜜。 無量波羅蜜是(27)般若波羅蜜。 無邊波羅蜜是般若波羅蜜。 須(28)菩提言。如是如是憍尸迦。 摩訶波羅蜜是般(29)若波羅蜜。 無量波羅蜜是般若波羅蜜。 無邊(541b1)波羅蜜是般若波羅蜜。 憍尸迦。 色無量故般(2)若波羅蜜無量。 受想行識無量故般若波羅(3)蜜無量。 | (67) 6. The infinitude of perfect wisdom Sakra: This perfection of wisdom, Subhuti, is a great perfection, unlimited, measureless, infinite. Subhuti: So it is. And why? Perfect wisdom is great, unlimited, measureless and infinite because form, feelings, etc., are so. Hence one does not settle down in the conviction that this is a ‘great perfection,’ an ‘unlimited perfection,’ a ‘measureless perfection,’ and ‘infinite perfection.’ That is why perfect wisdom is a great perfection, unlimited, measureless and infinite. |
(68) ārambaṇānantatayā kauśikānantapāramiteyaṃ yad uta prajñāpāramitā | sattvānantatayā kauśikānantapāramiteyaṃ yad uta prajñāpāramitā | kathaṃ punaḥ kauśika ārambaṇānantatayā anantapāramiteyaṃ yad uta prajñāpāramitā? sarvadharmāṇāṃ hi kauśika yato nānto na madhyaṃ na paryavasānam upalabhyate, tataḥ kauśikānantapāramiteyaṃ yad uta prajñāpāramitā | anena kauśika paryāyeṇa ārambaṇānantatayā anantapāramiteyaṃ yad uta prajñāpāramitā | punar aparaṃ kauśika yasmāt sarvadharmā anantā aparyantāḥ, na teṣām anto vā madhyaṃ vā paryavasānaṃ vopalabhyate, tasmāt kauśikānantapāramiteyaṃ yad uta prajñāpāramitā | tat kasya hetoḥ? rūpasya hi kauśika nānto na madhyaṃ na paryavasānam upalabhyate | evaṃ vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārāṇām | vijñānasya hi kauśika nānto na madhyaṃ na paryavasānam upalabhyate | anenāpi kauśika paryāyeṇa ārambaṇānantatayā anantapāramiteyaṃ yad uta prajñāpāramitā || | (68) lha’i bu dag gzhan yang lha’i bu gang dag bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu yang dag par zhugs pa rnams dang lha’i bu gang dag gis shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ma (28b1) bzung ba dang ma bcangs pa dang ma klags pa dang kun chub par ma byas pa dang rab tu mi ’don pa’i lha’i bu de dag rigs kyi bu de’i drung du ’ong ’dod par ’gyur te | rigs kyi bu shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ’dzin pa dang | ’chang ba dang klog pa dang kun chub par byed pa dang (2) rab tu ’don pa de la nyan par ’gyur te | thos nas kyang ’dzin par ’gyur ’chang bar ’gyur klog par ’gyur kun chub par byed par ’gyur rab tu ’don par ’gyur ro || lha’i bu dag gzhan yang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’dzin pa dang ’chang (3) ba dang klog pa dang kun chub par byed pa dang rab tu ’don pa de dgon par song yang rung shing drung du song yang rung khyim stong du song yang rung blag pa med par song yang rung lam du song yang rung lam gol bar song yang rung ’brog dgon par song yang rung rgya mtsho chen por song yang rung | (4) de dang der ’gro ba ’am ’chag pa ’am ’dug pa ’am nyal ba na yang rung ste | ’jigs par ’gyur ba ’am rengs par ’gyur ba nyid mi ’byung mi skye’o || de nas bcom ldan ’das la rgyal po chen po bzhis ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das rigs kyi bu ’am (5) rigs kyi bu mo gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par bgyid pa dang rab tu ’don par ’gyur ba de ni theg pa gsum gyis sems can rnams ’dul bar bgyid cing sems can gyi ’du shes kyang mi skyed pa ni ngo mtshar to || bcom (6) ldan ’das bdag cag gis rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par bgyid pa dang rab tu ’don par ’gyur ba de la bsrung ba dang bskyab pa dang sba bar bgyi’o || de nas bcom ldan ’das la lha rnams (7) kyi dbang po brgya byin gyis ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das bdag gis kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par bgyid pa dang rab tu ’don par ’gyur ba de dag la bsrung ba dang bskyab pa (29a1) dang sba bar bgyi’o || bcom ldan ’das la tshangs pa mi mjed kyi bdag po tshangs ris kyi lha’i bu rnams dang bcas pas kyang ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das bdag cag gis kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang shes rab kyi pha rol (2) tu phyin pa ’di ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par bgyid pa dang rab tu ’don par ’gyur ba de la bsrung ba dang bskyab pa dang spa bar bgyi’o || | (68) | (68) | (68) .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (68) . . . . . . . . . | (68) 縁無邊故般若波羅蜜無邊。 衆生無(4)邊故般若波羅蜜無邊。 憍尸迦。云何縁無邊(5)故般若波羅蜜無邊。諸法無前無中無後。 是(6)故縁無邊般若波羅蜜無邊。 復次憍尸迦。諸(7)法無邊。前際不可得。中際後際不可得。 是(8)故縁無邊般若波羅蜜無邊。 | (68) (46) Perfect wisdom is an infinite perfection because objects as well as [individual] beings are infinite. Perfect wisdom is an infinite perfection because one cannot get at the beginning, middle, or end of any objective fact [since as a dharma it has no own-being]. Moreover, perfect wisdom is an infinite perfection because all objective facts are endless and boundless, and their beginning, middle, or end are not apprehended. For one cannot apprehend the beginning, middle and end of form, etc. In that way perfect wisdom is an infinite perfection by reason of the infinitude of objects. |
(69) punar aparaṃ kauśika sattvo ’nanto ’paryantaḥ | tat kasya hetoḥ? na hi sattvasyānto vā madhyaṃ vā paryavasānaṃ vopalabhyate | tasmāt kauśika sattvānantatayā anantapāramiteyaṃ yad uta prajñāpāramitā | atha khalu śakro devānām indra āyuṣmantaṃ subhūtim etad avocat - katham āyuṣman subhūte sattvānantatayā anantapāramiteyaṃ yad uta prajñāpāramitā? sthaviraḥ subhūtir āha - na hi kauśika gaṇanāyogena vā gaṇanābahutvena vā sattvānantatayā anantapāramiteyaṃ yad uta prajñāpāramitā || | (69) de nas bcom ldan ’das la lha rnams kyi dbang po brgya byin gyis ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das rigs kyi (3) bu’am rigs kyi bu mo gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par bgyid pa dang | rab tu ’don pa de tshe ’di la yon tan ’di dag nges par ’thob cing yongs su ’dzin par ’gyur ba ngo mtshar to || bcom ldan ’das yang ci shes rab (4) kyi pha rol tu phyin pa ’di bzung na pha rol tu phyin pa drug po thams cad gzung bar ’gyur ram | de skad ces gsol pa dang bcom ldan ’das kyis lha rnams kyi dbang po brgya byin la ’di skad ces bka’ stsal to || kau shi ka de de bzhin no || | (69) | (69) | (69) .. .. .. .. | (69) . . . . | (69) 釋提桓因言長(9)老須菩提。云何衆生無邊般若波羅蜜無邊。 (10)憍尸迦。衆生無量算數不可得 是故衆生無(11)邊般若波羅蜜無邊。 | (69) And further again, a being is endless and boundless because one cannot get at its beginning, middle or end. Therefore perfect wisdom is an infinite perfection by reason of the infinitude of beings. Sakra: How is it, Holy Subhuti, that perfect wisdom is an infinite perfection by reason of the infinitude of beings? Subhuti: It is not so because of their exceedingly great number and abundance. |
(70) śakra āha - kathaṃ tarhīdānīm ārya subhūte sattvānantatayā anantapāramiteyaṃ yad uta (24) prajñāpāramitā? sthaviraḥ subhūtir āha - tat kaṃ manyase kauśika katamasyaitad dharmasyādhivacanaṃ yad uta sattvaḥ sattva iti? śakra āha - naitad ārya subhūte dharmasyādhivacanaṃ nādharmādhivacanaṃ yad uta sattvaḥ sattva iti | āgantukam etan nāmadheyaṃ prakṣiptam | avastukam etan nāmadheyaṃ prakṣiptam | anātmīyam etan nāmadheyaṃ prakṣiptam | anārambaṇam etan nāmadheyaṃ prakṣiptaṃ yad uta sattvaḥ sattva iti | sthaviraḥ subhūtir āha - tat kiṃ manyase kauśika kācid atra sattvaparidīpanā kṛtā? śakra āha - no hīdam ārya subhūte | subhūtir āha - yatra kauśika na kācit sattvaparidīpanā kṛtā, tatra kā sattvānantatā? sacet kauśika tathāgato ’rhan samyaksaṃbuddho ’nantavijñaptighoṣeṇa gambhīranirghoṣeṇa svareṇa gaṅgānadīvālukopamān kalpān api vitiṣṭhamānaḥ sattvaḥ sattva iti vācaṃ bhāṣeta, api nu tatra kaścit sattva utpanno va utpatsyate votpadyate vā, niruddho vā nirotsyate vā nirudhyate vā? śakra āha - no hīdam ārya subhūte | tat kasya hetoḥ? ādiśuddhatvād ādipariśuddhatvāt sattvasya | subhūtir āha - anenāpi kauśika paryāyeṇa evaṃ sattvānantatayā anantapāramiteyaṃ yad uta prajñāpāramitā | evaṃ ca punaḥ kauśika sattvānantatayā prajñāpāramitānantatā veditavyā || | (70) de de bzhin te | kau shi ka shes rab kyi (5) pha rol tu phyin pa bzung bas pha rol tu phyin pa drug po thams cad gzung bar ’gyur ro || kau shi ka gzhan yang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par byed pa dang rab tu ’don par byed na kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo des tshe (6) ’di la yon tan gang dag ’dzin par ’gyur ba de thams cad legs par rab tu nyon la yid la zung shig dang ngas khyod la bshad do || bcom ldan ’das la lha rnams kyi dbang po brgya byin gyis legs so zhes gsol nas lha rnams kyi dbang po brgya byin bcom ldan ’das kyi ltar (7) nyan pa dang | bcom ldan ’das kyis ’di skad ces bka’ stsal to || kau shi ka de la gang zhig chos ’di la rtsod par ’dod pa dang rgol bar ’dod pa dang ’gal bar byed ’dod na | rtsod par ’dod pa dang rgol bar ’dod pa dang ’gal bar byed ’dod pa de dag gi rtsod pa dang rgol (29b1) ba dang ’gal bar byed pa skyes shing skyes pa rnams slar nub pa nyid du ’gyur zhing gnas par mi ’gyur te | rtsod par ’dod pa dang rgol bar ’dod pa dang ’gal bar byed ’dod pa de dag gi bsam pa de dag yongs su rdzogs par mi ’gyur ro || de ci’i phyir zhe na | (2) kau shi ka de ni ’di ltar ’gyur te rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par byed pa dang | rab tu ’don pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton du byed pa de’i rtsod pa’i (3) gzhi de ltar skyes shing skyes pa de dag slar yang nub pa nyid du ’gyur zhing gnas par mi ’gyur te | rtsod par ’dod pa dang rgol bar ’dod pa dang ’gal bar byed ’dod pa de dag gi bsam pa de dag yongs su rdzogs par mi ’gyur ro || kau shi ka rigs kyi bu’am rigs kyi (4) bu mo gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par byed pa dang rab tu ’don pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton du byed pa de tshe ’di la yon tan ’di dag kyang yongs su ’dzin par ’gyur ro || kau shi ka ’di (5) lta ste dper na rtsi ma g hi zhes bya ba dug thams cad rab tu zhi bar byed pa zhig yod de der skye bo sprul gdug pa bkres shing zas ’dod de zas tshol ba zhig gis srog chags su gyur pa ’ga’ zhig mthong ste skye bo sprul gdug pa des zas kyi phyir bza’ bar ’dod nas srog chags su gyur pa de’i (6) dri’i phyogs su ’brang zhing bsnyags pa dang de nas srog chags su gyur pa de rtsim g hi gang na yod pa der song nas phyin te ’dug pa dang de nas sprul de rtsi de’i dri tsam gyis phyir ldog go || de ci’i phyir zhe na | de ltar sbrul gyi gdug pa zil gyis gnon pa de ni rtsi de’i sman gyi yon tan du blta bar (7) ba ste rtsi de ni de ltar mthu che’o || kau shi ka de bzhin du rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ’dzin nga dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par byed pa dang rab tu ’don pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton byed pa de la ni kau shi ka (30a1) rtsod pa dang rgol ba dang ’gal bar byed pa’i gzhi skyes shing skyes pa gang yin pa de dag shes rab kyi pha rol tu phyin pa’i gzi brjid dang stobs dang mthu dang shes rab kyi pha rol tu phyin pa’i stobs bskyed pas myur du de nyid nas med par ’gyur nye bar zhi zhing ’phel bar (2) mi ’gyur te de gang dang gang nas byung ba de dang de nyid nas ’gag cing nub par ’gyur la gnas par mi ’gyur ro || de ci’i phyir zhe na | shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni ’dod chags la sogs pa nas mya ngan las ’das pa nyid kyi bar du ’dzin pa dag nye bar zhi bar byed de rnam (3) par ’phel bar byed pa ma yin no || | (70) | (70) | (70) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (70) . . . . . . . . . . | (70) 釋提桓因言。大徳須菩(12)提衆生有何義。須菩提言。衆生義即是法(13)義。於意云何。所言衆生。衆生有何義。釋提(14)桓因言。衆生非法義。亦非非法義。但有假(15)名。 是名字無本無因。強爲立名名爲衆生。 須(16)菩提言。於意云何。此中實有衆生可説可示(17)不。不也。 須菩提言。憍尸迦。若衆生不可説(18)不可示。云何言衆生無邊般若波羅蜜無(19)邊。憍尸迦。若如來住壽如恒河沙劫。説言(20)衆生。衆生實有衆生生滅不。釋提桓因言不(21)也。 何以故。衆生從本已來常清淨故。 憍尸(22)迦。是故當知衆生無邊般若波羅蜜無邊 | (70) Sakra: How then, Holy Subhuti, is perfect wisdom an infinite perfection by reason of the infinitude of beings? (47) Subhuti: What factual entity does the word ‘being’ denote? Sakra: The word ‘being’ denotes no dharma or non-dharma. It is a term that has been added on [to what is really there] as something adventitious, groundless, as nothing in itself, unfounded in objective fact. Subhuti: Has thereby [i.e., by uttering the word ‘being’] any being been shown up [as an ultimate fact]? Sakra: No indeed, Holy Subhuti! Subhuti: When no being at all has been shown up, how can there be an infinitude of them? If a Tathagata, with his voice of infinite range, with the deep thunder of his voice, should pronounce, for aeons countless as the sands of the Ganges, the word ‘being,’ ‘being,’ – would he thereby produce, or stop, any being whatsoever, either in the past, future or present? Sakra: No indeed, Holy Subhuti! Because a being is pure from the very beginning, perfectly pure. Subhuti: In this way also perfect wisdom is an infinite perfection by reason of the infinitude of beings. In this manner also the infinitude of perfect wisdom should be known from the infinitude of beings.(48,1) |
(71) atha khalu sendrakā devāḥ sabrahmakāḥ saprajāpatikāḥ sarṣinaranārīgaṇās trirudānam udānayanti sma - aho dharmaḥ, aho dharmaḥ, aho dharmasya dharmatā | yas tathāgatasya prādurbhāvaḥ, sa āryeṇa subhūtinā sthavireṇa subhāṣiteneha sūcyate deśyate prakāśyate prabhāvyate | tathāgataṃ taṃ vayaṃ bhagavan bodhisattvaṃ mahāsattvam adyāgreṇa dhārayiṣyāmo yo ’nayā prajñāpāramitayā avirahito bhaviṣyati, yo ’pi cānena bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāvihāreṇa vihariṣyati || | (71) kau shi ka rgyal po chen po bzhi dang lta rnams kyi dbang po brgya byin dang mi mjed kyi bdag po tshangs pa dang sangs rgyas bcom ldan ’das rnams dang byang chub sems dpa’ thams cad kyang | rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang shes rab kyi pha (4) rol tu phyin pa ’di ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par byed pa dang rab tu ’don pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton du byed pa de la srung ba dang skyab pa dang sba bar byed de des tshe ’di la yon tan ’di dag yongs su gzung bar ’gyur ro || kau shi ka gzhan (5) yang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par byed pa dang rab tu ’don pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton du byed pa de’i tshig gzung bar ’os par ’gyur tshig ’jam par ’gyur (6) tshig ran par ’gyur tshig ’chal pa med par ’gyur ro || khro bas zil gyis non par mi ’gyur nga rgyal gyis zil gyis non par mi ’gyur ro || de ci’i phyir zhe na | ’di ltar shes rab kyi pha rol tu phyin pas yongs su dul bar byed shes rab kyi pha rol tu phyin pas yongs su ’dud par (7) byed de khro ba ’phel bar mi byed nga rgyal ’phel bar mi byed kho na du ’dzin pa yongs su mi ’chang gnod sems yongs su mi ’chang la bag la nyal ba mi ’dzin to || | (71) | (71) | (71) .. .. .. .. | (71) . . . . | (71) (23)小品般若經卷第一 (541c4)小品般若波羅蜜經卷第二 (5) *後秦龜茲國三*藏鳩摩羅什譯 (6) 塔品第三 *丹本云 寶荅品 (7)爾時釋提桓因梵天王自在天王。及衆生主(8)諸天女等。皆大歡喜。同時三唱快哉快哉。 佛(9)出世故。須菩提乃能演説是法。爾時諸天大 (10)衆倶白佛言。世尊。若菩薩能不離般若波羅(11)蜜行。當視是人如佛。 | (71) 7. Confirmation Thereupon the Gods around Indra, Brahma and Prajapati, and the hosts of men and women around the Rishis thrice shouted forth in triumph: Hail the Dharma! Hail the Dharma! Hail the Dharmahood of Dharma! And they added: Beautifully has Subhuti the Elder just now indicated, demonstrated, shown and clarified how a Tathagata comes to be manifest. As a potential Tathagata we shall henceforth regard that Bodhisattva who possesses the fullness of this perfection of wisdom and who dwells in it. |
(72) atha khalu bhagavāṃs tān sendrakān sabrahmakān saprajāpatikān sarṣinaranārīgaṇān āmantrayate sma - evam etad devaputrāḥ, evam etat | yadāhaṃ devaputrā dīpaṃkarasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasyāntike dīpavatyāṃ rājadhānyām antarāyaṇamadhyagato ’nayā prajñāpāramitayā avirahito ’bhūvam, tadāhaṃ dīpaṃkareṇa tathāgatenārhatāṃ samyaksaṃbuddhena vyākṛto ’nuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau - bhaviṣyasi tvaṃ māṇavānāgate ’dhvani asaṃkhyeyaiḥ kalpaiḥ śākyamunir nāma tathāgato ’rhan samyaksaṃbuddho vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavid anuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyānāṃ ca buddho bhagavān iti | atha khalu te devaputrā bhagavantam etad avocan - āścaryaṃ bhagavan, paramāścaryaṃ sugata | yāvad iyaṃ prajñāpāramitā bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ sarvajñatāyā āhārikā anuparigrāhikā ceti || | (72) rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de ltar spyod pa de la dran pa dang byams pa skye bar ’gyur zhing | de ’di snyam du (30b1) sems te gal te bdag gis gnod sems bskyed du zin na bdag gi dbang po rnams ’khrugs shing bzhin gyi mdog kyang ’gyur bas bdag bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu yang dag par zhugs zhing ’di la slob par ’dod pa khro ba’i dbang du ’gro ba ’di ni mi rigs (2) so snyam nas de myur du dran pa rnyed par ’gyur te | kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par byed pa dang rab tu ’don pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton du byed (3) par ’gyur ba des tshe ’di la yon tan ’di dag kyang yongs su ’dzin par ’gyur ro || de skad ces bka’ stsal pa dang bcom ldan ’das la lha rnams kyi dbang po brgya byin gyis ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni de ltar byang chub sems (4) dpa’ sems dpa’ chen po rnams yongs su dul ba dang khengs pa ma mchis pa’i slad du nye bar gnas pa ngo mtshar to || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa kau shi ka gzhan yang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ’dzin par ’gyur ’chang bar (5) ’gyur klog par ’gyur kun chub par byed par ’gyur rab tu ’don par ’gyur ston par ’gyur nye bar ston par ’gyur lung ’bogs par ’gyur kha ton byed par ’gyur zhing | gal te rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de ltar shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ’dzin pa dang ’chang ba dang | (6) klog pa dang kun chub par byed pa dang | rab tu ’don pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton byed pas g.yul ’gyed pa’i tshe g.yul du thog mar zhugs par gyur na de g.yul du ’jug gam g.yul du zhugs sam g.yul las ’das sam g.yul gyi nang du ’gro ba ma (7) ’greng ngam ’dug kyang rung ste | kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di yid la ’dzin pa ’am ’chang ba’am klog pa’am kun chub par byed pa ’am rab tu ’don pa ’am ston pa ’am nye bar ston pa ’am lung ’bogs pa ’am kha ton byed pa de srog gi (31a1) bar chad du ’gyur ba gang yan pa ’di ni gnas ma yin zhing go skabs med do || | (72) | (72) | (72) .. .. .. .. | (72) . . . . | (72) 佛告諸天子。如是如是。 (12)昔我於衆華城燃燈佛所不離般若波羅蜜行(13)時燃燈佛記我。於來世過阿僧祇劫。當得作(14)佛號釋迦牟尼如來應供正遍知明行足善逝(15)世間解無上士調御丈夫天人師佛世尊。 諸(16)天子白佛言。希有世尊。 諸菩薩摩訶薩般若(17)波羅蜜。能攝取薩婆若。 | (72) The Lord then said: So it is, O Gods! So did I, when I met the Tathagata Dipankara in the bazaar of Dipavati, the royal city, possess the fulness of this perfection of wisdom, so that Dipankara, the Tathagata, predicted that one day I should be fully enlightened, and said to me: “You, young Brahmin, shall in a future period, after incalculable aeons, become a Tathagata, Sakyamuni by name, - endowed with knowledge and virtue, Well-Gone, a world-knower, unsurpassed, tamer of men to be tamed, teacher of Gods and men, a Buddha, a Blessed Lord!” The Gods replied: It is wonderful, O Lord, it is exceedingly wonderful, O Well-Gone, how much all-knowledge is nourished and promoted in the Bodhisattvas, the great beings, by this perfection of wisdom! |
(73) āryāṣṭasāhasrikāyāṃ prajñāpāramitāyāṃ śakraparivarto nāma dvitīyaḥ || (25) | (73) gzhan gyi gnod pa byed pas de srog gi bar chad du ’gyur ba ’di yang gnas ma yin no || | (73) | (73) | (73) .. | (73) . | (73) | (73) |
(74) aprameyaguṇadhāraṇapāramitāstūpasatkāraparivartas tṛtīyaḥ | | (74) kau shi ka yang gal te ’ga’ zhig gis de la dbyug pa ’am mtshon nam bod pa ’am gzhan (2) gang yang rung bas ’phangs na de’i lus la phog par mi ’gyur ro || | (74) | (74) | (74) .. | (74) . | (74) | (74) Chapter III Reverence for the receptacle of the perfections, which holds immeasurable good qualitites |
(75) atha khalu bhagavān ye tatra devaputrāḥ parṣadi saṃnipatitāḥ saṃniṣaṇṇāś cābhūvan, yāś ca bhikṣubhikṣuṇyupāsakopāsikāḥ saṃnipatitāḥ saṃniṣaṇṇāś cābhūvan, tān devaputrān saṃnipatitān saṃniṣaṇṇāṃś ca viditvā, tāś ca sarvāś catasraḥ parṣadaḥ saṃnipatitāḥ saṃniṣaṇṇāś ca viditvā, kāmāvacarān rūpāvacarāṃś ca devaputrān brahmakāyikāṃś ca devaputrān ābhāsvarāṃś ca parīttaśubhāṃś cākaniṣṭhāṃś ca devaputrān sākṣiṇaḥ sthāpayitvā, śakradevendrapramukhān kāmāvacarān devaputrān mahābrahmapramukhāṃś ca brahmakāyikān devaputrānābhāsvarāṃś ca devaputrān āmantrayate sma - yo hi kaścid devaputrāḥ kulaputro vā kuladuhitā vā imāṃ prajñāpāramitām udgrahīṣyati dhārayiṣyati vācayiṣyati paryavāpsyati pravartayiṣyati, na tasya māro vā mārakāyikā vā devatā avatāraprekṣiṇyo ’vatāragaveṣiṇyo ’vatāraṃ lapsyante | nāpi tasya kulaputrasya vā kuladuhitur vā manuṣyā vā amanuṣyā vā avatāraprekṣiṇo ’vatāragaveṣiṇo ’vatāraṃ lapsyante | nāpi sa kulaputro vā kuladuhitā vā viṣamāparihāreṇa kālaṃ kariṣyati || | (75) de ci’i phyir zhe na | kau shi ka ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni rig sngags chen mo’o || kau shi ka ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni tshad ma med pa’i rig sngags so || kau shi ka ’di lta ste shes (3) rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni tshad med pa’i rig sngags so || kau shi ka ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni bla na med pa’i rig sngags so || | (75) | (75) | (75) .. .. .. .. | (75) . . . . | (75) 佛因釋提桓因。告欲(18)色界諸天子及四衆比丘比丘尼優婆塞優婆(19)夷等。憍尸迦。若有善男子善女人。能受持讀(20)誦般若波羅蜜。如所説行。魔若魔天人若非(21)人。不得其便終不横死。 | (75) 1. Worldly advantages of perfect wisdom The Lord saw that the Gods were assembled and seated, and that the monks, nuns, laymen and laywomen were assembled and seated, and he spoke thus to the Gods: Mara and his hosts will be unable to harm those who take up this perfection of wisdom, who bear it in mind, preach, study and spread it. Men and ghosts alike will be unable to harm them. Nor will they die an untimely death. |
(76) punar aparaṃ devaputrāḥ ye devaputrā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau saṃprasthitāḥ, yaiś ca devaputrair iyaṃ prajñāpāramitā nodgṛhītā na dhāritā na vācitā na paryavāptā na pravartitā, te devaputrās taṃ kulaputra vā kuladuhitaraṃ vopasaṃkramitavyaṃ maṃsyante, tasya ca kulaputrasya vā kuladuhitur vā imāṃ prajñāpāramitām udgṛhṇato dhārayato vācayataḥ paryavāpnuvataḥ pravartayamānasyāntikāc chroṣyanti, śrutvā codgrahīṣyanti dhārayiṣyanti vācayiṣyanti paryavāpsyanti pravartayiṣyanti | na ca khalu punar devaputrās tasya kulaputrasya vā kuladuhitur vā imāṃ prajñāpāramitām udgṛhṇato dhārayato vācayataḥ paryavāpnuvataḥ pravartayamānasyāraṇyagatasya vā vṛkṣamūlagatasya vā śūnyāgāragatasya vā abhyavakāśagatasya vā pathi gatasya votpathagatasya vā aṭavīgatasya vā mahāsamudragatasya vā tatra tatropasaṃkrāmato vā caṃkramyamāṇasya vā sthitasya vā niṣaṇṇasya vā vipannasya vā bhayaṃ vā bhaviṣyati, stambhitatvaṃ vā bhaviṣyati, utpatsyate vā || | (76) kau shi ka ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin ba ’di ni mnyam pa med pa’i rig sngags so || kau shi ka ’di lta ste shes rab kyi pha rol (4) tu phyin pa ’di ni mi mnyam pa dang mnyam pa’i rig sngags so || | (76) | (76) | (76) .. .. | (76) . . | (76) 善男子善女人。受持(22)讀誦般若波羅蜜故。忉利諸天發阿耨多羅(23)三藐三菩提心。未受持讀誦般若波羅蜜者來(24)至其所。 復次憍尸迦。善男子善女人。受持讀(25)誦般若波羅蜜時。若在空舍若在道路若或(26)失道無有恐怖。 | (76) Those deities who have set out for full enlightenment, but who have not yet got hold of this perfection of wisdom, will approach a person who has (50) done so, listen to him, and will also take up, etc., this perfection of wisdom. A person who is devoted to this perfection of wisdom will certainly experience no fear, he will certainly never be stiff with fright, - whether he be in a forest, at the foot of a tree, or in an empty shed, or an open place, or a road, or a highway, or the woods, or on the ocean. |
(77) atha khalu catvāro mahārājāno bhagavantam etad avocan - āścaryaṃ bhagavan yad imāṃ prajñāpāramitām udgṛhṇan dhārayan vācayan paryavāpnuvan pravartayan sa kulaputro vā kuladuhitā vā yānatraye sattvān vinayati, na ca sattvasaṃjñām utpādayati | vayaṃ bhagavaṃs tasya kulaputrasya vā kuladuhitur vā rakṣāvaraṇaguptiṃ saṃvidhāsyāmaḥ, ya imāṃ prajñāpāramitām udgrahīṣyati dhārayiṣyati vācayiṣyati paryavāpsyati pravartayiṣyati || | (77) de ci’i phyir zhe na | kau shi ka rig sngags ’di la slob pa’i rigs kyi bu’am rigs kyi bu mo ni bdag la gnod pa bya bar yang mi sems gzhan la gnod pa bya bar yang mi sems gnyi ga la gnod pa bya bar yang mi sems so | (5) kau shi ka rig sngags ’di la slob pa’i byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po ni bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu mngon par rdzogs par byang chub par ’gyur thams cad mkhyen pa’i ye shes thob par ’gyur te | de bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub (6) mngon par rdzogs par sangs rgyas nas sems can thams cad kyi sems la rnam par lta bar ’gyur ro || de ci’i phyir zhe na | kau shi ka rig sngags ’di la bslabs pa’i byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po la gang ma thob pa ’am ma shes pa ’am mngon sum du ma byas pa gang yang (7) med de || | (77) | (77) | (77) .. .. | (77) . . | (77) 爾時四天王白佛言。世尊。若(27)善男子善女人。受持讀誦般若波羅蜜。如所(28)説行。 我等皆當護念。 | (77) The Four Great Kings: It is wonderful, O Lord, that those who take up, etc., this perfection of wisdom should discipline beings in the three vehicles, and yet not perceive any being. We, O Lord, will protect such a person. |
(78) atha khalu śakro devānām indro bhagavantam etad avocat - aham api bhagavaṃs tasya kulaputrasya vā kuladuhitur vā rakṣāvaraṇaguptiṃ saṃvidhāsyāmi, ya imāṃ prajñāpāramitām udgrahīṣyati dhārayiṣyati vācayiṣyati paryavāpsyati pravartayiṣyati || | (78) de’i phyir thams cad mkhyen pa’i ye shes zhes bya’o || | (78) | (78) | (78) .. | (78) . | (78) 釋提桓因白佛言。世尊。(29)若善男子善女人。受持讀誦般若波羅蜜。如(542a1)所説行。我當護念。 | (78) (51) Sakra, Brahman and other Gods likewise promised to protect the follower of perfect wisdom. |
(79) brahmāpi sahāpatiḥ sārdhaṃ brahmakāyikair devaputrair bhagavantam etad avocat - aham api bhagavaṃs tasya kulaputrasya vā kuladuhitur vā rakṣāvaraṇaguptiṃ saṃvidhāsyāmi, ya imāṃ prajñāpāramitām udgrahīṣyati dhārayiṣyati vācayiṣyati paryavāpsyati pravartayiṣyati || | (79) kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par byed pa dang rab tu ’don pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton (31b1) du byed par ’gyur ba des tshe ’di la yon tan ’di yang yongs su gzung bar ’gyur ro || | (79) | (79) | (79) .. | (79) . | (79) 梵天王及諸梵天倶白佛(2)言。世尊。若善男子善女人。受持讀誦般若波(3)羅蜜。如所説行。我等亦當護念。 | (79) |
(80) (26) atha khalu śakro devānām indro bhagavantam etad avocat - āścaryaṃ bhagavan yadimāṃ prajñāpāramitām udgṛhṇan dhārayan vācayan paryavāpnuvan pravartayan sa kulaputro vā kuladuhitā vā imān yato dṛṣṭadhārmikān guṇān pratilabhate parigṛhṇāti, kiṃ punar bhagavan prajñāpāramitāyām udgṛhītāyāṃ sarvāḥ ṣaṭ pāramitodgṛhītā bhavanti? evam ukte bhagavān śakraṃ devānām indram etad avocat - evam etat kauśika, evam etat | prajñāpāramitāyāṃ kauśika udgṛhītāyāṃ sarvāḥ ṣaṭ pāramitodgṛhītā bhavanti | punar aparaṃ kauśika prajñāpāramitāyām udgṛhītāyāṃ dhāritāyāṃ vācitāyāṃ paryavāptāyāṃ pravartitāyāṃ sa kulaputro vā kuladuhitā vā dṛṣṭadhārmikān guṇān parigṛhṇāti | tān kauśik sarvān śṛṇu, sādhu ca suṣṭhu ca manasi kuru, bhāṣiṣye ’haṃ te | sādhu bhagavann iti śakro devānām indro bhagavataḥ pratyaśrauṣīt | bhagavān etad avocat - tatra kauśika ye mama dharmaṃ vigrahītavyaṃ maṃsyante, vivaditavyaṃ maṃsyante, virodhayitavyaṃ maṃsyante, teṣāṃ vigrahītukāmānāṃ vivaditukāmānāṃ virodhayitukāmānām utpannotpannā vigrahā vivādā virodhāḥ, punar evāntardhāsyanti, na sthāsyanti | teṣāṃ vigrahītukāmānāṃ vivaditukāmānāṃ virodhayitukāmānāṃ na te ’bhiprāyāḥ paripūriṃ gamiṣyanti | tat kasya hetoḥ? evaṃ hy etat kauśika bhavati - ya imāṃ prajñāpāramitāṃ kulaputro vā kuladuhitā vodgrahīṣyati dhārayiṣyati vācayiṣyati paryavāpsyati pravartayiṣyati deśayiṣyati upadekṣyati uddekṣyati svādhyāsyati, tasyaivaṃ tāny utpannotpannāny adhikaraṇāni punar evāntardhāsyanti, na sthāsyanti | teṣāṃ vigrahītukāmānāṃ vivaditukāmānāṃ virodhayitukāmānāṃ na te ’bhiprāyāḥ paripūriṃ gamiṣyanti | imam api sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā dṛṣṭadhārmikaṃ guṇaṃ parigṛhṇāti, ya imāṃ prajñāpāramitām udgṛhṇāti dhārayati vācayati paryavāpnoti pravartayati deśayati upadiśati uddiśati svādhyāyati | tadyathāpi nāma kauśika maghī nāmauṣadhī sarvaviṣapraśamanī | tatra āśīviṣeṇa jantunā bubhukṣitena āhārārthinā āhāragaveṣiṇā kaścid eva prāṇakajāto jantur dṛṣṭo bhavet | sa āśīviṣastaṃ prāṇakajātaṃ gandhenānubadhnīyād anugacched āhārahetor bhakṣayitukāmaḥ | atha sa prāṇakajāto yena sā madhī nāmauṣadhī tenopasaṃkramet, tenopasaṃkramya tiṣṭhet | atha sa āśīviṣastasyā oṣadhyā gandhenaiva pratyudāvarteta | tat kasya hetoḥ? tathā hi tasyā oṣadhyā bhaiṣajyaguṇaḥ sa tādṛśo yas tasyāśīviṣasya tad viṣam abhibhavati | evaṃ balavatī hi sā oṣadhī | evam eva kauśika yaḥ kulaputro vā kuladuhitā va imāṃ prajñāpāramitām udgrahīṣyati dhārayiṣyati vācayiṣyati paryavāpsyati pravartayiṣyati deśayiṣyati upadekṣyati uddekṣyati svādhyāsyati, tasya kauśika yāni tāny utpannotpannāny adhikaraṇāni vigrahā vivādā virodhā bhaviṣyanti, te prajñāpāramitāyās tejasā balena sthāmataḥ prajñāpāramitābalādhānena kṣipraṃ tata evoparaṃsyanti upaśamiṣyanti antardhāsyanti na vivardhiṣyante | yato yata evotpatsyante, tatra tatraiva nirotsyante antardhāsyanti, na vivardhiṣyante na sthāsyanti | tat kasya hetoḥ? prajñāpāramitā hi rāgādīnāṃ yāvan nirvāṇagrāhasyopaśamayitrī, na vivardhiketi | catvāraś ca tasya mahārājānaḥ (27) śakraś ca devānām indro brahmā ca sahāpatiḥ sarve ca buddhā bhagavanto bodhisattvāś ca rakṣāvaraṇaguptiṃ saṃvidhāsyanti, ya imāṃ prajñāpāramitām udgrahīṣyati dhārayiṣyati vācayiṣyati paryavāpsyati pravartayiṣyati deśayiṣyati upadekṣyatiḥ uddekṣyati svādhyāsyati | ayaṃ tena kulaputreṇa vā kuladuhitā vā dṛṣṭadhārmiko guṇaḥ parigṛhīto bhaviṣyati || | (80) kau shi ka gzhan yang gang du shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di chung ngu na bris te glegs bam du chud par byas shing mchod pa sngon du byas te bzhag nas bkur stir byed la | mi ’dzin mi ’chang mi klog (2) kun chub par mi byed rab tu ’don par mi byed ston par mi byed nye bar ston par mi byed lung ’bogs par mi byed kha ton mi byed pa der yang | kau shi ka sngon gyi las kyi rnam par smin pa ma gtogs par sems can rnams la mi dang mi ma yin pa glags lta ba dag gis glags bltas kyang (3) glags rnyed par mi ’gyur te de ni gnas med do || kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo des tshe ’di la yon tan ’di yang yongs su ’dzin par ’gyur ro || kau shi ka ’di lta ste dper na gang dag byang chub kyi snying po na ’dug pa dang byang chub kyi snying po’i khor yug na ’dug pa (4) dang byang chub kyi snying po’i nang na ’dug pa dang byang chub kyi shing gi rtsa ba na ’dug pa’i mi dang mi ma yin pa dang byol song yan chad kyang sngon gyi las kyi rnam par smin pa ma gtogs par mi dang mi ma yin pa dag gis gtse ba ’am gnod par bya ba ’am ’bebs par byed mi nus so || de ci’i (5) phyir zhe na | gang dag sems can thams cad la mi ’jigs pa dang kho na med pa dang mi skrag pa rab tu sgom par mdzad cing rab tu ston par mdzad pa ’das pa dang ma byon pa dang da ltar byung ba’i de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas rnams der mngon par (6) rdzogs par sangs rgyas pa dang mngon par rdzogs par ’tshang rgya bar ’gyur ba dang mngon par rdzogs par ’tshang rgya ba’i phyir ro || de bzhin du kau shi ka gang du rigs kyi bu’am rigs kyi bu mo shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nyid ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par (7) byed pa dang rab tu ’don pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton du byed pa der kau shi ka sngon gyi las kyi rnam par smin pa ma gtogs par sems can mi dang mi ma yin pa dag gis gce ba’am gnod par bya ba ’am ’bebs par byed mi nus so || de ci’i phyir (32a1) zhe na | kau shi ka shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nyid kyis sa phyogs de sems can rnams kyi mchod rten du gyur par byas ba dang phyag bya ba dang rjed par bya ba dang | mchod par bya ba dang ri mor bya ba dang bsnyen bkur du bya ba dang bkur stir bya ba dang bla mar bya ba (2) dang der nye bar phyin pa’i sems can rnams kyi skyob pa dang skyabs dang gnas dang dpung gnyen du ’gyur bar byas pas so || kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo des tshe ’di la phan yon ’di dag kyang yongs su ’dzin to || de skad ces bka’ stsal pa dang | bcom ldan (3) ’das la lha rnams kyi dbang po brgya byin gyis ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang gis shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di bris nas glegs bam du chud par bgyis te bzhag la | de la lha’i me tog dang lha’i bdug pa dang lha’i dri (4) dang lha’i phreng ba dang | lha’i byug pa dang lha’i phye ma dang lha’i na bza’ dang lha’i gdugs dang | lha’i rgyal mtshan dang lha’i dril bu dang lha’i ba dan dag dang khor yug tu lha’i mar me’i phreng ba dag dang | lha’i mchod pa rnam pa mang po dag gis bkur stir bgyis pa dang bla mar (5) bgyis pa dang rjed pa dang mchod pa dang ri mor bgyis pa dang bsnyen bkur bgyis pa dang | gang gis de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas yongs su mya ngan las ’das pa’i sku dag mchod rten gyi nang du stsal te yongs su ’dzin cing ’chang la (6) de dag la yang de bzhin du lha’i me tog dang lha’i bdug pa dang lha’i dri dang lha’i phreng ba dang lha’i byug pa dang lha’i phye ma dang | lha’i na bza’ dang lha’i gdugs dang lha’i rgyal mtshan dang lha’i dril bu dang lha’i ba dan dag dang khor yug tu lha’i mar me’i phreng ba dag dang | lha’i mchod (7) pa rnam pa mang po dag gis bkur stir bgyis pa dang bla mar bgyis pa dang rjed pa dang mchod pa dang ri mor bgyis pa dang bsnyen bkur bgyis na | rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de gnyis gang bsod nams ches mang du skyed par ’gyur | de skad ces gsol pa dang | bcom ldan (32b1) ’das kyis lha rnams kyi dbang po brgya byin la ’di skad ces bka’ stsal to || kau shi ka de’i phyir ’di khyod nyid sa dri bar bya ste khyod kyis ci ltar nus pa de bzhin du lung ston cig | kau shi ka ’di ci snyam du sems | de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i (2) sangs rgyas kyi thams cad mkhyen pa nyid kyi bdag gi dngos po mngon par grub pa gang yin pa des lam gang zhig la bslabs pas de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas kyis | bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub dang thams cad (3) mkhyen pa nyid brnyes shing mngon par rdzogs par sangs rgyas | de skad ces bka’ stsal pa dang | lha rnams kyi dbang po brgya byin gyis bcom ldan ’das la ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nyid la bslabs pas | bcom ldan (4) ’das de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas kyis bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub dang thams cad mkhyen pa nyid brnyes shing mngon par rdzogs par sangs rgyas so || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | kau shi ka de lta bas na ’o na ni (5) bdag gi dngos po’i sku ’di brnyes pas de bzhin gshegs pa de bzhin gshegs pa zhes bya ba’i grangs su mi ’gro’i | thams cad mkhyen pa nyid brnyes pas ni de bzhin gshegs pa de bzhin gshegs pa zhes bya ba’i grangs su ’gro’o || kau shi ka de bzhin gshegs pa dgra bcom (6) pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas kyi thams cad mkhyen pa nyid gang yin pa ’di ni shes rab kyi pha rol tu phyin pa las byung ba yin zhing | kau shi ka de bzhin gshegs pa’i bdag gi dngos po’i sku brnyes pa ’di yang shes rab kyi pha rol tu phyin pa dang thabs mkhas pa las byung ba (7) yin te thams cad mkhyen pa’i ye shes kyi rten du gyur pa yin no || rten ’di la rten nas ni thams cad mkhyen pa’i ye shes rab tu ’byed par ’gyur | sangs rgyas kyi sku rab tu ’byed par yang ’gyur | chos kyi sku rab tu ’byed par yang ’gyur | dge ’dun gyi sku rab tu ’byed par (33a1) ’gyur ro || de ltar na thams cad mkhyen pa’i ye shes kyi rgyu bdag gi dngos po’i sku brnyes pa gang yin pa ’di ni thams cad mkhyen pa’i ye shes kyi rten du gyur pas na | sems can thams cad kyi mchod rten du gyur cing phyag bya ba dang bkur stir bya ba dang bla mar (2) bya ba dang rjed par bya ba dang | mchod par bya ba dang ri mor bya ba dang bsnyen bkur bya bar gyur pa yin la | de bzhin du nga yongs su mya ngan las ’das par gyur kyang sku de dag la yang mchod pa byed par ’gyur ro || de bas na kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la shes (3) rab gyi pha rol tu phyin pa ’di bris nas glegs bam du chud par byas te bzhag la | de la lha’i me tog dang lha’i bdug pa dang lha’i dri dang lha’i phreng ba dang lha’i byug pa dang | lha’i phye ma dang lha’i na bza’ dang lha’i gdugs dang lha’i rgyal mtshan dang lha’i dril bu dang lha’i ba dan dag dang | (4) khor yug tu lha’i mar me’i phreng ba dag dang lha’i mchod pa rnam pa mang po dag gis mchod par byed de | bkur stir byed bla mar byed rjed par byed mchod par byed ri mor byed bsnyen bkur byed na | kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de dag bsod nams ches mang du skyed do || de ci’i (5) phyir zhe na | kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo des thams cad mkhyen pa’i ye shes la mchod pa byas par ’gyur ro || rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang gis shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ’dri ba na glegs bam du chud pa ’di la bkur stir byed bla mar byed rjed par byed | (6) mchod par byed ri mor byed bsnyen bkur byed mchod pa rnam pa mang po dag byed na ’di nyid de las bsod nams ches mang du skyed do || de ci’i phyir zhe na | kau shi ka gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa la mchod pa byed pa des thams cad mkhyen pa’i ye shes la mchod pa byas par ’gyur ro || (7) de skad ces bka’ stsal pa dang | bcom ldan ’das la lha rnams kyi dbang po brgya byin gyis ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das ’dzam bu’i gling ’di’i mi gang dag shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ’dri bar mi bgyid ’dzin par mi bgyid ’chang bar mi bgyid klog par mi (33b1) bgyid kun chub par mi bgyid rab tu ’don par mi bgyid ston par mi bgyid nye bar ston par mi bgyid lung ’bogs par mi bgyid | bton du mi bgyid | shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la me tog dang bdug pa dang dri dang phreng ba dang byug pa dang phye ma dang | na bza’ dang gdugs (2) dang rgyal mtshan dang dril bu dang ba dan dag dang khor yug tu mar me’i phreng ba dag dang mchod pa rnam pa mang po dag gis mchod par mi bgyid de | bkur stir mi bgyid bla mar mi bgyid rjed par mi bgyid mchod par mi bgyid ri mor mi bgyid bsnyen bkur mi bgyid pa de dag gis | (3) bcom ldan ’das ci bcom ldan ’das kyis gsungs pa’i shes rab kyi pha rol tu phyin pa la mchod pa bgyis pa de ltar don chen po can du ma ’tshal lags sam | bcom ldan ’das ci bcom ldan ’das kyis gsungs pa’i shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la mchod pa bgyis pa (4) de ltar phan yon chen po dang ldan par rtogs par ma gyur lags sam | de ltar ’bras bu che ba dang rnam par smin ba che bar des rig par ma gyur lags sam | ’on te ’tshal cing rtogs la rig kyang slar zhing dad par ma gyur pa lags | de skad ces gsol pa dang || bcom (5) ldan ’das gyis lha rnams kyi dbang po brgya byin la ’di skad ces bka’ stsal to || | (80) | (80) | (80) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (80) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | (80) 釋提桓因白(4)佛言。希有世尊。善男子善女人。受持讀誦般(5)若波羅蜜。得如是現世功徳。世尊。若受持般(6)若波羅蜜者。則爲受持諸波羅蜜。佛言如是(7)如是。 憍尸迦。受持般若波羅蜜者。則爲受持(8)諸波羅蜜。 復次憍尸迦。善男子善女人。受持(9)讀誦般若波羅蜜。所得功徳。 汝今善聽當爲(10)汝説。 釋提桓因受教而聽。 佛告憍尸迦。若有(11)欲毀亂違逆我此法者 雖有是心漸漸自滅終(12)不從願。 何以故。憍尸迦。若善男子善女人。受(13)持讀誦般若波羅蜜。 種種毀亂違逆事起法(14)應皆滅。是故此人終不從願。 憍尸迦。善男子(15)善女人。受持讀誦般若波羅蜜。得如是現世(16)功徳。 譬如有藥名爲摩醯。 有蛇飢行求食。見(17)有小虫 而欲食之。 虫赴藥所。 蛇聞藥氣即迴(18)還去。 所以者何。藥力能消蛇毒故。 憍尸迦。善(19)男子善女人亦如是。若受持讀誦般若波羅(20)蜜。種種毀亂違逆事起。 以般若波羅蜜力故(21)即自消滅。 復次憍尸迦。若受持讀誦般若波(22)羅蜜。護世四天王皆當護念。 | (80) Sakra: It is wonderful, O Lord, that by taking up, etc., this perfection of wisdom, one should gain so many advantages even here and now. Does one, when taking up the perfection of wisdom, take up all the six perfections? The Lord: Yes. And further, by taking up, etc., the perfection of wisdom, one gains advantages even here and now. Listen attentively, and I will teach you which ones they are. So be it, Lord, replied the Gods. The Lord: The quarrels, contentions and contradictions of those who oppose my dharma will simply vanish away; the intentions of the opponents will remain unfulfilled. (52) Because it is a fact that for the followers of perfect wisdom those disputes will simply vanish away, and will not abide. This is one advantage even here and now. There is a herb, Maghi by name, a cure for all poison. Suppose a viper, famished, were to see a creature, and pursue it, following the scent, in order to eat it; but if that creature went to a patch of that herb and stood there, then the smell of that herb would cause the snake to turn back. Because the healing quality of that herb is so powerful that it overpowers the viper’s poison. Just so will the quarrels, contentions and contradictions to which the follower of perfect wisdom is exposed, be stilled, be appeased, (53) through the piercing flame of perfect wisdom, through its power, its strength, through impregnation with its power. They will vanish, and not grow, nor abide. And why? Because it is perfect wisdom which appeases all evil, - from [ordinary] greed to seizing on Nirvana – and does not increase it. And the Gods and all the Buddhas, and all the Bodhisattvas, will protect this follower of perfect wisdom. This will be an advantage even here and now. |
(81) punar aparaṃ kauśika yaḥ kulaputro vā kuladuhitā vā imāṃ prajñāpāramitām udgrahīṣyati dhārayiṣyati vācayiṣyati paryavāpsyati pravartayiṣyati deśayiṣyati upadekṣyati uddekṣyati svādhyāsyati, sa ādeyavacanaś ca bhaviṣyati, mṛduvacanaś ca bhaviṣyati, mitavacanaś ca bhaviṣyati, aprakīrṇavacanaś ca bhaviṣyati, na ca krodhābhibhūto bhaviṣyati, na ca mānābhibhūto bhaviṣyati | tat kasya hetoḥ? tathā hi taṃ prajñāpāramitā paridamayati, prajñāpāramitā pariṇamayati, na krodhaṃ vardhayati, na mānaṃ vardhayati | sa nopanāhaṃ parigṛhṇāti, na vyāpādaṃ parigṛhṇāti, nānuśayaṃ dhārayati | evaṃ carato ’sya kulaputrasya vā kuladuhitur vā smṛtir maitrī cotpadyate | tasyaivaṃ bhavati - saced ahaṃ vyāpādam utpādayiṣyāmi, tenendriyāṇi me paribhetsyante, mukhavarṇaś ca me dhakṣyate | ayuktaṃ caitan mama yad aham anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau saṃprasthitaḥ, tatra śikṣitukāmaḥ, krodhasya vaśaṃ gaccheyam | ity evaṃ sa kṣipra m eva smṛtiṃ pratilabhate | imam api sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā dṛṣṭadhārmikaṃ guṇaṃ parigṛhṇāti, ya imāṃ prajñāpāramitām udgrahīṣyati dhārayiṣyati vācayiṣyati paryavāpsyati pravartayiṣyati deśayati upadekṣyati uddekṣyati svādhyāsyati | evam ukte śakro devānām indro bhagavantam etad avocat - āścaryaṃ bhagavan yatheyaṃ prajñāpāramitā paridamanāya pratyupasthitā anunāmāya bodhisattvānāṃ mahāsattvānām || | (81) kau shi ka ’di ci snyam du sems ’dzam bu’i gling gi mi de dag las gang dag sangs rgyas la rtogs nas dad pa dang ldan pa dang gang dag chos la rtogs nas dad pa dang ldan pa dang gang dag dge ’dun (6) la rtogs nas dad pa dang ldan pa ci snyed cig yod | de skad ces bka’ stsal pa dang | bcom ldan ’das la lha rnams kyi dbang po brgya byin gyis ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das ’dzam bu’i gling gi mi de dag las gang dag sangs rgyas la rtogs nas dad pa dang (7) ldan pa dang gang dag chos la rtogs nas dad pa dang ldan pa dang gang dag dge ’dun la rtogs nas dad pa dang ldan pa ni nyung ngo || de skad ces gsol ba dang | bcom ldan ’das kyis lha rnams kyi dbang po brgya byin la ’di skad ces bka’ stsal to || kau shi ka de de bzhin no de de (34a1) bzhin te | ’dzam bu’i gling gi mi de dag las gang dag sangs rgyas la rtogs nas dad pa dang ldan pa dang gang dag chos la rtogs nas dad pa dang ldan pa dang gang dag dge ’dun la rtogs nas dad pa dang ldan pa de lta bu ni nyung ngo || kau shi ka gang dag rgyun tu zhugs pa’i ’bras (2) bu thob pa ni nyung ba de dag bas kyang ches nyung ngo || gang dag lan cig phyir ’ong ba’i ’bras bu dang phyir mi ’ong ba’i ’bras bu thob pa ni nyung ba de dag bas kyang ches nyung ngo || gang dag dgra bcom pa nyid thob pa ni nyung ba de dag bas kyang ches nyung ngo || gang dag rang byang chub mngon du byed pa ni (3) nyung ba de dag bas kyang ches nyung ngo || gang dag bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu sems bskyed pa de ni nyung ba de dag bas kyang ches nyung ngo || | (81) | (81) | (81) .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (81) . . . . . . . . . | (81) 復次憍尸迦。是(23)人終不説無益之語。有所言説人所信受。少(24)於瞋恚終不懷恨。不爲我慢所覆。不爲瞋恚(25)所使。 善男子善女人若瞋恚時。 能作是念。若(26)我瞋者則壞諸根顏色變異。 我欲求阿耨多(27)羅三藐三菩提。云何當隨瞋心。 如是思惟。即(28)得正念。 憍尸迦。善男子善女人。受持讀誦般(29)若波羅蜜。亦得是現世功徳。 釋提桓因白佛(542b1)言。希有世尊。般若波羅蜜爲迴向故不爲高(2)心。 | (81) And further, the speech of the follower of perfect wisdom will become acceptable, soft, measured and adequate. Wrath and conceit will not overpower him. Because perfect wisdom tames and transforms him. Wrath and conceit he does not increase. Neither enmity nor ill will take hold of him, not even a tendency towards them. (54) He will be mindful and friendly. He reflects: ‘If I foster ill will in myself, my faculties will go to pieces, my features will be consumed, and it is, in any case, quite illogical that I, who have set out for full enlightenment, and who want to train myself for it, should come under the sway of wrath.’ In this way he will quickly regain his mindfulness. This will be another advantage even here and now. Sakra: It is wonderful how this perfection of wisdom has been set up for the control and training of the Bodhisattvas. |
(82) bhagavān āha - punar aparaṃ kauśika ya imāṃ prajñāpāramitāṃ kulaputro vā kuladuhitā vodgrahīṣyati dhārayiṣyati vācayiṣyati paryavāpsyati pravartayiṣyati deśayiṣyati upadekṣyati uddekṣyati svādhyāsyati, sacet kulaputro vā kuladuhitā vā imāṃ prajñāpāramitām evam udgṛhṇan dhārayan vācayan paryavāpnuvan pravartayan deśayan upadiśayan uddiśan svādhyāyan saṃgrāme vartamāne saṃgrāmaśirasi samārūḍhaḥ syāt | tasya saṃgrāmamavatarato vā avatīrṇasya vā atikrāmato vā saṃgrāmamadhyagatasya vā tiṣṭhato vā niṣaṇṇasya vā asthānam etat kauśikānavakāśo yat tasya kulaputrasya vā kuladuhitur vā imāṃ prajñāpāramitāṃ manasi kurvato vodgṛhṇato vā dhārayato vā vācayato vā paryavāpnuvato vā pravartayato vā deśayato vopadiśato voddiśato vā svādhyāyato vā jīvitāntarāyo vā bhavet | paropakrameṇa jīvitāntarāyaṃ so ’nuprāpnuyāt, naitat sthānaṃ vidyate | sacet punas tasya kaścit kauśika tatra śastraṃ vā daṇḍaṃ vā loṣṭaṃ vā anyadvā kṣipet, naitat tasya śarīre nipatet | tat kasya hetoḥ? mahāvidyeyaṃ kauśika yad uta prajñāpāramitā | apramāṇeyaṃ kauśika vidyā yad uta prajñāpāramitā | aparimāṇeyaṃ kauśika vidyā yad uta prajñāpāramitā | anuttareyaṃ kauśika vidyā yad uta prajñāpāramitā | asameyaṃ kauśika vidyā yad uta prajñāpāramitā | asamasameyaṃ kauśika vidyā yad uta prajñāpāramitā | tat kasya hetoḥ? atra hi kauśika (28) vidyāyāṃ śikṣamāṇaḥ kulaputro vā kuladuhitā vā nātmavyābādhāya cetayate, na paravyābādhāya cetayate, nobhayavyābādhāya cetayate | atra hi kauśika vidyāyāṃ śikṣamāṇo bodhisattvo mahāsattvo ’nuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbhotsyate, sarvajñajñānaṃ ca pratilapsyate | tena so ’nuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhya sarvasattvānāṃ cittāni vyavalokayiṣyati | tat kasya hetoḥ? atra hi kauśika vidyāyāṃ śikṣamāṇasya bodhisattvasya mahāsattvasya na tat kiṃcid asti, yan na prāptaṃ vā na jñātaṃ vā na sākṣātkṛtaṃ vā syāt | tasmāt sarvajñajñānam ity ucyate | ayam api kauśika tena kulaputreṇa vā kuladuhitrā vā dṛṣṭadhārmiko guṇaḥ parigṛhīto bhaviṣyati, ya imāṃ prajñāpāramitām udgrahīṣyati dhārayiṣyati vācayiṣyati paryavāpsyati pravartayiṣyati deśayiṣyati upadekṣyati uddekṣyati svādhyāsyati || | (82) gang dag bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu sems bskyed nas sems bskyed pa de rab tu rgyas par byed pa de ni (4) nyung ba de dag bas kyang ches nyung ngo || gang dag bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu sems bskyed de sems bskyed pa rgyas par byas nas brtson ’grus brtsams shing gnas pa de ni nyung ba de dag bas kyang ches nyung ngo || gang dag shes rab kyi pha rol tu phyin pa la rnal ’byor (5) du byed pa de ni nyung ba de dag bas kyang ches nyung ngo || gang dag shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod pa ni nyung ba de dag bas kyang ches nyung ngo || gang dag shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod cing ’bad de phyir mi ldog pa’i byang chub sems dpa’i sa la gnas pa ni nyung ba de dag bas kyang (6) ches nyung ngo || gang dag shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod cing ’bad de bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par ’tshang rgya bar ’gyur ba ni nyung ba de dag bas kyang ches nyung ngo || gang dag shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod cing ’bad de bla na med pa yang (7) dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par ’tshang rgya ba de dag ni nyung ba de dag bas kyang ches nyung ngo || kau shi ka byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po gang dag phyir mi ldog pa’i byang chub sems dpa’i sa la gnas te bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon (34b1) par rdzogs par sangs rgyas nas | rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo lhag pa’i bsam pa phun sum tshogs pa shes rab kyi pha rol tu phyin pa la slob cing ’bad pa gzhan rnams la shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nye bar ston cing lung ’bogs pa dang de dag la yang ’dzin du ’jug pa dang | (2) ’chang du ’jug pa dang klog tu ’jug pa dang kun chub par byed du ’jug pa dang rab tu ’don du ’jug pa dang ston du ’jug pa dang nye bar ston du ’jug pa dang lung ’bogs su ’jug pa dang kha ton byed du ’jug pa de dang | de dag ni shes rab kyi pha rol tu phyin pa de la lha’i me tog dang lha’i (3) bdug pa dang lha’i dri dang lha’i phreng ba dang lha’i byug pa dang lha’i phye ma dang lha’i na bza’ dang lha’i gdugs dang lha’i rgyal mtshan dang lha’i dril bu dang lha’i ba dan dag dang | khor yug tu lha’i mar me’i phreng ba dag dang lha’i mchod pa rnam pa mang po dag gis mchod par byed de | bkur (4) stir byed bla mar byed rjed par byed mchod par byed ri mor byed bsnyen bkur byed pa dag yin no || kau shi ka yang gang dag byang chub kyi sems bskyed pa dang byang chub kyi sems bskyed nas byang chub kyi sems rgyas par byed cing byang chub kyi sems rab tu rgyas par byas te byang chub tu spyod pa’i (5) sems can dag ni gzhal du med pa grangs med par yod mod kyi | kau shi ka yang sems can gzhal du med pa grangs med pa byang chub kyi phyir spyod pa de dag las gal te na gcig gam gnyis shig phyir mi ldog pa’i byang chub sems dpa’i sa la gnas par ’gyur ro || de ci’i phyir zhe na | (6) kau shi ka bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub ni brtson ’grus zhan pa dang le lo can dang sems pa dman pa dang sems dman pa dang ’du shes dman pa dang mos pa dman pa dang shes rab dman pa rnams kyis bsgrub par dka’o || kau shi ka de bas na de ltar rigs kyi bu ’am (7) rigs kyi bu mo gang myur du bde bar bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par ’tshang rgya bar ’dod pas rgyun mi ’chad par shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nyid mnyan par bya’o gzung bar bya’o bcang bar bya’o klag par bya’o kun chub par bya’o rab tu ’don par bya’o (35a1) bstan par bya’o nye bar bstan par bya’o lung ’bogs par bya’o kha ton du bya’o yongs su dri bar bya’o || de ci’i phyir zhe na | kau shi ka ’di ltar rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de dag ’di snyam du de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs (2) rgyas sngon byang chub sems dpa’i spyad pa spyod pa’i tshe ’di ltar shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la bslabs pas | bdag cag gis kyang ’di la bslab par bya ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni bdag cag gi ston pa’o zhes shes te | kau shi ka de bzhin gshegs pa dgra bcom (3) pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas bzhugs kyang rung yongs su mya ngan las ’das kyang rung ste | byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nyid la brten par bya’o || kau shi ka de bas na de ltar rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la (4) zhig gis de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas yongs su mya ngan las ’das pa mchod pa’i phyir rin po che sna bdun gyi rang bzhin gyi mchod rten de bzhin gshegs pa’i ring bsrel gyi snying po can bye ba du ma byed du bcug ste | byas nas (5) kyang des de la nam ’tsho ba’i bar du lha’i me tog dang lha’i bdug pa dang lha’i dri dang lha’i phreng ba dang lha’i byug pa dang lha’i phye ma dang lha’i na bza’ dang lha’i gdugs dang lha’i rgyal mtshan dang lha’i dril bu dang lha’i ba dan dag dang khor yug tu lha’i mar me’i phreng ba dag dang lha’i mchod pa rnam pa (6) mang po dag gis mchod par byed do | bkur stir byed bla mar byed rjed par byed mchod par byed ri mor byed bsnyen bkur byed na | kau shi ka de ci snyam du sems | ci rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de de’i gzhi las bsod nams mang du skyed dam | brgya byin gyis gsol ba | bcom (7) ldan ’das mang ngo bde bar gshegs pa mang ngo || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | kau shi ka de bas kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo ’di bsod nams ches mang du skyed de | gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la mngon par dad de rtog cing mos la sems dang bas (35b1) byang chub tu sems bskyed nas | lhag pa’i bsam pas nyan pa dang ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par byed pa dang rab tu ’don pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton byed pa dang gzhan dag la yang rgya cher yang dag par ston pa dang | ’di’i (2) don rnam par ’grel pa dang yid kyis rjes su rtog pa dang ci lta bur grub pa’i shes rab kyis ’dir yongs su dpyod par byed pa dang | sangs rgyas kyi tshul rgyun chad par ma gyur cig dam pa’i chos nub par ma gyur cig ces dam pa’i chos yun ring du gnas par bya ba dang | tshul (3) dang ma bral bas byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po rnams la phan gdags pa bsgrub pa byas par ’gyur bar chung ngu na glegs bam du chud par byas te ’chang ngam bzhag la shes rab kyi pha rol tu phyin pa de la me tog dang bdug pa dang dri dang phreng ba dang byug pa dang phye ma dang | (4) na bza’ dang gdugs dang rgyal mtshan dang dril bu dang ba dan dag dang khor yug tu mar me’i phreng ba dag dang mchod pa rnam pa mang po dag gis mchod par byed de | bkur stir byed bla mar byed rjed par byed mchod par byed ri mor byed bsnyen bkur byed na kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo (5) ’di nyid de bas ches bsod nams kyi phung po mang du bskyed do || kau shi ka rin po che sna bdun gyi rang bzhin gyi mchod rten de bzhin gshegs pa’i ring bsrel gyi snying po can bye ba du ma lta zhog | kau shi ka yang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la las ’dzam bu’i gling ’di kun tu rin po (6) che sna bdun gyi rang bzhin gyi mchod rten de bzhin gshegs pa’i ring bsrel gyi snying po can gyis yongs su gang bar byed du bcug ste | byas nas kyang de dag la nam ’tsho ba’i bar du lha’i me tog dang lha’i bdug pa dang lha’i dri dang lha’i phreng ba dang lha’i byug pa dang lha’i phye ma dang lha’i na bza’ dang (7) lha’i gdugs dang lha’i rgyal mtshan dang lha’i dril bu dang lha’i ba dan dag dang khor yug tu lha’i mar me’i phreng ba dag dang lha’i mchod pa rnam pa mang po dag gis mchod par byed de bkur stir byed bla mar byed rjed par byed mchod par byed ri mor byed bsnyen bkur byed na | kau shi ka de ci snyam du (36a1) sems ci rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de de’i gzhi las bsod nams mang du skyed dam | brgya byin gyis gsol pa | bcom ldan ’das mang ngo bde bar gshegs pa mang ngo || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | kau shi ka de bas kyang rigs kyi bu ’am (2) rigs kyi bu mo ’dis bsod nams ches mang du skyed de | gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la mngon par dad de rtog cing mos la sems dang bas byang chub tu sems bskyed nas | lhag pa’i bsam pas nyan pa dang ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par byed pa dang (3) rab tu ’don pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang | lung ’bogs pa dang kha ton byed pa dang gzhan dag la yang rgya cher yang dag par ston pa dang ’di’i don rnam par ’grel ba dang yid kyis rjes su rtog pa dang ci lta bur grub pa’i shes rab kyis ’dir yongs su dpyod par byed pa dang | (4) sangs rgyas kyi tshul rgyun chad par ma gyur cig dam pa’i chos nub par ma gyur cig ces dam pa’i chos yun ring du gnas par bya ba dang | tshul dang ma bral bas byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po rnams la phan gdags pa bsgrub pa byas par ’gyur bar chud du na glegs bam du (5) chud par byas te ’chang ngam bzhags shes rab kyi pha rol tu phyin pa de la me tog dang bdug pa dang dri dang phreng ba dang byug pa dang phye ma dang na bza’ dang gdugs dang rgyal mtshan dang dril bu dang ba dan dag dang khor yug tu mar me’i phreng ba dag dang mchod pa rnam pa mang po dag gis mchod (6) par byed de | bkur stir byed bla mar byed rjed par byed mchod par byed ri mor byed bsnyen bkur byed na kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo ’di nyid de bas ches bsod nams mang du skyed do || | (82) | (82) | (82) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (82) . . . . . . . . . . . . . . . . | (82) 佛告憍尸迦。善男子善女人。受持讀誦般(3)若波羅蜜。若人軍陣誦般若波羅蜜。 若住若(4)出。 若失壽命若被惱害。無有是處。 若刀箭向(5)者終不能傷。 何以故。般若波羅蜜是大呪術(6)無上呪術。 善男子善女人學此呪術。不自念(7)惡不念他惡。不兩念惡學是呪術。 得阿耨多(8)羅三藐三菩提。得薩婆若智。 能觀一切衆生(9)心。 | (82) The Lord: And further, Kausika, if a follower of perfect wisdom were to go into battle, to the very front of it, he could not possibly lose his life in it. It is impossible that he should lose his life from the attack of somebody else. (55) If someone strikes at him, - with sword, or stick, or clod of earth, or anything else – his body cannot be hit. Because a great lore is this, the perfection of wisdom; a lore without measure, a quite measureless lore, an unsurpassed lore, a lore which equals the unequalled is this, the perfection of wisdom. Because when one trains oneself in this lore, then one is intent neither on disturbing one’s own peace, nor that of others. The Bodhisattva, the great being who is trained in this lore, will reach full enlightenment, will gain the gnosis of the all-knowing. Once fully enlightened he will read the thoughts of all beings. Because to the Bodhisattvas, the great beings who are trained in this lore, nothing remains unattained, unknown, unrealized. That is why one speaks of the gnosis of the all-knowing. This is another advantage even here and now. |
(83) punar aparaṃ kauśika yatreyaṃ prajñāpāramitā antaśo likhitvā pustakagatāṃ kṛtvā pūjāpūrvaṃgamaṃ sthāpayitvā na satkariṣyate, nodgrahīṣyate, na dhārayiṣyate, na vācayiṣyate, na paryavāpsyate, na pravartayiṣyate, na deśayiṣyate, nopadekṣyate, noddekṣyate, na svādhyāsyate, na tatra kauśika sattvānāṃ manuṣyo vā amanuṣyo vā avatārārthiko ’vatāragaveṣī avatāraṃ lapsyate sthāpayitvā pūrvakarmavipākam | imam api sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā dṛṣṭadhārmikaṃ guṇaṃ parigṛhṇāti || | (83) kau shi ka ’dzam bu’i gling ’di rin po che sna bdun gyi rang bzhin gyi mchod rten de bzhin (7) gshegs pa’i ring bsrel gyi snying po can rnams kyis yongs su gang ba lta zhog | kau shi ka yang gal te gling chen po bzhi pa’i ’jig rten gyi khams na sems can ji snyed yod pa de dag thams cad las sems can re res rin po che sna bdun gyi rang bzhin gyi mchod rten de bzhin gshegs (36b1) pa’i ring bsrel gyi snying po can re re byed du bcug ste | de dag la nam ’tsho ba’i bar du lha’i me tog dang lha’i bdug pa dang lha’i dri dang lha’i phreng ba dang lha’i byug pa dang lha’i phye ma dang lha’i na bza’ dang lha’i gdugs dang lha’i rgyal mtshan dang lha’i dril bu dang lha’i ba dan dag dang khor (2) yug tu lha’i mar me’i phreng ba dag dang lha’i mchod pa rnam pa mang po dag gis mchod par byed de | bkur stir byed bla mar byed rjed par byed mchod par byed ri mor byed bsnyen bkur byed na | kau shi ka de ci snyam du sems | ci sems can de dag thams cad de’i gzhi las bsod (3) nams mang du bskyed dam | brgya byin gyis gsol pa | bcom ldan ’das mang ngo bde bar gshegs pa mang ngo | bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | kau shi ka de bas kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo ’dis bsod nams ches mang du skyed de | gang shes rab kyi pha (4) rol tu phyin pa ’di la mngon par dad de rtog cing mos la sems dang bas byang chub tu sems bskyed nas | lhag pa’i bsam pas nyan pa dang ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par byed pa dang rab tu ’don pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton (5) byed pa dang | gzhan dag la yang rgya cher yang dag par rab tu ston pa dang ’di’i don rnam par ’grel pa dang yid kyis rjes su rtog pa dang ci lta bur grub pa’i shes rab kyis ’dir yongs su dpyod par byed pa dang | sangs rgyas kyi tshul rgyun chad par ma gyur cig dam pa’i chos nub par ma (6) gyur cig ces dam pa’i chos yun ring du gnas par bya ba dang | tshul dang ma bral bas byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po rnams la phan gdags pa bsgrub pa byas par ’gyur bar chung ngu na glegs bam du chud par byas te ’chang ngam bzhag la | shes rab kyi pha rol tu phyin pa (7) de la me tog dang bdug pa dang dri dang phreng ba dang byug pa dang phye ma dang na bza’ dang gdugs dang rgyal mtshan dang dril bu dang ba dan dag dang khor yug tu mar me’i phreng ba dag dang mchod pa rnam pa mang po dag gis mchod par byed de | bkur stir byed bla mar byed rjed par byed mchod (37a1) par byed ri mor byed bsnyen bkur byed na | kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo ’di nyid de’i gzhi las bsod nams ches mang du bskyed do || kau shi ka gling chen po bzhi pa’i ’jig rten gyi khams kyi sems can thams cad lta zhog | kau shi ka yang stong spyi phud (2) kyi ’jig rten gyi khams kyi sems can ji snyed yod pa de dag thams cad las sems can re res rin po che sna bdun gyi rang bzhin gyi mchod rten de bzhin gshegs pa’i ring bsrel gyi snying po can re re byed du bcug ste | de dag la nam ’tsho ba’i bar du lha’i me tog dang lha’i bdug pa dang (3) lha’i dri dang lha’i phreng ba dang lha’i byug pa dang lha’i phye ma dang lha’i na bza’ dang lha’i gdugs dang lha’i rgyal mtshan dang lha’i dril bu dang lha’i ba dan dag dang khor yug tu lha’i mar me’i phreng ba dag dang lha’i mchod pa rnam pa mang po dag gis mchod par byed de bkur stir byed bla mar byed | rjed (4) par byed mchod par byed ri mor byed bsnyen bkur byed na | kau shi ka de ji snyam du sems ci sems can de dag thams cad de’i gzhi las bsod nams mang du skyed dam | brgya byin gyis gsol pa | bcom ldan ’das mang ngo bde bar gshegs pa mang ngo || | (83) | (83) | (83) .. .. | (83) . . | (83) 復次憍尸迦。若般若波羅蜜經卷住處若(10)讀誦處。人若非人不得其便唯除業行必應(11)受者。 | (83) (56) Further, where this perfection of wisdom has been written down in a book, and has been put up and worshipped, where it has been taken up, etc., there men and ghosts can do no harm, except as a punishment for past deeds. This is another advantage even here and now. |
(84) punar aparaṃ kauśika tadyathāpi nāma ye bodhimaṇḍagatā vā bodhimaṇḍaparisāmantagatā vā bodhimaṇḍābhyantaragatā vā bodhivṛkṣamūlagatā vā manuṣyā vā amanuṣyā vā, tiryagyonigatān apy upādāya, yāvan na te śakyā manuṣyair vā amanuṣyair vā viheṭhayituṃ vā vyāpādayituṃ vā āveśayituṃ vā sthāpayitvā pūrvakarmavipākam | tat kasya hetoḥ? tatra hi atītānāgatapratyutpannās tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhā abhisaṃbuddhā abhisaṃbhotsyante abhisaṃbudhyante ca, ye sarvasattvānām abhayamavairamanutrāsaṃ prabhāvayanti prakāśayanti | evam eva kauśika yatra kulaputro vā kuladuhitā vā imāṃ prajñāpāramitām udgrahīṣyati dhārayiṣyati vācayiṣyati paryavāpsyati pravartayiṣyati deśayiṣyati upadekṣyati uddekṣyati svādhyāsyati, tatra hi kauśika sattvā na śakyā manuṣyair vā amanuṣyair vā viheṭhayituṃ vā vyāpādayituṃ vā āveśayituṃ vā, sthāpayitvā pūrvakarmavipākam | tat kasya hetoḥ? anayaiva hi kauśika prajñāpāramitayā pṛthivīpradeśaḥ sattvānāṃ caityabhūtaḥ kṛto vandanīyo mānanīyaḥ pūjanīyo ’rcanīyo ’pacāyanīyaḥ satkaraṇīyo gurukaraṇīyaḥ, trāṇaṃ śaraṇaṃ layanaṃ parāyaṇaṃ kṛto bhaviṣyati tatropagatānāṃ sattvānām | imam api sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā dṛṣṭadhārmikaṃ guṇaṃ parigṛhṇāti || | (84) bcom ldan ’das kyis (5) bka’ stsal pa | kau shi ka de bas kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo ’di ches bsod nams mang du skyed do || gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la mngon par dad de rtog cing mos la sems dang bas byang chub tu sems bskyed nas | lhag pa’i bsam pas nyan pa dang ’dzin (6) pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par byed pa dang rab tu ’don pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton byed pa dang gzhan dag la yang rgya cher yang dag par ston pa dang | ’di’i don rnam par ’grel pa dang yid kyis rjes su rtog pa dang ji lta bur grub pa’i (7) shes rab kyis ’dir yongs su dpyod par byed pa dang sangs rgyas kyi tshul rgyun chad par ma gyur cig dam pa’i chos nub par ma gyur cig ces dam pa’i chos yun ring du gnas par bya ba dang | tshul dang ma bral bas byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po rnams la phan gdags pa (37b1) bsgrub pa byas par ’gyur bar chung ngu na glegs bam du chud par byas te ’chang ngam bzhag la shes rab kyi pha rol tu phyin pa de la me tog dang bdug pa dang dri dang phreng ba dang byug pa dang phye ma dang na bza’ dang gdugs dang rgyal mtshan dang dril bu dang ba dan dag dang khor yug tu mar (2) me’i phreng ba dag dang mchod pa rnam pa mang po dag gis mchod par byed de | bkur stir byed bla mar byed rjed par byed mchod par byed ri mor byed bsnyen bkur byed na | kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo ’di nyid de’i gzhi las bsod nams ches mang du skyed do || kau shi ka stong spyi (3) phud kyi ’jig rten gyi khams kyi sems can thams cad lta zhog | kau shi ka yang stong gnyis pa bar ma’i ’jig rten gyi khams na sems can ji snyed cig yod pa de dag thams cad las sems can re res rin po che sna bdun gyi rang bzhin gyi mchod rten de bzhin gshegs pa’i ring bsrel gyi (4) snying po can re re byed du bcug ste | de dag la nam ’tsho ba’i bar du lha’i me tog dang lha’i bdug pa dang lha’i dri dang lha’i phreng ba dang lha’i byug pa dang lha’i phye ma dang lha’i na bza’ dang lha’i gdugs dang lha’i rgyal mtshan dang lha’i dril bu dang lha’i ba dan dag dang khor yug tu lha’i mar me’i phreng (5) ba dag dang lha’i mchod pa rnam pa mang po dag gis mchod par byed de | bkur stir byed bla mar byed rjed par byed mchod par byed ri mor byed bsnyen bkur byed na | kau shi ka de ci snyam du sems ci sems can de dag thams cad de’i gzhi las bsod nams mang du skyed dam | brgya (6) byin gyis gsol pa | bcom ldan ’das mang ngo bde bar gshegs pa mang ngo || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | kau shi ka de bas kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo ’dis bsod nams ches mang du skyed de | gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la mngon par dad de (7) rtog cing mos la sems dang bas byang chub tu sems bskyed nas | lhag pa’i bsam pas nyan pa dang ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par byed pa dang rab tu ’don pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton byed pa dang gzhan dag la yang rgya cher (38a1) yang dag par ston pa dang ’di’i don rnam par ’grel pa dang yid kyis rjes su rtog pa dang ci lta bur grub pa’i shes rab kyis ’dir yongs su dpyod par byed pa dang | sangs rgyas kyi tshul rgyun chad par ma gyur cig dam pa’i chos nub par ma gyur cig ces dam pa’i (2) chos yun ring du gnas par bya ba dang | tshul dang ma bral bas byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po rnams la phan gdags pa bsgrub pa byas par ’gyur bar chung ngu na glegs bam du chud par byas te ’chang dam bzhag la | shes rab kyi pha rol tu phyin pa de la me tog (3) dang bdug pa dang dri dang phreng ba dang phyug pa dang phye ma dang na bza’ dang gdugs dang rgyal mtshan dang dril bu dang ba dan dag dang khor yug tu mar me’i phreng ba dag dang mchod pa rnam pa mang po dag gis mchod par byed de | bkur stir byed bla mar byed rjod par byed mchod par byed (4) ri mor byed bsnyen bkur byed na | kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo ’di nyid de’i gzhi las bsod nams ches mang du skyed do || ko shi ka stong gnyis pa bar ma’i ’jig rten gyi khams kyi sems can thams cad lta zhog | kau shi ka yang stong gsum gyi stong chen po’i ’jig (5) rten gyi khams na sems can ji snyed yod pa de dag thams cad las sems can de dag re res rin po che sna bdun gyi rang bzhin gyi mchod rten de bzhin gshegs pa’i ring bsrel gyi snying po can re re byed du bcug ste | de dag la nam ’tsho ba’i bar du lha’i me tog dang lha’i bdug pa dang lha’i (6) dri dang lha’i phreng ba dang lha’i byug pa dang lha’i phye ma dang lha’i na bza’ dang lha’i gdugs dang lha’i rgyal mtshan dang lha’i dril bu dang lha’i ba dan dag dang khor yug tu lha’i mar me’i phreng ba dag dang lha’i mchod pa rnam pa mang po dag gis mchod par byed de | bkur stir byed bla mar byed rjed (7) par byed mchod par byed ri mor byed bsnyen bkur byed na | kau shi ka de ci snyam du sems ci sems can de dag thams cad de’i gzhi las bsod nams mang du skyed dam | brgya byin gyis gsol pa | bcom ldan ’das mang ngo bde bar gshegs pa mang ngo || | (84) | (84) | (84) .. .. .. .. .. | (84) . . . . . | (84) 憍尸迦。譬如道場四邊若人若畜生無能(12)惱者。 何以故。過去未來現在諸佛此中得道。(13)已得今得當得。是處一切衆生。無恐無畏無(14)能惱害。 憍尸迦。以般若波羅蜜故。是處則吉(15)人所恭敬供養禮拜。 | (84) Just, Kausika, as those men and ghosts who have gone to the terrace of enlightenment, or to its neighbourhood, or its interior, or to the foot of the tree of enlightenment, cannot be hurt by men or ghosts, or be injured by them, or taken possession of, even with the help of evil animal beings, except as a punishment for former deeds. Because in it the past, future, and present Tathagatas win their enlightenment, they who promote in all beings and who reveal to them fearlessness, lack of hostility, lack of fright. Just so Kausika, the place in which one takes up, etc., this perfection of wisdom, in it beings cannot be hurt by men or ghosts. (57) Because this perfection of wisdom makes the spot of earth where it is into a true shrine for beings, - worthy of being worshipped and adored, - into a shelter for beings who come to it, a refuge, a place to rest and final relief. This is another advantage even here and now. |
(85) evam ukte śakro devānām indro bhagavantam etad avocat - yo bhagavan kulaputro vā kuladuhitā vā imāṃ prajñāpāramitāṃ likhitvā pustakagatāṃ kṛtvā sthāpayet, enāṃ ca divyābhiḥ puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajaghaṇṭāpatākābhiḥ samantāc ca dīpamālābhiḥ, bahuvidhābhiś ca pūjābhiḥ satkuryāt gurukuryāt mānayet pūjayet arcayet apacāyet, yaś ca (29) tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya parinirvṛtasya śarīrāṇi stūpeṣu pratiṣṭhāpayet parigṛhṇīyāt dhārayeddhā, tāṃś ca tathaiva divyābhiḥ puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajaghaṇṭāpatākābhiḥ, samantāc ca dīpamālābhiḥ, bahuvidhābhiś ca pūjābhiḥ satkuryāt gurukuryāt mānayet pūjayet arcayet apacāyet, kataras tayoḥ kulaputrayoḥ kuladuhitror vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet? evam ukte bhagavān śakraṃ devānām indram etad avocat - tena hi kauśika tvām evātra pratiprakṣyāmi | yathā te kṣamate, tathā vyākuryāḥ | tat kiṃ manyase kauśika yo ’yaṃ tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya sarvajñatātmabhāvo ’bhinirvartitaḥ, sa katamasyāṃ pratipadi śikṣamāṇena tathāgatenārhatā samyaksaṃbuddhenānuttarā samyaksaṃbodhiḥ sarvajñatā pratilabdhā abhisaṃbuddhā? evam ukte śakro devānām indro bhagavantam etad avocat - ihaiva bhagavan bhagavatā prajñāpāramitāyāṃ śikṣamāṇena tathāgatenārhatā samyaksaṃbuddhenānuttarā samyaksaṃbodhiḥ sarvajñatā pratilabdhā abhisaṃbuddhā | bhagavān āha - tasmāt tarhi kauśika nānenātmabhāvaśarīrapratilambhena tathāgatas tathāgata iti saṃkhyāṃ gacchati | sarvajñatāyāṃ tu pratilabdhāyāṃ tathāgatastathāgata iti saṃkhyāṃ gacchati | yeyaṃ kauśika sarvajñatā tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya, prajñāpāramitānirjātaiṣā | eṣa ca kauśika tathāgatasyātmabhāvaśarīrapratilambhaḥ prajñāpāramitopāyakauśalyanirjātaḥ san sarvajñajñānāśrayabhūto bhavati | enaṃ hy āśrayaṃ niśritya sarvajñajñānasya prabhāvanā bhavati, buddhaśarīraprabhāvanā bhavati, dharmaśarīraprabhāvanā bhavati, saṃghaśarīraprabhāvanā bhavati | ity evaṃ sarvajñajñānahetuko ’yam ātmabhāvaśarīrapratilambhaḥ sarvajñajñānāśrayabhūtatvāt sarvasattvānāṃ caityabhūto vandanīyaḥ satkaraṇīyo gurukaraṇīyo mānanīyaḥ pūjanīyo ’rcanīyo ’pacāyanīyaḥ saṃvṛtto bhavati | evaṃ ca mama parinirvṛtasyāpi sataḥ eṣāṃ śarīrāṇāṃ pūjā bhaviṣyati | tasmāt tarhi kauśika yaḥ kaścit kulaputro vā kuladuhitā vā imāṃ prajñāpāramitāṃ likhitvā pustakagatāṃ vā kṛtvā sthāpayet, enāṃ ca divyābhiḥ puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajaghaṇṭāpatākābhiḥ satkuryāt gurukuryāt mānayet pūjayet arcayet apacāyet, ayam eva kauśika tayoḥ kulaputrayoḥ kuladuhitror vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet | tat kasya hetoḥ? sarvajñajñānasya hi kauśika tena kulaputreṇa vā kuladuhitrā vā pūjā kṛtā bhaviṣyati, yaḥ kulaputro vā kuladuhitā vā iha prajñāpāramitāyāṃ likhyamānāyāṃ pustakagatāyāṃ vā satkāraṃ gurukāraṃ mānanāṃ pūjanāmarcanāmapacāyanāṃ pūjāṃ ca vividhāṃ kuryāt, ayam eva tato bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet | tat kasya hetoḥ? sarvajñajñānasya hi kauśika tena pūjā kṛtā bhaviṣyati, yaḥ prajñāpāramitāyai pūjāṃ kariṣyati || | (85) bcom ldan ’das kyis (38b1) bka’ stsal pa | kau shi ka de bas kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo ’dis bsod nams ches mang du skyed de | gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la mngon par dad de rtog cing mos la sems dang bas bya ba chub tu sems bskyed nas | lhag pa’i bsam pas nyan pa dang (2) ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par byed pa dang rab tu ’don pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton byed pa dang gzhan dag la yang rgya cher yang dag par ston pa dang ’di’i don rnam par ’grel pa dang yid kyis rjes su rtog pa dang ci lta bur (3) grub pa’i shes rab kyis ’dir yogs su dpyod par byed pa dang | sangs rgyas kyi tshul rgyun chad par ma gyur cig dam pa’i chos nub par ma gyur cig ces dam pa’i chos yun ring du gnas par bya ba dang | tshul dang ma bral bas byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po rnams (4) la phan gdags pa bsgrub pa byas par ’gyur bar chung ngu na glegs bam du chud par byas te ’chang ngam bzhag la | shes rab kyi pha rol tu phyin pa de la me tog dang bdug pa dang dri dang phreng ba dang byug pa dang phye ma dang na bza’ dang gdugs dang rgyal mtshan dang dril bu dang ba dan (5) dag dang khor yug tu mar me’i phreng ba dag dang mchod pa rnam pa mang po dag gis mchod par byed de | bkur stir byed bla mar byed rjed par byed mchod par byed ri mor byed bsnyen bkur byed na | kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo ’di nyid de’i gzhi las bsod nams ches mang du (6) skyed do || kau shi ka stong gsum gyi stong chen po’i ’jig rten gyi khams kyi sems can rnams re res rin po che sna bdun gyi rang bzhin gyi mchod rten de bzhin gshegs pa’i ring bsrel gyi snying po can re re byed du bcug ste | de dag la nam ’tsho’i bar du lha’i me tog dang lha’i bdug pa (7) dang lha’i dri dang lha’i phreng ba dang lha’i byug pa dang lha’i phye ma dang lha’i na bza’ dang lha’i gdugs dang lha’i rgyal mtshan dang lha’i dril bu dang lha’i ba dan dag dang khor yug tu lha’i mar me’i phreng ba dag dang lha’i mchod pa rnam pa mang po dag gis mchod par byed de | bkur stir byed (39a1) bla mar byed rjed par byed mchod par byed ri mor byed bsnyen bkur byed pa lta zhog | kau shi ka yang gal te stong gsum gyi stong chen po’i ’jig rten gyi khams na sems can gang su dag yod pa de dag thams cad yongs su brtag pa bzung ste | snga phyi med par mi’i (2) lus thob par gyur la de dag las kyang sems can re res rin po che sna bdun gyi rang bzhin gyi mchod rten de bzhin gshegs pa’i ring bsrel gyi snying po can re re byed du bcug ste | byed du bcug nas kyang sems can re res kyang mchod rten de dag thams cad bzhag ste | (3) bskal pa ’am bskal pa bas lhag par sil snyan thams cad dang glu dbyangs thams cad dang gar thams cad dang rol mo dang theg rdob pa thams cad dang lha’i me tog dang lha’i bdug pa dang lha’i dri dang lha’i phreng ba dang lha’i byug pa dang lha’i phye ma dang lha’i na bza’ dang lha’i gdugs (4) dang lha’i rgyal mtshan dang lha’i dril bu dang lha’i ba dan thams cad dang khor yug tu lha’i mar me’i phreng ba dag dang lha dang mi rnams kyi mchod pa rnam pa mang po dag thams cad kyis mchod par byed de | bkur stir byed bla mar byed rjed par byed mchod par byed ri mor byed bsnyen bkur byed (5) la | sems can de dag thams cad kyis de lta bu’i ngo bo nyid kyi bsod nams bya ba des mchod rten gzhal du med pa grangs med pa dag byed du bcug la de lta bu’i ngo bo’i mchod pa dag kyang byed du bcug na | kau shi ka de ci snyam du sems ci sems can de dag thams cad de’i gzhi las (6) bsod nams mang du skyed dam | brgya byin gyis gsol pa | bcom ldan ’das mang ngo bde bar gshegs pa mang ngo || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | kau shi ka de bas kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo ’dis bsod nams ches mang du skyed de | gang shes rab kyi (7) pha rol tu phyin pa ’di la mngon par dang de rtog cing mos la sems dang bas byang chub tu sems bskyed nas | lhag pa’i bsam pas nyan pa dang ’dzin pa dang ’chad pa dang klog pa dang kun chub par byed pa dang rab tu ’don pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton (39b1) byed pa dang gzhan dag la yang rgya cher yang dag par ston pa dang de’i don rnam par ’grel pa dang yid kyis rjes su rtog pa dang ci lta bur grub pa’i shes rab kyis ’dir yongs su dpyod par byed pa dang | sangs rgyas kyi tshul rgyun chad par ma gyur cig dam pa’i chos nub par ma (2) gyur cig ces dam pa’i chos yun ring du gnas par bya ba dang | tshul dang ma bral bas byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po rnams la phan gdags pa bsgrub pa byas par ’gyur bar chung ngu na glegs bam du chud par byas te ’chang ngam bzhag la | shes rab kyi pha rol (3) tu phyin pa de la me tog dang bdug pa dang dri dang phreng ba dang byug pa dang phye ma dang na bza’ dang gdugs dang rgyal mtshan dang dril bu dang ba dan dag dang khor yug tu mar me’i phreng ba dag dang mchod pa rnam pa mang po dag gis mchod par byed de | bkur stir byed bla mar byed rjed (4) par byed mchod par byed ri mor byed bsnyen bkur byed na | kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo ’di nyid de’i gzhi las bsod nams che ba mang du skyed do || de skad ces bka’ stsal pa dang | bcom ldan ’das la lha rnams kyi dbang po brgya byin gyis ’di skad ces gsol to | (5) bcom ldan ’das de de bzhin no bde bar gshegs pa de de bzhin te | bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la bkur stir bgyid pa dang bla mar bgyid pa dang rjed par bgyid pa dang mchod par bgyid pa dang ra mor bgyid pa dang bsnyen bkur bgyid pa’i rigs kyi bu ’am (6) rigs kyi bu mo des ’das pa dang ma byon pa dang da ltar byung ba’i sangs rgyas bcom ldan ’das | sangs rgyas rnams kyis sangs rgyas kyi ye shes kyis yongs su mkhyen pa’i ’jig rten gyi khams thams cad na bzhugs pa rnams la shin tu bkur stir bgyis pa dang bla mar bgyis pa (7) dang rjed par bgyis pa dang mchod par bgyis pa dang ri mor bgyis pa dang bsnyen bkur bgyis par ’gyur ro || bcom ldan ’das rnam grangs ’dis stong gsum gyi stong chen po’i ’jig rten gyi khams kyi sems can thams cad lta zhog | bcom ldan ’das yang stong gsum (40a1) gyi stong chen po’i ’jig rten gyi khams gang gā’i klung gi bye ma snyed na sems can gang ji snyed mchis pa de dag thams cad kyis kyang sems can re res rin po che sna bdun gyi rang bzhin gyi mchod rten de bzhin gshegs pa’i ring bsrel gyi snying po can re re bgyid du stsal pa | (2) bgyid du stsal nas kyang sems can de dag re res mchod rten de dag thams cad bzhag ste | bskal pa ’am bskal pa bas lhag par sil snyan thams cad dang glu dbyangs thams cad dang gar thams cad dang rol mo dang pheg rdob pa thams cad dang lha’i me tog thams cad dang lha’i (3) bdug pa dang lha’i dri dang | lha’i phreng ba dang lha’i byug pa dang lha’i phye ma dang lha’i na bza’ dang lha’i gdugs dang lha’i rgyal mtshan dang lha’i dril bu dang lha’i ba dan thams cad dang khor yug tu lha’i mar me’i phreng ba dag dang lha’i mchod pa rnam pa mang po dag thams cad kyis mchod (4) par byed de | bkur stir bgyid bla mar bgyid rjed par bgyid mchod par bgyid ri mor bgyid bsnyen bkur bgyid pa bas | bcom ldan ’das rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo ’dis bsod nams ches mang du skyed de | gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la mngon par dad de (5) rtog cing mos la sems dang bas byang chub tu sems bskyed nas | lhag pa’i bsam pas nyan pa dang ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par bgyid pa dang rab tu ’don pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton bgyid pa dang gzhan dag la yang (6) rgya cher yang dag par ston pa dang ’di’i don rnam par ’grel pa dang yid kyis rdzas su rtog pa dang ci lta bur grub pa’i shes rab kyis ’dir yongs su dpyod par bgyid pa dang | sangs rgyas kyi tshul rgyun chad par ma gyur cig dam pa’i chos nub par ma gyur cig ces dam pa’i (7) chos yun ring du gnas par bgyi ba dang | tshul dang ma bral bas byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po rnams la phan gdags par sgrub pa bgyis par ’gyur bar chung ngu na glegs bam du chud par bgyis te ’chang dam bzhag la | shes rab kyi pha rol tu phyin pa de la me tog dang (40b1) bdug pa dang dri dang phreng ba dang byug pa dang phye ma dang na bza’ dang gdugs dang rgyal mtshan dang dril bu dang ba dan dag dang khor yug tu mar me’i phreng ba dag dang mchod pa rnam pa mang po dag gis mchod par byed de | bkur stir bgyid bla mar bgyid rjed par bgyid mchod par bgyid (2) ri mor bgyid bsnyen bkur bgyid na | bcom ldan ’das rigs kyi bu’am rigs kyi bu mo ’di nyid de bas bsod nams ches mang du skyed do || de nas bcom ldan ’das kyis lha rnams kyi dbang po brgya byin la ’di skad ces bka’ stsal to || kau shi ka de de bzhin no de de bzhin te | (3) kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de ni de’i gzhi las bsod nams mang po skyed do || kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de de’i gzhi las bsod nams gzhal du med pa skyed do || kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de de’i gzhi las bsod nams grangs med pa skyed (4) do || kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de de’i gzhi las bsod nams bsam gyis mi khyab pa skyed do || kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de de’i gzhi las bsod nams mnyam pa med pa skyed do || kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de de’i gzhi las bsod (5) nams tshad med pa skyed do || de ci’i phyir zhe na | kau shi ka de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas rnams kyi thams cad mkhyen pa nyid ni shes rab kyi pha rol tu phyin pa las skyes shing | de bzhin gshegs pa’i sku la mchod pa yang thams (6) cad mkhyen pa nyid las skyes so || kau shi ka de lta bas na de ltar rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la mngon par dad de rtog cing mos la sems dang bas byang chub tu sems bskyed nas | lhag pa’i bsam pas nyan pa dang ’dzin pa dang ’chang ba dang (7) klog pa dang kun chub par byed pa dang rab tu ’don pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton byed pa dang gzhan dag la yang rgya cher yang dag par ston pa dang ’di’i don rnam par ’grel ba dang yid kyis rjes su rtog pa dang ci lta bur grub pa’i shes rab kyis ’dir (41a1) yongs su dpyod par byed pa dang | sangs rgyas kyi tshul rgyun chad par ma gyur cig dam pa’i chos nub par ma gyur cig ces dam pa’i chos yun ring du gnas par bya ba dang | tshul dang ma bral bas byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po rnams la phan (2) gdags pa bsgrub pa byas par ’gyur bar chung ngu na glegs bam du chud par byas te ’chang ngam bzhag la | shes rab kyi pha rol tu phyin pa de la me tog dang bdug pa dang dri dang phreng ba dang byug pa dang phye ma dang na bza’ dang gdugs dang rgyal mtshan dang dril bu dang ba dan (3) dag dang khor yug tu mar me’i phreng ba dag dang mchod pa rnam pa mang po dag gis mchod par byed de | bkur stir byed bla mar byed rjed par byed mchod par byed ri mor byed bsnyen bkur byed na | kau shi ka bsod nams mngon par ’du byed pa de la rin po che sna bdun gyi mchod rten (4) de bzhin gshegs pa’i ring bsrel gyi snying po can la bkur stir byas pa’i bsod nams mngon par ’du byas pa snga ma des brgya’i char yang nye bar mi ’gro stong gi char yang brgya stong gi char yang bye ba’i char yang bye ba brgya’i char yang bye ba stong gi char yang bye ba brgya stong gi char (5) yang bye ba khrag khrig brgya stong gi char yang nye bar mi ’gro’o grangs su yang nye bar mi ’gro’o char yang bgrang bar yang dper yang dpes bstan par bya bar yang rten du yang rgyur yang mi bzod do || | (85) | (85) | (85) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (85) . . . . . . . . . . . . . . | (85) 釋提桓因白佛言。世尊。(16)若善男子善女人書般若波羅蜜。受持經卷(17)供養恭敬尊重讃歎。以好花香瓔珞塗香燒(18)香末香雜香繒蓋幢幡而以供養。若復有人(19)以如來舍利。供養恭敬尊重讃歎。以好花香(20)瓔珞塗香燒香末香雜香繒蓋幢幡而以供養(21)其福何所爲多。憍尸迦。我還問汝。 隨汝意答。 (22)於意云何。如來行何道。得薩婆若所依止身。(23)得阿耨多羅三藐三菩提。釋提桓因白佛言。(24)世尊。如來學般若波羅蜜故。得是身得阿耨(25)多羅三藐三菩提。 憍尸迦。佛不以身故名爲(26)如來。 以得薩婆若故名爲如來。 憍尸迦。諸佛(27)薩婆若從般若波羅蜜生。 是身薩婆若智所(28)依止故。 如來因是身得薩婆若智。 成阿耨多(29)羅三藐三菩提。是身薩婆若所依止故。 我滅(542c1)度後舍利得供養。 憍尸迦。若善男子善女人(2)書般若波羅蜜。受持讀誦供養恭敬尊重讃(3)歎。以好花香瓔珞塗香燒香末香雜香繒蓋(4)幢幡而以供養。是善男子善女人即是供養(5)薩婆若智。是故若人書寫般若波羅蜜。供養(6)恭敬尊重讃歎。當知是人得大福徳。 何以故(7)供養薩婆若智故。 | (85) 2. The cult of perfect wisdom compared with the cult of the buddhas Sakra: Suppose that there are two persons. One of the two, a son or daughter of good family, has written down this perfection of wisdom, made a copy of it; he would then put it up, and would honour, revere, worship, and adore it with heavenly flowers, incense, perfumes, wreaths, unguents, aromatic powders, strips of cloth, parasols, banners, bells, flags, with rows of lamps all round, and with manifold kinds of worship. The other would deposit in Stupas the relics of the Tathagata who has gone to Parinirvana; he would take hold of them and preserve them; he would honor, worship and adore them with heavenly flowers, incense, etc., as before. Which one of the two, O Lord, would beget the greater merit? The Lord: I will question you on this point, and you may answer to the best of your abilities. The Tathagata, when he had acquired and known full enlightenment or all-knowledge, in which practices did he train the all-knowledge-personality which he had brought forth? (58) Sakra: It is because the Lord has trained himself in just this perfection of wisdom that the Tathagata has acquired and known full enlightenment or all-knowledge. The Lord: Therefore the Tathagata does not derive his name from the fact that he has acquired this physical personality, but from the fact that he has acquired all-knowledge. And this all-knowledge of the Tathagata has come forth from the perfection of wisdom. The physical personality of the Tathagata, on the other hand, is the result of the skill in means of the perfection of wisdom. And that becomes a sure foundation for the [acquisition of the] cognition of the all-knowing [by others]. Supported by this foundation the revelation of the cognition of the all-knowing takes place, the revelation of the Buddha-body, of the Dharma-body, of the Samgha-body. The acquisition of the physical personality is thus the cause of the cognition of the all-knowing. As the sure foundation of that cognition it has, for all beings, become a true shrine, worthy of being saluted respectfully, of being honoured, revered and adored. After I have gone to Parinirvana, my relics also will be worshipped. It is for this reason that the person who would copy and worship the perfection of wisdom would beget the greater merit. For, in doing so, he would worship the cognition of the all-knowing. (59) The son or daughter of good family who has made a copy of the perfection of wisdom, and who worships it, would beget the greater merit. For by worshipping the perfection of wisdom he worships the cognition of the all-knowing. |
(86) evam ukte śakro devānām indro bhagavantam etad avocat - ya ime bhagavan jāmbūdvīpakā manuṣyā imāṃ prajñāpāramitāṃ na likhiṣyanti, nodgrahīṣyanti na dhārayiṣyanti, na vācayiṣyanti na paryavāpsyanti na pravartayiṣyanti na deśayiṣyanti nopadekṣyanti noddekṣyanti na svādhyāsyanti, tāṃ caināṃ prajñāpāramitāṃ puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajaghaṇṭāpatākābhiḥ, samantāc ca dīpamālābhiḥ, bahuvidhābhiś ca pūjābhirna satkariṣyanti, na gurukariṣyanti, na (30) mānayiṣyanti, na pūjayiṣyanti, nārcayiṣyanti, nāpacāyiṣyanti, kiṃ nu te bhagavan na jñāsyanti evaṃ mahārthikā bhagavatoktā prajñāpāramitāyāḥ pūjā kṛtā bhaviṣyatīti? kiṃ nu te bhagavan na vetsyanti - evaṃ mahānuśaṃsā evaṃ mahāphalā evaṃ mahāvipākā bhagavatoktā prajñāpāramitāyāḥ pūjā kṛtā bhaviṣyati_ti? na ca te vedayiṣyanti, uta jñāsyanti vetsyanti, vedayiṣyanti, na ca punaḥ śraddhāsyanti? evam ukte bhagavān śakraṃ devānām indram etad avocat - tat kiṃ manyase kauśika kiyantas te jāmbūdvīpakā manuṣyā te buddhe ’vetya prasādena samanvāgatāḥ, ye dharme ’vetya prasādena samanvāgatāḥ, ye saṃghe ’vetya prasādena samanvāgatāḥ? evam ukte śakro devānām indro bhagavantam etad avocat - alpakās te bhagavan jāmbūdvīpakā manuṣyā ye buddhe ’vetya prasādena samanvāgatāḥ, ye dharme ’vetya prasādena samanvāgatāḥ, ye saṃghe ’vetya prasādena samanvāgatāḥ | evam ukte bhagavān śakraṃ devānām indram etad avocat - evam etat kauśika, evam etat | alpakās te jāmbūdvīpakā manuṣyā ye buddhe ’vetya prasādena samanvāgatāḥ, ye dharme ’vetya prasādena samanvāgatāḥ, ye saṃghe ’vetya prasādena samanvāgatāḥ | tebhyaḥ kauśikālpebhyo ’lpatarakās te, ye srotaāpattiphalaṃ prāpnuvanti, tataḥ sakṛdāgāmiphalam anāgāmiphalam | tebhyo ’py alpebhyo ’lpatarakās te ye ’rhattva prāpnuvanti | tebhyo ’py alpebhyo ’lpatarakās te ye pratyekabodhiṃ sākṣātkurvanti | tebhyo ’py alpebhyo ’lpatarakās te ye ’nuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittāny utpādayanti | tebhyo ’py alpebhyo ’lpatarakās te ye ’nuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittāny utpādya taṃ cittotpādaṃ bṛṃhayanti | tebhyo ’py alpebhyo ’lpatarakās te ye ’nuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittāny utpādya upabṛṃhayitvā ca ārabdhavīryā viharanti | tebhyo ’py alpebhyo ’lpatarakās te ye prajñāpāramitāyāṃ yogam āpadyante | tebhyo ’py alpebhyo ’lpatarakās te ye prajñāpāramitāyāṃ caranti | tebhyo ’py alpebhyo ’lpatarakās te ye prajñāpāramitāyāṃ caranto ghaṭamānā avinivartanīyāyāṃ bodhisattvabhūmāv avatiṣṭhante | tebhyo ’py alpebhyo ’lpatarakās te ye prajñāpāramitāyāṃ caranto ghaṭamānā anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbhotsyante | tebhyo ’py alpebhyo ’lpatarakās te ye prajñāpāramitāyāṃ caranto ghaṭamānā anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante | te te kauśika bodhisattvā mahāsattvā ye avinivartanīyāyāṃ bodhisattvabhūmau sthitvā anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyānyeṣām adhyāśayasaṃpannānāṃ kulaputrāṇāṃ kuladuhitṝṇāṃ ca prajñāpāramitāyāṃ śikṣamāṇānāṃ ghaṭamānānāṃ prajñāpāramitām upadiśanti ca uddiśanti | te codgṛhṇanti dhārayanti vācayanti paryavāpnuvanti pravartayanti upadeśayanti upadiśanti uddiśanti svādhyāyanti | tāṃ caināṃ prajñāpāramitāṃ puṣpair dhūpair gandhair mālyair vilepanaiś cūrṇair vastraiś chatrair dhvajair ghaṇṭābhiḥ patākābhiḥ samantāc ca dīpamālābhiḥ, bahuvidhābhiś ca pūjābhiḥ, satkurvanti gurukurvanti mānayanti pūjayanti arcayanti apacāyanti | santi khalu punaḥ kauśikāprameyā asaṃkhyeyāḥ sattvāḥ, ye bodhicittam utpādayanti, bodhicittam utpādya bodhicittam upabṛṃhayanti, bodhicittam upabṛṃhayitvā bodhāya caranti | teṣāṃ khalu punaḥ kauśikāprameyāṇām asaṃkhyeyānāṃ sattvānāṃ bodhāya caratām api yady eko vā dvau vā avinivartanīyāyāṃ (31) bodhisattvabhūmāv avatiṣṭheyātām | tat kasya hetoḥ? durabhisaṃbhavā hi kauśikānuttarā samyaksaṃbodhir hīnavīryaiḥ kusīdair hīnasattvair hīnacittair hīnasaṃjñair hīnādhimuktikair hīnaprajñaiḥ | tasmāt tarhi kauśika kulaputreṇa vā kuladuhitrā vā kṣipraṃ cānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃboddhukāmena iyam eva prajñāpāramitā sukhaṃ abhīkṣṇaṃ śrotavyodgrahītavyā dhārayitavyā vācayitavyā paryavāptavyā pravartayitavyā deśayitavyopadeṣṭavyoddeṣṭavyā svādhyātavyā paripraṣṭavyā | tat kasya hetoḥ? tathā hi sa evaṃ jñāsyati - atra prajñāpāramitāyāṃ tathāgato ’rhan samyaksaṃbuddhaḥ pūrvaṃ bodhisattvacaryāṃ caran śikṣitaḥ | asmābhir apy atra śikṣitavyam | eṣo ’smākaṃ śāsteti | tiṣṭhato vā kauśika parinirvṛtasya vā tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya bodhisattvair mahāsattvaiḥ prajñāpāramitaiva pratisartavyā | tasmāt tarhi kauśika yaḥ kaścit kulaputro vā kuladuhitā vā tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya parinirvṛtasya pūjāyai koṭiśaḥ saptaratnamayāṃs tathāgatadhātugarbhān stūpān kārayet | kārayitvā ca tān yāvajjīvaṃ divyaiḥ puṣpair divyair dhūpair divyair gandhair divyair mālyair divyair vilepanair divyaiś cūrṇair divyair vastrair divyaiś chatrair divyair dhvajair divyābhir ghaṇṭābhiḥ, divyābhiḥ patākābhiḥ, samantāc ca (32) dīpamālābhiḥ, bahuvidhābhiś ca divyābhiḥ pūjābhiḥ satkuryāt gurukuryāt mānayet pūjayet arcayet apacāyet, tat kiṃ manyase kauśikāpi nu sa kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahu puṇyaṃ prasavet? śakra āha - bahu bhagavan, bahu sugata | bhagavān āha - ataḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavati, ya imāṃ prajñāpāramitām abhiśraddadhad avakalpayann adhimucya prasannacitto bodhāya cittam utpādyādhyāśayataḥ śṛṇuyād udgṛhṇīyād dhārayed vācayet paryavāpnuyāt pravartayed deśayed upadiśed uddiśet svādhyāyet, parebhyaś ca vistareṇa saṃprakāśayet, artham asyā vivṛṇuyāt, manasānvavekṣeta, yathādhikayā ca prajñayā atra parimīmāṃsām āpadyeta, antaśaḥ pustakagatām api kṛtvā dhārayet sthāpayet saddharmacirasthitihetoḥ - mā buddhanetrīsamucchedo bhūt, mā saddharmāntardhānam | bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ cānugrahopasaṃhāraḥ kṛto bhaviṣyati netryavaikalyeneti | tāṃ caināṃ prajñāpāramitāṃ satkuryāt gurukuryāt mānayet pūjayet arcayet apacāyet puṣpair dhūpair gandhair mālyair vilepanaiś cūrṇair vastraiś chatrair dhvajair ghaṇṭābhiḥ patākābhiḥ, samantāc ca dīpamālābhiḥ, bahuvidhābhiś ca pūjābhiḥ pūjayet, ayam eva tataḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavati | tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśikāyaṃ jambūdvīpaḥ saptaratnamayānāṃ tathāgatadhātugarbhāṇāṃ stūpānāṃ paripūrṇaḥ | sacet kauśika yāvantaś cāturmahādvīpake lokadhātau sarvasattvāḥ, teṣām ekaikaḥ sattva ekaikaṃ saptaratnamayaṃ tathāgatadhātugarbhaṃ stūpaṃ kārayet, taṃ ca yāvajjīvaṃ divyaiḥ puṣpair divyair dhūpair divyair gandhair divyair mālyair divyaiś cūrṇair divyair vastrair divyaiś chatrair divyair dhvajair divyābhir ghaṇṭābhir divyābhiḥ patākābhiḥ, samantāc ca divyadīpamālābhiḥ, bahuvidhābhiś ca divyābhi, pūjābhiḥ, satkuryāt gurukuryāt mānayet pūjayet arcayet apacāyet, tat kiṃ manyase kauśikāpi nu te sarvasattvās tatonidānaṃ bahu puṇyaṃ prasaveyuḥ? śakra āha - bahu bhagavana, bahu sugata | bhagavān āha - ataḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavati, ya imāṃ prajñāpāramitām abhiśraddadhadavakalpayannadhimucya prasannacitto bodhāya cittam utpādyādhyāśayataḥ śṛṇuyādudgṛhṇīyāddhārayet vācayet paryavāpnuyāt pravartayet deśayet upadiśet uddiśet svādhyāyet, parebhyaś ca vistareṇa saṃprakāśayet, artham asyā vivṛṇuyāt, manasānvavekṣeta, yathādhikayā ca prajñayā atra parimīmāṃsām āpadyeta, antaśaḥ pustakagatām api kṛtvā dhārayet sthāpayet saddharmacirasthitihetoḥ - mā buddhanetrīsamucchedo bhūt, mā saddharmāntardhānam | bodhisattvānāṃ cānugrahopasaṃhāraḥ kṛto bhaviṣyati netryavaikalyeneti | tāṃ caināṃ prajñāpāramitāṃ satkuryād gurukuryān mānayet pūjayed arcayed apacāyet puṣpair dhūpair gandhair mālyair vilepanaiś cūrṇair vastraiś chatrairdhvajairghaṇṭābhiḥ patākābhiḥ samantāc ca dīpamālābhiḥ, bahuvidhābhiś ca pūjābhiḥ pūjayet, ayam eva tataḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahutaraṃ puṇyaṃ prasavati | tiṣṭhantu khalu punaḥ kauśika cāturmahādvīpake lokadhātau sarvasattvāḥ | yāvantaḥ kauśika sāhasre cūlikāyāṃ lokadhātau sarvasattvāḥ, teṣām ekaikaḥ sattva ekaikaṃ saptaratnamayaṃ (33) tathāgatadhātugarbhaṃ stūpaṃ kārayet, taṃ ca yāvajjīvaṃ divyaiḥ puṣpair divyair dhūpair divyair gandhair divyair mālyair divyair vilepanair divyaiś cūrṇair divyair vastrair divyaiś chatrair divyair dhvajair divyābhir ghaṇṭābhir divyābhiḥ patākābhiḥ, samantāc ca dīpamālābhiḥ, bahuvidhābhiś ca pūjābhiḥ satkuryād gurukuryān mānayet pūjayed arcayed apacāyet, tat kiṃ manyase kauśikāpi nu sarvasattvās tatonidānaṃ bahupuṇyaṃ prasaveyuḥ? śakra āha - bahu bhagavan, bahu sugata | bhagavān āha - ataḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavati ya imāṃ prajñāpāramitām abhiśraddadhadavakalpayannadhimucya prasannacitto bodhāya cittam utpādyādhyāśayataḥ śṛṇuyād udgṛhṇīyād dhārayed vācayet paryavāpnuyāt pravartayed deśayed upadiśed uddiśet svādhyāyet, parebhyaś ca vistareṇa saṃprakāśayet, artham asyā vivṛṇuyāt, manasānvavekṣeta, yathādhikayā ca prajñayā atra parimīmāṃsām āpadyeta, antaśaḥ pustakagatām api kṛtvā dhārayet sthāpayet saddharmacirasthitihetoḥ - mā buddhanetrīsamucchedo ’bhūt, mā saddharmāntardhānam | bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ cānugrahopasaṃhāraḥ kṛto bhaviṣyati netryavaikalyeneti | tāṃ caināṃ prajñāpāramitāṃ satkuryād gurukuryān mānayet pūjayed arcayed apacāyet puṣpair dhūpair gandhair mālyair vilepanaiś cūrṇair vastraiś chatrair dhvajair ghaṇṭābhiḥ patākābhiḥ, samantāc ca dīpamālābhiḥ, bahuvidhābhiś ca pūjābhiḥ pūjayet, ayam eva tataḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahutaraṃ puṇyaṃ prasavati | tiṣṭhantu khalu punaḥ kauśika sāhasre cūlikāyāṃ lokadhātau sarvasattvāḥ, yāvantaḥ kauśika dvisāhasre madhyame lokadhātau sarvasattvāḥ, teṣām ekaikaḥ sattva ekaikaṃ saptaratnamayaṃ tathāgatadhātugarbhaṃ stūpaṃ kārayet, taṃ ca yāvajjīvaṃ divyaiḥ puṣpair divyair dhūpair divyair gandhair divyair mālyair divyair vilepanair dirvyaiś cūrṇair divyaiś chatrair divyair dhvajair divyābhir ghaṇṭābhir divyābhiḥ patākābhiḥ, samantāc ca divyadīpamālābhiḥ, bahuvidhābhiś ca divyābhiḥ, pūjābhiḥ, satkuryād gurukuryān mānayet pūjayed arcayed apacāyet, tat kiṃ manyase kauśikāpi nu te sarvasattvās tatonidānaṃ bahupuṇyaṃ prasaveyuḥ? śakra āha - bahu bhagavan, bahu sugata | bhagavān āha - ataḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavati, ya imāṃ prajñāpāramitām abhiśraddhadhadavakalpayann adhimucya prasannacitto bodhāya cittam utpādyādhyāśayataḥ śṛṇuyād udgṛhṇīyād dhārayed vācayetparyavāpnuyātpravartayed deśayed upadiśed uddiśet svādhyāyet, parebhyaś ca vistareṇa saṃprakāśayet, artham asyā vivṛṇuyāt, manasānvavekṣeta, yathādhikayā ca prajñayā atra parimīmāṃsām āpadyeta, antaśaḥ pustakagatām api kṛtvā dhārayetsthāpayet saddharmacirasthitihetoḥ - mā buddhanetrīsamucchedo bhūt, mā saddharmāntardhānam | bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ cānugrahopasaṃhāraḥ kṛto bhaviṣyati netryavaikalyeneti | tāṃ caināṃ prajñāpāramitāṃ satkuryād gurukuryān mānayet pūjayed arcayed apacāyet puṣpair dhūpair gandhair mālyair vilepanaiś cūrṇair vastraiś chatrair dhvajair ghaṇṭābhiḥ patākābhiḥ, samantāc ca dīpamālābhiḥ, bahuvidhābhiś ca pūjābhiḥ pūjayet, ayam eva tataḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahutaraṃ puṇyaṃ prasavati | tiṣṭhantu khalu punaḥ kauśika dvisāhasre madhyame lokadhātau sarvasattvāḥ, yāvantaḥ kauśika trisāhasramahāsāhasre lokadhātau sarvasattvāḥ, teṣām ekaikaḥ sattva ekaikaṃ saptaratnamayaṃ tathāgatadhātugarbhaṃ stūpaṃ kārayet, taṃ ca (34) yāvajjīvaṃ divyaiḥ pūṣpair divyair dhūpair divyair gandhair divyair mālyair divyaiś cūrṇair divyair vastrair divyaiś chatrair divyair dhvajair divyābhir ghaṇṭābhir divyābhiḥ patākābhiḥ, samantāc ca divyadīpamālābhiḥ, bahuvidhābhiś ca divyābhiḥ pūjābhiḥ satkuryād gurukuryān mānayet pūjayed arcayed apacāyet, tat kiṃ manyase kauśikāpi nu te sarvasattvās tatonidānaṃ bahupuṇyaṃ prasaveyuḥ? śakra āha - bahu bhagavan, bahu sugata | bhagavān āha - ataḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavati, ya imāṃ prajñāpāramitām abhiśraddadhadavakalpayannadhimucya prasannacitto bodhāya cittam utpādyādhyāśayataḥ śṛṇuyād udgṛhṇīyād dhārayed vācayetparyavāpnuyāt pravartayed deśayed upadiśed uddiśet svādhyāyet parebhyaś ca vistareṇa saṃprakāśayet, artham asyā vivṛṇuyāt, manasānvavekṣet, yathādhikayā ca prajñayā atra parimīmāṃsām āpadyeta, antaśaḥ pustakagatām api kṛtvā dhārayetsthāpayet saddharmacirasthitihetoḥ - mā buddhanetrīsamucchedo bhūt, mā saddharmāntardhānam | bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ cānugrahopasaṃhāraḥ kṛto bhaviṣyati netryavaikalyeneti | tāṃ caināṃ prajñāpāramitāṃ satkuryād gurukuryān mānayet pūjayed arcayed apacāyet puṣpair dhūpair gandhair mālyair vilepanaiś cūrṇair vastraiś chatrair dhvajair ghaṇṭābhiḥ patākābhiḥ samantāc ca dīpamālābhiḥ, bahuvidhābhiś ca pūjābhiḥ pūjayet, ayam eva tataḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahutaraṃ puṇyaṃ prasavati | tiṣṭhantu khalu punaḥ kauśika trisāhasramahāsāhasre lokadhātau sarvasattvāḥ, yeṣām ekaikaḥ sattva ekaikaṃ saptaratnamayaṃ tathāgatadhātugarbhaṃ stūpaṃ kārayet, taṃ ca yāvajjīvaṃ divyābhiḥ puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajaghaṇṭāpatākābhiḥ samantāc ca dīpamālābhiḥ, bahuvidhābhiś ca pūjābhiḥ satkuryād gurukuryān mānayet pūjayed arcayed apacāyet, ye ’pi kecit kauśika trisāhasramahāsāhasre lokadhātau sattvāḥ, sacet punas te sarve apūrvācaramaṃ mānuṣyakam ātmabhāvaṃ pratilabheran parikalpam upādāya, tata ekaikaḥ sattva ekaikaṃ saptaratnamayaṃ tathāgatadhātugarbhaṃ stūpaṃ kārayet, ekaikaś ca sattvastān sarvān stūpān kārayet, kārayitvā ca tān pratiṣṭhāpya kalpaṃ vā kalpāvaśeṣaṃ vā sarvavādyaiḥ sarvagītaiḥ sarvanṛtyaiḥ sarvatūryatālāvacarair divyaiḥ sarvapuṣpaiḥ sarvadhūpaiḥ sarvagandhai sarvamālyaiḥ sarvavilepanaiḥ sarvacūrṇaiḥ sarvavastrair divyābhiḥ sarvacchatradhvajaghaṇṭāpatākābhiḥ samantāc ca sarvadīpamālābhiḥ, bahuvidhābhiś ca divyamānuṣikībhiḥ sarvapūjābhiḥ satkuryād gurukuryān mānayet pūjayed arcayed apacāyet, ete evaṃrūpayā puṇyakriyayā te sarve sattvās tān aprameyān asaṃkhyeyān stūpān pratiṣṭhāpya evaṃrūpāṃ pūjāṃ kārayeyuḥ, tat kiṃ manyase kauśikāpi nu te sarve sattvās tatonidānaṃ bahupuṇyaṃ prasaveyuḥ? śakra āha - bahu bhagavan, bahu sugata | bhagavān āha - ataḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavati, ya imāṃ prajñāpāramitām abhiśraddadhadavakalpayannadhimucya prasannacitto bodhāya cittam utpādyādhyāśayataḥ śṛṇuyād udgṛhṇīyād dhārayed vācayet paryavāpnuyāt pravartayed deśayed upadiśed uddiśet svādhyāyet, parebhyaś ca vistareṇa saṃprakāśayet, artham asyā vivṛṇuyāt, manasānvavekṣeta, yathādhikayā ca prajñayā atra parimīmāṃsām āpadyeta, antaśaḥ pustakagatām api kṛtvā dhārayet sthāpayet saddharmacirasthitihetoḥ - mā buddhanetrīsamucchedo (35) bhūt, mā saddharmāntardhānam | bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ cānugrahopasaṃhāraḥ kṛto bhaviṣyati netryavaikalyeneti | tāṃ caināṃ prajñāpāramitāṃ satkuryād gurukuryān mānayet pūjayed arcayed apacāyet pūṣpair dhūpair gandhair mālyair vilepanaiś cūrṇair vastraiś chatrair dhvajair ghaṇṭābhiḥ patākābhiḥ, samantāc ca dīpamālābhiḥ, bahuvidhābhiś ca pūjābhiḥ pūjayet, ayam eva tataḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahutaraṃ puṇyaṃ prasavati || | (86) de nas lha’i bu bzhi khri gang dag lha rnams kyi dbang po brgya byin dang bcas par ’khor der (6) ’dus te ’khod par gyur pa de dag gis lha rnams kyi dbang po brgya byin la ’di skad ces smras so || grogs po shes rab kyi pha rol tu phyin pa zung shig | grogs po shas rab kyi pha rol tu phyin pa gzung bar bya ba yin no || grogs po shes rab kyi pha rol tu phyin pa bcang par (7) bya ba yin no || grogs po shes rab kyi pha rol tu phyin pa klag par bya ba yin no || grogs po shes rab kyi pha rol tu phyin pa kun chub par bya ba yin no || grogs po shes rab kyi pha rol tu phyin pa rab tu gdon par bya ba yin no || grogs po shes rab kyi pha rol tu phyin pa bstan (41b1) par bya ba yin no || grogs po shes rab kyi pha rol tu phyin pa nye bar bstan par bya ba yin no || grogs po shes rab kyi pha rol tu phyin pa lung dpog par bya ba yin no || grogs po shes rab kyi pha rol tu phyin pa kha ton du bya ba yin no || de nas bcom ldan ’das (2) kyis lha rnams kyi dbang po brgya byin la ’di skad ces bka’ stsal to || kau shi ka khyod kyis shes rab kyi pha rol tu phyin pa zung shig | kau shi ka khyod kyis shes rab kyi pha rol tu phyin pa chongs shig | kau shig khyod kyis shes rab kyi pha rol tu phyin pa lhogs shig | kau shi ka (3) khyod kyis shes rab kyi pha rol tu phyin pa kun chub par gyis shig | kau shi ka khyod kyis shes rab kyi pha rol tu phyin pa rab tu zon cig | kau shi ka khyod kyis shes rab kyi pha rol tu phyin pa ston cig | kau shi ka khyod kyis shes rab kyi pha rol tu phyin pa nye bar ston cig | kau shi ka khyod kyis (4) shes rab kyi pha rol tu phyin pa lung po ga shig | kau shi ka khyod kyis shes rab kyi pha rol tu phyin pa kha ton du byos shig | de ci’i phyir zhe na | kau shi ka gang gi tshe lha ma yin rnams ’di lta bur sems kyi rgyu ba ’byung ste | ’di snyam du sum cu rtsa gsum pa’i lha rnams dang ’thab par bya’o || sum (5) cu rtsa gsum pa’i lha rnams dang lhan cig tu g.yul ’gyed par bya’o snyam na | de’i tshe kau shi ka khyod kyis shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di dran par byos shig kha ton du byos shig dang lha ma yin de dag gi sems kyi rgyu ba de lta bu de dag kyang nub par ’gyur ro || de skad ces bka’ (6) stsal pa dang | bcom ldan ’das la lha rnams kyi dbang po brgya byin gyis ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni rig sngags chen mo’o || bcom ldan ’das ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni tshad ma med pa’i rig (7) sngags so || bcom ldan ’das ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni tshad med pa’i rig sngags so || bcom ldan ’das ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni gong na med pa’i rig sngags so || bcom ldan ’das ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni bla na (42a1) med pa’i rig sngags so || bcom ldan ’das ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni mnyam pa med pa’i rig sngags so || bcom ldan ’das ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni mi mnyam pa dang mnyam pa’i rig sngags so || de skad ces gsol (2) pa dang | bcom ldan ’das kyis lha rnams kyi dbang po brgya byin la ’di skad ces bka’ stsal to || kau shi ka de de bzhin no de de bzhin te | kau shi ka ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni rig sngags chen mo’o || kau shi ka ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni (3) tshad ma med pa’i rig sngags so || kau shi ka ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni tshad med pa’i rig sngags so || kau shi ka ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni gong na med pa’i rig sngags so || kau shi ka ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni bla na (4) med pa’i rig sngags so || kau shi ka ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni mnyam pa med pa’i rig sngags so || kau shi ka ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni mi mnyam pa dang mnyam pa’i rig sngags so || de ci’i phyir zhe na | kau shi ka ’di lta ste shes rab kyi pha rol (5) tu phyin pa’i rig sngags ’di la brten nas sngon gyi de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas rnams bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par sangs rgyas so || kau shi ka ma ’ongs pa’i dus na ’byung ba’i de bzhin gshegs (6) pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas rnams bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par ’tshang rgya bar ’gyur ba ci snyed pa de snyed kyang kau shi ka ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa’i rig sngags ’di nyid la brten nas bla na med pa yang (7) dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par ’tshang rgya bar ’gyur ro || kau shi ka da ltar stong gsum gyi stong chen po’i ’jig rten gyi khams gzhal du med grangs med pa na sangs rgyas bcom ldan ’das gang su dag bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par (42b1) rdzogs par sangs rgya ba de dag kyang kau shi ka ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa’i rig sngags ’di nyid la brten nas bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par sangs rgya’o || kau shi ka nga yang ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa’i rig (2) sngags ’di nyid la brten nas bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par sangs rgyas so || kau shi ka rig sngags ’di nyid la brten nas dge ba bcu’i las kyi lam rnams kyang ’jig rten du rab tu ’byed do || byang chub kyi yan lag dang ldan pa’i bsam (3) gtan bzhi ’jig rten du rab tu ’byed do || byang chub kyi yan lag dang ldan pa’i tshad med pa bzhi ’jig rten du rab tu ’byed do || byang chub kyi yan lag dad ldan pa’i gzugs med pa’i snyoms par ’jug pa bzhi ’jig rten du rab tu ’byed do || byang chub kyi yan lag dang (4) ldan pa’i mngon par shes pa drug rnams ’jig rten du rab tu ’byed do || byang chub kyi phyogs kyi chos sum cu rtsa bdun yang ’jig rten du rab du ’byed do || mdor na chos kyi phung po brgyad khri bzhi stong yang ’jig rten du rab tu ’byed do || sangs rgyas kyi ye shes dang rang byung gi ye (5) shes dang bsam gyis mi khyab pa’i ye shes kyang ’jig rten du rab tu ’byed do || || shes rab kyi pha rol tu phyin pa brgyad stong pa | bam po bzhi pa | kau shi ka gang gi tshe yang de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas rnams (6) ’jig rten du mi ’byung bar ’gyur ba de’i tshe yang kau shi ka ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa’i rig sngags ’di nyid la brten nas | kau shi ka byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po rnams shes rab kyi pha rol tu phyin pa’i rgyu ’thun pa sngon thos pas thabs mkhas pa dang | (7) ldan par ’gyur ro || kau shi ka sems can rnams la rjes su brtse ba dang ldan pa de dag kyang rjes su brtse ba’i phyir ’jig rten ’di la brten te dge ba bcu ’i las kyi lam rnams ’jig rten du rab tu ’byed do || byang chub kyi yan lag dang mi ldan pa’i bsam gtan bzhi ’jig rten du rab tu (43a1) ’byed do || byang chub kyi yan lag dang mi ldan pa’i tshad med pa bzhi ’jig rten du rab tu ’byed do || byang chub kyi yan lag dang mi ldan pa’i gzugs med pa’i snyoms par ’jug pa bzhi ’jig rten du rab tu ’byed do || byang chub kyi yan lag dang mi ldan pa’i mngon (2) par shes pa lnga rnams ’jig rten du rab tu ’byed do || kau shi ka ’di lta ste dper na zla ba’i dkyil ’khor la rten nas sman dang skar ma thams cad stobs ci lta ba dang mthu ci lta bar kun tu snang bar byed | rgyu skar rnams kyang stobs ci lta ba dang mthu ci lta ba bzhin du snang bar byed do || kau shi ka de (3) bzhin du de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas ’das nas dam pa’i chos ’jig par gyur pa dang de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas rnams ’jig rten du ma byung ba na | la la chos spyod pa dang mtshungs par (4) spyod pa dang zhi bar spyod pa dang dge bar spyod pa gang dag ’jig rten na rab tu ’dogs pa dang rab tu sgom pa de dag thams cad byang chub sems dpa’ la rang skyes shing byang chub sems dpas rab tu phye ste | byang chub sems dpa’i thabs mkhas pa las ’jug la byang chub sems dpa’ (5) rnams kyi thabs mkhas pa de yang shes rab kyi pha rol tu phyin pa las skyes par rig par bya’o || kau shi ka gzhan yang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par byed pa dang rab tu ’don pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa (6) dang kha ton byed pa dang yi ger ’dri ba dang yid la byed pa dang dran par byed pa’i rigs kyi bu dang rigs kyi bu mo rnams de’i gzhi las tsha ’di la yon tan mang po rnams re bar bya’o || de skad ces bka’ stsal pa dang | lha rnams kyi dbang po brgya byin gyis bcom ldan ’das la ’di (7) skad ces gsol to || bcom ldan ’das rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de dag yang tshe ’di’i yon tan gang dag dang ldan par ’gyur | bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de dag ni yang ba ma spangs pas ’chi ba’i dus byed par (43b1) mi ’gyur | dug gis ’chi ba’i dus byed par mi ’gyur | mtshon gyis ’chi ba’i dus byed par mi ’gyur | mes ’chi ba’i dus byed par mi ’gyur | chus ’chi ba’i dus byed par mi ’gyur | dbyug pas ’chi ba’i dus byed par mi ’gyur | pha rol gyi gnod pa byed pas (2) ’chi ba’i dus byed par mi ’gyur | de dag la rgyal po ’am rgyal po’i bu ’am rgyal po’i blon po chen po ’am rgyal po’i blon po dag gis gnod pa byung zhig skyes na yang | shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di dran zhing kha ton du byed pa dag la phyir mi snang bar ’gyur ro || | (86) | (86) | (86) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (86) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | (86) 釋提桓因白佛言。世尊。閻(8)浮提人不供養恭敬尊重讃歎般若波羅蜜。(9)爲不知得如是大利益耶。 佛言。憍尸迦。於意(10)云何。閻浮提有幾所人於佛得不壞信。幾所(11)人於法於僧得不壞信。 釋提桓因言。少所人(12)於佛得不壞信。於法於僧得不壞信。 世尊。閻(13)浮提少所人。得須陀洹斯陀含阿那含阿羅(14)漢。得辟支佛者轉復減少。能行菩薩道者亦(15)復轉少。 如是如是憍尸迦。閻浮提少所人。於(16)佛得不壞信。乃至能發阿耨多羅三藐三菩提(17)心。行菩薩道者亦復轉少。 憍尸迦。無量無邊(18)阿僧祇衆生。發阿耨多羅三藐三菩提心。於(19)中若一若二住阿毘跋致地。是故當知善男(20)子善女人。發阿耨多羅三藐三菩提心。乃(21)至能受持讀誦供養恭敬尊重讃歎般若波羅(22)蜜。 何以故。是人作是念。過去諸佛行菩薩道(23)時。從是中學。 我等亦應於是中學。般若波羅(24)蜜是我大師。 憍尸迦。若我現在若我滅後。菩(25)薩常應依止般若波羅蜜。 若善男子善女人(26)於我滅後。以供養如來故起七寶塔。 盡其形(27)壽。以好花香塗香末香衣服幢幡。供養是塔。(28)於意云何。是善男子善女人。以是因縁故。得(29)福多不。釋提桓因言。甚多世尊。 佛言憍尸迦。(543a1)若善男子善女人。供養般若波羅蜜經卷。恭(2)敬尊重讃歎。以好華香塗香末香衣服幢幡。(3)而以供養。其福甚多。 憍尸迦。置是一塔。若滿(4)閻浮提七寶塔。善男子善女人盡其形壽。以好(5)華香乃至伎樂。供養是塔。於意云何。是人以(6)是因縁故。得福多不。釋提桓因言。甚多世尊。(7)佛告憍尸迦。若善男子善女人。供養般若波(8)羅蜜經卷。恭敬尊重讃歎。以好華香塗香末(9)香衣服幢幡。其福甚多。憍尸迦。置是滿閻浮(10)提七寶塔。 若滿四天下七寶塔。若人盡形壽。(11)以花香供養乃至伎樂。 若復有人供養般若(12)波羅蜜。其福甚多。 憍尸迦。置是滿四天下七(13)寶塔。 若滿周梨迦小千世界七寶塔。若人盡(14)形。以好華香供養乃至幢幡。 若復有人供養(15)般若波羅蜜。其福甚多。 憍尸迦。置是周梨迦(16)小千世界七寶塔。若滿二千中世界七寶塔。(17)若人*盡形。以花香供養乃至幢幡。 若復有人(18)供養般若波羅蜜。其福甚多。 憍尸迦。置是二(19)千中世界。若滿三千大千世界七寶塔。若善(20)男子善女人。盡其形壽。以花香供養乃至幢(21)幡。憍尸迦。於意云何。是人以是因縁故。得福(22)多不。釋提桓因言。甚多世尊。 佛告憍尸迦。若(23)復有人供養般若波羅蜜經卷。恭敬尊重讃(24)歎花香乃至幢幡。其福甚多。 憍尸迦。置是滿(25)三千大千世界七寶塔。假令三千大千世界(26)所有衆生。一時皆得人身。是一一人起七寶(27)塔。盡其形壽。以一切好華名香幢幡伎樂歌(28)舞。供養是塔。憍尸迦。於意云何。是人以是因(29)縁故。得福多不。甚多世尊。 佛告憍尸迦。若(543b1)善男子善女人。供養般若波羅蜜經卷。恭敬(2)尊重讃歎。花香乃至幢幡。其福甚多。 | (86) Sakra: How can it be that those men of Jambudvipa, who do not copy this perfection of wisdom, nor take it up, nor study it, nor worship it, do not know that the Lord has taught that the cult of the perfection of wisdom is greatly profitable! How is it that they are not aware that the Lord has taught that the cult of the perfection of wisdom brings great advantages, fruits and rewards! But they do not know this, they are not aware of this! They have no faith in it! The Lord: What do you think, Kausika, how many of those men of Jambudvipa are endowed with perfect faith in the Buddha, the Dharma, the Samgha? (60) Sakra: Only a few. The Lord: So it is, Kausika. Only a few men of Jambudvipa are endowed with perfect faith in the Buddha, the Dharma and the Samgha. Fewer than those few are those who attain the fruits of a Streamwinner, and, after that, the fruit of a Once-Returner, or of a Never-Returner. Fewer still are those who attain Arhatship. Fewer still realise Pratyekabuddha-enlightenment. Fewer still raise their thoughts to full enlightenment. Fewer still are those who, having raised their thoughts to full enlightenment, strengthen that thought. Fewer still those who, having raised their thoughts to full enlightenment, and strengthened that thought, in addition dwell with vigor exerted. Fewer still those who pursue meditation on the perfection of wisdom. Fewer still those who course in the perfection of wisdom. Fewer still those who, coursing and striving in the perfection of wisdom, abide on the irreversible Bodhisattva-stage. Fewer still, coursing and striving in the perfection of wisdom, will know full enlightenment. Fewer still, coursing and striving in the perfection of wisdom, do know full enlightenment. Now, those Bodhisattvas who have stood on the irreversible Bodhisattva-stage, and who have known full enlightenment, they expound the perfection of wisdom to other sons and daughters of good family (61) who are earnestly intent, who train themselves, and strive, in the perfection of wisdom. And they, in their turn, take up the perfection of wisdom, study and worship it. There are, on the other hand, countless beings who raise their thoughts to enlightenment, who strengthen that thought of enlightenment, who course towards enlightenment, - and perhaps just one or two of them can abide on the irreversible Bodhisattva-stage! For full enlightenment is hard to come up to if one has inferior vigour, is slothful, an inferior being, has inferior thoughts, notions, intentions and wisdom. So then, if someone wants quickly to know full enlightenment, he should indefatigably and continually hear and study this very perfection of wisdom. For he will understand that in the past, when he was a Bodhisattva, the Tathagata trained in the perfection of wisdom; that also he should train in it; that she is his Teacher. In any case, when the Tathagata has disappeared into final Nirvana, the Bodhisattvas should run back to this very perfection of wisdom. (62) Therefore then, Kausika, if someone would build, for the worship of the Tathagata who has disappeared into final Nirvana, many kotis of Stupas made of the seven precious things, enshrining therein the relics of the Tathagata, and all his life honor them with flowers, etc., would he then, on the strength of that, beget a great deal of merit? Sakra: He would, O Lord. The Lord: Greater would be the merit of someone who would truly believe in this perfection of wisdom; who would, trustingly, confiding in it, resolutely intent on it, serene in his faith, his thoughts raised to enlightenment, in earnest intent, hear it, learn it, bear it in mind, recite and study it, spread, demonstrate, explain, expound and repeat it, illuminate it in detail to others, uncover its meaning, investigate it with his mind; who, using his wisdom the fullest extent, would thoroughly examine it; who would copy it, and preserve and store away the copy – so that the good dharma might last long, so that the guide of the Buddhas might not be annihilated, so that the good dharma might not disappear, so that the Bodhisattvas, the great beings might continue to be assisted, since their guide will not give out, - and who, finally, would honour and worship this perfection of wisdom. (63) Greater would be the merit of the devotee of the perfection of wisdom compared not only with that of a person who would build many kotis of Stupas made of the seven precious things, enshrining the relics of the Tathagata. It would be greater than the merit of one who would completely fill the entire Jambudvipa with such Stupas. (64) It would be greater than the merit produced by all beings in a four-continent world system if each single one of them were to build such a Stupa. (65) Or, equally, if all beings in a small chiliocosm, (66) or in a medium dichiliocosm, (67) or in a great trichiliocosm would do likewise. (68) Or, if, to put an imaginary case, all beings in a great trichiliocosm should simultaneously become human beings, and each one of them build such a Stupa; and if each one of them should build all those Stupas, and honor them for an aeon or the remainder of an aeon; (69) still the devotee of the perfection of wisdom would have greater merit than that which results from the effect of the meritorious deeds of all those beings who erect and worship those countless Stupas. |
(87) evam ukto śakro devānām indro bhagavantam etad avocat - evam etad bhagavan, evam etat sugata | prajñāpāramitāṃ hi bhagavan satkurvatā gurukurvatā mānayatā pūjayatā arcayatā apacāyatā kulaputreṇa vā kuladuhitrā vā atītānāgatapratyutpannā buddhā bhagavanto buddhajñānaparijñāteṣu sarvalokadhātuṣu atyantatayā satkṛtā gurukṛtā mānitāḥ pūjitā arcitā apacāyitāś ca bhavanti | tiṣṭhantu khalu punar bhagavan anena paryāyeṇa trisāhasramahāsāhasre lokadhātau sarvasattvāḥ, ye ’pi te bhagavan gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu sarvasattvāḥ, tatra ekaikaḥ sattvaḥ ekaikaṃ saptaratnamayaṃ tathāgatadhātugarbhaṃ stūpaṃ kārayet, ekaikaś ca sattvastān sarvān stūpān kārayet, kārayitvā ca tān pratiṣṭhāpya kalpaṃ vā kalpāvaśeṣaṃ vā sarvavādyaiḥ sarvagītaiḥ sarvanṛtyaiḥ sarvatūryatālāvacarairdivyaiḥ sarvapuṣpaiḥ sarvadhūpaiḥ sarvagandhaiḥ sarvamālyaiḥ sarvavilepanaiḥ sarvacūrṇaiḥ sarvavastrairdivyābhiḥ sarvacchatradhvajaghaṇṭāpatākābhiḥ samantāc ca sarvadīpamālābhiḥ, bahuvidhābhiś ca divyamānuṣikībhiḥ sarvapūjābhiḥ satkuryād gurukuryān mānayet pūjayed arcayed apacāyet, ayam eva tebhyaḥ sa bhagavan sarvasattvebhya kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavati, ya imāṃ prajñāpāramitām abhiśraddadhadavakalpayannadhimucya prasannacitto bodhāya cittam utpādyādhyāśayataḥ śṛṇuyād udgṛhṇīyād dhārayed vācayet paryavāpnuyāt pravartayed deśayed upadiśed uddiśet svādhyāyet, parebhyaś ca vistareṇa saṃprakāśayet, artham asyā vivṛṇuyāt, manasānvavekṣeta, yathādhikayā ca prajñayā atra parimīmāṃsām āpadyeta, antaśaḥ pustakagatām api kṛtvā dhārayet sthāpayet saddharmacirasthitihetoḥ - mā buddhanetrīsamucchedo bhūt, mā saddharmāntardhānam | bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ cānugrahopasaṃhāraḥ kṛto bhaviṣyati netryavaikalyeneti | tāṃ caināṃ prajñāpāramitāṃ satkuryād gurukuryān mānayet pūjayed arcayed apacāyet puṣpair dhūpair gandhair mālyair vilepanaiś cūrṇair vastraiś chatrair dhvajair ghaṇṭābhiḥ patākābhiḥ, samantāc ca dīpamālābhiḥ, bahuvidhābhiś ca pūjābhiḥ pūjayet || | (87) shes rab kyi (3) pha rol tu phyin pa ’di yang dang yang dran zhing kha ton byed pa de dag la rgyal po ’am rgyal po’i bu ’am rgyal po’i blon po chen po ’am rgyal po’i blon po der glags lta ba dang glags tshol ba gang dag nye bar ’ongs par gyur na de dag gis glags rnyed par mi ’gyur te | ’di ltar yang shes rab kyi (4) pha rol tu phyin pa yongs su bzung ba’i phyir ro || der rgyal po ’am rgyal po’i bu ’am rgyal po’i blon po chen po ’am rgyal po’i blon po dag nye bar ’ongs na yang de dag smra bar ’dod cing gtam zer bar ’dod de yang dag par dga’ bar bya’o snyam du sems par ’gyur ro || de ci’i (5) phyir zhe na | kau shi ka shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni sems can thams cad kyi drung na byams pa’i sems kyis byams pa nye bar bsgrub pa dang snying rje’i sems kyis snying rje nye bar bsgrub pas nye bar gnas par ’gyur ro || kau shi ka de nyid kyi phyir na rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo (6) gang yang gdug pa dang sdig sprul mang po’i dgon pa’i nang du song ba de dag la mi ’am mi ma yin pa glags lta ba dang glags tshol ba de dag gis kyang kau shi ka de dag la sngon gyi las kyi rnam par smin pa ma gtogs par glags rnyed par mi ’gyur ro || de nas mu stegs can gzhan kun (7) tu rgyu brgya klan ka tshol ba’i bsam pas de’i tshe bcom ldan ’das gal ba der ’ongs bar gyur to || | (87) | (87) | (87) .. .. .. .. .. | (87) . . . . . | (87) 釋提(3)桓因言。如是如是世尊。 若人供養般若波羅(4)蜜。即是供養恭敬過去未來現在諸佛薩婆(5)若。 世尊。置是三千大千世界一一衆生所起(6)七寶塔。若滿十方恒河沙等世界衆生。皆得(7)人身一一人*起七寶塔。若於一劫若減一劫。(8)以好華香乃至伎樂。供養是塔。 若復有人供(9)養般若波羅蜜經卷。恭敬尊重讃歎。*華香乃(10)至伎樂。其福甚多。 | (87) Sakra: So it is, O Lord. For the person who honours the perfection of wisdom, in an absolute sense he honours the past, future and present Buddhas in all the world systems, which can be comprehended only by the cognition of a Buddha. His merit will be greater even than that of all beings in great trichiliocosms countless like the sands of the Ganges, (70) if each single being in them would build a Stupa, and if each one of them would build all those Stupas, and honor them for an aeon or the remainder of an aeon. |
(88) atha khalu bhagavān śakraṃ devānām indram etad avocat - evam etat kauśika, evam etat | bahutaraṃ sa kauśika kulaputra vā kuladuhitā vā tato nidānaṃ bahutaraṃ puṇyaṃ prasavati | aprameyaṃ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahutaraṃ puṇyaṃ prasavati | asaṃkhyeyaṃ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahutaraṃ puṇyaṃ prasavati | acintyaṃ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahutaraṃ puṇyaṃ prasavati | atulyaṃ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahutaraṃ puṇyaṃ prasavati | aparimāṇaṃ sa kauśika (36) kulaputro vā kuladuhitā vā tato nidānaṃ bahutaraṃ puṇyaṃ prasavati | tat kasya hetoḥ? prajñāpāramitānirjātā hi kauśika tathāgatānām arhatāṃ samyaksaṃbuddhānāṃ sarvajñatā | sarvajñatānirjātā ca tathāgataśarīrāṇāṃ pūjā | tasmāt tarhi kauśika yaḥ kulaputro vā kuladuhitā vā imāṃ prajñāpāramitām abhiśraddadhadavakalpayannadhimucya prasannacitto bodhāya cittam utpādyādhyāśayataḥ śṛṇuyād udgṛhṇīyād dhārayed vācayetparyavāpnuyātpravartayed deśayed upadiśed uddiśet, svādhyāyet, parebhyaś ca vistareṇa saṃprakāśayet, artham asyā vivṛṇuyāt, manasānvavekṣeta, yathādhikayā ca prajñayā atra parimīmāṃsām āpadyeta, antaśaḥ pustakagatām api kṛtvā dhārayet sthāpayet saddharmacirasthitihetoḥ - mā buddhanetrīsamucchedo bhūt, mā saddharmāntardhānam | bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ cānugrahopasaṃhāraḥ kṛto bhaviṣyati netryavaikalyeneti | tāṃ caināṃ prajñāpāramitāṃ satkuryād gurukuryān mānayet pūjayed arcayed apacāyet puṣpair dhūpair gandhair mālyairvilepanaiś cūṇair vastraiś chatrair dhvajair ghaṇṭābhiḥ patākābhiḥ samantāc ca dīpamālābhiḥ, bahuvidhābhiś ca pūjābhiḥ pūjayet, asya kauśika puṇyābhisaṃskārasyāsau pūrvakas tathāgatadhātugarbhaḥ saptaratnamayaḥ stūpasaṃskārajapuṇyābhisaṃskāraḥ śatatamīm api kalāṃ nopaiti, sahasratamīm api, śatasahasratamīm api, koṭītamīm api, koṭīśatatamīm api, koṭīsahasratamīm api, koṭīśatasahasratamīm api, koṭīniyutaśatasahasratamīm api kalāṃ nopaiti | saṃkhyām api kalām api gaṇanām api upamām api aupamyam api upanisām api upaniṣadam api na kṣamate || | (88) de nas lha rnams kyi dbang po brgya byin gyis mu stegs can gzhan kun tu rgyu de dag rgyang nas ’ong ba mthong nas de dag gi sems la kun tu brtags te | ’di snyam du mu stegs can (44a1) gzhan kun tu rgyu ’di dag kla na ka tshol ba’i bsam pas bcom ldan ’das ga la ba der ’ongs kyis | bdag gis ci nas kyang mu stegs can gzhan kun tu rgyu de dag bcom ldan ’das kyi drung du nye bar mi ’ong bar bya ba’i phyir | bdag gis bcom ldan ’das kyi (2) thad nas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di’i phyogs cha ji snyed cig bzung ba de tsam zhig bdag gis dran pas bsam par bya ba ton du bya rab tu ’don par bya ste | de ltar byas pa dang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di bshad pa la bar chad du mi ’gyur ro || zhes bsams so || (3) de nas lha rnams kyi dbang po brgya byin gyis bcom ldan ’das kyi thad nas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di’i phyogs cha ji snyed cig des bzung ba de snyed tsam zhig dran pas bsams te kha ton du byas shing rab tu bton par gyur to || de nas mu stegs can gzhan kun tu rgyu de dag (4) rgyang ring ba bas kyang ches ring ba nas bcom ldan ’das la bskor ba byas te sgo de nyid dang lam de nyid nas phyir log ste dong ngo || de nas tshe dang ldan pa shā ri’i bu ’di snyam du sems te ’dir ci’i phyir ’di ltar mu stegs can gzhan kun tu rgyu de dag rgyang ring ba bas kyang ches ring ba nas (5) bcom ldan ’das la bskor ba byas te sgo de nyid dang lam de nyid nas slar dong snyam mo || de nas bcom ldan ’das kyis tshe dang ldan pa shā ri’i bu’i de lta bu’i sems kyi rtog pa thugs kyis mkhyen nas tshe dang ldan pa shā ri’i bu la ’di skad ces bka’ stsal to || shā ri’i bu lha rnams kyi (6) dbang po brgya byin gyis mu stegs can gzhan kun tu rgyu klan ka tshol ba’i bsam pa can de dag gi sems dag mthong nas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ’chad pa la bar chad byed par gyur na mi rung ngo snyam zhing ci nas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’chad par mu stegs can gzhi (7) kun tu rgyu de dag ’ong bar ma gyur cig snyam pas | mu stegs can gzhan kun tu rgyu rtsod par ’dod pa dang rgol bar ’dod pa dang ’gal bar byed par ’dod pa rnams bzlog pa’i don du | shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di dran pas yid la bsams te kha ton du byas shing rab tu bton te (44b1) lha rnams kyi dbang po brgya byin gyi ltar ngas kyang gnang ngo || de ci’i phyir zhe na | shā ri’i bu mu stegs can gzhan kun tu rgyu de dag gcig la yang chos dkar po yod par ngas ma mthong ste | shā ri’i bu de dag thams cad ni kla na ka tshol ba’i bsam pa dang zhe ’dras pa’i sems kyis (2) ’ong ’dod par gyur to || de nas bdud sdig can ’di snyam du sems te de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas kyi ’khor bzhi po ’di dag tshogs shing ’khod de de bzhin gshegs pa’i mngon du gyur cing ’dod pa na spyod pa dang gzugs na spyod (3) pa’i lha’i bu ’di dag kyang mngon du gyur pa las na ’dir ni nges par byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po dag bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu lung ston par ’gyur gyis mig gis mi rtsol bar bya ba’i phyir bdag nye bar ’gro’o snyam mo || de nas bdud sdig (4) can gyis yan lag bzhi pa’i dpung gi tshogs mngon par sprul te | bcom ldan ’das ga la ba der nye bar ’ongs so || de nas lha rnams kyi dbang po brgya byin ’di snyam du sems te kye ma’o ’di dag ni bdud sdig can yin te yan lag bzhi pa’i dpung gi tshogs mngon par sprul nas | (5) bcom ldan ’das ga la ba der ’ongs pa yin gyi yan lag bzhi pa’i dpung gi tshogs kyi bkod pa gang yin pa ’di ni rgyal po gzugs can snying po’i yan lag bzhi pa’i dpung gi tshogs kyi bkod pa yang ma yin | rgyal po gsal rgyal gyi yan lag bzhi pa’i dpung gi tshogs kyi bkod (6) pa yang ma yin no || shākya rnams kyi yan lag bzhi pa’i dpung gi tshogs kyi bkod pa yang ma yin no || li tsā bi rnams kyi yan lag bzhi pa’i dpung gi tshogs kyi bkod pa yang ma yin gyi | ’di ni bdud sdig can gyis mngon par sprul pa yin te | bdud sdig can ni yun ring po (7) nas bcom ldan ’das la glags lta ba dang glags tshol ba dang sems can rnams la gnod pa’i bsam pa dang rjes su ’brel ba yin no || da bdag gis shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di dran pas bsam par bya kha ton du bya rab tu gdon par bya’o snyam mo || | (88) | (88) | (88) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (88) . . . . . . . . . . . . . . | (88) 佛言。如是如是憍尸迦。 (11)是善男子善女人。以是供養般若波羅蜜經(12)卷因縁故。其福甚多。無量無邊不可得數不(13)可思議。 何以故。憍尸迦。一切諸佛薩婆若智。(14)皆從般若波羅蜜生。 憍尸迦。以是因縁故。若(15)善男子善女人。供養般若波羅蜜經卷。 恭敬(16)尊重讃歎。華香乃至伎樂供養。於前功徳。百(17)分不及一分。千分萬分百千萬億分不及一。 (18)乃至算數譬喩所不能及 | (88) 3. Perfect wisdom, a great spell The Lord: So it is, Kausika. The merit of the devotee of the perfection of wisdom is greater than that; it is immeasurable, incalculable, (71,1) inconceivable, incomparable, illimitable. Because from the perfection of wisdom the all-knowledge of the Tathagatas has come forth; from all-knowledge has come forth the cult of the relics of the Tathagata. Therefore the accumulation of merit of the devotee of the perfection of wisdom bears no proportion at all to the accumulation of merit born from building Stupas, made of the seven precious things, enshrining the relics of the Tathagata. |
(89) atha khalu yāni tāni catvāriṃśaddevaputrasahasrāṇi śakreṇa devānām indreṇa sārdhaṃ saṃnipatitāni tasyām eva parṣadi saṃnipatitāny abhūvan, tāni śakraṃ devānām indram etad avocan - udgṛhṇīṣva mārṣa prajñāpāramitām | udgrahītavyā mārṣa prajñāpāramitā | dhārayitavyā mārṣa prajñāpāramitā | vācayitavyā mārṣa prajñāpāramitā | paryavāptavyā mārṣa prajñāpāramitā | pravartayitavyā mārṣa prajñāpāramitā | deśayitavyā mārṣa prajñāpāramitā | upadeṣṭavyā mārṣa prajñāpāramitā | uddeṣṭavyā mārṣa prajñāpāramitā | svādhyātavyā mārṣa prajñāpāramitā | atha khalu bhagavān śakraṃ devānām indram āmantrayate sma - udgṛhāṇa tvaṃ kauśika prajñāpāramitām | dhāraya tvaṃ kauśika prajñāpāramitām | vācaya tvaṃ kauśika prajñāpāramitām | paryavāpnuhi tvaṃ kauśika prajñāpāramitām | pravartaya tvaṃ kauśika prajñāpāramitām | deśaya tvaṃ kauśika prajñāpāramitām | upadiśa tvaṃ kauśika prajñāpāramitām | uddiśaya tvaṃ kauśika prajñāpāramitām | svādhyāya tvaṃ kauśika prajñāpāramitām | tat kasya heto? yadā hi kauśikāsurāṇām evaṃrūpāḥ samudācārotpatsyante - devāṃs trāyastriṃśān yodhayiṣyāma iti, devais trāyastriṃśaiḥ sārdhaṃ saṃgrāmayiṣyāma iti, tadā tvaṃ kauśika imāṃ prajñāpāramitāṃ samanvāhareḥ, svādhyāyeḥ, evaṃ teṣām asurāṇāṃ te samudācārāḥ punar evāntardhāsyanti || | (89) de nas lha rnams kyi (45a1) dbang po brgya byin gyis shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nyid dran pas bsams shing kha ton du byas te rab tu bton par gyur to || lha rnams kyi dbang po brgya byin gyis ci lta ci ltar shes rab kyi pha rol tu phyin pa dran pas bsams shing kha ton du byas te rab tu bton (2) pa de lta de ltar bdud sdig can sgo de nyid dang lam de nyid nas slar log ste song bar gyur to || de nas sum cu rtsa gsum pa’i ris kyi lha’i bu rnams kyis lha’i me tog man dā ra bdag mngon par sprul te bar snang gi nam mkha’ la ’dug nas bcom ldan ’das ga la ba der lha’i me tog man (3) dā ra ba de dag mngon par rab tu gtor te | ’di skad du kye ma shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni yun ring mo zhig na ’dzam bu’i gling gi mi rnams kyi nang du byung ngo zhes ched du brjod pa ched du brjod nas | yang lha’i me tog rnams bzung nas bcom ldan ’das ga la ba der mngon par (4) gtor mngon par rab tu gtor te ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das sems can gang dag shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’chad pa dang sgom pa dang shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod pa de dag la ni bdud dam bdud kyi ris kyi lha rnams kyis glags rnyed par mi ’gyur ro || (5) bcom ldan ’das gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di mnyan pa dang thos nas ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par bgyid pa dang rab tu gdon pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton du bgyid pa’i sems can de dag ni ngan ngon gyi dge ba’i rtsa ba dang (6) ldan pa ma lags so || bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di gang dag gi rna lam du grag par gyur pa’i sems can de dag gis kyang sngon gyi rgyal ba rnams la bgyi ba bgyis pa lags na | gang ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par bgyid pa dang rab tu ’don pa (7) dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton bgyid pa dang de bzhin nyid du slob pa dang de bzhin nyid du sgrub pa dang de bzhin nyid du rnal ’byor du bgyid pa lta ci smos te | bcom ldan ’das sems can de dag gis ni de bzhin gshegs pa la bsnyen bkur bgyis pa (45b1) lags so || de ci’i slad du zhe na | ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di las thams cad mkhyen pa nyid rab tu ’byed cing ’di las thams cad mkhyen pa nyid btsal bar bgyi’o || bcom ldan ’das ’di lta ste dper na rin po che dang rin po che chen po gang yang rung ba de dag (2) thams cad ni rgya mtsho chen pos rab tu phye ba lags | de dag thams cad ni rgya mtsho chen po las btsal bar bgyi ba lags so || bcom ldan ’das de bzhin du thams cad mkhyen pa nyid kyi rin po che chen po ni de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas (3) rnams kyi shes rab kyi pha rol tu phyin pa’i rgya mtsho chen po las btsal bar bgyi’o || de skad ces gsol pa dang | bcom ldan ’das kyis lha rnams kyi dbang po brgya byin la ’di skad ces bka’ stsal to || kau shi ka de de bzhin no de de bzhin te | de bzhin gshegs pa dgra bcom pa (4) yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas rnams kyi thams cad mkhyen pa nyid kyi rin po che chen po ni ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa’i rgya mtsho chen po ’di las skyes so || de nas bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa kun dga’ bos ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das (5) ni sbyin pa’i pha rol tu phyin pa’i bsngags pa mi gsung zhing ming yongs su mi sgrogs | tshul khrims kyi pha rol tu phyin pa’i ma lags | bzod pa’i pha rol tu phyin pa’i ma lags | brtson ’grus kyi pha rol tu phyin pa’i ma lags | bcom ldan ’das ni bsam gtan gyi pha (6) rol tu phyin pa’i bsngags pa mi gsung zhing ming yongs su me sgrogs kyi | ’on kyang bcom ldan ’das ni shes rab kyi pha rol tu phyin pa gcig pu nyid kyi bsngags pa yongs su gsung ba dang ming yongs su sgrogs par mdzad do || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | de de bzhin no (7) kun dga’ bo de de bzhin te | kun dga’ bo nga ni shes rab kyi pha rol tu phyin pa kho na’i bsngags pa smra ba dang ming yongs su sgrogs kyi pha rol tu phyin pa gzhan gyi ni ma yin no || de ci’i phyir zhe na | kun dga’ bo shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni pha rol tu phyin pa lnga po rnams kyi sngon du ’gro ba ste (46a1) des na pha rol tu phyin pa’i ming ’thob bo || kun dga’ bo de ci snyam du sems thams cad mkhyen pa nyid du yongs su ma bsngos pa’i sbyin pas sbyin pa’i pha rol tu phyin pa zhes bya ba’i ming ’thob par ’gyur ram | kun dga’ bos gsol pa | bcom ldan ’das de ni ma lags (2) so || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | kun dga’ bo de ci snyam du sems de bzhin du yongs su ma bsngos pa’i tshul khrims dang yongs su ma bsngos pa’i bzod pa dang yongs su ma bsngos pa’i brtson ’grus dang yongs su ma bsos pa’i bsam gtan rnams dang | kun (3) dga’ bo ’di ci snyam du sems thams cad mkhyen pa nyid du yongs su ma bsngos pa’i shes rab kyis shes rab kyi pha rol tu phyin pa zhes bya ba’i ming ’thob par ’gyur ram | kun dga’ bos gsol pa | bcom ldan ’das de ni ma lags so || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal (4) pa | kun dga’ bo ’di ci snyam du sems dge ba’i rtsa ba rnams thams cad mkhyen pa nyid du yongs su bsngo bas yongs su sngo bar byed pa’i shes rab gang yin pa de bsam gyis mi khyab pa yin nam | kun dga’ bos gsol pa | bcom ldan ’das de de bzhin te | bcom ldan (5) ’das dge ba’i rtsa ba rnams thams cad mkhyen pa nyid du yongs su bsngo bas yongs su sngo bar byed pa’i shes rab gang lags pa de ni bsam gyis mi khyab pa’o || bcom ldan ’das de ni mchog tu bsam gyis mi khyab bo || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | kun dga’ bo de (6) lta bas na de ltar dam pa yin pa’i phyir de ni shes rab kyi pha rol tu phyin pa zhes bya ba’i ming ’thob par ’gyur te | gang gis dag pa’i rtsa ba thams cad mkhyen pa nyid du yongs su bsngos pa rnams pha rol tu phyin pa’i ming ’thob bo || | (89) | (89) | (89) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (89) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | (89) (19) 摩訶般若波羅蜜明呪品第四(20)爾時釋提桓因。與四萬天子在會中者。語釋(21)提桓因言。憍尸迦。應受持讀誦般若波羅蜜。 (22)佛告釋提桓因。憍尸迦。汝受持讀誦般若波(23)羅蜜。 若阿修羅生念。欲與忉利諸天共鬪。爾(24)時汝當誦念般若波羅蜜。以是因縁故。阿修(25)羅惡心即滅。 | (89) (72) Thereupon those forty thousand gods in the assembly said to Sakra, the Chief of Gods: Sir! do take up the perfection of wisdom! The perfection of wisdom, Sir, should be taken up, recited, studied and explained! The Lord: Kausika, do take up the perfection of wisdom, recite, study and explain it! For if the Asuras form the idea of having a fight with the Gods of the Thirty-three, and if you, Kausika, bring to mind and repeat this perfection of wisdom, then the Asuras will drop that idea again. |
(90) evam ukte śakro devānām indro bhagavantam etad avocat - mahāvidyeyaṃ bhagavan yad uta prajñāpāramitā | apramāṇeyaṃ bhagavan vidyā yad uta prajñāpāramitā | aparimāṇeyaṃ bhagavan (37) vidyā yad uta prajñāpāramitā | niruttareyaṃ bhagavān vidyā yad uta prajñāpāramitā | anuttareyaṃ bhagavan vidyā yad uta prajñāpāramitā | asameyaṃ bhagavan vidyā yad uta prajñāpāramitā | asamasameyaṃ bhagavan vidyā yad uta prajñāpāramitā | evam ukte bhagavān śakraṃ devānām indram etad avocat - evam etat kauśika, evam etat | mahāvidyeyaṃ kauśika yad uta prajñāpāramitā | apramāṇeyaṃ kauśika vidyā yad uta prajñāpāramitā | aparimāṇeyaṃ kauśika vidyā yad uta prajñāpāramitā | niruttareyaṃ kauśika vidyā yad uta prajñāpāramitā | anuttareyaṃ kauśika vidyā yad uta prajñāpāramitā | asameyaṃ kauśika vidyā yad uta prajñāpāramitā | asamasameyaṃ kauśika vidyā yad uta prajñāpāramitā | tat kasya hetoḥ? imāṃ hi kauśika vidyām āgamya paurvakās tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhā anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhāḥ, yad uta prajñāpāramitām | ye ’pi te kauśika bhaviṣyanty anāgate ’dhvani tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhāḥ, anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbhotsyante, te ’pi kauśika imām eva vidyām āgamyānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbhotsyante yad uta prajñāpāramitā | ye ’pi kecit kauśika etarhi aprameyeṣv asaṃkhyeyeṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu buddhā bhagavanto ’nuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante, te ’pi kauśika imām eva vidyām āgamyānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante yad uta prajñāpāramitām | aham api kauśika imām eva vidyām āgamyānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddho yad uta prajñāpāramitām | imām eva kauśika vidyām āgamya daśa kuśalāḥ karmapathā loke prabhāvyante, catvāri dhyānāni bodhyaṅgasaṃprayuktāni loke prabhāvyante, catvāry apramāṇāni bodhyaṅgasaṃprayuktāni loke prabhāvyante, catasra ārūpyasamāpattayo bodhyaṅgaparigṛhītā loke prabhāvyante, ṣaḍabhijñā bodhyaṅgasaṃprayuktā loke prabhāvyante, saptatriṃśadbodhipakṣā dharmā loke prabhāvyante, saṃkṣepeṇa caturaśītidharmaskandhasahasrāṇi loke prabhāvyante, buddhajñānaṃ svayaṃbhūjñānam acintyajñānaṃ loke prabhāvyante, imām eva kauśika vidyām āgamya yad uta prajñāpāramitām | yadāpi kauśika tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhā loke notpadyante, tadāpi kauśika bodhisattvā mahāsattvāḥ pūrvaśrutena prajñāpāramitāniṣyandena ye upāyakauśalyasamanvāgatā bhavanti, te ’pi kauśika sattvānām anukampakāḥ anukampām upādāya imaṃ lokam āgamya daśa kuśalān karmapathān loke prabhāvayanti, catvāri dhyānāni bodhyaṅgaviprayuktāni loke prabhāvayanti, catvāry apramāṇāni bodhyaṅgaviprayuktāni loke prabhāvayanti | catasra ārūpyasamāpattīr bodhyaṅgaviyuktā loke prabhāvayanti | pañcābhijñā bodhyaṅgaviprayuktā loke prabhāvayanti | tadyathāpi nāma kauśika candramaṇḍalam āgamya sarvā oṣadhīḥ tārā yathābalaṃ yathāsthāmam avabhāsayanti, nakṣatrāṇi ca yathābalaṃ yathāsthāmam avabhāsayanti, evam eva kauśika tathāgatasyārhataṃ samyaksaṃbuddhasyātyayena saddharmasyāntardhāne tathāgatānām arhatāṃ samyaksaṃbuddhānām anutpādāt yā kācid dharmacaryā samacaryā asamacaryā kuśalacaryā loke prajñāyate prabhāvyate, sarvā sā bodhisattvanirjātā bodhisattvapramāvitā (38) bodhisattvopāyakauśalyapravartitā | tac ca bodhisattvānām upāyakauśalyaṃ prajñāpāramitānirjātaṃ veditavyam || | (90) kun dga’ bo de lta bas na dge ba’i rtsa ba rnams thams (7) cad mkhyen pa nyid du yongs su bsngos pa’i phyir shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni pha rol tu phyin pa lnga’i sngon du ’gro zhing ’dren pa yongs su ’dren pa’o || tshul ’dis pha rol tu phyin pa lnga ni shes rab kyi pha rol tu phyin pa kho na’i nang du ’dus so || kun dga’ bo ’di lta ste shes rab kyi pha rol (46b1) tu phyin pa zhes bya ba ni pha rol tu phyin pa drug yongs su rdzogs pa’i tshig bla dgas so || kun dga’ bo de lta bas na shes rab kyi pha rol tu phyin pa yongs su bsgrags na pha rol tu phyin pa drug po thams cad yongs su bsgrags par ’gyur ro || kun dga’ bo ’di lta ste dper na sa chen po (2) la sa bon btab pa tshogs pa dang phrad na skye bar ’gyur te | sa chen po ni sa bon de dag gi gzhi yin pas sa chen po la brten nas sa bon de dag skye bar ’gyur ro || kun dga’ bo de bzhin du pha rol tu phyin pa lnga ni shes rab kyi pha rol tu phyin pas yang dag par bzung bas thams cad (3) mkhyen pa nyid la brten pa yin te | shes rab kyi pha rol tu phyin pa la brten nas pha rol tu phyin pa lnga skye bar ’gyur ro || shes rab kyi pha rol tu phyin pas yongs su bzung ba’i phyir pha rol tu phyin pa zhes bya ba’i ming ’thob par ’gyur ro || kun dga’ bo de lta bas na shes rab kyi (4) pha rol tu phyin pa ’di nyid pha rol tu phyin pa lnga’i sngon du ’gro zhing ’dren pa yongs su ’dren pa’o || de nas bcom ldan ’das la lha rnams kyi dbang po brgya byin gyis ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das re shig shes rab kyi pha rol tu phyin pa bzung zhing bcangs pa dang klags pa (5) dang kun chub par bgyis pa dang rab tu bton pa dang bstan pa dang nye bar bstan pa dang lung phog pa dang kha ton du bgyis pas rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mos yon tan gang dag yongs su ’dzin par ’gyur ba shes rab kyi pha rol tu phyin pa’i yon tan ’di dag thams cad de bzhin (6) gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas kyis yongs su bsgrags pa ni ma lags te | ’on kyang gang zhig bdag gis bcom ldan ’das kyi thad nas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di’i phyogs gcig bzung zhing rab tu bton pa’i lags so || bcom ldan (7) ’das kyis bka’ stsal pa | kau shi ka legs so legs so || kau shi ka yang gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par byed pa dang rab tu ’don pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton byed pa de dag nyid (47a1) ’ba’ zhig la yon tan ’di dag ’byung ba ’ba’ zhig tu ni ma zad kyi | kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang gis yang sangs rgyas kyi tshul rgyun chad par ma gyur cig dam pa’i chos nub par ma gyur cig ces dam pa’i chos yun ring du gnas par bya ba dang | (2) tshul dang ma bral bas byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po rnams la phan gdags pa bsgrub pa byas par ’gyur bar shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di bris nas glegs bam du chud par byas te ’chang ngam bzhag la | shes rab kyi pha rol tu phyin pa de la me tog dang bdug (3) pa dang dri dang phreng ba dang byug pa dang phye ma dang na bza’ dang gdugs dang rgyal mtshan dang dril bu dang ba dan dag dang khor yug tu mar me’i phreng bdag dang mchod pa rnam pa mang po dag gis mchod par byed de | bkur stir byed bla mar byed rjed par byed mchod par byed ri mor byed bsnyen (4) bkur byed na | kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de’i yang tshe ’di nyid kyi yon tan ngas bshad pa yin no || de skad ces bka’ stsal pa dang | bcom ldan ’das la lha rnams kyi dbang po brgya byin gyis ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das bdag gis kyang (5) gang zhig sangs rgyas kyi tshul rgyun chad par ma gyur cig dam pa’i chos nub par ma gyur cig ces dam pa’i chos yun ring du gnas par bgyi ba dang | tshul dang ma bral bas byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po rnams la phan gdags pa bsgrub pa bgyis par ’gyur bar (6) shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di bris nas glegs bam du chud par bgyis te ’chang ngam bzhag la | shes rab kyi pha rol tu phyin pa de la me tog dang bdug pa dang dri dang phreng ba dang byug pa dang phye ma dang na bza’ dang gdugs dang rgyal mtshan dang dril bu dang ba dan dag dang khor yug tu mar (7) me’i phreng ba dag dang mchod pa rnam pa mang po dag gis mchod par bgyid de | bkur stir bgyid bla mar bgyid rjed par bgyid mchod par bgyid ri mor bgyid bsnyen bkur bgyid pa’i rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de la bsrung ba dang bskyab pa dang sba ba bgyid par ’gyur na | gang shes (47b1) rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ’dri ba dang ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par bgyid pa dang rab tu ’don pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton du bgyid pa dang me tog dang bdug pa dang dri dang phreng ba dang byug pa dang phye ma dang na bza’ dang gdugs (2) dang rgyal mtshan dang dril bu dang ba dan dag dang khor yug tu mar me’i phreng ba dag dang mchod pa rnam pa mang po dag gis kyang mchod par bgyid de | bkur stir bgyid bla mar bgyid rjed par bgyid mchod par bgyid ri mor bgyid bsnyen bkur bgyid pa lta smos kyang ci ’tshal | bcom (3) ldan ’das kyis bka’ stsal pa | kau shi ka legs so legs so || kau shi ka yang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di kha ton du byed pa na de nyid du lha’i bu brgya phrag mang po ’ong bar ’gyur | lha’i bu stong phrag mang po dang lha’i bu brgya stong phrag mang po rnams (4) chos nyan pa’i phyir nye bar ’ong bar ’gyur ro || lha’i bu de dag chos nyan pa na chos smra ba de’i spobs pa nye bar sgrub po snyam du sems par ’gyur ro || gang gi tshe yang chos smra ba de mi smra bar ’dod par gyur pa de’i tshe yang lha’i bu de dag gis chos la gus pa de nyid kyis rigs kyi bu (5) ’am rigs kyi bu mo de ji ltar sma ba nyid du ’dun pa de ltar spobs pa nye bar bsgrub par sems so || kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par byed pa dang rab tu ’don pa dang ston pa dang nye bar ston pa (6) dang lung ’bogs pa dang | kha ton byed par ’gyur ba de dag tshe ’di la yon tan ’di dag kyang yongs su ’dzin par ’gyur ro || kau shi ka gzhan yang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ’chad pa na nga la klan ka tshol ba’i bsam pas ’ga’ zhig rgol na mi (7) rung ngo snyam du ’khor gyi mdun du sems zhum par mi ’gyur ro || de ci’i phyir zhe na | ’di ltar de la shes rab kyi pha rol tu phyin pas bsrung ba dang bskyab pa dang sba ba byed de shes rab kyi pha rol tu phyin pa la gnas pa des ni klan ka tshol ba yang yang dag par rjes su mi mthong ngo || shes rab (48a1) kyi pha rol tu phyin pa la gnas pas ni klan ka tshol bar byed pa yang yang dag par rjes su mi mthong ngo || gang la klan ka btsal bar bya ba de yang yang dag par rjes su mi mthong ngo || shes rab kyi pha rol tu phyin pa de yang yang dag par rjes su mi mthong ste | de ltar (2) shes rab kyi pha rol tu phyin pas yongs su bzung pa’i rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo la rnam grangs ’dis rgol ba gang yang mi ’byung ngo || de yang mi dngang kun tu mi skrag kun tu skrag pa dang ldan par mi byad do || kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa (3) ’di ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par byed pa dang rab tu ’don pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton byed par ’gyur ba des tshe ’di la yon tan ’di dag kyang yongs su ’dzin par ’gyur ro || | (90) | (90) | (90) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (90) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | (90) 釋提桓因白佛言。世尊。般若波(26)羅蜜是大明呪。 般若波羅蜜是無上呪。 般若(27)波羅蜜是無等等呪。 佛言。如是如是憍尸迦。 (28)般若波羅蜜是大明呪。 般若波羅蜜是無上(29)呪。 般若波羅蜜是無等等呪。 何以故。憍尸迦。(543c1)過去諸佛因是明呪。得阿耨多羅三藐三菩提。 (2)未來諸佛亦因是呪。當得阿耨多羅三藐三菩(3)提。 今十方現在諸佛亦因是呪。得阿耨多羅(4)三藐三菩提。 憍尸迦。因是明呪十善道出現於(5)世。四禪四無量心四無色定五神通出現於(6)世。因菩薩故。十善道出現於世。四禪四無量(7)心四無色定五神通出現於世。 若諸佛不出(8)於世。但因菩薩故。十善道四禪四無量心四(9)無色定五神通出現於世。 譬如月不出時星(10)宿光明照於世間。如是憍尸迦。世無佛時。(11)所有善行正行皆從菩薩出生。 菩薩方便力(12)皆從般若波羅蜜生。 | (90) (73) Sakra: A great lore is this perfection of wisdom, a lore without measure, a quite measureless lore, an unsurpassed lore, an unequalled lore, a lore which equals the unequalled. The Lord: So it is, Kausika. For thanks to this lore, i.e. the perfection of wisdom, the Buddhas of the past have known full enlightenment. Thanks to it the Buddhas of the future will know it. Thanks to it, the Buddhas of the present do know it. Thanks to it I have known it. (74) Thanks to just this lore do the ten wholesome ways of acting become manifest in the world, the four trances associated with the limbs of enlightenment, the four Unlimited associated with the limbs of enlightenment, the four formless attainments upheld by the limbs of enlightenment, the six super-knowledges associated with the limbs of enlightenment, in short the eighty-four thousand articles of dharma, the cognition of the Buddha, the cognition of the Self-existent, the inconceivable cognition. But when there are no Tathagatas in the world, then it is the Bodhisattvas, - endowed with skill in means as a result of hearing the outpouring of the perfection of wisdom in the past (when there were Buddhas), full of pity for beings, come into this world out of pity, - who foster in the world the ten wholesome ways of acting, the four trances as dissociated from the limbs of enlightenment, etc. to: the fiver super-knowledges as dissociated from the limbs of enlightenment. (75) Just as thanks to the disk of the moon all the herbs, stars and constellations are illuminated according to their power and strength, so, after the Tathagata has passed away and His good dharma has disappeared, in the absence of the Tathagatas, whatever righteous, upright, outstanding, or wholesome life is conceived and manifested in the world, all that has come forth from the Bodhisattva, has been brought forth by him, has spread from his skill in means. But the skill in means of the Bodhisattvas should be known as having come forth from the perfection of wisdom. |
(91) punar aparaṃ kauśika imāṃ prajñāpāramitām udgṛhṇaṃtāṃ dhārayatāṃ vācayatāṃ paryavāpnuvatāṃ pravartayatāṃ deśayatām upadiśatām uddiśatāṃ svādhyāyatāṃ likhatāṃ manasi kurvatāṃ samanvāharatāṃ ca kulaputrāṇāṃ kuladuhitṝṇāṃ vā tannidānaṃ bahavo dṛṣṭadhārmikā guṇāḥ pratikāṅkṣitavyāḥ | evam ukte śakro devānām indro bhagavantam etad avocat - katamaiḥ punar bhagavan dṛṣṭadhārmikair guṇaiḥ samanvāgatās te kulaputrāḥ kuladuhitaraś ca bhaviṣyanti? bhagavān āha - na te kauśika kulaputrā vā kuladuhitaro vā viṣamāparihāreṇa kālaṃ kariṣyanti, na viṣeṇa kālaṃ kariṣyanti, na śastreṇa kālaṃ kariṣyanti, nāgninā kālaṃ kariṣyati, nodakena kālaṃ kariṣyanti, na daṇḍena kālaṃ kariṣyanti, na paripakrameṇa kālaṃ kariṣyanti | utpannotpannāścaiṣāmupadravā rājato vā rājaputrato vā rājamantrito vā rājamahāmātrato vā imāṃ prajñāpāramitāṃ samanvāharatāṃ vā svādhyāyatāṃ vā punar evāntardhāsyanti | teṣāṃ ca enāṃ prajñāpāramitāṃ punaḥ punaḥ samanvāharatāṃ vā svādhyāyatāṃ vā ye tatropasaṃkrāmeyur avatāraprekṣiṇo ’vatāragaveṣiṇo rājāno vā rājaputrā vā rājamantriṇo vā rājamahāmātrā vā, na te ’vatāraṃ lapsyante yathāpi nāma prajñāpāramitāparigṛhītatvāt | upasaṃkrāntānāṃ ca teṣāṃ rājñāṃ vā rājaputrāṇāṃ vā rājamantriṇāṃ vā, rājamahāmātrāṇāṃ vā ālapitukāmatā bhaviṣyati, abhibhāṣitukāmatā bhaviṣyati, pratisaṃmoditavyaṃ ca te maṃsyante | tat kasya hetoḥ? iyaṃ hi kauśika prajñāpāramitā sarvasattvānām antike maitropasaṃhāreṇa maitracittatayā karuṇopasaṃhāreṇa karuṇacittatayā pratyupasthitā | tasmāt tarhi kauśika ye ’pi te vyālasarīsṛpakāntāramadhyagatāḥ, teṣāṃ kulaputrāṇāṃ kuladuhitṝṇāṃ vā manuṣyā vā amanuṣyā vā avatāraprekṣiṇo ’vatāragaveṣiṇaḥ, te ’pi teṣāṃ kauśikāvatāraṃ na lapsyante sthāpayitvā pūrvakarmavipākam || | (91) kau shi ka gzhan yang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo dag (4) pha ma dang mdza’ bo dang blon po dang gnyen bshes dang snag gi gnyen mtshams rnams dang dge sbyong dang bram ze dag la yid du ’ong bar ’gyur ro || de pha rol rgol ba byung zhing skyes pa dag chos dang ldan pas tshar gcod pa la stobs yod cing nus pa yod par ’gyur te | pha rol gyis brgal (5) ba na yang brgal ba la lung ston nus par ’gyur ro || kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par byed pa dang rab tu ’don pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton byed par (6) ’gyur ba’i rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo des tshe ’di la yon tan ’di dag kyang yangs su ’dzin par ’gyur ro || kau shi ka yang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de sa phyogs gang du shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di bris nas glegs bam du chud par byas te mchod pa sngon du ’gro bas (7) bzhag par ’gyur ba der | kau shi ka rgyal chen bzhi’i ris kyi lha dag gi nang na lha’i bu gang yang su dag bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu yang dag par zhugs pa de dag kyang der ’ong bar sems te | de dag kyang der ’ongs nas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di (48b1) glegs bam du chud pa la lta bar ’gyur phyag ’tshal bar ’gyur ’dud pa byed par ’gyur ’dzin par ’gyur ’chang bar ’gyur klog par ’gyur kun chub par byed par ’gyur rab tu ’don par ’gyur ston par ’gyur nye bar ston par ’gyur lung ’bogs par ’gyur kha ton byed par ’gyur te | (2) bltas shing phyag byas nas ’dud pa byas gzung ba byas | bcang ba byas klag pa byas kun chub par byas rab tu gdon par byas ston par byas nye bar ston par byas lung phog cing kha ton byas te yang phyir ’gro bar sems so || kau shi ka sum cu rtsa gsum pa’i lha dag gi nang na lha’i (3) bu gang su dag bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu yang dag par zhugs pa de dag kyang der bod par sems te | de dag kyang der ’ongs nas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di glegs bam du chud pa la lta bar ’gyur phyag ’tshal bar ’gyur ’dud pa byed par ’gyur (4) ’dzin par ’gyur ’chang bar ’gyur klog par ’gyur kun chub par byed par ’gyur rab tu ’don par ’gyur ston par ’gyur nye bar ston par ’gyur lung ’bogs par ’gyur kha ton byed par ’gyur te | bltas shing phyag byas nas ’dud pa byas gzung ba byas bcang ba byas klag pa byas kun (5) chub par byas rab tu ’don par byas ston par byas nye bar ston par byas lung phog cing kha ton byas te yang phyir ’gro bar sems so || kau shi ka ’thab bral gyi lha dag gi nang na lha’i bu gang su dag bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu yang dag par zhugs pa de dag kyang der nye bar (6) ’ong bar sems te | de dag kyang der ’ongs nas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di glegs bam du chud pa la lta bar ’gyur phyag ’tshal bar ’gyur ’dud pa byed par ’gyur ’dzin par ’gyur ’chad par ’gyur klog par ’gyur kun chub par byed par ’gyur rab tu ’don par ’gyur ston par (7) ’gyur nye bar ston par ’gyur lung ’bogs par ’gyur kha ton byed par ’gyur te | bltas shing phyag byas nas ’dud pa byas gzung ba byas bcang ba byas klag pa byas kun chub par byas rab tu ’don par byas ston par byas nye bar ston par byas lung phog cing kha ton byas te yang phyir ’gro bar (49a1) sems so || kau shi ka dga’ ldan gyi lha dag gi nang na lha’i bu gang su dag bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu yang dag par zhugs pa de dag kyang der ’ong bar sems te | de dag kyang der ’ongs nas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di glegs bam du chud (2) pa la lta bar ’gyur phyag ’tshal bar ’gyur ’dud pa byed par ’gyur ’dzin par ’gyur ’chang bar ’gyur klog par ’gyur kun chub par byed par ’gyur rab tu ’don par ’gyur ston par ’gyur nye bar ston par ’gyur lung ’bogs par ’gyur kha ton byed par ’gyur te | bltas shing (3) phyag byas nas ’dud pa byas gzung ba byas bcang ba byas klag pa byas kun chub par byas rab tu ’don par byas ston par byas nye bar ston par byas lung phog cing kha ton byas te yang phyir ’gro bar sems so || | (91) | (91) | (91) .. .. .. .. .. .. .. | (91) . . . . . . . | (91) 復次憍尸迦。若善男子(13)善女人供養般若波羅蜜經卷。恭敬尊重讃(14)歎得是現世福徳。 釋提桓因。白佛言。世尊。得(15)何等現世福徳。憍尸迦。是善男子善女人毒(16)不能傷火不能燒。終不横死。 又善男子善女(17)人若官事起。誦念般若波羅蜜。官事即滅。諸(18)求短者皆不得便。 何以故。般若波羅蜜所護(19)故。復次憍尸迦。善男子善女人誦念般若波(20)羅蜜。 若至國王若王子大臣所。皆歡喜問訊(21)與共語言。 何以故。憍尸迦。般若波羅蜜爲慈(22)悲一切衆生故出。 是故憍尸迦。諸求短者皆(23)不得便。 | (91) Moreover, those who are devoted to the perfection of wisdom, should expect therefrom many advantages here and now. Sakra: Which are those advantages? The Lord: Those devotees will not die an untimely death, nor from poison, or sword, or fire, or water, or staff, or violence. When they bring to mind and repeat this perfection of wisdom, (76) the calamities which threaten them from kings and princes, from king’s counsellors and king’s ministers, will not take place. If kings, etc., would try to do harm to those who again and again bring to mind and repeat the perfection of wisdom they will not succeed; because the perfection of wisdom upholds them. Although kings, etc., may approach them with harmful intent, they will instead decide to greet them, to converse with them, to be polite and friendly to them. For this perfection of wisdom entails an attitude of friendliness and compassion towards all beings. Therefore, even though the devotee of the perfection of wisdom may be in the middle of a wilderness infested with venomous vipers, neither men nor ghosts can harm them, except as a punishment for past deeds. |
(92) atha khalv anyatīrthyānāṃ parivrājakānām upālambhābhiprāyāṇāṃ śataṃ tasyāṃ velāyāṃ yena bhagavāṃs tenopasaṃkrāmati sma | atha khalu śakro devānām indro dūrata eva āgacchatas tān anyatīrthyān parivrājakān dṛṣṭvā teṣāṃ cittāni vyavalokya evaṃ cintayāmāsa - ime khalu anyatīrthyāḥ parivrājakopālambhābhiprāyā yena bhagavāṃs tenopasaṃkrāmanti sma | yan nv ahaṃ yāvanmātro mayāṃ bhagavato ’ntikād asyāḥ prajñāpāramitāyāḥ pradeśa udgṛhītaḥ, tāvanmātraṃ smṛtyā samanvāhareyaṃ svādhyāyeyaṃ pravartayeyam, yathaite ’nyatīrthāḥ parivrājakā bhagavantaṃ nopasaṃkrāmeyuḥ | evam asyāḥ prajñāpāramitāyā bhāṣyamāṇāyā nāntarāyaḥ syād iti | atha khalu śakro devānām indro yāvanmātro bhagavato ’ntikād asyāḥ prajñāpāramitāyāḥ pradeśaḥ udgṛhītaḥ, tāvanmātraṃ smṛtyā samanvāharati sma, svādhyāyati sma, pravartayati sma | atha te ’nyatīrthāḥ parivrājakā dūrāddūrataraṃ bhagavantaṃ pradakṣiṇīkṛtya tenaiva dvāreṇa tenaiva mārgeṇa punar eva niṣkrāntāḥ | atha khalv āyuṣmataḥ śāriputrasyaitad abhūt (39) - kim atra kāraṇaṃ yena ime ’nyatīrthyāḥ parivrājakā dūrāddūrataraṃ bhagavantaṃ pradakṣiṇīkṛtya tenaiva dvāreṇa tenaiva mārgeṇa punar eva niṣkrāntāḥ? atha khalu bhagavān āyuṣmataḥ śāriputrasya imam evaṃrūpaṃ cetasaiva cetaḥparivitarkam ājñāya āyuṣmantaṃ śāriputram etad avocat - śakreṇa śāriputra devānām indreṇa teṣām anyatīrthyānāṃ parivrājakānām upālambhābhiprāyāṇāṃ cittāni vyavalokya iyaṃ prajñāpāramitā smṛtyā samanvāhṛtā svādhyāyitā pravartitā, teṣām anyatīrthyānāṃ parivrājakānāṃ vigrahītukāmānāṃ vivaditukāmānāṃ virodhayitukāmānāṃ nivartanārtham, yathā asyāḥ prajñāpāramitāyā bhāṣyamāṇāyā ete ’nyatīrthyāḥ parivrājakā nopasaṃkrāmeyur iti, māntarāyaṃ kārṣuḥ prajñāpāramitāyā bhāṣyamāṇāyā iti | mayā ca śakrasya devānām indrasyābhyanujñātam | tat kasya hetoḥ? nāhaṃ śāriputra teṣām anyatīrthyānāṃ parivrājakānām ekasyāpi śuklaṃ dharmaṃ samanupaśyāmi | sarve te śāriputra upālambhābhiprāyāḥ pratihatacittopasaṃkramitukāmā abhūvan || | (92) kau shi ka ’phrul dga’i lha dag gi nang na lha’i bu gang su dag bla na med pa yang (4) dag par rdzogs pa’i byang chub tu yang dag par zhugs pa de dag kyang der ’ong bar sems te | de dag kyang der ’ongs nas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di glegs bam du chud pa la lta bar ’gyur phyag ’tshal bar ’gyur ’dud pa byed par ’gyur ’dzin par ’gyur ’chang bar ’gyur klog (5) par ’gyur kun chub par byed par ’gyur rab tu ’don par ’gyur ston par ’gyur nye bar ston par ’gyur lung ’bogs par ’gyur kha ton byed par ’gyur te | bltas shing phyag byas nas ’dud pa byas gzung ba byas bcang ba byas klag pa byas kun chub par byas rab tu ’don par byas ston par (6) byas nye bar ston par byas lung phog cing kha ton byas te yang phyir ’gro bar sems so || kau shi ka gzhan ’phrul dbang byed kyi lha dag gi nang na lha’i bu gang su dag bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu yang dag par zhugs pa de dag kyang der ’ong bar sems te | de dag kyang (7) der ’ongs nas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di glegs bam du chud pa la lta bar ’gyur phyag ’tshal bar ’gyur ’dud pa byed par ’gyur ’dzin par ’gyur ’chang bar ’gyur klog par ’gyur kun chub par byed par ’gyur rab tu ’don par ’gyur ston par ’gyur nye bar ston par ’gyur lung (49b1) ’bogs par ’gyur kha ton byed par ’gyur te | bltas shing phyag byas nas ’dud pa byas gzung ba byas bcang ba byas klag pa byas kun chub par byas rab tu ’don par byas ston par byas nye bar ston par byas lung phog cing kha ton byas te yang phyir ’gro bar sems so || kau shi ka de (2) bzhin du gzugs na spyod pa’i lha rnams la lha’i bu gang ji snyed yod pa nas tshangs pa’i ’jig rten na tshangs ris kyi lha’i bu gang su dag bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu yang dag par zhugs pa de dag kyang der ’ong bar sems te | de dag kyang der ’ongs nas shes rab kyi pha rol (3) tu phyin pa ’di glegs bam du chud pa la lta bar ’gyur phyag ’tshal bar ’gyur ’dud pa byed par ’gyur ’dzin par ’gyur ’chang bar ’gyur klog par ’gyur kun chub par byed par ’gyur rab tu ’don par ’gyur ston par ’gyur nye bar ston par ’gyur lung ’bogs par ’gyur kha ton byed (4) par ’gyur te | bltas shing phyag byas nas ’dud pa byas gzung ba byas bcang ba byas klag pa byas kun chub par byas rab tu ’don par byas ston par byas nye bar ston par byas lung phog cing kha ton byas te yang phyir ’gro bar sems so || kau shi ka khyod kyis ’dir tshangs ris pa nyid ji lta (5) ba de bzhin du ni mi bsam ste | tshangs ris pa ji lta ba de bzhin du tshangs pa’i mdun na ’don gyi lha dag gi nang na lha’i bu gang su dag yod pa yang snga ma bzhin sbyar ro || de bzhin du tshangs pa chen po dang | ’od chung dang tshad med ’od dang ’od gsal dang dge chung dang tshad med dge dang dge (6) rgyas dang sprin med dang bsod nams ’phel dang ’bras bu che dang ’du shes med pa’i sems can dang mi che ba dang mi gdung ba dang gya nom snang dang shin tu mthong dang | kau shi ka ’og min gyi lha dag gi nang na lha’i bu gang su dag bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu yang dag par zhugs (7) pa de dag kyang der ’ong bar sems te | de dag kyang der ’ongs nas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di glegs bam du chud pa la lta bar ’gyur phyag ’tshal bar ’gyur ’dud pa byed par ’gyur ’dzin par ’gyur ’chang bar ’gyur klog par ’gyur kun chub par byed par ’gyur rab tu ’don par (50a1) ’gyur ston par ’gyur nye bar ston par ’gyur lung ’bogs par ’gyur kha ton byed par ’gyur te | bltas shing phyag byas nas ’dud pa byas gzung ba byas bcang ba byas klag pa byas kun chub par byas rab tu ’don par byas ston par byas nye bar ston par byas (2) lung phog cing kha ton byas te yang phyir ’gro bar sems so || kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo des sems ’di ltar bskyed par bya ste | gang su dag phyogs bcu’i ’jig rten gyi khams gzhal du med grangs med pa dag na yod pa’i lha dang klu dang gnod sbyin dang dri za dang (3) lha ma yin dang nam mkha’ lding dang mi ’am ci dang lto ’phye chen po dang mi ma yin pa de dag la | glegs bam ’di las shes rab kyi pha rol tu phyin pa la ltos shig phyag ’tshol cig ’dud pa gyis shig zung shig chongs shig lhogs shig kun chub par gyis shig rab tu thon cig ston cig (4) nye bar ston cig lung phog shig kha ton gyis shig | bltas shing phyag byas te ’dud pa byas gzung ba byas bcang ba byas klag pa byas kun chub par byas rab tu ’don par byas ston par byas nye bar ston par byas lung phog cing kha ton byas nas yang phyir bdag nyid kyi gnas su dengs shig (5) de dag la chos kyi sbyin pa ’di nyid byin par gyur cig ces bsam par bya’o || kau shi ka ’di la khyod ’di snyam du ging chen po bzhi pa’i ’jig rten gyi khams ’di nyid kyi ’dod pa na spyod pa dang gzugs na spyod pa’i lha’i bu gang dag bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu yang dag par (6) zhugs pa de dag nyid ’ba’ zhig der ’ong ba snyam du sems par gyur na mi rung ste kau shi ka de ltar mi blta’o || kau shi ka ’on kyang yang stong gsum gyi stong chen po’i ’jig rten gyi khams na ’dod pa na spyod pa dang gzugs na spyod pa’i lha’i bu gang su dag bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu (7) yang dag par zhugs pa ci snyed yod pa de dag kyang der ’ong bar sems te | de dag kyang der ’ongs nas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di glegs bam du chad pa la lta bar ’gyur phyag ’tshal bar ’gyur ’dud pa byed par ’gyur ’dzin par ’gyur ’chang bar ’gyur klog par ’gyur kun chub par (50b1) byed par ’gyur rab tu ’don par ’gyur ston par ’gyur nye bar ston par ’gyur lung ’bogs par ’gyur kha ton byed par ’gyur te | bltas shing phyag byas nas ’dud pa byas gzung ba byas bcang ba byas klag pa byas kun chub par byas rab tu ’don par byas ston par byas nye bar ston (2) par byas lung phog cing kha ton byas te yang phyir ’gro bar sems so || kau shi ka yang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de’i khyim dang gnas khang dang khang bzangs kyang shin tu bsrungs par ’gyur zhing sngon gyi las kyi rnam par smin pa ma gtogs par de la su yang ’tshe ba byed par yang mi (3) ’gyur te | kau shi ka de ltar der gzi brjid che ba gzi brjid che ba zhes bya ba’i lha dang klu dang gnod sbyin dang dri za dang lha ma yin dang nam mkha’ lding dang mi ’am ci dang lto ’phye chen po dang mi ma yin pa dag ’ong bar sems pas so || kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo des tshe (4) ’di la yon tan ’di dag kyang yongs su ’dzin par ’gyur ro || | (92) | (92) | (92) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (92) . . . . . . . . . . | (92) 爾時外道出家百人。欲求佛短來向(24)佛所。 釋提桓因作是念。是諸外道出家百人。(25)欲求佛短來向佛所。 我從佛所受般若波羅(26)蜜。今當誦念。是諸外道來至佛所。或能斷説(27)般若波羅蜜。 如是思惟已。即誦念從佛所受(28)般若波羅蜜。 時諸外道遙遶佛復道而去。 舍(29)利弗作是念。何因縁故是諸外道*遶佛而去。(544a1)佛知舍利弗心所念。告舍利弗。是釋提桓因(2)誦念般若波羅蜜。 如是外道乃無一人有善心(3)者。皆持惡意來求佛短。 是故外道各各復道(4)而去。 | (92) Thereupon one hundred Wanderers of other sects approached the Lord with hostile intent. Sakra, Chief of Gods, perceived those Wanderers from afar, and he reflected: Surely, those Wanderers of other sects are approaching the Lord with hostile intent. Let me then recall as much of this perfection of wisdom as I have learned from the Lord, (77) bring it to mind, repeat and spread it, so that those Wanderers cannot approach the Lord, and the preaching of this perfection of wisdom may not be interrupted. Thereupon Sakra, Chief of Gods, recalled as much of this perfection of wisdom as he had learned from the Lord, brought it to mind, repeated and spread it. Those Wanderers of other sects thereupon reverently saluted the Lord from afar, and went off on their way. Thereupon it occurred to the Venerable Sariputra: For what reason have those heretical Wanderers reverently saluted the Lord from afar, and then departed on their way? The Lord: When Sakra, Chief of Gods, perceived the thoughts of those hostile Wanderers of other sects, he recalled this perfection of wisdom, brought it to mind, repeated it and spread it, with the object of turning back those Wanderers of other sects who wanted to quarrel, dispute and obstruct, and of preventing them from approaching the place where the perfection of wisdom is being taught. And I have granted permission to Indra, Chief of Gods. Because I saw not even one pure dharma in those Wanderers. (78) They all wanted to approach with hostile intent, with thoughts of enmity. |
(93) atha khalu mārasya pāpīyasya etad abhūt - imās tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya catasraḥ parṣadaḥ saṃnipatitāḥ saṃniṣaṇṇās tathāgatasya saṃmukhībhūtāḥ | ime ca kāmāvacarā rūpāvacarāś ca devaputrāḥ saṃmukhībhūtāḥ | niyatamatra bodhisattvā mahāsattvā vyākariṣyante ’nuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau | yan nv aham upasaṃkrāmeyaṃ vicakṣuḥkaraṇāyeti | atha khalu māraḥ pāpīyāṃś caturaṅgabalakāyam abhinirmāya yena bhagavāṃs tenopasaṃkrāmati sma | atha khalu śakrasya devānām indrasyaitad abhūt - māro batāyaṃ pāpīyāṃś caturaṅgabalakāyam abhinirmāya yena bhagavāṃs tenopasaṃkrāmati sma | yaś cāyaṃ caturaṅgasya balakāyasya vyūhaḥ, nāyaṃ rājño bimbisārasya caturaṅgasya balakāyasya vyūhaḥ, nāpi rājñaḥ prasenajitaś caturaṅgasya balakāyasya vyūhaḥ, nāpi śākyānāṃ caturaṅgasya balakāyasya vyūhaḥ, nāpi licchavīnāṃ caturaṅgasya balakāyasya vyūhaḥ, yo ’yaṃ māreṇa pāpīyasā abhinirmitaḥ | samanubaddho dīrgharātraṃ māraḥ pāpīyān bhagavato ’vatāraprekṣī avatāragaveṣī, sattvānāṃ ca viheṭhanābhiprāyaḥ | yan nv aham imām eva prajñāpāramitāṃ smṛtyā samanvāhareyaṃ svādhyāyeyaṃ pravartayeyam iti | atha khalu śakro devānām indra imām eva prajñāpāramitāṃ smṛtyā samanvāharati sma svādhyāyati sma pravartayati sma | yathā yathā ca śakro devānām indra imāṃ prajñāpāramitāṃ smṛtyā samanvāharati sma svādhyāyati sma pravartayati sma, tathā tathā māraḥ pāpīyāṃs tenaiva mārgeṇa punar eva pratyudāvṛttaḥ || | (93) de skad ces bka’ stsal pa dang | bcom ldan ’das la lha rnams kyi dbang po brgya byin gyis ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das yang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo des ’di ltar lha ’am klu ’am gnod sbyin nam (5) dri za ’am lha ma yin nam nam mkha’ lding ngam mi ’am ci ’am lto ’phye chen po ’am mi ’am mi ma lags pa rnams | shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la mnyan pa dang blta ba dang phyag bgyi ba dang ’dud pa bgyi ba dang gzung ba dang bcang ba dang klag pa dang kun chub par bgyi ba dang rab tu (6) ’don pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton bgyid pa’i slad du der mchis par ci ltar ’tshal bar bgyi | de skad ces gsol pa dang | bcom ldan ’das kyis lha rnams kyi dbang po brgya byin la ’di skad ces bka’ stsal to || kau shi ka gal te rigs kyi bu (7) ’am rigs kyi bu mos der snang ba chen po dag mthong na de la ’dir nges par lha ’am klu ’am gnod sbyin nam dri za ’am lha ma yin nam nam mkha’ lding ngam mi ’am ci ’am lto ’phye chen po ’am mi ’am mi ma yin pa dag ’ongs shing lhags pa yin no zhes rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo des shes (51a1) par bya’o || kau shi ka gzhan yang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo des mi ma yin pa’i dri sngon chad ma bsnams pa bro bar gyur na | dri de tshor nas de la ’dir des par lha ’am klu ’am gnod sbyin nam dri za ’am lha ma yin nam nam mkha’ lding ngam mi ’am ci ’am lto ’phye (2) chen po ’am mi ’am mi ma yin pa ’ongs shing lhags pa yin no zhes rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo des shes par bya’o || kau shi ka gzan yang gal te rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo da kun tu spyod pa gzob par ’gyur kun tu spyod pa gtsang bar ’gyur te | de kun du spyod pa gzob pa (3) dang kun tu spyod pa gtsang ba des lha dang klu dang gnod sbyin dang dri za dang lha ma yin dang nam mkha’ lding dang mi ’am ci dang lto ’phye chen po dang mi dang mi ma yin pa dag der ’ong bar sems so || der lha dang klu dang gnod sbyin dang dri za dang lha ma yin dang nam mkha’ lding dang mi ’am ci dang (4) lto ’phye chen po dang mi dang mi ma yin pa gang dag der ’ongs par gyur pa de dag kun tu spyod pa gzob pa dang kun tu spyod pa gtsang ba des yi rangs shing rab tu dga’ ste mgu ba dang yid bde ba skye bar ’gyur ro || de nas gzi brjid chung ba gzi brjid chung ba’i lha gang dag gnas pa de dag (5) kyang de nas ’byol bar sems so || de ci’i phyir zhe na | lha dang klu dang gnod sbyin dang dri za dang lha ma yin dang nam mkha’ lding dang mi ’am ci dang lto ’phye chen po dang mi dang mi ma yin pa gzi brjid chen po gzi brjid chen po de dag nyid kyi dpal dang gzi brjid dang btsun pa mi bzod pas | (6) de ltar lha gzi brjid chung ba gzi brjid chung ba de dag ’byol bar sems so || kau shi ka yang ci lta ci ltar lha dang klu dang gnod sbyin dang dri za dang lha ma yin dang nam mkha’ lding dang mi ’am ci dang lto ’phye chen po dang mi dang mi ma yin pa gzi brjid che ba gzi brjid che ba de dag rtag tu ’ong bar sems (7) pa de lta de ltar rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo nga yang dang pa mang bar ’gyur te | kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo des tshe ’di la yon te na ’di dag kyang yongs su ’dzin par ’gyur ro || kau shi ka yang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo des de la bla mar bya ba dang gus par bya ba dang yongs (51b1) su rdzogs par bya ba’i phyir chos kyi tshul gyi gnas de’i khor yug tu mi gtsang ba dang mi gzob pa’i kun tu spyod pa la ’jug par mi bya’o || kau shi ka gzhan yang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de lus ngal ba dang sems ngal bar mi ’gyur | de bde bar nyal bar byed par ’gyur | (2) bde bar ’gro bar ’gyur | gnyid kyis log na yang sdig pa’i rmi lam mthong bar mi ’gyur | mthong na yang de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas rnams nyid mthong bar ’gyur mchod rten rnams nyid mthong bar ’gyur | byang chub sems (3) dpa’ rnams nyid mthong bar ’gyur | de bzhin gshegs pa’i nyan thos rnams nyid mthong bar ’gyur | sgra thos na yang pha rol tu phyin pa’i sgra dag nyid thos par ’gyur | byang chub kyi phyogs nyid kyi chos rnams thos par ’gyur | byang chub kyi shing dag nyid mthong bar ’gyur | (4) de dag tu yang de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas mngon par rdzogs par ’tshang rgya ba dag nyid mthong bar ’gyur | de bzhin du mngon par rdzogs par sangs rgyas pa rnams chos kyi ’khor lo skor ba mthong bar ’gyur | shes rab kyi pha rol tu phyin (5) pa bgro ba la dga’ ba’i byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po mang po dag shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nyid bgro bar byed pa dang | ’di ltar thams cad mkhyen pa nyid yongs su gzung bar bya ’di ltar sangs rgyas kyi zhing yongs su sbyang bar bya’o zhes thabs mkhas pa nye bar ston pa (6) mthong bar ’gyur ro || | (93) | (93) | (93) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (93) . . . . . . . . . . . | (93) 爾時惡魔作是念。今是四衆及欲色界諸(5)天子在佛前坐。 其中必有菩薩受阿耨多羅(6)三藐三菩提記者。 我當壞亂。 即化作四種兵向(7)佛所。 爾時釋提桓因作是念。魔嚴四兵來至(8)佛所。 四種兵相。摩伽陀國頻婆娑羅王之所(9)無有。憍薩羅國波斯匿王亦所無有。諸釋子(10)所無有。諸黎車所無有。今是兵相必是惡魔(11)所作。 是魔長夜欲求佛短惱亂衆生。 我當誦(12)念般若波羅蜜。 釋提桓因即默誦般若波羅(13)蜜。 隨其所誦惡魔稍稍復道而去。 | (93) Thereupon it occurred to Mara, the Evil One: The four assemblies of the Tathagata are assembled, and seated face to face with the Tathagata. Face to face [with the Tathagata] those Gods of the realm of sense-desire and of the realm of form are sure to be predicted in that assembly as Bodhisattvas to full enlightenment. Let me now approach to blind them. – Thereupon Mara conjured up a fourfold army, and moved towards the place where the Lord was. Thereupon it occurred to Sakra, chief of gods: Surely, this is Mara, the Evil One, who, having conjured up a fourfold army, moves towards the place where the Lord is. But the array of this army is not the array of King Bimbisara’s army, not of King Prasenajit’s army, not of the army of the Sakyas or of the Licchavins. For a long time Mara the Evil One has pursued the Lord, looking for a chance to enter, searching for a chance to enter, intent on hurting beings. I will now recall this perfection of wisdom, bring it to mind, repeat and spread it. Thereupon Sakra recalled just this perfection of wisdom, brought it to mind, repeated and spread it. (79) Immediately Mara, the Evil One, turned back again, and went on his way. |
(94) atha khalu trāyastriṃśatkāyikā devaputrā divyāni māndārapuṣpāṇy abhinirmāya vihāyasā antarīkṣagatā yena bhagavāṃs tenābhyavakiranti sma, yena bhagavāṃs tena tāni divyāni māndāravapuṣpāṇy abhiprakiranti sma, evaṃ codānam udānayanti sma - cirasya bateyaṃ prajñāpāramitā jāmbūdvīpakānāṃ manuṣyāṇām upāvṛtteti | punar eva ca divyāni māndāravāṇi puṣpāṇi gṛhītvā yena bhagavāṃs tenābhyavakiranti sma, abhiprakiranti sma | evaṃ cāvocan - ye kecid bhagavan sattvāḥ prajñāpāramitāṃ bhāṣiṣyante bhāvayiṣyanti, prajñāpāramitāyāṃ cariṣyanti, na teṣāṃ māro vā mārakāyikā vā devatā avatāraṃ lapsyante | na te bhagavan sattvā avarakeṇa kuśalamūlena (40) samanvāgatā bhaviṣyanti, ye imāṃ prajñāpāramitāṃ śroṣyanti, śrutva codgrahīṣyanti, dhārayiṣyanti vācayiṣyanti paryavāpsyanti pravartayiṣyanti deśayiṣyanti, upadekṣyanti uddekṣyanti svādhyāsyanti | pūrvajinakṛtādhikārās te bhagavan sattvā bhaviṣyanti, yeṣām iyaṃ prajñāpāramitā śrotrāvabhāsam āgamiṣyati | kaḥ punar vādo ye enām udgrahīṣyanti dhārayiṣyanti vācayiṣyanti paryavāpsyanti pravartayiṣyanti deśayiṣyanti upadekṣyanti uddekṣyanti svādhyāsyanti, tathatvāya śikṣiṣyante, tathatvāya pratipatsyante, tathatvāya yogam āpatsyante, tathāgataparyupāsitās te bhagavan sattvā bhaviṣyanti | tat kasya hetoḥ? ato hi sarvajñatā gaveṣitavyā yad uta prajñāpāramitātaḥ | tadyathāpi nāma bhagavan yāni kānicid ratnāni mahāratnāni, sarvāṇi tāni mahāsamudraprabhāvitāni, sarvāṇi tāni mahāsamudrādgaveṣitavyāni, evam eva bhagavan sarvajñatāmahāratnaṃ tathāgatānām arhatāṃ samyaksaṃbuddhānāṃ prajñāpāramitām ahāsamudrādgaveṣitavyam | evam ukte bhagavān śakraṃ devānām indram etad avocat - evam etat kauśika, evam etat | atonirjātaṃ tathāgatānām arhatāṃ samyaksaṃbuddhānāṃ sarvajñatāmahāratnaṃ yad uta prajñāpāramitām ahāsamudrāt || | (94) sangs rgyas bcom ldan ’das mngon par byang chub pa’i sgra rgya chen po yang thos par ’gyur ro || phyogs gag ge mo zhig dang phyogs kyi cha gag ge mo zhig dang ’jig rten gyi khams gag ge mo zhig na de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs (7) pa’i sangs rgyas che ge mo zhes bya ba de nyan thos dang byang chub sems dpa’ mang po dang nyan thos dang byang chub sems dpa’ brgya phrag mang po dang | nyan thos dang byang chub sems dpa’ stong phrag mang po dang | nyan thos dang byang chub sems dpa’ brgya stong phrag mang po dang | nyan thos dang (52a1) byang chub sems dpa’ bye ba brag mang po dang | nyan thos dang byang chub sems dpa’ bye ba brgya phrag mang po dang | nyan thos dang byang chub sems dpa’ bye ba stong phrag mang po dang | nyan thos dang byang chub sems dpa’ bye ba brgya stong phrag mang po dang | nyan thos (2) dang byang chub sems dpa’ bye ba khrag khrig brgya stong phrag mang bos yongs su bskor cing mdun du byas te chos ston to zhes sangs rgyas kyi sgra rlabs po che yang thos par ’gyur ro || kau shi ka yang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo des de lta bu’i tshul gyi rmi lam ’di dag mthong bar ’gyur te | (3) de bde bar nyal bar ’gyur bde bar sad par ’gyur lus kyi nang du mdangs rab tu bcug zas shin tu bde ba myong bar ’gyur yang zhing yang pa nyid myong bar ’gyur | de la ma ’os par kha zas la brkam pa’i sems kyi rgyud mi skye bar ’gyur kha zas kyi ’du shes chung bar ’gyur te | kau shi (4) ka dper na dge slong rnal ’byor spyod pa ting nge ’dzin las langs pa’i sems yid la byed pas yongs su brlan pas kha zas la brkam pa drag po mi ’byung zhing zas la ’du shes chung bar ’gyur ba de bzhin du | k-i.au shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de la yang ka zas la brkam pa (5) drag po mi ’byung bar ’gyur te | de zas kyi ’du shes chung bar ’gyur ro || de ci’i phyir zhe na | kau shi ka de ni ’di ltar rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo ji ltar yang shes rab kyi pha rol tu phyin pa la bsgom pa’i rnal ’byor la brtson pa de ltar de’i lus la mi ma yin pa dag mdangs nye bar bsgrub par (6) sems par ’gyur ro || kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de mthong ba’i chos la yon tan ’di dag kyang yongs su ’dzin par ’gyur ro || kau shi ka gzhan yang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di bris te glegs bam du chud par byas nas (7) mchod pa sngon du ’gro bas bzhag ste mchod par byed la | ’dzin par mi byed ’chang bar mi byed klog par mi byed kun chub par mi byed rab tu ’don par mi byed ston par mi byed nye bar ston par mi byed lung ’bogs par mi byed kha ton du mi byed pa de bas ni kau shi ka rigs kyi bu ’am (52b1) rigs kyi bu mo ’di nyid bsod nams mang du skyed de rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la mngon par dad de rtog cing mos la sems dang bas byang chub tu sems bskyed nas | lhag pa’i bsam pas nyan pa dang ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa (2) dang kun chub par byed pa dang rab tu ’don pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton byed pa dang gzhan dag la yang rgya cher yang dag par ston pa dang de’i don rnam par ’grel pa dang yid kyis rjes su rtog pa dang ci lta bur grub pa’i shes rab kyis ’dir yongs su dpyod (3) par byed pa dang | sangs rgyas kyi tshul rgyun chad par ma gyur cig dam pa’i chos nub par ma gyur cig ces dam pa’i chos yun ring du gnas par bya ba dang | tshul dang ma bral bas byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po rnams la phan gdags pa bsgrub pa byas par ’gyur bar chung ngu (4) na glegs bam du chud par byas te ’chang dam bzhag la | shes rab kyi pha rol tu phyin pa de la me tog dang bdug pa dang dri dang phreng ba dang byug pa dang phye ma dang na bza’ dang gdugs dang rgyal mtshan dang dril bu dang ba dan dag dang khor yug tu mar me’i phreng ba dag dang mchod pa rnam pa mang (5) po dag gis kyang mchod par byed de | shes rab kyi pha rol tu phyin pa la bkur stir byed bla mar byed rjed par byed mchod par byed ri mor byed bsnyen bkur byed na | kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de nyid de bas gzhi de la bsod nams ches mang du bskyed par ’gyur te | kau shi (6) ka de lta bas na ’di ltar tshe ’di la yon tan khyad par can ’di dag yongs su ’dzin par ’dod pa’i rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mos shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nyid la mngon par dad par bya rab tu brtag par bya lhag par mos par bya sems dang bas byang chub tu sems bskyed nas | (7) lhag pa’i bsam pas mnyan par bya gzung bar bya bcang bar bya klag par bya kun chub par bya rab tu gdon par bya bstan par bya nye bar bstan par bya lung dpog par bya kha ton du bya gzhan dag la yang rgya cher yang dag par bstan par bya de’i don rnam par dgrol bar bya yid kyis rjes su (53a1) brtag par bya ci ltar grub pa’i shes rab kyis ’dir yongs su dpyad par bya | sangs rgyas kyi tshul rgyun chad par ma gyur cig dam pa’i chos nub par ma gyur cig ces dam pa’i chos yun ring du gnas par bya ba dang | tshul dang ma bral bas byang chub sems dpa’ sems (2) dpa’ chen po rnams la phan gdags pa bsgrub pa byas par ’gyur bar chung ngu na glegs bam du chud par byas te bcad zhing gzhag par bya’o || don du gnyer ba’i rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de dag la yang dag par bgo bar bya’o || bdag dang sems can dge ba gzhan dag (3) la sangs rgyas kyi tshul spyan chen po dang ma bral bar ’gyur ro zhes de la lha’i me tog dang lha’i bdug pa dang lha’i dri dang lha’i phreng ba dang lha’i byug pa dang lha’i phye ma dang lha’i na bza’ dang lha’i gdugs dang lha’i rgyal mtshan dang lha’i dril bu dang lha’i ba dan dag dang khor yug tu lha’i mar me’i phreng (4) ba dag dang mchod pa rnam pa mang po dag gis kyang rtag tu mchod par bya ste || bkur stir bya bla mar bya rjed par bya mchod par bya ri mor bya bsnyen bkur bya’o || ’phags pa shes rab kyi pha rol tu phyin pa brgyad stong pa las | pha rol tu phyin pa dang mchod rten la bkur stir byed pa (5) gzhal du med pa’i yon tan ’dzin pa’i le’u zhes bya ba ste gsum pa’o || | (94) | (94) | (94) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (94) . . . . . . . . . . | (94) 爾時忉利(14)諸天。化作天華在於空中。散佛上作是念願。(15)般若波羅蜜久住閻浮提。閻浮提人當得誦(16)習。 是時諸天復以天花散佛上作是言。 世尊。(17)若有衆生行般若波羅蜜。修習般若波羅蜜(18)魔若魔天不得其便。 爾時釋提桓因白佛言。(19)世尊。若人得聞般若波羅蜜者。已曾親近諸(20)佛。不從小功徳來。 何況受持讀誦。如所説學(21)如所説行。 何以故。世尊諸菩薩薩婆若當於(22)般若波羅蜜中求。 世尊。譬如大寶當於大海(23)中求。世尊。諸佛薩婆若大寶。應於般若波羅(24)蜜中求。 佛言。如是如是。 憍尸迦。諸佛薩婆若(25)皆於般若波羅蜜中生。 | (94) Thereupon the Gods of the Thirty-three conjured up heavenly Mandarava flowers, flew through the air, and scattered them over the Lord. And in triumph they cried: “For a long time surely has this perfection of wisdom come to the men of Jambudvipa!” Seizing more Mandarava flowers, they scattered and strewed them over the Lord, and said: “Mara and his host will have no chance to enter those beings who preach and develop the perfection of wisdom, or who course in it. Those beings who hear and study the perfection of wisdom will be endowed with no small wholesome root. Those who come to hear of this perfection of wisdom have fulfilled their duties under the Jinas of the past. How much more so those who will study and repeat it, who will be trained in Thusness, progress to it, make endeavours about it; they will be people who have honoured the Tathagatas. (80) For it is in this perfection of wisdom that one should search for all-knowledge. Just as all jewels are brought forth by the great ocean, and should be searched for through it, just so the great jewel of the all-knowledge of the Tathagatas should be searched for through the great ocean of the perfection of wisdom.” The Lord: So it is, Kausika. It is from the great ocean of the perfection of wisdom that the great jewel of the all-knowledge of the Tathagatas has come forth. |
(95) atha khalv āyuṣmān ānando bhagavantam etad avocat - na bhagavan dānapāramitāyā varṇaṃ bhāṣate, na nāmadheyaṃ parikīrtayati | na śīlapāramitāyāḥ, na kṣāntipāramitāyāḥ, na vīryapāramitāyāḥ | na bhagavan dhyānapāramitāyā varṇaṃ bhāṣate, na nāmadheyaṃ parikīrtayati | api tu prajñāpāramitāyā evaikasyā bhagavān varṇaṃ bhāṣate, nāmadheyaṃ ca parikīrtayati | bhagavān āha evam etad ānanda, evam etat | prajñāpāramitāyā evāham ānanda varṇaṃ bhāṣe nāmadheyaṃ ca parikīrtayāmi, nānyāsāṃ pāramitānām | tat kasya hetoḥ? prajñāpāramitā hi ānanda pūrvaṃgamā pañcānāṃ pāramitānām | tat kiṃ manyase ānandāpariṇāmitaṃ dānaṃ sarvajñatāyāṃ dānapāramitānāmadheyaṃ labhate? āyuṣmān ānanda āha - no hīdaṃ bhagavan | bhagavān āha - tat kiṃ manyase ānandāpariṇāmitaṃ śīlamapariṇāmitā kṣāntirapariṇāmitaṃ vīryamapariṇāmitaṃ dhyānam? tat kiṃ manyase ānandāpariṇāmitā prajñā sarvajñatāyāṃ prajñāpāramitānāmadheyaṃ labhate? ānanda āha - no hīdaṃ bhagavan | bhagavān āha - tat kiṃ manyase tvam ānandācintyā sā prajñā yā kuśalamūlāni sarvajñatāpariṇāmena pariṇāmayati? ānanda āha - evam etad bhagavan, evam etat sugata | acintyā sā bhagavan prajñā, paramācintyā sā bhagavan prajñā, yā kuśalamūlāni sarvajñatāpariṇāmena pariṇāmayati | bhagavān āha - tasmāt tarhi ānanda paramatvāt sā prajñā pāramitānāmadheyaṃ labhate, yayā sarvajñatāyāṃ pariṇāmitāni kuśalamūlāni pāramitānāmadheyaṃ labhante | tasmāt tarhi ānanda sarvajñatāpariṇāmitakuśalamūlatvāt prajñāpāramitā pañcānāṃ pāramitānāṃ pūrvaṃgamā nāyikā pariṇāyikā | anena yogenāntargatāḥ pañca pāramitāḥ prajñāpāramitāyām eva ānanda ṣaṭpāramitāparipūrṇādhivacanam etad yad uta prajñāpāramiteti | tasmāt tarhi ānanda prajñāpāramitāyāṃ parikīrtitāyāṃ sarvāḥ ṣaṭ pāramitāḥ parikīrtitā bhavanti | tadyathāpi nāma ānanda mahāpṛthivyāṃ bījāni prakīrṇāni sāmagrīṃ labhamānāni virohanti | mahāpṛthivī ca teṣāṃ bījānāṃ pratiṣṭhā | (41) mahāpṛthivīpratiṣṭhitāni ca tāni bījāni virohanti | evam eva ānanda prajñāpāramitāsaṃgṛhītāḥ pañca pāramitāḥ sarvajñatāyāṃ pratiṣṭhante | prajñāpāramitāpratiṣṭhitāḥ pañca pāramitā virohanti | prajñāpāramitāparigṛhītatvāc ca pāramitānāmadheyaṃ labhante | tasmāt tarhi ānanda prajñāpāramitaiva pañcānāṃ pāramitānāṃ pūrvaṃgamā nāyikā pariṇāyakā || | (95) | gzhan yang bcom ldan ’das kyis lha rnams kyi dbang po brgya byin la bka’ stsal pa | kau shi ka gal te khyod la ’dzam bu’i gling ’di de bzhin gshegs pa’i skus byur bur yongs su bkang (6) ste byin la shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di yang bris te gtad nas de las cha gang rung cig bstabs na cha bzhag pa de gnyis las kau shi ka khyod cha gang len | brgya byin gyis gsol pa | bcom ldan ’das gal te ’dzam bu’i gling ’di de bzhin gshegs pa’i skus byur bur bltam ste (7) stsal la shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di yang bris te gtad nas de las cha gang rung cig bstabs na cha gzhag pa de gnyis las bcom ldan ’das bdag ni shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nyid len to || de ci’i slad du zhe na | ’di lta ste de bzhin gshegs pa’i tshul la ri mor bgyi ba’i (53b1) slad du ste | ’di ni de bzhin gshegs pa’i yang dag pa’i don gyi sku’o || de ci’i slad du zhe na | bcom ldan ’das kyis sangs rgyas bcom ldan ’das rnams ni chos kyi sku yin te | dge slong dag ’di la ni sku dam par ma ’dzin par dge slong dag nga ni chos kyi skus yongs su (2) rdzogs par ltos shig ces bya ba ’di gsungs pas | de bzhin gshegs pa’i sku ’di yang yang dag pa’i mthas rab tu phye bar blta ste ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa’o || bcom ldan ’das yang bdag de bzhin gshegs pa’i sku de rnams la mi gus pa yang ma lags te | (3) bcom ldan ’das de bzhin gshegs pa’i sku de dag la bdag gus pa nyid lags so || bcom ldan ’das ’on kyang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di las de bzhin gshegs pa’i sku de dag ’khrungs te mchod pa brnyes so || bcom ldan ’das de lta bas na shes rab kyi pha rol (4) tu phyin pa ’di nyid mchod pas de bzhin gshegs pa’i sku de rnams la yang mchod pa yongs su rdzogs par bgyis par ’gyur ro || de ci’i slad du zhe na | de bzhin gshegs pa’i sku rnams shes rab kyi pha rol tu phyin pa las byung ba’i slad du’o || bcom ldan ’das ’di lta (5) ste dper na gang gi tshe bdag chos bzang lha’i mdun sa na bdag nyid kyi lha’i stan la mchis pa de’i tshe lha’i bu dag bdag gi rim gro bgyi ba’i slad du mchi’o || gang gi tshe bdag ma mchis par gyur pa de’i tshe yang bdag gi stan gang lags pa der lha’i bu de dag bdag la gus pas stan de la (6) phyag bgyis bskor ba bgyis nas yang slar mchi’o || de ci’i slad du zhe na | lha rnams kyi dbang po brgya byin stan ’di la mchis nas sum cu rtsa gsum pa’i lha rnams la chos ston pa zhes bya ba yin no snyam mo || bcom ldan ’das de bzhin du dbang che bar grags pa rgyu dang rkyen du gyur pa’i (7) shes rab kyi pha rol tu phyin pa yang de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas kyi thams cad mkhyen pa nyid sgrub par byed pa lags so || de bzhin gshegs pa’i sku rnams ni thams cad mkhyen pa’i gnas su gyur pa lags kyi de dag ni ye shes skye ba’i rgyur (54a1) gyur pa ma lags rkyen du gyur pa ma lags te | bcom ldan ’das de ltar de bzhin gshegs pa’i sku la mchod pa ni thams cad mkhyen pa’i ye shes kyi rgyu las byung ba lags so || bcom ldan ’das de lta bas na cha bzhag pa de gnyis las bcom ldan ’das bdag (2) ni shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nyid len to || bcom ldan ’das bdag de bzhin gshegs pa’i sku de rnams la mi gus pa yang ma lags te | bcom ldan ’das de bzhin gshegs pa’i sku de dag la bdag gus pa nyid lags so || ’on kyang de bzhin gshegs pa’i sku dag ni (3) shes rab kyi pha rol tu phyin pas yongs su bsgos pas mchod pa brnyes so || bcom ldan ’das yang ’dzam bu’i gling de bzhin gshegs pa’i skus byur bur bltam pa lta zhog | gling chen po bzhi pa’i ’jig rten gyi khams de bzhin gshegs pa’i skus byur bur bltam pa lta zhog | (4) stong gi ’jig rten gyi khams de bzhin gshegs pa’i skus byur bur bltam pa lta zhog | stong gnyis pa bar ma’i ’jig rten gyi khams de bzhin gshegs pa’i skus byur bur bltam pa lta zhog | bcom ldan ’das stong gsum gyi stong chen po’i ’jig rten gyi khams ’di nyid de bzhin (5) gshegs pa’i skus byur bur bltam ste cha gcig tu bgyis te bzhag la shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di yang bris la cha gnyis par bzhag ste cha bzhag pa ’di gnyis las khyod cha gang ’dod pa cig khyer cig ces cha gcig bstabs na | bcom ldan ’das de la bdag ni shes (6) rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nyid len to || bcom ldan ’das bdag de bzhin gshegs pa’i sku de rnams la mi gus pa yang ma lags te bcom ldan ’das de bzhin gshegs pa’i sku de dag la bdag gus pa nyid lags so || ’on kyang de bzhin gshegs pa’i sku dag kyang (7) shes rab kyi pha rol tu phyin pas yongs su bsgos pas mchod pa brnyes so || de bzhin gshegs pa’i sku rnams ni thams cad mkhyen pa’i ye shes kyi gnas su gyur pa lags la thams cad mkhyen pa’i ye shes de yang shes rab kyi pha rol tu phyin pa las nges par ’byung ba lags so || (54b1) bcom ldan ’das de lta bas na cha bzhag pa de gnyis las bcom ldan ’das bdag ni shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nyid len to || bcom ldan ’das bdag de bzhin gshegs pa’i sku la gus par mi bgyid pa yang ma lags te bcom ldan ’das bdag de bzhin gshegs pa’i sku de dag (2) la gus pa nyid lags so || bcom ldan ’das ’on kyang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di las de bzhin gshegs pa’i sku de dag kyang ’khrungs te | de bzhin gshegs pa’i sku de dag mchod pa brnyes pa ni ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pas yongs su bsgos pa lags (3) pa’i slad du’o || || shes rab kyi pha rol tu phyin pa brgyad stong pa | bam po lnga pa | bcom ldan ’das ’di lta ste dper na rin thang ma mchis pa’i nor bu rin po che yon tan ’di lta bu’i ngo bo ’di dag dang ldan pa zhig mchis te | ’di lta ste de gang dang (4) gang du bzhag pa de dang der mi dang mi ma lags pa dag gis glags rnyed par mi ’gyur | gang dang gang du skyes pa ’am bud med la la mi ma lags pas zin pa de dang der nor bu rin po che chen po de stsal ma thag tu mi ma lags pa de de nas ’byer | bser mas gzir cing (5) rgyas pa’i lus la nor bu rin po che bzhag na yang de’i bser ma de tshar gcod de mi ’phel ba dang zhi bar bgyid mkhris pas tsha bar gyur pa’i lus la bzhag na yang de’i mkhris pa de yang tshar gcod de mi ’phel ba dang zhi bar bgyid | bad kan gyis yongs su rgyas shing kun tu gzir (6) ba’i steng du bzhag na yang de’i bad kan de yang tshar gcod de mi ’phel ba dang zhi bar bgyid | ’dus pa’i nad kyis sdug bsngal ba’i lus pa bzhag na yang de’i ’dus pa’i nad de yang tshar gcod de mi ’phel ba dang zhi bar bgyid | mtshan mo mun pa mun nag gi nang du ni snang bar (7) bgyid | tsha ba’i tshe na yang sa phyogs gang du bzhag pa’i sa phyogs de bsil bar ’gyur | grang ba’i tshe na yang sa phyogs gang du bzhag pa’i sa phyogs de dro bar ’gyur ro || | (95) | (95) | (95) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (95) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | (95) 爾時阿難白佛言。世(26)尊。世尊不讃説檀波羅蜜名。 不讃説尸羅波(27)羅蜜羼提波羅蜜毘梨耶波羅蜜禪波羅蜜名 (28)何以故。但讃説般若波羅蜜名。 佛告阿難。 (29)般若波羅蜜導五波羅蜜。 阿難於意云何。若(544b1)布施不迴向薩婆若。成檀波羅蜜不。阿難言。(2)不也世尊。 若持戒忍辱精進禪定智慧。不迴(3)向薩婆若。成般若波羅蜜不。阿難言。不也世(4)尊。 阿難。是故般若波羅蜜爲五波羅蜜導。 阿(5)難。譬如大地。種散其中。因縁和合即得生長。(6)不依此地終不得生。 阿難。如是五波羅蜜住般(7)若波羅蜜中而得増長。 爲般若波羅蜜所護(8)故。得向薩婆若。 是故阿難。般若波羅蜜爲五(9)波羅蜜作導。 | (95) 4. Perfect wisdom, and the other perfections Ananda: The Lord does not praise the perfection of giving, nor any of the first five perfections; he does not proclaim their name. Only the perfection of wisdom does the Lord praise, its name alone he proclaims. The Lord: So it is, Ananda. For the perfection of wisdom controls the five perfections. What do you think, Ananda, can giving undedicated to all-knowledge be called perfect giving? Ananda: No, Lord. The Lord: The same is true of the other perfections. (81) What do you think, Ananda, is that wisdom inconceivable which turns over the wholesome roots by dedicating them to all-knowledge? Ananda: Yes, it is inconceivable, completely inconceivable. The Lord: The perfection of wisdom therefore gets its name from its supreme excellence [paramatvāt]. Through it the wholesome roots, dedicated to all-knowledge, get the name of ‘perfections.’ It is therefore because it has dedicated the wholesome roots to all-knowledge that the perfection of wisdom controls, guides and leads the five perfections. The five perfections are in this manner contained in the perfection of wisdom, and the term ‘perfection of wisdom’ is just a synonym for the fulfilment of the six perfections. In consequence, when the perfection of wisdom is proclaimed, all the six perfections are proclaimed. Just as gems, scattered about in the great earth, grow when all conditions are favourable; and the great earth is their support, and they grow supported by the great earth; even so, embodied in the perfection of wisdom, the five perfections rest in all-knowledge, they grow supported by the perfection of wisdom; and as upheld by the perfection of wisdom do they get the name of ‘perfections.’ (82,1) So it is just the perfection of Wisdom that controls, guides and leads the five perfections. |
(96) atha khalu śakro devānām indro bhagavantam etad avocat - na tāvad ime bhagavaṃs tathāgatenārhatā samyaksaṃbuddhena prajñāpāramitāyāḥ sarve guṇāḥ parikīrtitāḥ, yān guṇān sa kulaputro vā kuladuhitā vā parigṛhṇīte prajñāpāramitām udgṛhya dhārayitvā vācayitvā paryavāpya pravartya deśayitvopadiśya uddiśya svādhyāyya | atha hi mayā yo bhagavato ’ntikād asyāḥ prajñāpāramitāyāḥ pradeśa udgṛhītaḥ, sa pravartitaḥ | bhagavān āha - sādhu sādhu kauśika | na khalu punaḥ kauśika kevalaṃ yaḥ prajñāpāramitām udgrahīṣyati dhārayiṣyati vācayiṣyati paryavāpsyati pravartayiṣyati deśayiṣyaty upadekṣyaty uddekṣyati svādhyāsyati, tasyaiva kevalamamī guṇā bhaviṣyanti | yo ’pi kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā imāṃ prajñāpāramitāṃ likhitvā pustakagatāṃ kṛtvā dhārayiṣyati sthāpayiṣyati saddharmacirasthitihetoḥ - mā buddhanetrīsamucchedo bhūt, mā saddharmāntardhānam | bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ cānugrahopasaṃhāraḥ kṛto bhaviṣyati netryavaikalyeneti | tāṃ caināṃ prajñāpāramitāṃ satkariṣyati gurukariṣyati mānayiṣyati pūjayiṣyati arcayiṣyati apacāyiṣyati puṣpair dhūpair gandhair mālyair vilepanaiś cūrṇair vastraiś chatrair dhvajair ghaṇṭābhiḥ patākābhiḥ, samantāc ca dīpamālābhiḥ, bahuvidhābhiś ca pūjābhiḥ pūjayiṣyati, tasyāpy ahaṃ kauśika kulaputrasya vā kuladuhitur vā enān dṛṣṭadhārmikān guṇān vadāmi || | (96) sa phyogs gang na sbrul gdug pa mchis pa dang de bzhin du srog chags phra mo gzhan dag mchis pa’i (55a1) sa phyogs der ’dzin cing bzhag na sbrul gdug pa de dag dang srog chags phra mo de dag kyang ’byor ro || bcom ldan ’das gal te skyes pa’am bud med sbrul gdug pas zin na de la nor bu rin po che de bstan na nor bu rin po che de mthong ma thag tu de’i dug bcom nas (2) ma mchis par ’gyur te | bcom ldan ’das nor bu rin po che de yang yon tan de dag dang de lta bu’i ngo bo gzhan dag dang yang ldan no || bcom ldan ’das gang su dag mig la chu bur ram rab rib bam mig nad dam ling tog byung na de dag gi mig gi steng du nor bu rin po che de bzhag na (3) de dag la bzhag ma thag tu mig gi skyon de dag byang zhing zhi bar ’gyur te | bcom ldan ’das nor bu rin po che de yon tan de dag dang de lta bu gzhan dang yang ldan no || chab gang gi nang du stsal ba’i chab de yang rang gi mdog tu mdog gcig par ’gyur | gal te ras dkar pos (4) dkris te chab kyi nang du skyal na chab de yang dkar por ’gyur de bzhin du gal te ras sngon po dang ser po dang dmar po dang btson kha dang de lta bu dag dang gzhan dag kyang rung ste ras rnam pa sna tshogs kyi nang nas ras gang yang rung pas nor bu rin po che de dkris sam bcings te chab kyi nang du (5) stsal na ras kyi tshon de dang de dag gis chab kyang de dang de dag gi rang bzhin gyi mdog tu ’gyur la | chab de la rnyog par gyur pa ci mchis pa de dag kyang dang bar ’gyur te | bcom ldan ’das nor bu rin po che de yon tan de lta bu’i ngo bo dag dang ldan no || de nas tshe dang ldan pa (6) kun dga’ bos lha rnams kyi dbang po brgya byin la ’di skad ces smras so || kau shi ka yang ci nor bu rin po che de dag lha’i ’jig rten ’ba’ zhig na yod dam ’on te nor bu rin po che de dag ’dzam bu’i gling gi mi rnams la yang yod | brgya byin gyis smras pa | ’phags pa kun dga’ bo (7) nor bu rin po che de dag ni lha’i nang na yod de | ’dzam bu’i gling gi mi dag la yang nor bu rin po che yod mod kyi de dag ni lci la chung zhing phral yon tan ma rdzogs te de lta bu’i ngo bo’i yon tan de dag dang mi ldan pas | lha’i nor bu rin po che de dag gi brgya’i char yang nye bar mi ’gro stong gi char (55b1) yang brgya stong gi char yang bye ba’i char yang bye ba brgya’i char yang bye ba stong gi char yang bye ba brgya stong gi char yang bye ba khrag khrig brgya stong gi char yang nye bar mi ’gro’o || grangs su yang bgrang bar yang dper yang dpes bstan par bya bar yang rten du yang nye ba’i rgyur yang mi bzod do || (2) lha rnams kyi nor bu rin po che gang yin pa de dag ni yang zhing yon tan gyi rnam pa thams cad yongs su rdzogs pa yin no || | (96) | (96) | (96) .. .. .. .. .. .. .. .. | (96) . . . . . . . . | (96) 爾時釋提桓因白佛言。世尊。是(10)善男子善女人受持讀誦般若波羅蜜。如所(11)説行所得功徳。 如來説之猶亦未盡。 佛告憍(12)尸迦。 我不但説是人受持讀誦般若波羅蜜(13)如所説行功徳。 憍尸迦。若有善男子善女人(14)供養般若波羅蜜經卷。 恭敬尊重讃歎。以好(15)華香乃至幢幡。我亦説其所得功徳。 | (96) 5. Further advantages from perfect wisdom Sakra: So far the Tathagata has not proclaimed all the qualities of the perfection of wisdom, qualities which one acquires by learning, studying and repeating the perfection of wisdom. For how else could the limited amount of the perfection of wisdom, which I had learned from the Lord, have spread [when just now the heretics and Mara were turned away]! The Lord: So it is, Kausika. Moreover, not only one who has learned, studied and repeated the perfection of wisdom, will have those qualities, but also one who worships a copy of it, he also, I teach, will have those advantages here and now. |
(97) evam ukte śakro devānām indro bhagavantam etad avocat - aham api bhagavaṃs tasyāpi kulaputrasya vā kuladuhitur vā rakṣāvaraṇaguptiṃ saṃvidhāsyāmi, ya imāṃ prajñāpāramitāṃ likhitvā pustakagatāṃ kṛtvā dhārayiṣyati sthāpayiṣyati saddharmacirasthitihetoḥ - mā buddhanetrīsamucchedo bhūt, mā saddharmāntardhānam | bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ cānugrahopasaṃhāraḥ kṛto bhaviṣyati netryavaikalyeneti | tāṃ caināṃ prajñāpāramitāṃ satkariṣyati gurukariṣyati mānayiṣyati pūjayiṣyati arcayiṣyati apacāyiṣyati puṣpair dhūpair gandhair mālyair vilepanaiś cūrṇair vastraiś chatrair dhvajair ghaṇṭābhiḥ patākābhiḥ, samantāc ca dīpamālābhiḥ, bahuvidhābhiś ca pūjābhiḥ pūjayiṣyati | kaḥ punar vādo yaḥ enāṃ prajñāpāramitāṃ likhiṣyati udgrahīṣyati dhārayiṣyati vācayiṣyati paryavāpsyati pravartayiṣyati deśayiṣyaty upadekṣyaty uddekṣyati svādhyāsyati satkariṣyati gurukariṣyati mānayiṣyati pūjayiṣyati arcayiṣyati apacāyiṣyati puṣpair dhūpair gandhair mālyair vilepanaiś cūrṇair vastraiś chatrair dhvajair ghaṇṭābhiḥ patākābhiḥ, samantāc ca dīpamālābhiḥ, bahuvidhābhiś ca pūjābhiḥ pūjayiṣyati || | (97) nor bu rin po che de za ma tog gang gi nang du bcug gam phyung na nor bu rin po che de phyung yang des za ma tog de snying du sdug par ’gyur | nor bu rin po che de’i yon tan de (3) dag gis za ma tog de la shin tu snying du sdug pa skye’o || bcom ldan ’das de bzhin du gang gis de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas yongs su mya ngan las ’das par gyur kyang de bzhin gshegs pa’i sku de dag gis mchod pa brnyes pa de ni shes (4) rab kyi pha rol tu phyin pa dang thams cad mkhyen pa’i ye shes kyi yon tan lags te | de bzhin gshegs pa’i sku ’di dag ni thams cad mkhyen pa’i ye shes kyi snod du gyur pa lags so || bcom ldan ’das yang ci lhar sangs rgyas bcom ldan ’das rnams ’jig rten gyi khams (5) thams cad du chos ston par mdzad pa ni shes rab kyi pha rol tu phyin pa las ’khrungs pa’i slad du mchod par bgyi ba de bzhin du chos smra ba po’i chos ston pa ni shes rab kyi pha rol tu phyin pa las skyes pa’i slad du mchod par bgyi ba lags so || bcom ldan ’das dper na rgyal po’i skyes bu (6) ni rgyal po’i mthus skye bo chen po’i tshogs sus kyang mi ’jigs par bkur bar ’gyur ro || | (97) | (97) | (97) .. .. .. .. | (97) . . . . | (97) 釋提桓(16)因白佛言。世尊。我亦當護念是善男子善女(17)人。供養般若波羅蜜經卷恭敬尊重讃歎。以(18)好華香乃至幢幡者。 | (97) (83) Sakra: I also will protect one who worships a copy of the perfection of wisdom, and still more so one who in addition learns, studies and repeats it. |
(98) bhagavān āha - sādhu sādhu kauśika | tasya khalu punaḥ kauśika kulaputrasya kuladuhitur vā imāṃ prajñāpāramitāṃ svādhyāyato bahūni devaputraśatāny upasaṃkramiṣyanti | bahūni devaputrasahasrāṇi (42) bahūni devaputraśatasahasrāṇi dharmaśravaṇāyopasaṃkramiṣyanti | te ca devaputrā dharmaṃ śṛṇvantas tasya dharmabhāṇakasya pratibhānam upasaṃhartavyaṃ maṃsyante | yadāpi sa dharmabhāṇako na jalpitukāmo bhaviṣyati, tadāpi tasya te devaputrās tenaiva dharmagauraveṇa pratibhānam upasaṃhartavyaṃ maṃsyante, yathā tasya kulaputrasya vā kuladuhitur vā bhāṣitum eva chando bhaviṣyati | imam api sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā dṛṣṭadhārmikaṃ guṇaṃ parigṛhṇāti, ya imāṃ prajñāpāramitām udgrahīṣyati dhārayiṣyati vācayiṣyati paryavāpsyati pravartayiṣyati deśayiṣyaty upadekṣyaty uddekṣyati svādhyāsyati || | (98) de bzhin du chos smra ba po de chos kyi sku’i mthus skye bo’i tshogs chen po sus kyang mi ’jigs par mchod do || ci ltar chos ston pa’i chos smra ba po mchod pa brnyes pa de ltar de bzhin gshegs pa’i sku (7) ga dang de rnams kyis mchod pa brnyes so || bcom ldan ’das de lta bas na stong gsum gyi stong chen po’i ’jig rten gyi khams de bzhin gshegs pa’i skus byur bur bltam pa lta zhog | bcom ldan ’das gang yang gang gā’i klung gi phye ma snyed kyi ’jig rten gyi khams de dag kyang de (56a1) bzhin gshegs pa’i skus byur bur bltam pa cha gcig tu bzhag la | shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di bris nas cha gnyis par bzhag ste | bcom ldan ’das la la zhig gis bdag la cha bzhag pa ’di gnyis las khyod gang ’dod pa cha gcig khyer cig (2) ces bstabs na cha bzhag pa de gnyis las bdag ni shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nyid yin to || bcom ldan ’das bdag de bzhin gshegs pa’i sku de rnams la mi gus pa yang ma lags kyi bcom ldan ’das de bzhin gshegs pa’i sku de dag la yang bdag gus pa lags te | (3) bcom ldan ’das ’on kyang thams cad mkhyen pa nyid ni shes rab kyi pha rol tu phyin pa las rab tu phye ba lags la de bzhin gshegs pa’i sku la mchod pa ni thams cad mkhyen pa’i ye shes las skyes pa lags so || bcom ldan ’das de lta bas na shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di (4) mchod na ’das pa dang ma byon pa dang da ltar byung ba’i sangs rgyas bcom ldan ’das rnams mchod pa bgyis par ’gyur ro || bcom ldan ’das gzhan yang ’jig rten gyi khams gzhal du ma mchis grangs ma mchis pa dag na sangs rgyas bcom ldan ’das rnams da ltar bzhugs te ’tsho zhing (5) gzhes pa de dag chos nyid du lta bar ’dod pa’i rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mos shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la spyad par bgyi’o || | (98) | (98) | (98) .. .. .. .. .. .. | (98) . . . . . . | (98) 佛言。 憍尸迦。是善男子(19)善女人。受持讀誦般若波羅蜜。若干百千諸(20)天大衆。爲聽法故來至其所。 是法師爲諸天(21)説法時。非人益其氣力。若法師疲極不樂説(22)法。諸天恭敬法故令其樂説。 憍尸迦。是亦善(23)男子善女人得是現世功徳。 | (98) The Lord: Well said, Kausika. Moreover, when someone repeats this perfection of wisdom, many hundreds of Gods will come near, many thousands, many hundreds of thousands of Gods, so as to listen to the dharma. And, when they hear the dharma, those Gods will want to induce a readiness to speak in that preacher of dharma. Even when he is not willing to talk, the Gods still expect that, through their respect for dharma, a readiness to speak will be induced in him, and that he will feel urged to teach. (84) This again is another quality which someone acquires just here and now when learning, studying, and repeating the perfection of wisdom. |
(99) punar aparaṃ kauśika tasya kulaputrasya kuladuhitur vā imāṃ prajñāpāramitāṃ bhāṣamāṇasya catasṝṇāṃ parṣadām agrato nāvalīnacittatā bhaviṣyati - mā khalu māṃ kaścit paryanuyuñjīta upālambhābhiprāya iti | tat kasya hetoḥ? tathā hi tasya prajñāpāramitā rakṣāvaraṇaguptiṃ karoti | sa upālambhān api prajñāpāramitāvihārī na samanupaśyati, upālambhakarān api prajñāpāramitāvihārī na samanupaśyati, yo ’py upālabhyeta tam api na samanupaśyati, tām api prajñāpāramitāṃ na samanupaśyati | evaṃ prajñāpāramitāparigṛhītasya kulaputrasya vā kuladuhitur vā anena paryāyeṇa na kaścit paryanuyogo bhaviṣyati | sa ca notrasiṣyati, na saṃtrasiṣyati, na saṃtrāsam āpatsyate | imān api sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā dṛṣṭadhārmikān guṇān parigṛhṇāti, ya imāṃ prajñāpāramitām udgrahīṣyati dhārayiṣyati vācayiṣyati paryavāpsyati pravartayiṣyati deśayiṣyaty upadekṣyaty uddekṣyati svādhyāsyati || | (99) shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la rnal ’byor du bgyi’o || shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la bsgom par bgyi’o || de skad ces gsol (6) pa dang | bcom ldan ’das kyis lnga rnams kyi dbang po brgya byin la ’di skad ces bka’ stsal to || kau shi ka de de bzhin no de de bzhin te | kau shi ka ’das pa’i dus na de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas gang dag byung bar gyur pa de dag kyang (7) kau shi ka shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nyid la brten te bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par sangs rgyas so || kau shi ka ma ’ongs pa’i dus na de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas gang dag ’byung bar ’gyur ba de (56b1) dag kyang kau shi ka shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nyid la brten nas bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par ’tshang rgya bar ’gyur ro || kau shi ka da ltar gyi dus na ’jig rten gyi khams gzhal du med grangs med pa dag na sangs rgyas bcom ldan (2) ’das gang dag bzhugs te ’tsho zhing gzhes pa de dag kyang kau shi ka shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nyid la brten nas bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par sangs rgyas so || | (99) | (99) | (99) .. .. .. .. .. .. | (99) . . . . . . | (99) 復次憍尸迦。是(24)善男子善女人於四衆中説般若波羅蜜時。(25)其心不畏有來難問及詰責者。 何以故。是人(26)爲般若波羅蜜護念故。 不見有人得般若波(27)羅蜜短者。般若波羅蜜亦無短可得。 是人如(28)是爲般若波羅蜜護念故。無畏有來難問詰(29)責者。 憍尸迦。是亦善男子善女人現世功徳。 | (99) Moreover, the minds of those who teach this perfection of wisdom will remain uncowed in front of the four assemblies. They will have no fear of being plied with questions by hostile persons. For the perfection of wisdom protects them. Immersed in the perfection of wisdom one does not see the hostility, nor those who act with hostility, nor those who want to be hostile. In that way, upheld by the perfection of wisdom, one remains unaffected by censure and fear. These qualities also someone acquires just here and now when learning, studying and repeating the perfection of wisdom. |
(100) punar aparaṃ kauśika sa kulaputro vā kuladuhitā vā priyo bhaviṣyati mātāpitṝṇāṃ mitrāmātyajñātisālohitaśramaṇabrāhmaṇānāṃ hitānāṃ ca, pratibalaś ca bhaviṣyati, śaktaś ca bhaviṣyati utpannotpannānāṃ parapravādināṃ sahadharmeṇa nigrahāya, paraiś ca pratyanuyujyamānaḥ pratyanuyogavyākaraṇasamartho bhaviṣyati | imān api sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā dṛṣṭadhārmikān guṇān parigṛhṇāti, yaḥ kulaputro vā kuladuhitā vā imāṃ prajñāpāramitām udgrahīṣyati dhārayiṣyati vācayiṣyati paryavāpsyati pravartayiṣyati deśayiṣyaty upadekṣyaty uddekṣyati svādhyāsyati || | (100) kau shi ka da ltar de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag (3) par rdzogs pa’i sangs rgyas nga yang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nyid la brten te bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par sangs rgyas so || de skad ces bka’ stsal pa dang | bcom ldan ’das la lha rnams kyi dbang po brgya byin gyis ’di skad (4) ces gsol to || | (100) | (100) | (100) .. .. | (100) . . | (100) (544c1)復次憍尸迦。是善男子善女人讀誦般若波(2)羅蜜故。爲父母所愛。爲宗親知識沙門婆羅(3)門所敬。衰惱鬪訟如法能度。 憍尸迦。是亦善(4)男子善女人現世功徳。 | (100) In addition, he will be dear to his mother and father, to friends, relatives and kinsmen, to Sramanas and Brahmanas. Competent he will be and capable of refuting, in accordance with dharma, any counter-arguments that may arise, and able to deal with counter-questions. These qualities also someone acquires just here and now when learning, studying and repeating the perfection of wisdom. |
(101) yatra khalu punaḥ kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā imāṃ prajñāpāramitāṃ likhitvā pustakagatāṃ kṛtvā pūjāpūrvaṃgamaṃ sthāpayiṣyati pūjayiṣyati, tatra kauśika ye kecic cāturmahārājakāyikeṣu deveṣu devaputrā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau saṃprasthitāḥ, te ’pi tatra āgantavyaṃ maṃsyante | te ’pi tatrāgatya enāṃ prajñāpāramitāṃ pustakagatāṃ prekṣiṣyante vandiṣyante namaskariṣyanty udgrahīṣyanti dhārayiṣyanti vācayiṣyanti paryavāpsyanti pravartayiṣyanti deśayiṣyanty upadekṣyanty uddekṣyanti svādhyāsyanti | prekṣya vanditvā namaskṛtya dhārayitvā vācayitvā paryāvāpya pravartya deśayitvopadiśyoddiśya (43) svādhyāyya punar eva prakramitavyaṃ maṃsyante | evaṃ ye kecit kauśika trāyastriṃśeṣu deveṣu devaputrā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau saṃprasthitāḥ, te ’pi tatrāgantavyaṃ maṃsyante | te ’pi tatrāgatya enāṃ prajñāpāramitāṃ pustakagatāṃ prekṣiṣyante vandiṣyante namaskariṣyanty udgrahīṣyanti dhārayiṣyanti vācayiṣyanti paryavāpsyanti pravartayiṣyanti deśayiṣyanty upadekṣyanty uddekṣyanti svādhyāsyanti | prekṣya vanditvā namaskṛtyodgṛhya dhārayitvā vācayitvā paryavāpya pravartya deśayitvopadiśya uddiśya svādhyāyya punar eva prakramitavyaṃ maṃsyante | ye ’pi kecit kauśika yāmeṣu deveṣu devaputrā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau saṃprasthitāḥ, te ’pi tatrāgantavyaṃ maṃsyante | te ’pi tatrāgatya enāṃ prajñāpāramitāṃ pustakagatāṃ prekṣiṣyante vandiṣyante namaskariṣyanty udgrahīṣyanti dhārayiṣyanti vācayiṣyanti paryavāpsyanti pravartayiṣyanti deśayiṣyanty upadekṣyanty uddekṣyanti svādhyāsyanti | prekṣya vanditvā namaskṛtyodgṛhya dhārayitvā vācayitvā paryavāpya pravartya deśayitvopadiśyoddiśya svādhyāyya punar eva prakramitavyaṃ maṃsyante | ye ’pi kecit kauśika tuṣiteṣu deveṣu devaputrā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau saṃprasthitāḥ, te ’pi tatrāgantavyaṃ maṃsyante | te ’pi tatrāgatya enāṃ prajñāpāramitāṃ pustakagatāṃ prekṣiṣyante vandiṣyante namaskariṣyanty udgrahīṣyanti dhārayiṣyanti vācayiṣyanti paryavāpsyanti pravartayiṣyanti deśayiṣyanty upadekṣyanty uddekṣyanti svādhyāsyanti | prekṣya vanditvā namaskṛtyodgṛhya dhārayitvā vācayitvā paryavāpya pravartya deśayitvopadiśyoddiśya svādhyāyya punar eva prakramitavyaṃ maṃsyante | ye ’pi kecit kauśika nirmāṇaratiṣu deveṣu devaputrā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau saṃprasthitāḥ, te ’pi tatrāgantavyaṃ maṃsyante | te ’pi tatrāgatya enāṃ prajñāpāramitāṃ pustakagatāṃ prekṣiṣyante vandiṣyante namaskariṣyanty udgrahīṣyanti dhārayiṣyanti vācayiṣyanti paryavāpsyanti pravartayiṣyanti deśayiṣyanty upadekṣyanty uddekṣyanti svādhyāsyanti | prekṣya vanditvā namaskṛtyodgṛhya dhārayitvā vācayitvā paryavāpya pravartya deśayitvopadiśyoddiśya svādhyāyya punar eva prakramitavyaṃ maṃsyante | ye ’pi kecit kauśika paranirmitavaśavartiṣu deveṣu devaputrā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau saṃprasthitāḥ, te ’pi tatrāgantavyaṃ maṃsyante | te ’pi tatrāgatya enāṃ prajñāpāramitāṃ pustakagatāṃ prekṣiṣyante vandiṣyante namaskariṣyanti udgrahīṣyanti dhārayiṣyanti vācayiṣyanti paryavāpsyanti pravartayiṣyanti deśayiṣyanti upadekṣyanti uddekṣyanti svādhyāsyanti | prekṣya vanditvā namaskṛtyodgṛhya dhārayitvā vācayitvā paryavāpya pravartya deśayitvopadiśyoddiśya svādhyāyya punar eva prakramitavyaṃ maṃsyante | evaṃ ye ’pi kecit kauśika rūpāvacareṣu deveṣu devaputrā yāvanto brahmaloke brahmakāyikā devaputrā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau saṃprasthitāḥ, te ’pi tatrāgantavyaṃ maṃsyante | te ’pi tatrāgatya enāṃ prajñāpāramitāṃ pustakagatāṃ prekṣiṣyante vandiṣyante namaskariṣyanti udgrahīṣyanti dhārayiṣyanti vācayiṣyanti paryavāpsyanti pravartayiṣyanti deśayiṣyanti upadekṣyanti uddekṣyanti svādhyāsyanti | prekṣya vanditvā namaskṛtyodgṛhya dhārayitvā vācayitvā paryavāpya pravartya deśayitvopadiśyoddiśya svādhyāyya punar eva prakramitavyaṃ maṃsyante | mā te ’tra kauśika evaṃ bhūdyathā brahmakāyikā eveti | yathā brahmakāyikāḥ, evaṃ ye ’pi kecit kauśika brahmapurohiteṣu deveṣu (44) devaputrā..........peyālam | evaṃ ye ’pi kecit kauśika mahābrahmāsu parīttābheṣv apramāṇābheṣv ābhāsvareṣu parīttasubheṣv apramāṇaśubheṣu śubhakṛtsneṣv anabhrakeṣu puṇyaprasaveṣu bṛhatphaleṣv asaṃjñisattveṣv abṛheṣvatapeṣu sudṛśeṣu sudarśaneṣu | ye ’pi kecit kauśikākaniṣṭheṣu deveṣu devaputrā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau saṃprasthitāḥ, te ’pi tatrāgantavyaṃ maṃsyante | te ’pi tatrāgatya enāṃ prajñāpāramitāṃ pustakagatāṃ prekṣiṣyante vandiṣyante namaskariṣyanty udgrahīṣyanti dhārayiṣyanti vācayiṣyanti paryavāpsyanti pravartayiṣyanti deśayiṣyanty upadekṣyanty uddekṣyanti svādhyāsyanti | prekṣya vanditvā namaskṛtyodgṛhya dhārayitvā vācayitvā paryavāpya pravartya deśayitvopadiśyoddiśya svādhyāyya punar eva prakramitavyaṃ maṃsyante | evaṃ ca kauśika tena kulaputreṇa vā kuladuhitrā vā cittam utpādayitavyam - ye kecid daśasu dikṣu aprameyeṣv asaṃkhyeyeṣu lokadhātuṣu devā nāgā yakṣā gandharvā asurā garuḍāḥ kinnarā mahoragā manuṣyā amanuṣyāḥ, te itaḥ pustakāt prajñāpāramitāṃ paśyantu vandantāṃ namaskurvantu udgṛhṇantu dhārayantu paryavāpnuvantu pravartayantu deśayantu upadiśantu uddiśantu svādhyāyantu | prekṣya vanditvā namaskṛtyodgṛhya dhārayitvā vācayitvā paryavāpya pravartya deśayitvopadiśyoddiśya svādhyāyya punar eva svabhavanāni gacchantu - teṣām idaṃ dharmadānam eva dattaṃ bhavatv iti | mā te ’tra kauśika evaṃ bhūt - ye asminn eva cāturmahādvīpake lokadhātau kāmāvacarā rūpāvacarāś ca devaputrā anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃprasthitāḥ, te eva kevalaṃ tatrāgantavyaṃ maṃsyanta iti | na te kauśika evaṃ draṣṭavyam | api tu khalu punaḥ kauśika yāvantas trisāhasramahāsāhasre lokadhātau kāmāvacarā rūpāvacarāś ca devaputrā anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃprasthitāḥ, te ’pi tatrāgantavyaṃ maṃsyante | te ’pi tatrāgatya enāṃ prajñāpāramitāṃ pustakagatāṃ prekṣiṣyante vandiṣyante namaskariṣyanty udgrahīṣyanti dhārayiṣyanti vācayiṣyanti paryavāpsyanti pravartayiṣyanti deśayiṣyanty upadekṣyanty uddekṣyanti svādhyāsyanti | prekṣya vanditvā namaskṛtyodgṛhya dhārayitvā vācayitvā paryavāpya pravartya deśayitvopadiśyoddiśya svādhyāyya punar eva prakramitavyaṃ maṃsyante | tasya khalu punaḥ kauśika kulaputrasya vā kuladuhitur vā gṛhaṃ vā layanaṃ vā prāsādo vā surakṣito bhaviṣyati | na ca tasya kaścid viheṭhako bhaviṣyati sthāpayitvā pūrvakarmavipākena | imam api sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā dṛṣṭadhārmikaṃ guṇaṃ parigrahīṣyati - yatra hi nāma evaṃ mahaujaskā devā nāgā yakṣā gandharvā asurā garuḍāḥ kinnarā mahoragā manuṣyā amanuṣyā vā āgantavyaṃ maṃsyante || | (101) bcom ldan ’das ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni pha rol tu phyin pa chen po lags te | bcom ldan ’das de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas kyis sems can thams cad kyi sems kyi spyod pa rab tu ma byin cing (5) yang dag par gzigs so || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | kau shi ka de de bzhin no de de bzhin te | kau shi ka ’di ltar byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po yun ring por shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyad na des sems can thams cad kyi sems kyi spyod pa yang shes (6) rab kyi pha rol tu phyin pas yang dag par shes shing yang dag par mthong ngo || de nas bcom ldan ’das la lha rnams kyi dbang po brgya byin gyis ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das ci byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’ba’ zhig la (7) spyad kyi pha rol tu phyin pa gzhan dag la ma lags sam | bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | kau shi ka byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po pha rol tu phyin pa drug po thams cad la spyod de | kau shi ka ’on kyang byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po’i shes rab (57a1) kyi pha rol tu phyin pa kho na ’di dag gi sngon du ’gro ba’o | sbyin pa sbyin par byed pa dang tshul khrims srung ba dang bzod pa sgrub pa dang brtson ’grus rtsom pa dag bsam gtan la mnyam par gzhog pa dang chos la rnam par lta ba’i byang chub sems dpa’ sems dpa’ (2) chen po’i shes rab kyi pha rol tu phyin pa kho na ’di dag gi sngon du ’gro ba’o || kau shi ka pha rol tu phyin pa drug po thabs mkhas pas yongs su zin cing shes rab kyi pha rol tu phyin pas yongs su bsngos pa dang thams cad mkhyen par yongs su bsngos pa ’di rnams la ni bye brag med cing (3) tha dad du bya ba mi dmigs so || kau shi ka ’di lta ste dper na ’dzam bu’i gling gi shing sna tshogs ni kha dog tha dad dbyibs tha dad lo ma tha dad me tog tha dad ’bras bu tha dad chu zheng phun sum tshogs pa tha dad kyang shing de dag gi grib ma bye brag med cing tha dad du bya ba mi mngon te | gzhan (4) du na grib ma grib ma zhes bya ba’i grangs su ’gro ba de bzhin du | kau shi ka pha rol tu phyin pa drug po thabs mkhas pas yongs su zin cing shes rab kyi pha rol tu phyin pas yongs su bsngos pa dang thams cad mkhyen par yongs su bsngos pa ’di rnams la ni bye brag med cing tha dad du bya ba (5) mi dmigs sa || de skad ces bka’ stsal pa dang | bcom ldan ’das la lha rnams kyi dbang po brgya byin gyis ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni yon tan chen po dang ldan no || bcom ldan ’das ’di lta ste shes rab kyi (6) pha rol tu phyin pa ’di ni gzhal du ma mchis pa’i yon tan dang ldan no || bcom ldan ’das ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni mu ma mchis pa’i yon tan dang ldan no || ’phags pa shes rab kyi pha rol tu phyin pa brgyad stong pa las | yon tan yongs su brjod pa zhes (7) bya ba’i le’u ste bzhi pa’o || || de nas bcom ldan ’das la lha rnams kyi dbang po brgya byin gyis ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la mngon par dad de rtog cing mos la (57b1) sems dang bas byang chub tu sems bskyed nas | lhag pa’i bsam pas nyan cing ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par bgyid pa dang rab tu ’don pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton bgyid pa dang gzhan dag la yang rgya cher yang dag (2) par ston pa dang | ’di’i don rnam par ’grel pa dang yid kyis rjes su rtog pa dang ci lta bur grub pa’i shes rab kyis ’dir yongs su dpyod par bgyid pa dang | sangs rgyas kyi tshul rgyun chad par ma gyur cig dam pa’i chos nub par ma gyur cig ces dam pa’i chos yun (3) ring du gnas par bgyi ba dang | tshul dang ma bral bas byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po rnams la phan gdags pa bsgrub pa bgyis par ’gyur bar chung ngu na glegs bam du chud par bgyis te ’chad dam ’jog pa dang de ltar bstan pa ’di thos nas kye ma shes rab (4) kyi pha rol tu phyin pa ’di ni ’di ltar don che’o || kye ma shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni ’di ltar phan yon che’o || kye ma shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni ’di ltar ’bras bu che’o || kye ma shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni ’di ltar rnam par smin pa che’o || kye ma shes (5) rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni ’di ltar yon tan mang po dang ldan pa ste | shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni bdag gis gtad par mi bya’o || shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni bdag gis bsrung bar bya’o || shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni bdag gis sba bar bya’o || (6) shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni shin tu rnyed par dka’o zhes lhag par mos shing | bdag nyid shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la me tog dang bdug pa dang dri dang phreng ba dang byug pa dang phye ma dang na bza’ dang gdugs dang rgyal mtshan dang dril bu dang ba dan dag dang khor yug (7) tu mar me’i phreng ba dag dang mchod pa rnam pa mang po dag gis mchod de | bkur stir bgyid pa dang bla mar bgyid pa dang rjed par bgyid pa dang mchod par bgyid pa dang ri mor bgyid pa dang bsnyen bkur bgyid pa dang | yang gzhan zhig tha na glegs bam du yang chud par bgyis (58a1) nas mchod de | rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gzhan don du gnyer zhing ’dun nas slong ba la sbyin pa dang stob cing ’dul la yongs su gtong na | bcom ldan ’das rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gtong pa’i blo dang ldan pa gang lags pa dang gtong ba’i (2) blo dang mi ldan pa gang lags pa de gnyis gang gis bsod nams ches mang du skyed | de skad ces gsol pa dang | bcom ldan ’das kyis lha rnams kyi dbang po brgya byin la ’di skad ces bka’ stsal to || kau shi ka de’i phyir ’dir khyod nyid la dri ste khyod kyis ci ltar nus pa de (3) bzhin du lung ston cig | kau shi ka de ji snyam du sems rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang de bzhin gshegs pa mya ngan las ’das pa’i sku la bdag nyid kyis bkur stir byas nas bsnyen bkur byed cing ’dzin par byed de | bkur stir byed pa dang bla mar byed pa dang rjed par byed pa (4) dang mchod par byed pa dang ri mor byed pa dang bsnyen bkur byed pa dang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gzhan gang zhig de bzhin gshegs pa’i sku la bdag nyid kyis kyang bkur stir byed bla mar byed rjed par byed mchod par byed ri mor byed bsnyen bkur byed la mchod pa rgyas par ’gyur ro snyam (5) pas sems can rnams la yang snying brtse ba’i phyir gzhan dag la yang rgya cher yang dag par ston par byed sbyin par byed kun ’ged par byed na | kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de gnyis gang bsod nams ches mang du skyed | ci bdag nyid kyis kyang mchod par byed la (6) gzhan dag la yang rgya cher yang dag par ston par byed sbyin par byed kun ’ged par byed pa gang yin pa de ches bsod nams mang du skyed dam | ci ’on te gang zhig rang nyid kho nas bdag nyid so so la mchod pa bsod nams mang du skyed | brgya byin gyis gsol pa | bcom ldan (7) ’das rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang bdag nyid kyang de bzhin gshegs pa’i sku la bkur stir bgyid bla mar bgyid rjed par bgyid mchod par bgyid ri mor bgyid bsnyen bkur bgyid la mchod pa rgyas par ’gyur ro snyam pas sems can rnams la glo ba brtse ba’i slad du gzhan dag la (58b1) yang rgya cher yang dag par ston par bgyid sbyin par bgyid kun ’ged par bgyid na | ’di gnyis las rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo ’di nyid de bas ches bsod nams mang du skyed do || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | kau shi ka de de bzhin no de de bzhin te | kau (2) shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang de ltar shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di bris nas glegs bam du chud par byas te | ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par byed pa dang rab tu ’don pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton byed pa dang | (3) rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gzhan don du gnyer zhing ’dun nas slong ba dag la | chung ngu na glegs bam du yang chud par byas te sbyin pa dang stob cing ’bul la yongs su gtong na kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de gnyis las | rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gzhan rjes (4) su ’dzin par byed pa yongs su gtong ba’i blo dang ldan pa ’di nyid gzhi de las ches bsod nams mang du skyed do || kau shi ka gzhan yang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di’i snod du gyur pa’i rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang dang gang na ’dug pa de (5) dang der song ste de rnams la shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di sbyin par byed yang dag par ’ged par byed na | ’di nyid kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de bas ches bsod nams mang du skyed do || kau shi ka gzhan yang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang gis ’dzam bu’i gling gi (6) sems can gang ji snyed yod pa de dag thams cad dge ba bcu’i las kyi lam la yang dag par bkod cing bzhag na | kau shi ka ’di ci snyam du sems ci rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de de’i gzhi las bsod nams ches mang du skyed dam | brgya byin gyis gsol pa | bcom ldan (7) ’das mang ngo bde bar gshegs pa mang ngo || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | kau shi ka de bas kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo ’di ches bsod nams mang du skyed de | gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di chung ngu na glegs bam du chud par byas te | mngon par (59a1) dad pas mngon par dad pa la | rab tu rtog pas rab tu rtog pa la | lhag par mos pas lhag par mos pa la | sems dang bas sems dang ba la | lhag pa’i bsam pa phun sum tshogs pas lhag pa’i bsam pa phun sum tshogs pa la | byang chub (2) tu sems bskyed pas byang chub tu sems bskyed pa’i byang chub sems dpa’ la lhag pa’i bsam pas byin nam | chung ngu na ’dri ba dang klog pa la yang snyom las med par sgrub cing | brtson pas de la ’dzin du ’jug pa dang yang dag par ston pa dang yang dag par ’god pa dang (3) yang dag par gzengs stod pa dang yang dag par rab tu dga’ bar byed pa dang tshig gis mtshon pa dang rnam par mtshon pa dang rjes su mtshon pa dang | de la ’di’i don yang dag par ston cing | de la ’di skad du rigs kyi bu khyod tshur sheg byang chub sems dpa’i lam ’di la (4) ’di ltar slobs shig | khyod kyis lam ’di la bslabs shing spyad de ’bad na myur du bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par ’tshang rgya bar ’gyur ro || mngon par rdzogs par sangs rgyas nas kyang sems can gyi khams gzhal du med pa rnams phung (5) po yang dag par zad pa bla na med pa ’di lta ste yang dag pa’i mtha’ rab tu ’byed pa la mngon par ’dul bar byed par ’gyur ro zhes smra zhing de ltar de’i sems rnam par sbyong ba dang the tshom med par byed na | kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo yongs su gtong ba’i blo dang ldan pa (6) ’di ni rigs kyi bu’am rigs kyi bu mo snga ma de bas kyang ches bsod nams mang du skyed do || kau shi ka yang ’dzam bu’i gling gi sems can thams cad lta zhog | kau shi ka rnam grangs ’dis gling chen po bzhi pa’i ’jig rten gyi khams na sems can ji snyed yod pa de dag thams cad (7) kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis dge ba bcu’i las kyi lam la yang dag par bkod cing bzhag pa dang | kau shi ka yang gling chen po bzhi pa’i ’jig rten gyi khams na sems can ji snyed yod pa de dag thams cad lta zhog | kau shi ka rnam grangs de lta (59b1) bur stong spyi phud kyi ’jig rten gyi khams na sems can ji snyed yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis dge ba bcu’i las kyi lam la yang dag par bkod cing bzhag pa dang | kau shi ka yang stong spyi phud kyi ’jig rten gyi khams na sems (2) can ji snyed yod pa de dag thams cad lta zhog | kau shi ka rnam grangs de lta bur stong gnyis pa bar ma’i ’jig rten gyi khams na sems can ci snyed yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis dge ba bcu’i las kyi lam la yang dag par bkod cing (3) bzhag pa dang | kau shi ka yang stong gnyis pa bar ma’i ’jig rten gyi khams kyi sems can thams cad lta zhog | kau shi ka rnam grangs de lta bur stong gsum gyi stong chen po’i ’jig rten gyi khams na sems can ji snyed yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la (4) la zhig gis dge ba bcu’i las kyi lam la yang dag par bkod cing bzhag pa dang | kau shi ka yang stong gsum gyi stong chen po’i ’jig rten gyi khams kyi sems can thams cad lta zhog | kau shi ka rnam grangs de lta bur stong gsum gyi stong chen po’i ’jig rten gyi khams gang gā’i klung gi (5) bye ma snyed na sems can ji snyed yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis dge ba bcu’i las kyi lam la yang dag par bkod cing bzhag na | kau shi ka de ci snyam du sems ci rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de de’i gzhi las bsod nams mang du (6) skyed dam | brgya byin gyis gsol pa | bcom ldan ’das mang ngo bde bar gshegs pa mang ngo || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | kau shi ka de bas kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo ’di ches bsod nams mang du skyed de | gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa (7) ’di chung ngu na glegs bam du yang chud par byas nas mngon par dad pas mngon par dad pa la | rab tu rtog pas rab tu rtog pa la | lhag par mos pas lhag par mos pa la | sems dang bas sems dang ba la lhag pa’i bsam pa phun sum tshogs pas lhag pa’i bsam (60a1) pa phun sum tshogs pa la | byang chub tu sems bskyed pas byang chub tu sems bskyed pa’i byang chub sems dpa’ la | lhag pa’i bsam pas byin nam | chung ngu na bri ba dang klag pa la yang snyom las med par sgrub pa dang | brtson pas de la ’dzin du ’jug pa dang (2) yang dag par ston pa dang yang dag par ’god pa dang yang dag par gzengs stod pa dang yang dag par rab tu dga’ bar byed pa dang | tshig gis mtshon pa dang rnam par mtshon pa dang rjes su mtshon pa dang de la ’di’i don yang dag par ston pa dang | de la ’di skad du rigs kyi (3) bu khyod tshur sheg byang chub sems dpa’i lam ’di la slobs shig | khyod kyis lam ’di la bslabs shing spyad de ’bad na myur du bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par ’tshang rgya bar ’gyur ro || mngon par rdzogs par sangs rgyas nas kyang sems (4) can gyi khams gzhal du med pa rnams phung po yang dag par zad pa bla na med pa ’di lta ste yang dag pa’i mtha’ rab tu ’byed pa la mngon par ’dul bar byed par ’gyur ro zhes smra zhing de ltar de’i sems rnam par sbyong ba dang the tshom med par byed na | kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo (5) yongs su gtong ba’i blo dang ldan pa ’di ni rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo snga ma de bas ches bsod nams mang du skyed do || kau shi ka gzhan yang ’dzam bu’i gling na sems can ji snyed yod pa de dag thams cad rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis bsam gtan bzhi la (6) bkod na | kau shi ka de ji snyam du sems ci rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de de’i gzhi las bsod nams mang du skyed dam | brgya byin gyis gsol pa | bcom ldan ’das mang ngo bde bar gshegs pa mang ngo || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | kau shi ka de bas kyang (7) rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo ’di ches bsod nams mang du skyed de | gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di chung ngu na glegs bam du yang chud par byas nas mngon par dad pas mngon par dad pa la | rab tu rtog pas rab tu rtog pa la | lhag par mos pas lhag par mos pa la | (60b1) sems dang bas sems dang pa la | lhag pa’i bsam pa phun sum tshogs pas lhag pa’i bsam pa phun sum tshogs pa la | byang chub tu sems bskyed pas byang chub tu sems bskyed pa’i byang chub sems dpa’ la lhag pa’i bsam pas byin nam | chung ngu na bri ba dang klag (2) pa la yang snyom las med par sgrub pa dang brtson pas de la ’dzin du ’jug pa dang yang dag par ston pa dang yang dag par ’god pa dang yang dag par gzengs stod pa dang yang dag par rab tu dga’ bar byed pa dang | tshig gis mtshon pa dang rnam par mtshon pa dang rjes su (3) mtshon pa dang de’i don yang dag par ston pa dang | de la ’di skad du rigs kyi bu khyod tshur sheg byang chub sems dpa’i lam ’di la slobs shig | khyod kyis lam ’di la bslabs shing spyad de ’bad na myur du bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par (4) ’tshang rgya bar ’gyur ro || mngon par rdzogs par sangs rgyas nas kyang sems can gyi khams gzhal du med pa rnams phung po yang dag par zad pa bla na med pa ’di lta ste yang dag pa’i mtha’ rab tu ’byed pa la mngon par ’dul bar byed par ’gyur ro zhes smra zhing de ltar de’i sems (5) rnam par sbyong ba dang the tshom med par byed pa’o || (15.04.2019) kau shi ka yang ’dzam bu’i gling gi sems can thams cad lta zhog | kau shi ka rnam grangs de lta bur gling chen po bzhi pa’i ’jig rten gyi khams na sems can ji snyed yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang (6) la la zhig gis bsam gtan bzhi la bkod pa dang | kau shi ka yang gling chen po bzhi pa’i ’jig rten gyi khams kyi sems can thams cad lta zhog | kau shi ka rnam grangs de lta bur stong spyi phud kyi ’jig rten gyi khams na sems can ji snyed yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am rigs (7) kyi bu mo gang la la zhig gis bsam gtan bzhi la bkod pa dang | kau shi ka yang stong spyi phud kyi ’jig rten gyi khams kyi sems can thams cad lta zhog | kau shi ka rnam grangs de lta bur stong gnyis pa bar ma’i ’jig rten gyi khams na sems can ji snyed yod pa de dag thams cad (61a1) kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis bsam gtan bzhi la bkod pa dang | kau shi ka yang stong gnyis pa bar ma’i ’jig rten gyi khams kyi sems can thams cad lta zhog | kau shi ka rnam grangs de lta bur stong gsum gyi stong chen po’i ’jig rten (2) gyi khams na sems can ji snyed yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis bsam gtan bzhi la bkod pa dang | kau shi ka yang stong gsum gyi stong chen po’i ’jig rten gyi khams kyi sems can thams cad lta zhog | kau shi ka rnam grangs de (3) lta bur stong gsum gyi stong chen po’i ’jig rten gyi khams gang gā’i klung gi bye ma snyed na sems can ji snyed yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis bsam gtan bzhi la bkod na | ko shi ka de ci snyam du sems ci rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de de’i (4) gzhi las bsod nams mang du skyed dam | brgya byin gyis gsol pa | bcom ldan ’das mang ngo bde bar gshegs pa mang ngo || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | kau sha ka de bas kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo ’di ches bsod nams mang du skyed de | gang shes rab kyi (5) pha rol tu phyin pa ’di chung ngu na glegs bam du yang chud par byas nas mngon par dad pas mngon par dad pa la | rab tu rtog pas rab tu rtog pa la | lhag par mos pas lhag par mos pa la | sems dang bas sems dang ba la | lhag pa’i bsam pa phun sum tshogs pas lhag (6) pa’i bsam pa phun sum tshogs pa la | byang chub tu sems bskyed pas byang chub tu sems bskyed pa’i byang chub sems dpa’ la lhag pa’i bsam pas byin nam | chung ngu na bri ba dang klag pa la yang snyom las med par sgrub pa dang | brtson pas de la ’dzin du ’jug pa dang | (7) yang dag par ston pa dang yang dag par ’god pa dang yang dag par gzengs stod pa dang yang dag par rab tu dga’ bar byed pa dang | tshig gis mtshon pa dang rnam par mtshon pa dang rjes su mtshon pa dang de’i don yang dag par ston pa dang | de la ’di skad du rigs kyi bu khyod tshur (61b1) sheg byang chub sems dpa’i lam ’di la slobs shig | khyod kyis lam ’di la bslabs shing spyad de ’bad na myur du bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par ’tshang rgya bar ’gyur ro || mngon par rdzogs par sangs rgyas nas kyang sems (2) can gyi khams gzhal du med pa rnams phung po yang dag par zad pa bla na med pa ’di lta ste yang dag pa’i mtha’ rab tu ’byed pa la mngon par ’dul bar byed par ’gyur ro zhes smra zhing de ltar de’i sems rnam par sbyong ba dang the tshom med par byed pa’o || kau shi ka gzhan yang (3) ’dzam bu’i gling na sems can ji snyed yod pa de dag thams cad rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis tshad med pa bzhi la bkod pa dang | de bzhin du sbyar te tshad med pa la ci lta ba de bzhin du gzugs med pa’i snyoms par ’jug pa bzhi dang mngon par shes pa lnga nas (4) bsam gtan dang tshad med pa dang gzugs med pa’i snyoms par ’jug pa dang mngon par shes pa ma lus pa’i bar la bkod na | kau shi ka de ci snyam du sems ci rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de de’i gzhi las bsod nams mang du skyed dam | brgya byin gyis gsol pa | bcom (5) ldan ’das mang ngo bde bar gshegs pa mang ngo || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | kau shi ka de bas kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo ’di ches bsod nams mang du skyed de | gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di chung ngu na glegs bam du yang chud par byas nas (6) mngon par dang pas mngon par dang pa la | rab tu rtog pas rab tu rtog pa la | lhag par mos pas lhag par mos pa la | sems dang pas sems dang ba la | lhag pa’i bsam pa phun sum tshogs pas lhag pa’i bsam pa phun sum tshogs pa la | byang chub tu sems bskyed (7) pas byang chub tu sems bskyed pa’i byang chub sems dpa’ la | lhag pa’i bsam pas byin nam | chung ngu na bri ba dang klag pa la yang snyom las med par bsgrub pa dang | brtson pas de la ’dzin du ’jug pa dang yang dag par ston pa dang yang dag par ’god pa dang yang dag (62a1) par gzengs stod pa dang yang dag par rab tu dga’ bar byed pa dang | tshig gis mtshon pa dang rnam par mtshon pa dang rjes su mtshon pa dang de’i don yang dag par ston pa dang | de la ’di skad du rigs kyi bu khyod tshur sheg byang chub sems dpa’i lam ’di la slobs (2) shig | khyod kyis lam ’di la bslabs shing spyad de ’bad na myur du bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par ’tshang rgya bar ’gyur ro || | (101) | (101) | (101) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (101) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | (101) 復次憍尸迦。般若波(5)羅蜜經卷所住處。四天王天上諸天發阿耨(6)多羅三藐三菩提心者。皆來至般若波羅蜜(7)所。 受持讀誦供養作禮而去。 忉利天夜摩天(8)兜率陀天化樂天他化自在天上諸天。發阿(9)耨多羅三藐三菩提心者。皆來至般若波羅(10)蜜所。 受持讀誦供養作禮而去。 梵天梵世天 (11)梵輔天梵衆天大梵天光天少光天無量光天(12)光音天淨天少淨天無量淨天遍淨天無陰行(13)天福生天廣果天無廣天無熱天妙見天善(14)見天無小天上諸天。發阿耨多羅三藐三菩(15)提心者。皆來至般若波羅蜜所。 受持讀誦供(16)養作禮而去。 憍尸迦。汝勿謂但有*無小天爲(17)供養般若波羅蜜故來。 三千大千世界中欲(18)色界諸天。發阿耨多羅三藐三菩提心者。皆(19)來至般若波羅蜜所。 受持讀誦供養作禮而(20)去。 善男子善女人應作是念。十方無量阿僧(21)祇國土中。所有諸天龍夜叉乾闥婆阿修羅(22)迦樓羅緊那羅摩睺羅伽人非人。是等來至(23)般若波羅蜜所。受持讀誦供養作禮。時我當(24)以般若波羅蜜法施。善男子善女人般若波(25)羅蜜經卷所住處。 若殿堂若房舍無能毀壞。(26)除先行業必應受者。 憍尸迦。亦是善男子善(27)女人現世功徳。 | (101) (85) Moreover, Kausika, among the Gods of the Four Great Kings those Gods who have set out for full enlightenment will make up their minds to come to the place where someone has put up a copy of the perfection of wisdom, and worships it. They will come, look upon the copy of this perfection of wisdom, salute it respectfully, pay homage to it, learn, study and repeat it. Then they will depart again. And that applies to all the Gods, up to the Highest of Gods. (88) And that son or daughter of a good family should wish that the Gods, Nagas, Yakshas, Gandharvas, Asuras, Garudas, Kinnaras, Mahoragas, men and ghosts, in the ten directions in countless world systems, should, with the help of this book, see the perfection of wisdom, salute it respectfully, pay homage to it, learn, study and repeat it; that then they should return to their respective worlds; and that he should be able to give them just this gift of dharma. You should not however think, Kausika, that only in this four-continent world the Gods of the realm of sense-desire and of the realm of form, who have set out for full enlightenment, will decide to come to that place. Not so, Kausika, should you view it! No, all the Gods in the great trichiliocosm, who have set out for full enlightenment, will decide to come to that place. They will come, look upon the copy of this perfection of wisdom, salute it respectfully, pay homage to it, learn, study and repeat it. Moreover, the house, room or palace of the devotee of the perfection of wisdom will be well guarded. No one will harm him, except as a punishment for past deeds. This is another quality which one acquires just here and now. (89) For very powerful Gods, and other supernatural beings, will decide to come to that place. |
(102) evam ukte śakro devānām indro bhagavantam etad avocat - kathaṃ punar bhagavan sa kulaputro vā kuladuhitā vā evaṃ jānīyāt - iha devā vā nāgā vā yakṣā vā gandharvā vā asurā vā garuḍā vā kinnarā vā mahoragā va manuṣyā vā amanuṣyā vā āgacchanti imāṃ prajñāpāramitāṃ śrotuṃ draṣṭuṃ vandituṃ namaskartum udgrahītuṃ dhārayituṃ vācayituṃ paryavāptuṃ pravartayituṃ deśayitum upadeṣṭum uddeṣṭuṃ svādhyātum iti? evam ukte bhagavān śakraṃ devānām indram etad avocat - sacet kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā tatra udāram avabhāsaṃ saṃjānīte, niṣṭhā tena kulaputreṇa vā (45) kuladuhitrā vā tatra gantavyā - iha devo vā nāgo vā yakṣo vā gandharvo vā asuro vā garuḍo vā kinnaro vā mahorago vā manuṣyo vā amanuṣyo vā āgata iti, upasaṃkrānta iti | punar aparaṃ sacet kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā tatrāmānuṣaṃ gandhaṃ ghrāsyaty anāghrātapūrvam, ghrātvā ca tadgandhaṃ niṣṭhā tena kulaputreṇa vā kuladuhitrā vā tatra gantavyā - iha devo vā nāgo vā yakṣo vā gandharvo vā asuro vā garuḍo vā kinnaro vā mahorago vā manuṣyo vā amanuṣyo vā āgata iti, upasaṃkrānta iti || | (102) mngon par rdzogs par sangs rgyas nas kyang sems can gyi khams gzhal du med pa rnams phung po yang dag (3) par zad pa bla na med pa ’di lta ste yang dag pa’i mtha’ rab tu ’byed pa la mngon par ’dul bar byed par ’gyur ro zhes smra zhing de ltar de’i sems rnam par sbyong ba dang the tshom med par byed pa’o || kau shi ka yang ’dzam bu’i gling gi sems can thams cad bsam gtan dang tshad med par (4) dang gzugs med pa’i snyoms par ’jug pa dang mngon par shes pa rnams la bkod pa’i bsod nams mngon par ’du byed pa lta zhog | kau shi ka rnam grangs de lta bur gling chen po bzhi pa’i ’jig rten gyi khams na sems can gang ji snyed yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am (5) rigs kyi bu mo gang la la zhig gis bsam gtan dang tshad med pa dang gzugs med pa’i snyoms par ’jug pa dang mngon par shes pa dag la bkod pa dang | kau shi ka yang gling chen po bzhi pa’i ’jig rten gyi khams na sems can ci snyed yod pa de dag thams cad rigs kyi bu (6) ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis bsam gtan dang tshad med pa dang gzugs med pa’i snyoms par ’jug pa dang mngon par shes pa dag la bkod pa’i bsod nams mngon par ’du byed pa lta zhog | kau shi ka stong spyi phud kyi ’jig rten gyi khams na sems can gang ji snyed (7) yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis bsam gtan dang tshad med pa dang gzugs med pa’i snyoms par ’jug pa dang mngon par shes pa dag la bkod pa dang | kau shi ka yang stong spyi phud kyi ’jig rten gyi khams kyi sems can thams (62b1) cad rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis bsam gtan dang tshad med pa dang gzugs med pa’i snyoms par ’jug pa dang | mngon par shes pa dag la bkod pa’i bsod nams mngon par ’du byed pa lta zhog | kau shi ka stong gnyis pa bar ma’i ’jig rten gyi (2) khams na sems can gang ji snyed yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis bsam gtan dang tshad med pa dang gzugs med pa’i snyoms par ’jug pa dang mngon par shas bdag la bkod pa dang | kau shi ka yang stong gnyis pa bar ma’i ’jig (3) rten gyi khams kyi sems can thams cad bsam gtan dang tshad med pa dang gzugs med pa’i snyoms par ’jug pa dang mngon par shes bdag la bkod pa’i bsod nams mngon par ’du byed pa lta zhog | kau shi ka stong gsum gyi stong chen po’i ’jig rten gyi khams na sems can gang ci (4) snyed yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis bsam gtan dang tshad med pa dang gzugs med pa’i snyoms par ’jug pa dang mngon par shes pa dag la bkod pa dang | kau shi ka yang stong gsum gyi stong chen po’i ’jig rten gyi khams kyi sems (5) can thams cad bsam gtan dang tshad med pa dang gzugs med pa’i snyoms par ’jug pa dang mngon par shes pa dag la bkod pa’i bsod nams mngon par ’du byed pa lnga zhog | kau shi ka rnam grangs de lta bur stong gsum gyi stong chen po’i ’jig rten gyi khams gang gā’i klung gi bye (6) ma snyed na sems can gang ci snyed yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis bsam gtan dang tshad med pa dang gzugs med pa’i snyoms par ’jug pa dang mngon par shes pa dag la bkod na | kau shi ka de ci snyam du sems ci rigs kyi bu ’am (7) rigs kyi bu mo de de’i gzhi las bsod nams mang du bskyed dam | brgya byin gyis gsol pa | bcom ldan ’das mang ngo bde bar gshegs pa mang ngo || | (102) | (102) | (102) .. .. | (102) . . | (102) 釋提桓因白佛言。世尊。是善(28)男子善女人云何知諸天來受持讀誦供養禮(29)敬般若波羅蜜時。佛言。憍尸迦。若善男子善(545a1)女人見大光明。必知天龍夜叉乾闥婆等來(2)至其所。 復次憍尸迦。善男子善女人若聞殊(3)異之香。必知諸天來至其所。 | (102) Sakra: How does one know that Gods, or other supernatural beings, have come to that place to hear, etc., the perfection of wisdom? The Lord: When one perceives somewhere a sublime radiance or smells a superhuman odour not smelled before, then one should know for certain that a God, or other supernatural being, has come, has come near. |
(103) punar aparaṃ sacet kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā tatrāmānuṣaṃ gandhaṃ ghrāsyati anāghrāt apūrvam, ghrātvā ca tadgandhaṃ niṣṭhā tena kulaputreṇa vā kuladuhitrā tatra gantavyāḥ, - iha devo vā nāgo vā yakṣo vā gandharvo vā asuro vā garuḍo va kinnaro vā mahorago vā manuṣyo vā [amanuṣyo vā] āgata iti, upasaṃkrānta iti | punar aparaṃ sacet kauśika kulaputro va kuladuhitā vā caukṣasamudācāro bhaviṣyati, śucisamudācāro bhaviṣyati, tasya tayā caukṣasamudācāratayā śucisamudācāratayā te devā nāgā yakṣā gandharvā asurā garuḍāḥ kinnarā mahoragā manuṣyā amanuṣyā vā āgantavyaṃ maṃsyante | ye ca tatra devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragā manuṣyā amanuṣyā vā āgatā bhaviṣyanti, te tasya tayā caukṣasamudācāratayā śucisamudācāratayā āttamanaskāḥ pramuditāḥ prītisaumanasyajātā bhaviṣyanti | yāś ca tatrālpaujaskā alpaujaskā devatā adhyuṣitā bhaviṣyanti, tās tato ’pakramitavyaṃ maṃsyante | tat kasya hetoḥ? teṣām eva hi mahaujaskānāṃ mahaujaskānāṃ devānāṃ nāgāna yakṣāṇāṃ gandharvāṇām asurāṇāṃ garuḍānāṃ kinnarāṇāṃ mahoragāṇāṃ manuṣyāṇāṃ mamanuṣyāṇāṃ vā śriyaṃ ca tejaś ca gauravaṃ cāsahamānā eva tā alpaujaskā alpaujaskā devatā tato ’pakramitavyaṃ maṃsyante | yathā yathā khalu punaḥ kauśika te mahaujaskā mahaujaskā devā nāgā yakṣā gandharvā asurā garuḍāḥ kinnarā mahoragā manuṣyā amanuṣyā vā abhīkṣṇam upasaṃkramitavyaṃ maṃsyante, tathā tathā sa kulaputro vā kuladuhitā vā prasādabahulo bhaviṣyati | imam api sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā dṛṣṭadhārmikaṃ guṇaṃ parigrahīṣyati | tena khalu punaḥ kauśika kulaputreṇa vā kuladuhitrā vā tasya dharmanetrīsthānasya parisāmantake ’śuciracaukṣasamudācāro na pracārayitavyaḥ tasyāṃ gurugauravatāparipūrim upādāya || | (103) bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | kau shi ka de bas kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo ’di ches bsod nams mang du skyed (63a1) de | gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di chung ngu na glegs bam du yang chud par byas nas mngon par dad pas mngon par dad pa la | rab tu rtog pas rab tu rtog pa la | lhag par mos pas lhag par mos pa la | sems dang bas sems dang ba la | (2) lhag pa’i bsam pa phun sum tshogs pas lhag pa’i bsam pa phun sum tshogs pa la | byang chub tu sems bskyed pas byang chub tu sems bskyed pa’i byang chub sems dpa’ la lhag pa’i bsam pas byin nam | chung ngu na bre ba dang klag pa la yang snyom las med par sgrub (3) pa dang brtson pas de la ’dzin du ’jug pa dang | yang dag par ston pa dang yang dag par ’god pa dang yang dag par gzengs stod pa dang yang dag par rab tu dga’ bar byed pa dang | tshig gis mtshon pa dang rnam par mtshon pa dang rjes su mtshon pa dang de la ’di’i don yang (4) dag par ston pa dang | de la ’di skad du rigs kyi bu khyod tshur sheg byang chub sems dpa’i lam ’di la slobs shig | khyod kyis lam ’di la bslabs shing spyad de ’bad na myur du bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par ’tshang rgya bar ’gyur ro || (5) mngon par rdzogs par sangs rgyas nas kyang sems can gyi khams gzhal du med pa rnams phung po yang dag par zad pa bla na med pa ’di lta ste yang dag pa’i mtha’ rab tu ’byed pa la mngon par ’dul bar byed par ’gyur ro zhes smra zhing de ltar de’i sems rnam par sbyor ba dang the tshom med (6) par byed pa’o || kau shi ka gzhan yang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di bris nas bdag nyid kyang klog pa dang bris nas gzhan dag la yang snga ma bzhin du byin na | kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo snga ma de bas ’di ches bsod (7) nams mang du skyed do || kau shi ka gzhan yang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang don la mkhas pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di klog pa dang | bris nas gzhan dag la yang snga ma bzhin du byin la don dang bcas tshig ’bru dang bcas par nye bar ston pa yongs su gsal (63b1) bar byed na | kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo ’di ni de bas bsod nams ches mang du skyed do || de nas bcom ldan ’das la lha rnams kyi dbang po brgya byin gyis ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di yang nye bar bstan par bgyi ba (2) lags sam | de skad ces gsol pa dang | bcom ldan ’das kyis lha rnams kyi dbang po brgya byin la ’di skad ces bka’ stsal to || kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo ma rtogs pa dag la shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di yang nye bar bstan par bya’o || de ci’i (3) phyir zhe na | kau shi ka ma ’ongs pa’i dus na shes rab kyi pha rol tu phyin pa’i gzugs brnyan ’byung bar ’gyur te | de la rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo ma rtogs pa bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par ’tshang rgya bar ’dod pa dag | shes rab kyi (4) pha rol tu phyin pa’i gzugs brnyan thos nas chud zos par gyur na mi rung ngo || | (103) | (103) | (103) .. .. .. .. .. .. .. .. | (103) . . . . . . . . | (103) 復次憍尸迦。善(4)男子善女人所住之處應令淨潔。 以淨潔故(5)非人皆大歡喜來到其所。 是中先住小鬼。不(6)堪大力諸天威徳故皆悉避去。 隨大力諸天(7)數數來故。 其心轉樂大法。 是故所住處四(8)邊不應令有臭穢不淨。 | (103) Further, clean and pure habits will attract those Gods, etc., and will make them enraptured, overjoyed, full of zest and gladness. But the divinities of minor power, who had before occupied that place, they will decide to leave it. For they cannot endure the splendour, majesty and dignity of those very powerful Gods, etc. And as those very powerful Gods, etc., will decide to come to him repeatedly, that devotee of the perfection of wisdom will gain an abundance of serene faith. This is another quality which that son or daughter of a good family will acquire just here and now. Further on, one should not form any unclean or impure habits within the circumference of that abode of the guide to Dharma; otherwise one’s deep respect for it would remain incomplete. |
(104) punar aparaṃ kauśika tasya kulaputrasya vā kuladuhitur vā na kāyaklamatho na cittaklamatha utpatsyate | sa sukham eva śayyāṃ kalpayiṣyati, sukhaṃ ca prakramiṣyati, suptaś ca san na pāpakān svapnān drakṣati, paśyaṃś ca punas tathāgatān evārhataḥ samyaksaṃbuddhān drakṣyati, stūpān eva drakṣyati, bodhisattvān eva drakṣyati, tathāgataśrāvakān eva drakṣyati | śabdāṃś ca śṛṇvan pāramitāśabdān eva śroṣyati, bodhipakṣān eva dharmān drakṣyati, bodhivṛkṣān eva drakṣyati, teṣu ca tathāgatān evārhataḥ (46) samyaksaṃbuddhān abhisaṃbudhyamānān drakṣyati | tathā abhisaṃbuddhānāṃ ca dharmacakrapravartanaṃ drakṣyati, bahūṃś ca bodhisattvān eva drakṣyati imām eva prajñāpāramitāṃ saṃgāyamānān prajñāpāramitāsaṃgītiratān - evaṃ sarvajñatā parigrahītavyā, evaṃ buddhakṣetraṃ viśodhayitavyam, ity upāyakauśalaṃ ca upadiśataḥ | udāraṃ ca buddhānāṃ bhagavatām abhisaṃbodhiśabdaṃ śroṣyati - amuṣyāṃ diśi amuṣmin digbhāge amuṣmin lokadhātau amuko ’sau nāmnā tathāgato ’rhan samyaksaṃbuddho bahubhir bodhisattvaśrāvakāṇāṃ śatair bahubhir bodhisattvaśrāvakasahasrair bahubhir bodhisattvaśrāvakaśatasahasrair bahubhir bodhisattvaśrāvakakoṭībhir bahubhir bodhisattvaśrāvakakoṭīśatair bahubhir bodhisattvaśrāvakakoṭīsahasraiḥ bahubhir bodhisattvaśrāvakakoṭīśatasahasrair bahubhir bodhisattvaśrāvakakoṭīniyutaśatasahasraiḥ parivṛtaḥ puraskṛto dharmaṃ deśayatīti | yaś ca khalu punaḥ kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā imān evaṃrūpān svapnān drakṣyati, sa sukham eva svapsyati, sukhaṃ ca pratibhotsyate, ojaḥprakṣiptaṃ ca kāyaṃ sukhaṃ ca pratisaṃvedayiṣyati, laghu ladhveva ca pratisaṃvedayiṣyati | na cāsyādhimātrayā āhāragṛddhyā cittasaṃtatir utpatsyate | mṛdukā cāsya āhārasaṃjñā bhavati | tadyathāpi nāma kauśika bhikṣor yogācārasya samādher vyutthitasya manasikārapariṣyanditena cittena na balavaty āhāre gṛddhir bhavati, mṛdukā cāsya āhārasaṃjñā bhavati, evam eva kauśika tasya kulaputrasya vā kuladuhitur vā na balavaty āhāre gṛddhir bhaviṣyati | mṛdukā cāsya āhārasaṃjñā bhaviṣyati | tat kasya hetoḥ? evaṃ hy etat kauśika bhavati - yathāpi nāma prajñāpāramitābhāvanāyogānuyuktatvāt tasya kulaputrasya vā kuladuhitur vā tathā hy asyāmanuṣyāḥ kāye oja upasaṃhartavyaṃ maṃsyante | imān api sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā dṛṣṭadhārmikān guṇān parigṛhṇāti || | (104) de nas bcom ldan ’das la lha rnams kyi dbang po brgya byin gyis ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa’i gzugs brnyan bstan pa de ni ’di lags so zhes ji ltar (5) ma ’ongs pa’i dus na shes rab kyi pha rol tu phyin pa’i gzugs brnyan du rig par bgyi | de skad ces gsol pa dang | bcom ldan ’das kyis lha rnams kyi dbang po brgya byin la ’di skad ces bka’ stsal to || kau shi ka ma ’ongs pa’i dus na | dge slong kha cig lus ma bsgoms pa (6) tshul khrims ma bsgoms pa sems ma bsgoms pa shes rab ma bsgoms pa shes rab ’chal pa lug ltar lkug pa’i rang bzhin can shes rab yongs su nyams pa dag ’byung ste | de dag shes rab kyi pha rol tu phyin pa bstan to snyam nas de’i gzugs brnyan ston par ’gyur ro || kau shi ka (7) shes rab kyi pha rol tu phyin pa’i gzugs brnyan ji ltar ston par ’gyur zhe na | gzugs ’jig pa ni gzugs mi rtag pa nyid do zhes ston par ’gyur de bzhin du tshor ba dang ’du shes dang ’du byed rnams dang rnam par shes pa ’jig pa ni rnam par shes pa mi rtag pa nyid do zhes ston par ’gyur (64a1) ro || ’di skad du gang de ltar tshol ba de ni shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod par ’gyur ro zhes kyang nye bar ston te | kau shi ka ’di ni shes rab kyi pha rol tu phyin pa’i gzugs brnyan du rig par bya’o || kau shi ka yang gzugs ’jig pa ni gzugs mi (2) rtag pa nyid du mi blta’o || de bzhin du tshor ba dang ’du shes dang ’du byed rnams dang kau shi ka yang rnam par shes pa ’jig pa ni rnam par shes pa mi rtag pa nyid du mi blta ste | gal te de ltar lta na shes rab kyi pha rol tu phyin pa’i gzugs brnyan la spyod pa yin no || kau shi ka de (3) lta bas na rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mos shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di’i don nye bar bstan par bya ste | shes rab kyi pha rol tu phyin pa’i don nye bar bstan na rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo ’di ni bsod nams ches mang du skyed do || kau shi ka gzhan yang rigs kyi (4) bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis ’dzam bu’i gling gi sems can ci snyed yod pa de dag thams cad rgyun tu zhugs pa’i ’bras bu la bkod na | kau shi ka de ci snyam du sems | ci rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de de’i gzhi las bsod nams mang du skyed dam | brgya (5) byin gyis gsol pa | bcom ldan ’das mang ngo bde bar gshegs pa mang ngo || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | kau shi ka de bas kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo ’di ches bsod nams mang du skyed de gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di chung ngu na glegs (6) bam du yang chud par byas te | mngon par dad pas mngon par dad pa la | rab tu rtog pas rab tu rtog pa la | ltag par mos pas lhag par mos pa la | sems dang bas sems dang ba la | lhag pa’i bsam pa phun sum tshogs pas lhag pa’i bsam pa phun sum (7) tshogs pa la | byang chub tu sems bskyed pas byang chub tu sems bskyed pa’i byang chub sems dpa’ la ltag pa’i bsam pas byin nam | chung ngu na bri ba dang klag pa la yang snyom las med par sgrub pa dang | brtson pas de la ’dzin du ’jug pa dang | yang (64b1) dag par ston pa dang | yang dag par ’god pa dang yang dag par gzengs stod pa dang yang dag par rab tu dga’ bar byed pa dang | tshig gis mtshon pa dang rnam par mtshon pa dang rjes su mtshon pa dang | de la ’di’i don yang dag par ston pa dang | de la ’di skad (2) du rigs kyi bu khyod tshur sheg | byang chub sems dpa’i lam ’di la slobs shig | khyod kyis lam ’di la bslabs shing spyad de ’bad na myur du bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par ’tshang rgya bar ’gyur ro || mngon par rdzogs par sangs (3) rgyas nas kyang sems can gyi khams gzhal du med pa rnams phung po yang dag par zad pa bla na med pa ’di lta ste yang dag pa’i mtha’ rab tu ’byed pa la mngon par ’dul bar byed par ’gyur ro zhes smra zhing de ltar de’i sems rnam par sbyong ba dang the tshom med par byed pa dang tshig (4) ’di skad du rigs kyi bu khyod ’di lta ste | shes rab kyi pha rol tu phyin pa dang ldan pa’i chos de dag nyid thob par gyis shig ces zer na | kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo snga ma de bas ’di nyid bsod nams ches mang du skyed do || de ci’i phyir zhe na | kau shi ka ’di las rgyun tu (5) zhugs pa’i ’bras bu rab tu ’byed do || | (104) | (104) | (104) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (104) . . . . . . . . . . . . | (104) 復次憍尸迦。善男(9)子善女人身不疲極。 臥起安隱不見惡夢。若(10)其夢時但見諸佛諸佛塔廟。阿羅漢衆諸菩(11)薩衆。 修習六波羅蜜。學薩婆若淨佛世界。 又(12)聞佛名某甲佛於某方某國與若干百千萬億(13)衆恭敬圍遶而爲説法。 憍尸迦。善男子善女(14)人夢中所見如是。覺已安樂氣力充足身體(15)輕便。 是善男子善女人不貪飮食。 譬如坐禪(16)比丘從三昧起。以學禪故不貪飮食。 何以故。(17)憍尸迦。非人益其氣力故。 善男子善女人欲(18)得如是等現世功徳。當受持讀誦般若波羅(19)蜜如所説行。 | (104) Moreover, the devotee of the perfection of wisdom will not be fatigued in either body or mind. At ease he lies down, at ease he walks about. In his sleep he will see no evil dreams. When he sees anything in his dreams, (91) he will just see the Tathagatas, or Stupas, or Bodhisattvas, or Disciples of the Tathagata. When he hears sounds, he will hear the sound of the perfections and of the wings to enlightenment. He will just see the trees of enlightenment; and underneath them the Tathagatas, while they wake up to full enlightenment. And likewise he will see how the fully Enlightened turn the wheel of dharma. And many Bodhisattvas he will see, chanting just this perfection of wisdom, delighted by its chorus, which proclaims how all-knowledge should be gained, how the Buddha-field should be purified. He is shown the skill in means. He hears the sublime sound of the full enlightenment of the Buddhas, the Lords: ‘In this direction, in this part of the world, in this world system, under this name, a Tathagata demonstrates the dharma, surrounded and accompanied by many thousands of Bodhisattvas and Disciples, nay by many hundreds of thousands of niyutas of kotis of Bodhisattvas and Disciples.’ When he has such dreams, he will sleep at ease, he will wake up at ease. Even when food is thrown into it, his body will still feel at ease, and exceedingly light. No trend of thought will arise in him from excessive eagerness for food. He will take only a mild interest in food. (92) A devotee of the perfection of wisdom has no strong desire for food, and only a mild interest in it, even as a monk, who practices Yoga, and who has emerged from trance, - because his thoughts overflow with other interests. For to the extent that he has given himself up to devotion to the development of the perfection of wisdom, to that extent heavenly beings will provide him with heavenly food. These qualities also does one acquire even here and now. |
(105) punar aparaṃ kauśika yaḥ kulaputro vā kuladuhitā vā imāṃ prajñāpāramitāṃ likhitvā pustakagatāṃ kṛtvā pūjāpūrvaṃgamaṃ sthāpayet pūjayennodgṛhṇīyānna dhārayenna vācayenna paryavāpnuyāt na pravartayenna deśayennopadiśennoddiśenna svādhyāyet, ayam eva tataḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavati | yaḥ kulaputro vā kuladuhitā vā imāṃ prajñāpāramitām abhiśraddadhadavakalpayann adhimucya prasannacitto bodhāya cittam utpādyādhyāśayataḥ śṛṇuyād udgṛhṇīyād dhārayed vācayet paryavāpnuyāt pravartayed deśayed upadiśed uddiśet svādhyāyet, parebhyaś ca vistareṇa saṃprakāśayet, artham asyā vivṛṇuyāt, manasānvavekṣeta, yathādhikayā ca prajñayā atra parimīmāṃsām āpadyeta, antaśaḥ pustakagatām api kṛtvā dhārayet sthāpayet saddharmacirasthitihetoḥ - mā buddhanetrīsamucchedo bhūt, mā saddharmāntardhānam | bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ cānugrahopasaṃhāraḥ kṛto bhaviṣyati netryavaikalyeneti | tāṃ caināṃ prajñāpāramitāṃ satkuryād gurukuryān mānayet pūjayed arcayed apacāyet puṣpair dhūpair gandhair mālyair vilepanaiś cūrṇair vastraiś chatrair dhvajair ghaṇṭābhiḥ patākābhiḥ, samantāc ca dīpamālābhiḥ bahuvidhābhiś ca pūjābhiḥ pūjayet, ayam eva tataḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahutaraṃ puṇyaṃ prasavati | tasmāt tarhi kauśika imān dṛṣṭadhārmikān viśiṣṭān guṇān parigṛhītukāmena kulaputreṇa vā kuladuhitrā vā iyam eva prajñāpāramitā abhiśraddhātavyā (47) avakalpayitavyā adhibhoktavyā | prasannacittena bodhāya cittam utpādya satkṛtyādhyāśayena śrotavyodgrahītavyā dhārayitavyā vācayitavyā paryavāptavyā pravartayitavyā deśayitavyopadeṣṭavyoddeṣṭavyā svādhyātavyā, parebhyaś ca vistareṇa saṃprakāśayitavyā, arthato vivaritavyā, manasānvavekṣitavyā, yathādhikayā ca prajñayā atra parimīmāṃsām āpadyeta | antaśaḥ pustakagatām api kṛtvā sthāpayitavyā pūjayitavyā saddharmacirasthitihetoḥ - mā buddhanetrīsamucchedo bhūt, mā saddharmāntardhānam | bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ cānugrahopasaṃhāraḥ kṛto bhaviṣyati netryavaikalyeneti | arthikānāṃ ca kulaputrāṇāṃ kuladuhitṝṇāṃ ca saṃvibhāgaṃ kariṣyāmi, mama ca pareṣāṃ ca kalyāṇasattvānāṃ buddhanetrīmahācakṣuravaikalyatā bhaviṣyatīti | sadā ca satkartavyā gurukartavyā mānayitavyā pūjayitavyā arcayitavyā apacāyitavyā puṣpair dhūpair gandhair mālyair vilepanaiś cūrṇair vastraiś chatrair dhvajair ghaṇṭābhiḥ patākābhiḥ, samantāc ca dīpamālābhiḥ, bahuvidhābhiś ca pūjābhiḥ pūjayitavyeti || | (105) kau shi ka yang ’dzam bu’i gling gi sems can thams cad rgyun tu zhugs pa’i ’bras bu la bkod pa’i bsod nams mngon par ’du byed pa lta zhog | kau shi ka gling chen po bzhi pa’i ’jig rten gyi khams na sems can ci snyed yod pa de dag thams (6) cad kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis rgyun tu zhugs pa’i ’bras bu la bkod pa dang | kau shi ka yang gling chen po bzhi pa’i ’jig rten gyi khams kyi sems can thams cad rgyun tu zhugs pa’i ’bras bu la bkod pa’i bsod nams mngon par ’du byed pa lta zhog | (7) kau shi ka stong spyi phud kyi ’jig rten gyi khams na sems can ci snyed yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis rgyun tu zhugs pa’i ’bras bu la bkod pa dang | kau shi ka yang stong spyi phud kyi ’jig rten gyi khams kyi sems can thams cad rgyun tu (65a1) zhugs pa’i ’bras bu la bkod pa’i bsod nams mngon par ’du byed pa lta zhog | kau shi ka stong gnyis pa bar ma’i ’jig rten gyi khams na sems can ci snyed yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis rgyun tu zhugs pa’i (2) ’bras bu la bkod pa dang | kau shi ka yang stong gnyis pa bar ma’i ’jig rten gyi khams kyi sems can thams cad rgyun du zhugs pa’i ’bras bu la bkod pa’i bsod nams mngon par ’du byed pa lta zhog | kau shi ka stong gsum gyi stong chen po’i ’jig rten gyi khams na | sems (3) can ci snyed yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis rgyun du zhugs pa’i ’bras bu la bkod pa dang | kau shi ka yang stong gsum gyi stong chen po’i ’jig rten gyi khams kyi sems can thams cad rgyun du zhugs pa’i ’bras bu la bkod pa’i (4) bsod nams mngon par ’du byed pa lta zhog | kau shi ka rnam grangs ’di lta bur stong gsum gyi stong chen po’i ’jig rten gyi khams gang gā’i klung gi bye ma snyed na sems can ci snyed yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis rgyun du zhugs pa’i ’bras (5) bu la bkod na | kau shi ka de ci snyam du sems | ci rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de de’i gzhi las bsod nams mang du bskyad dam | brgya byin gyis gsol pa | bcom ldan ’das mang ngo bde bar gshegs pa mang ngo || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | kau shi ka de (6) bas kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo ’di ches bsod nams mang du skyed de | gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di chung ngu na glegs bam du yang chud par byas nas | mngon par dad pas mngon par dad pa la | rab tu rtog pas rab tu rtog pa la | lhag par mos pas lhag par (7) mos pa la | sems dang bas sems dang ba la | lhag pa’i bsam pa phun sum tshogs pas lhag pa’i bsam pa phun sum tshogs pa la | byang chub tu sems bskyed pas byang chub tu sems bskyed pa’i byang chub sems dpa’ la lhag pa’i bsam pas byin nam | chung ngu na bri ba (65b1) dang klag pa la yang snyom las med par sgrub pa dang brtson pas de la ’dzin du ’jug pa dang yang dag par ston pa dang yang dag par ’god pa dang yang dag par gzengs stod pa dang yang dag par rab tu dga’ bar byed pa dang | tshig gis mtshon pa dang rnam par mtshon pa dang rjes (2) su mtshon pa dang | de la ’di’i don yang dag par ston pa dang | de la ’di skad du rigs kyi bu khyod tshur sheg byang chub sems dpa’i lam ’di la slobs shig | khyod kyis lam ’di la bslabs shing spyad de ’bad na myur du bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu mngon (3) par rdzogs par ’tshang rgya bar ’gyur ro || mngon par rdzogs par sangs rgyas nas kyang sems can gyi khams gzhal du med pa rnams phung po yang dag par zad pa bla na med pa ’di lta ste yang dag pa’i mtha’ rab tu ’byed pa la mngon par ’dul bar byed par ’gyur ro zhes smra zhing (4) de ltar de’i sems rnam par sbyong ba dang the tshom med par byed pa dang | tshig ’di skad du rigs kyi bu khyod ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa dang ldan pa’i chos de dag nyid thob par gyis shig ces zer na | kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo snga ma de bas ’di nyid bsod (5) nams ches mang du skyed do || de ci’i phyir zhe na | kau shi ka ’di las rgyun tu zhugs pa’i ’bras bu rab tu ’byed do || kau shi ka gzhan yang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis ’dzam bu’i gling gi sems can ci snyed yod pa de dag thams cad lan cig phyir ’ong ba’i (6) ’bras bu la bkod na | kau shi ka de ci snyam du sems ci rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de de’i gzhi las bsod nams mang du skyed dam | brgya byin gyis gsol pa | bcom ldan ’das mang ngo bde bar gshegs pa mang ngo || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | (7) kau shi ka de bas kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo ’di ches bsod nams mang du skyed de | gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di chung ngu na glegs bam du yang chud par byas nas | mngon par dad pas mngon par dad pa la | rab tu rtog pas rab tu rtog pa la | lhag (66a1) par mos pas lhag par mos pa la | sems dang bas sems dang ba la | lhag pa’i bsam pa phun sum tshogs pas lhag pa’i bsam pa phun sum tshogs pa la | byang chub tu sems bskyed pas byang chub tu sems bskyed pa’i byang chub sems dpa’ la (2) lhag pa’i bsam pas byin nam | chung ngu na bri ba dang klag pa la yang snyom las med par sgrub pa dang | brtson pas de la ’dzin du ’jug pa dang yang dag par ston pa dang yang dag par ’god pa dang yang dag par gzengs stod pa dang yang dag par rab tu dga’ bar byed (3) pa dang | tshig gis mtshon pa dang rnam par mtshon pa dang rjes su mtshon pa dang de la ’di’i don yang dag par ston pa dang | de la ’di skad du rigs kyi bu khyod tshur sheg byang chub sems dpa’i lam ’di la slobs shig | khyod kyis lam ’di la bslabs shing spyad de (4) ’bad na myur du bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par ’tshang rgya bar ’gyur ro || mngon par rdzogs par sangs rgyas nas kyang sems can gyi khams gzhal du med pa rnams phung po yang dag par zad pa bla na med pa ’di lta ste yang dag pa’i mtha’ rab (5) tu ’byed pa la mngon par ’dul bar byed par ’gyur ro zhes smra zhing de ltar de’i sems rnam par sbyong pa dang the tshom med par byed pa dang | tshig ’di skad du rigs kyi bu khyod ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa dang ldan pa’i chos de dag nyid thob par gyis shig ces zer na | (6) kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo snga ma de bas ’di nyid bsod nams ches mang du skyed do || de ci’i phyir zhe na | kau shi ka ’di las lan cig phyir ’ong ba’i ’bras bu rab tu ’byed do || kau shi ka yang ’dzam bu’i gling gi sems can thams cad lan cig phyir ’ong ba’i ’bras bu (7) la bkod pa’i bsod nams mngon par ’du byed pa lta zhog | kau shi ka gling chen po bzhi pa’i ’jig rten gyi khams na sems can ci snyed yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis lan cig phyir ’ong ba’i ’bras bu la bkod pa dang | kau shi ka (66b1) yang gling chen po bzhi pa’i ’jig rten gyi khams kyi sems can thams cad lan cig phyir ’ong ba’i ’bras bu la bkod pa’i bsod nams mngon par ’du byed pa lta zhog | kau shi ka stong spyi phud kyi ’jig rten gyi khams na sems can ci snyed yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am (2) rigs kyi bu mo gang la la zhig gis lan cig phyir ’ong ba’i ’bras bu la bkod pa dang | kau shi ka yang stong spyi phud kyi ’jig rten gyi khams kyi sems can thams cad lan cig phyir ’ong ba’i ’bras bu la bkod pa’i bsod nams mngon par ’du byed pa lta zhog | kau shi ka stong (3) gnyis pa bar ma’i ’jig rten gyi khams na sems can ci snyed yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis lan cig phyir ’ong ba’i ’bras bu la bkod pa dang | kau shi ka yang stong gnyis pa bar ma’i ’jig rten gyi khams kyi sems can thams (4) cad lan cig phyir ’ong ba’i ’bras bu la bkod pa’i bsod nams mngon par ’du byed pa lta zhog | kau shi ka stong gsum gyi stong chen po’i ’jig rten gyi khams na sems can ci snyed yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis lan cig phyir (5) ’ong ba’i ’bras bu la bkod pa dang | kau shi ka yang stong gsum gyi stong chen po’i ’jig rten gyi khams kyi sems can ci snyed yod pa de dag thams cad lan cig phyir ’ong ba’i ’bras bu la bkod pa’i bsod nams mngon par ’du byed pa lta zhog | kau shi ka stong gsum gyi stong chen po’i (6) ’jig rten gyi khams gang gā’i klung gi bye ma snyed na sems can ci snyed yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis lan cig phyir ’ong ba’i ’bras bu la bkod na | kau shi ka de ci snyam du sems ci rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de de’i gzhi (7) las bsod nams mang du skyed dam | brgya byin gyis gsol pa | bcom ldan ’das mang ngo bde bar gshegs pa mang ngo || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | kau shi ka de bas kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo ’di ches bsod nams mang du skyed de | gang (67a1) shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di chung ngu na glegs bam du yang chud par byas nas | mngon par dad pas mngon par dad pa la | rab tu rtog pas rab tu rtog pa la | lhag par mos pas lhag par mos pa la | sems dang bas sems dang ba la | (2) lhag pa’i bsam pa phun sum tshogs pas lhag pa’i bsam pa phun sum tshogs pa la | byang chub tu sems bskyed pas byang chub tu sems bskyed pa’i byang chub sems dpa’ la lhag pa’i bsam pas byin nam | chung ngu na bri ba dang klag pa la yang snyom las med par sgrub pa dang | (3) brtson pas de la ’dzin du ’jug pa dang yang dag par ston pa dang yang dag par ’god pa dang yang dag par gzengs stod pa dang yang dag par rab tu dga’ bar byed pa dang | tshig gis mtshon pa dang rnam par mtshon pa dang rjes su mtshon pa dang de la ’di’i don yang dag par ston (4) pa dang | de la ’di skad du rigs kyi bu khyod tshur shes | byangachuba sems dpa’i lam ’di la slobs shig | khyod kyis lam ’di la bslabs shing spyad de ’bad na myur du bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par ’tshang rgya bar ’gyur ro || | (105) | (105) | (105) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (105) . . . . . . . . . . | (105) 憍尸迦。善男子善女人若不能(20)受持讀誦般若波羅蜜如所説行。當書寫經(21)卷供養恭敬尊重讃歎以好華香塗香末香燒(22)香雜香衣服幢幡伎樂 | (105) But again, Kausika, if someone has made a copy of the perfection of wisdom, and worships it, but does not learn, study and repeat it; and if someone else truly believes in the perfection of wisdom, trustingly confides in it, and, resolutely intent on it, serene in his faith, his thoughts raised to enlightenment, in earnest intent, hears it, learns it, bears it in mind, recites and studies it, spreads, demonstrates, explains, expounds and repeats it, illuminates it in detail for others, uncovers its meaning, investigates it with his mind, and, using his wisdom to the fullest, thoroughly examines it; copies it, and preserves and stores away the copy, so that the good dharma might last long, so that the guide of the Tathagatas might not be annihilated, so that the good dharma might not disappear, so that the Bodhisattvas, the great beings, might continue to be assisted, since their guide will not fail, - and finally, honours and worships this perfection of wisdom; then the latter begets the greater merit. (93) He should be imitated by those who want to acquire these distinguished qualities here and now, and they should truly believe in the perfection of wisdom, etc., to: because their guide will not fail. He will resolve to share it with those who desire it. So the great eye of the Guide of the Buddhas will not fail, either for him, or for others who are in quest of virtue. In addition the perfection of wisdom should at all times be honoured and worshipped. |
(106) āryāṣṭasāhasrikāyāṃ prajñāpāramitāyām aprameyaguṇadhāraṇapāramitāstūpasatkāraparivarto nāma tṛtīyaḥ || (48) | (106) mngon (5) par rdzogs par sangs rgyas nas kyang sems can gyi khams gzhal du med pa rnams phung po yang dag par zad pa bla na med pa ’di lta ste | yang dag pa’i mtha’ rab tu ’byed pa la mngon par ’dul bar byed par ’gyur ro zhes smra zhing de ltar de’i sems rnam par sbyong ba dang the tshom med par (6) byed pa dang tshig ’di skad du rigs kyi bu khyod ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa dang ldan pa’i chos de dag nyid thob par gyis shig ces zer na | kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu ma snga ma de bas ’di nyid bsod nams ches mang du skyed do || | (106) | (106) | (106) .. | (106) . | (106) | (106) |
(107) guṇaparikīrtanaparivartaś caturthaḥ | | (107) de ci’i phyir zhe na | kau shi ka ’di las lan (7) cig phyir ’ong ba’i ’bras bu rab tu ’byed do || | (107) | (107) | (107) .. | (107) . | (107) (23) 摩訶般若波羅蜜舍利品第五 | (107) Chapter IV The proclamation of qualities |
(108) | (108) | shes rab kyi pha rol tu phyin pa brgyad stong pa | bam po drug pa | kau shi ka gzhan yang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis ’dzam bu’i gling gi sems can de dag thams cad phyir mi ’ong ba’i (67b1) ’bras bu la bkod na kau shi ka de ci snyam du sems | ci rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de de’i gzhi las bsod nams mang du skyed dam | brgya byin gyis gsol pa | bcom ldan ’das mang ngo bde bar gshegs pa mang ngo || | (108) | (108) | (108) .. | (108) . | (108) | (108) 1. Relative value of tathagata-relics and of perfect wisdom |
(109) punar aparaṃ bhagavān śakraṃ devānām indram āmantrayate sma - sacet kauśikāyaṃ te jambūdvīpaḥ paripūrṇaś cūlikābaddhas tathāgataśarīrāṇāṃ dīyeta, iyaṃ ca prajñāpāramitā likhitvopanāmyeta, tata ekatareṇa bhāgena pravāryamāṇo ’nayordvayor bhāgayoḥ sthāpitayoḥ katamaṃ tvaṃ kauśika bhāgaṃ gṛhṇīyāḥ? śakra āha - sacen me bhagavan ayaṃ jambūdvīpaḥ paripūrṇaś cūlikābaddhas tathāgataśarīrāṇāṃ dīyeta, iyaṃ ca prajñāpāramitā likhitvopanāmyeta, tata ekatareṇa bhāgena pravāryamāṇo ’nayor dvayor bhāgayoḥ sthāpitayor imām evāhaṃ bhagavan prajñāpāramitāṃ parigṛhṇīyām | tat kasya hetoḥ? yathāpi nāma tathāgatanetrīcitrīkāreṇa | etaddhi tathāgatānāṃ bhūtārthikaṃ śarīram | tat kasya hetoḥ? uktaṃ hy etad bhagavatā - dharmakāyā buddhā bhagavantaḥ | mā khalu punar imaṃ bhikṣavaḥ satkāyaṃ kāyaṃ manyadhvam | dharmakāyapariniṣpattito māṃ bhikṣavo drakṣyatha | eṣa ca tathāgatakāyo bhūtakoṭiprabhāvito draṣṭavyo yad uta prajñāpāramitā | na khalu punar me bhagavaṃs teṣu tathāgataśarīreṣv agauravam | gauravam eva me bhagavaṃs teṣu tathāgataśarīreṣu | api tu khalu punar bhagavan itaḥ prajñāpāramitāto nirjātāni tathāgataśarīrāṇi pūjāṃ labhante | tasmāt tarhi bhagavan anayaiva prajñāpāramitayā pūjitayā teṣām api tathāgataśarīrāṇāṃ paripūrṇā pūjā kṛtā bhavati | tat kasya hetoḥ? prajñāpāramitānirjātattvāt tathāgataśarīrāṇām | tadyathāpi nāma bhagavan sudharmāyāṃ devasabhāyām ahaṃ yasmin samaye divye svake āsane niṣaṇṇo bhavāmi, tadā mama devaputropasthānāyāgacchanti | yasmin samaye na niṣaṇṇo bhavāmi, atha tasmin samaye yan mamāsanaṃ tatra devaputrā mama gauraveṇa tad āsanaṃ namaskṛtya pradakṣiṇīkṛtya punar eva prakrāmanti | tat kasya hetoḥ? iha hi kila āsane niṣadya śakro devānām indro devānāṃ trāyastriṃśānāṃ dharmaṃ deśayatīti | evam eva bhagavan maheśākhyahetupratyayabhūtā prajñāpāramitā | tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya sarvajñatāyā āhārikā | sarvajñatāyāś ca tathāgataśarīrāṇy āśrayabhūtāni | na tu tāni pratyayabhūtāni, na kāraṇabhūtāni jñānasyotpādāya | evam eva bhagavan sarvajñajñānahetukā tathāgataśarīreṣu pūjā kṛtā bhavati | tasmāt tarhi bhagavan anayor dvayor bhāgayoḥ sthāpitayor imām evāhaṃ bhagavan prajñāpāramitāṃ parigṛhṇīyām | na khalu punar me bhagavaṃs teṣu tathāgataśarīreṣv agauravam | gauravam eva me bhagavaṃs teṣu tathāgataśarīreṣu | api tu khalu punar bhagavaṃs tāni tathāgataśarīrāṇi prajñāpāramitāparibhāvitatvāt pūjāṃ labhante | tiṣṭhatu khalu punar bhagavan ayaṃ jambūdvīpas tathāgataśarīrāṇāṃ paripūrṇaś cūlikābaddhaḥ | tiṣṭhatu cāturmahādvīpako lokadhātus tathāgataśarīrāṇāṃ paripūrṇaś cūlikābaddhaḥ | tiṣṭhatu sāhasro lokadhātustathāgataśarīrāṇāṃ paripūrṇaś cūlikābaddhaḥ | tiṣṭhatu bhagavan dvisāhasro madhyamo lokadhātus tathāgataśarīrāṇāṃ paripūrṇaś cūlikābaddhaḥ | ayam eva bhagavaṃs trisāhasramahāsāhasro lokadhātus tathāgataśarīrāṇāṃ paripūrṇaś cūlikābaddhaḥ, eko bhāgaḥ kṛtvā sthāpyeta, iyaṃ ca prajñāpāramitā likhitvā dvitīyo bhāgaḥ sthāpyeta | anayor dvayor bhāgayoḥ sthāpitayor ekatareṇa bhāgena pravāryamāṇo ’nayor dvayor bhāgayoḥ sthāpitayor yas te bhāgo ’bhipretas tam ekaṃ bhāgaṃ gṛhāṇeti, tatra imām evāhaṃ bhagavan prajñāpāramitāṃ parigṛhṇīyām | na khalu (49) punar bhagavaṃs teṣu tathāgataśarīreṣv agauravam | gauravam eva me bhagavaṃs teṣu tathāgataśarīreṣu | api tu khalu punar bhagavaṃs tāni tathāgataśarīrāṇi prajñāpāramitāparibhāvitāni pūjāṃ labhante | tathāgataśarīrāṇi hi sarvajñajñānāśrayabhūtāni | tad api sarvajñajñānaṃ prajñāpāramitānirjātam | tasmāt tarhi bhagavan anayor dvayor bhāgayoḥ sthāpitayor imām evāhaṃ bhagavan prajñāpāramitāṃ parigṛhṇīyām | na khalu punar me bhagavaṃs teṣu tathāgataśarīreṣv agauravam | gauravam eva me bhagavaṃs teṣu tathāgataśarīreṣu | api tu khalu punar bhagavan itaḥ prajñāpāramitāto nirjātāni tāni tathāgataśarīrāṇi pūjāṃ labhante yad uta prajñāpāramitāparibhāvitatvāt | tadyathāpi nāma bhagavan anarghaṃ maṇiratnam ebhir evaṃrūpair guṇaiḥ samanvāgataṃ syāt | | (109) bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | (2) kau shi ka de bas kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo ’di chos bsod nams mang du skyed de | gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di chung ngu na glegs bam du yang chud par byas nas | mngon par dad pas mngon par dad pa la | rab tu rtog pas rab tu rtog pa la | lhag (3) par mos pas lhag par mos pa la | sems dang bas sems dang ba la | lhag pa’i bsam pa phun sum tshogs pas lhag pa’i bsam pa phun sum tshogs pa la | byang chub tu sems bskyed pas byang chub tu sems bskyed pa’i byang chub sems dpa’ la lhag pa’i (4) bsam pas byin nam | chung ngu na bri ba dang klag pa la yang snyom las med par sgrub pa dang | brtson pas de la ’dzin du ’jug pa dang yang dag par ston pa dang yang dag par ’god pa dang yang dag par gzengs stod pa dang yang dag par rab tu dga’ bar byed pa dang | tshig (5) gis mtshon pa dang rnam par mtshon pa dang rjes su mtshon pa dang de la ’di’i don yang dag par ston pa dang | de la ’di skad du rigs kyi bu khyod tshur sheg byang chub sems dpa’i las ’di la slobs shig | khyod kyis lam ’di la bslabs shing spyad de ’bad na myur du bla na med pa yang dag (6) par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par ’tshang rgya bar ’gyur ro || mngon par rdzogs par sangs rgyas nas kyang sems can gyi khams gzhal du med pa rnams phung po yang dag par zad pa bla na med pa ’di lta ste yang dag pa’i mtha’ rab tu ’byed pa la mngon par ’dul bar byed par ’gyur (7) ro zhes smra zhing de ltar de’i sems rnam par sbyong ba dang the tshom med par byed pa dang tshig ’di skad du rigs kyi bu khyod ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa dang ldan pa’i chos de dag nyid thob par gyis shig ces zer na | kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo snga med pas ’di nyid bsod (68a1) nams ches mang du skyed do || de ci’i phyir zhe na | kau shi ka ’di las phyir mi ’ong ba’i ’bras bu rab tu ’byed do || kau shi ka yang ’dzam bu’i gling gi sems can thams cad phyir mi ’ong ba’i ’bras bu la bkod pa’i bsod nams mngon par ’du byed pa lta zhog | (2) kau shi ka gling chen po bzhi pa’i ’jig rten gyi khams na sems can ci snyad yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis phyir mi ’ong ba’i ’bras bu la bkod pa dang | kau shi ka yang gling chen po bzhi pa’i ’jig rten gyi khams kyi sems can thams cad phyir mi (3) ’ong ba’i ’bras bu la bkod pa’i bsod nams mngon par ’du byed pa lta zhog | kau shi ka stong spyi phud kyi ’jig rten gyi khams na sems can ci snyed yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis phyir mi ’ong ba’i ’bras bu la bkod pa dang | kau shi ka (4) yang stong spyi phud kyi ’jig rten gyi khams kyi sems can thams cad phyir mi ’ong ba’i ’bras bu la bkod pa’i bsod nams mngon par ’du byed pa lta zhog | kau shi ka stong gnyis pa bar ma’i ’jig rten gyi khams na sems can ci snyed yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am rigs (5) kyi bu mo gang la la zhig gis phyir mi ’ong ba’i ’bras bu la bkod pa dang | kau shi ka yang stong gnyis pa bar ma’i ’jig rten gyi khams kyi sems can thams cad phyir mi ’ong ba’i ’bras bu la bkod pa’i bsod nams mngon par ’du byed pa lta zhog | kau shi ka stong gsum gyi stong chen (6) po’i ’jig rten gyi khams na sems can ci snyed yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis phyir mi ’ong ba’i ’bras bu la bkod pa dang | kau shi ka yang stong gsum gyi stong chen po’i ’jig rten gyi khams kyi sems can thams cad phyir mi ’ong ba’i (7) ’bras bu la bkod pa’i bsod nams mngon par ’du byed pa lta zhog | kau shi ka stong gsum gyi stong chen po’i ’jig rten gyi khams gang gā’i klung gi bye ma snyed na sems can ci snyed yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis phyir mi ’ong ba’i (68b1) ’bras bu la bkod na | kau shi ka de ci snyam du sems ci rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de de’i gzhi las bsod nams mang du skyed dam | brgya byin gyis gsol pa | bcom ldan ’das mang ngo bde bar gshegs pa mang ngo || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | ko shi ka (2) de bas kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo ’di ches bsod nams mang du skyed de | gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di chung ngu na glegs bam du yang chud par byas nas | mngon par dad pas mngon par dad pa la | rab tu rtog pas rab tu rtog pa la | lhag par mos (3) pas lhag par mos pa la | sems dang bas sems dang ba la | lhag pa’i bsam pa phun sum tshogs pas lhag pa’i bsam pa phun sum tshogs pa la | byang chub tu sems bskyed pas byang chub tu sems bskyed pa’i byang chub sems dpa’ la lhag pa’i bsam pas byin nam | (4) chung ngu na bri ba dang klag pa la yang snyom las med par sgrub pa dang | brtson pas de la ’dzin du ’dug pa dang yang dag par ston pa dang yang dag par ’god pa dang yang dag par gzengs stod pa dang yang dag par rab tu dga’ bar byed pa dang | tshig gis mtshon pa dang rnam par (5) mtshon pa dang rjes su mtshon pa dang de la ’di’i don yang dag par ston pa dang | de la ’di skad du rigs kyi bu khyod tshur sheg byang chub sems dpa’i lam ’di la slobs shig | khyod kyis lam ’di la bslabs shing sbyang da ’bad na myur du bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub (6) mngon par rdzogs par ’tshang rgya bar ’gyur ro || mngon par rdzogs par sangs rgyas nas kyang sems can gyi khams gzhal du med pa rnams phung po yang dag par zad pa bla na med pa ’di lta ste yang dag pa’i mtha’ rab tu ’byed pa la mngon par ’dul bar byed par ’gyur ro zhes smra zhing de (7) ltar de’i sems rnam par sbyong ba dang the tshom med par byed pa dang | tshig ’di skad du rigs kyi bu khyod ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa dang ldan pa’i chos de dag nyid thob par gyis shig ces zer na | kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo snga ma de bas ’di nyid bsod nams (69a1) ches mang du skyed do || de ci’i phyir zhe na | kau shi ka ’di las phyir mi ’ong ba’i ’bras bu rab tu ’byed do || kau shi ka gzhan yang ’dzam bu’i gling na sems can ci snyed yod pa de dag thams cad rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis dgra bcom pa nyid la (2) bkod na | kau shi ka de ci snyam du sems ci rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de de’i gzhi las bsod nams mang du skyed dam | brgya byin gyis gsol pa | bcom ldan ’das mang ngo bde bar gshegs pa mang ngo || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | kau shi ka de bas kyang rigs kyi bu (3) ’am rigs kyi bu mo ’di ches bsod nams mang du skyed de | gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di chung ngu na glegs bam du yang chud par byas nas | mngon par dad pas mngon par dad pa la | rab tu rtog pas rab tu rtog pa la | lhag par mos pas lhag par mos pa la | sems dang (4) bas sems dang ba la | lhag pa’i bsam pa phun sum tshogs pas lhag pa’i bsam pa phun sum tshogs pa la | byang chub tu sems bskyed pas byang chub tu sems bskyed pa’i byang chub sems dpa’ la lhag pa’i bsam pas byin nam | chung ngu na bri ba dang klag pa la yang snyom las med (5) par sgrub pa dang brtson pas de la ’dzin du ’jug pa dang | yang dag par ston pa dang yang dag par ’god pa dang yang dag par gzengs stod pa dang yang dag par rab tu dga’ bar byed pa dang tshig gis mtshon pa dang rnam par mtshon pa dang rjes su mtshon pa dang de ya ’di’i don yang dag par (6) ston pa dang | de la ’di skad du rigs kyi bu khyod tshur sheg byang chub sems dpa’i lam ’di la slobs shig | khyod kyis lam ’di la bslabs shing spyad de ’bad na myur du bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par ’tshang rgya bar ’gyur ro || mngon par rdzogs (7) par sangs rgyas nas kyang sems can gyi khams gzhal du med pa rnams phung po yang dag par zad pa bla na med pa ’di lta ste yang dag pa’i mtha’ rab tu ’byed pa la mngon par ’dul bar byed par ’gyur ro zhes smra zhing de ltar de’i sems rnam par sbyong pa dang the tshom med par byed pa dang | tshig ’di (69b1) skad du rigs kyi bu khyod ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa dang ldan pa’i chos de dag nyid thob par gyis shig ces zer na | ko shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo snga ma de bas ’di nyid bsod nams ches mang du skyed do || de ci’i phyir zhe na | ko shi ka ’di las dgra bcom (2) pa nyid kyang rab tu ’byed do || de la ’di ltar rigs kyi bu khyod ci lta ci ltar shes rab kyi pha rol tu phyin pa la slob pa de lta de ltar khyod kyis mthar gyis sangs rgyas kyi chos rnams ’thob par ’gyur zhing bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub dang nye bar ’gyur ro || khyod kyis bslab (3) pa ’di la bslabs shing spyad de ’bad na rgyun du zhugs pa’i ’bras bu rab tu ’byed par ’gyur ro || lan cig phyir ’ong ba’i ’bras bu rab tu ’byed par ’gyur ro || phyir mi ’ong ba’i ’bras bu rab tu ’byed par ’gyur ro || dgra bcom pa nyid rab tu ’byed par ’gyur ro || rang sangs rgyas (4) nyid rab tu ’byed par ’gyur ro || yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas nyid rab tu ’byed par ’gyur ro zhes spro ba ’phel bar byed par ’gyur ro || kau shi ka yang ’dzam bu’i gling gi sems can thams cad dgra bcom pa nyid la bkod pa’i bsod nams mngon par ’du byed pa lta zhog | (5) kau shi ka gling chen po bzhi pa’i ’jig rten gyi khams na sems can ci snyed yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis dgra bcom pa nyid la bkod pa dang | kau shi ka yang gling chen po bzhi pa’i ’jig rten gyi khams kyi sems can thams cad dgra (6) bcom pa nyid la bkod pa’i bsod nams mngon par ’du byed pa lta zhog | kau shi ka stong spyi phud kyi ’jig rten gyi khams na sems can ci snyed yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis dgra bcom pa nyid la bkod pa dang | kau shi ka yang (7) stong spyi phud kyi ’jig rten gyi khams kyi sems can thams cad dgra bcom pa nyid la bkod pa’i bsod nams mngon par ’du byed pa lta zhog | kau shi ka stong gnyis pa bar ma’i ’jig rten gyi khams na sems can ci snyed yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu (70a1) mo gang la la zhig gis dgra bcom pa nyid la bkod pa dang | kau shi ka yang stong gnyis pa bar ma’i ’jig rten gyi khams kyi sems can thams cad dgra bcom pa nyid la bkod pa’i bsod nams mngon par ’du byed pa lta zhog | kau shi ka stong gsum gyi stong (2) chen po’i ’jig rten gyi khams na sems can ci snyed yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis dgra bcom pa nyid la bkod pa dang | kau shi ka yang stong gsum gyi stong chen po’i ’jig rten gyi khams kyi sems can thams cad dgra bcom pa (3) nyid la bkod pa’i bsod nams mngon par ’du byed pa lta zhog | kau shi ka stong gsum gyi stong chen po’i ’jig rten gyi khams gang gā’i klung gi bye ma snyed na sems can ci snyed yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis dgra bcom pa nyid la bkod na | (4) kau shi ka de ci snyam du sems ci rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de de’i gzhi las bsod nams mang du skyed dam | brgya byin gyis gsol pa | bcom ldan ’das mang ngo bde bar gshegs pa mang ngo || bcom ldan ’das bsod nams kyi phung po de’i grangs su bgyi sla ba ma lags te | (5) bcom ldan ’das bsod nams gyi phung po de bgrang bar yang dper yang dpes bstan par bgyi bar yang rten du yang nye ba’i rgyur yang bgyi bsla ba ma lags so || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | kau shi ka de bas kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo ’di ches bsod nams mang du skyed (6) de | gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di chung ngu na glegs bam du yang chud par byas nas | mngon par dad pas mngon par dad pa la | rab tu rtog pas rab tu rtog pa la | lhag par mos pas lhag par mos pa la | sems dang bas sems dang ba la | lhag pa’i bsam pa phun sum (7) tshogs pas lhag pa’i bsam pa phun sum tshogs pa la | byang chub tu sems bskyed pas byang chub tu sems bskyed pa’i byang chub sems dpa’ la lhag pa’i bsam pas byin nam | chung ngu na bri ba dang klag pa la yang snyom las med par sgrub pa dang | brtson pas de la ’dzin du ’jug pa dang | (70b1) yang dag par ston pa dang yang dag par ’god pa dang yang dag par gzengs stod pa dang yang dag par rab tu dga’ bar byed pa dang | tshig gis mtshon pa dang rnam par mtshon pa dang rjes su mtshon pa dang de la ’di’i don yang dag par ston pa dang | de la ’di skad du rigs kyi bu (2) khyod tshur sheg byang chub sems dpa’i lam ’di la slobs shig | khyod kyis lam ’di la bslabs shing spyad de ’bad na myur du bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par ’tshang rgya bar ’gyur ro || mngon par rdzogs par sangs rgyas nas kyang sems (3) can gyi khams gzhal du med pa rnams phung po yang dag par zad pa bla na med pa ’di lta ste yang dag pa’i mtha’ rab tu ’byed pa la mngon par ’dul bar byed par ’gyur ro zhes smra zhing de ltar de’i sems rnam par sbyong pa dang the tshom med par byed pa dang | tshig ’di skad du rigs kyi bu khyod (4) ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa dang ldan pa’i chos de dag nyid thob par gyis shig ces zer na | de bas ’di nyid bsod nams ches mang du skyed do || de ci’i phyir zhe na | kau shi ka ’di las dgra bcom pa nyid rab tu ’byed do || de la ’di ltar rigs kyi bu khyod ci lta ci ltar shes (5) rab kyi pha rol tu phyin pa la slob pa de lta de ltar khyod mthar gyis sangs rgyas kyi chos rnams thob par ’gyur ti bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub dang nye bar ’gyur ro || khyod ’di la bslabs shing spyad de ’bad na rgyun du zhugs pa’i ’bras bu rab tu ’byed par ’gyur ro || lan cig (6) phyir ’ong ba’i ’bras bu rab tu ’byed par ’gyur ro || phyir mi ’ong ba’i ’bras bu rab tu ’byed par ’gyur ro || dgra bcom pa nyid rab tu ’byed par ’gyur ro || rang sangs rgyas nyid rab tu ’byed par ’gyur ro || yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas nyid rab tu ’byed par ’gyur ro (7) zhes spro ba ’phel bar byed par ’gyur ro || kau shi ka gzhan yang ’dzam bu’i gling gi sems can ci snyed yod pa de dag thams cad rigs kyi bu’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis rang sangs rgyas nyid la bkod na | kau shi ka de ci snyam du sems ci rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de (71a1) de’i gzhi las bsod nams mang du skyed dam | brgya byin gyis gsol pa | bcom ldan ’das mang ngo bde bar gshegs pa mang ngo || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | kau shi ka de bas kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo ’di ches bsod nams (2) mang du skyed de | gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di chung ngu na glegs bam du yang chud par byas nas | mngon par dad pas mngon par dad pa la | rab tu rtog pas rab tu rtog pa la | lhag par mos pas lhag par mos pa la | sems dang bas sems dang ba la | lhag (3) pa’i bsam pa phun sum tshogs pas lhag pa’i bsam pa phun sum tshogs pa la | byang chub tu sems bskyed pas byang chub tu sems bskyed pa’i byang chub sems dpa’ la lhag pa’i bsam pas byin nam | chung ngu na bri ba dang klag pa la yang snyom las med par sgrub pa dang | (4) brtson pas de la ’dzin du ’jug pa dang yang dag par ston pa dang yang dag par ’god pa dang yang dag par gzengs stod pa dang yang dag par rab tu dga’ bar byed pa dang tshig gis mtshon pa dang rnam par mtshon pa dang rjes su mtshon pa dang de la ’di’i don yang dag par ston pa dang | de (5) la ’di skad du rigs kyi bu khyod tshur sheg byang chub sems dpa’i lam ’di la slobs shig | khyod kyis lam ’di la bslabs shing spyad de ’bad na myur du bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par ’tshang rgya bar ’gyur ro || mngon par rdzogs par sangs (6) rgyas nas kyang sems can gyi khams gzhal du med pa rnams phung po yang dag par zad pa bla na med pa ’di lta ste yang dag pa’i mtha’ rab tu ’byed pa la mngon par ’dul bar byed par ’gyur ro zhes smra zhing de ltar de’i sems rnam par sbyong ba dang the tshom med par byed pa dang | tshig ’di skad (7) du rigs kyi bu khyod ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa dang ldan pa’i chos de dag nyid thob par gyis shig ces zer na | de bas ’di nyid ches bsod nams mang du skyed do || de ci’i phyir zhe na | kau shi ka ’di las rang sangs rgyas nyid rab tu ’byed do || de la ’di ltar rigs kyi bu (71b1) khyod ci lta ci ltar shes rab kyi pha rol tu phyin pa la slob par gyur pa de lta de ltar mthar gyis khyod sangs rgyas kyi chos rnams thob par ’gyur ro || bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub dang nye bar ’gyur ro || khyod bslab pa ’di la slob cing spyad de ’bad na rgyun du zhugs pa’i (2) ’bras bu rab tu ’byed par ’gyur ro || lan cig phyir ’ong ba’i ’bras bu rab tu ’byed par ’gyur ro || phyir mi ’ong ba’i ’bras bu rab tu ’byed par ’gyur ro || dgra bcom pa nyid rab tu ’byed par ’gyur ro || | (109) | (109) | (109) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (109) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | (109) (24)爾時佛告釋提桓因言。憍尸迦。滿閻浮提舍(25)利以爲一分。般若波羅蜜經卷以爲一分。二(26)分之中爲取何分。釋提桓因白佛言。世尊。我(27)取般若波羅蜜。 何以故。 世尊。我於舍利非不(28)恭敬。 以舍利從般若波羅蜜生故。般若波羅(29)蜜所熏故得供養。 世尊。我於忉利天上善法(545b1)堂中。我有坐處。忉利諸天子來供養我故。 若(2)我不在座上諸天子爲我坐處。作禮恭敬遶(3)已而去。 作是念。釋提桓因於此處坐爲忉利(4)諸天説法。 諸佛舍利亦如是。從般若波羅蜜(5)生。 薩婆若所依止故得供養。是故世尊。 我於(6)二分之中。取般若波羅蜜。 世尊。置滿閻浮提(7)舍利。 若滿三千大千世界舍利以爲一分。般(8)若波羅蜜經卷以爲一分。 二分之中我取般(9)若波羅蜜。 何以故。諸佛舍利。因般若波羅蜜(10)生故得供養。 世尊。譬如負債人常畏債主。以(11)得親近奉事王故。債主反更恭敬怖畏。何以(12)故。依恃國王其力大故。世尊。舍利亦如是。依(13)止般若波羅蜜故得供養。世尊。般若波羅蜜(14)如王。舍利如親近王人。如來舍利依止一切(15)智慧故得供養。世尊。諸佛一切智慧。亦從般(16)若波羅蜜生是故我於二分之中取般若波羅(17)蜜。世尊。譬如無價寶珠有如是功徳。 | (109) The Lord: If, Kausika, on the one hand you were given this Jambudvipa filled up to the top with relics of the Tathagatas; and if, on the other hand, you could share in a written copy of this perfection of wisdom; and if now you had to choose between the two, which one would you take? Sakra: Just this perfection of wisdom. Because of my esteem for the Guide of the Tathagatas. Because in a true sense this is the body of the Tathagatas. As the Lord has said: “The Dharma-bodies are the Buddhas, the Lords. But, monks, you should not think that this individual body is my body. Monks, you should see Me from the accomplishment of the Dharma-body.” But that Tathagata-body should be seen as brought about by the reality-limit, i.e. by the perfection of wisdom. It is not, O Lord, that I lack in respect for the relics of the Tathagata. On the contrary, I have a real respect for them. As come forth from this perfection of wisdom are the relics of the Tathagata worshipped, and therefore, when one worships just this perfection of wisdom, then also the worship of the relics of the Tathagata is brought to fulfilment. For the relics of the Tathagata have come forth from the perfection of wisdom. It is as with my own godly seat in Sudharmā, the hall of the Gods. When I am seated on it, (95) the Gods come to wait on me. But when I am not, the Gods, out of respect for me, pay their respect to my seat, circumambulate it, and go away again. For they recall that, seated on this seat, Sakra, the Chief of Gods, demonstrates Dharma to the Gods of the Thirty-three. In the same way, the perfection of wisdom is the real eminent cause and condition which feeds the all-knowledge of the Tathagata. The relics of the Tathagata, on the other hand, are true deposits of all-knowledge, but they are not true conditions, or reasons, for the production of that cognition. As the cause of the cognition of the all-knowing the perfection of wisdom is also worshipped through relics of the Tathagata. For this reason, of the two lots mentioned before, I would choose just his perfection of wisdom. But it is not because I lack in respect for the relics of the Tathagata. [In choosing thus] I have real respect for them, for those relics are worshipped because pervaded by the perfection of wisdom. And, if I had to choose between a copy of the perfection of wisdom on the one side, and even a great trichiliocosm filled to the top with relics of the Tathagata on the other, (96) I would still choose just this perfection of wisdom, for the same reasons. For the relics of the Tathagata are true deposits of the cognition of the all-knowing, but that cognition itself has come forth from the perfection of wisdom. Therefore then, of those two lots I would choose just this perfection of wisdom. But it is not that I lack in respect for the relics of the Tathagata. [In choosing thus] I have real respect for them. They, however, are worshipped because they have come forth from this perfection of wisdom, and are pervaded by it. |
(110) tadyathā - tad yatra yatra sthāpyeta, tatra tatra manuṣyā vā amanuṣyā vā avatāraṃ na labheran | yatra yatra vā amanuṣyagṛhītaḥ kaścid bhavet puruṣo vā strī vā, tatra tatra tasmin maṇiratne praveśitamātre so ’manuṣyastato ’pakrāmet | vātenāpi bādhyamānasya dhamyamāne śarīre tan maṇiratnaṃ sthāpyeta | tasya taṃ vātaṃ nigṛhṇīyāt, na vivardhayet, upaśamayet | pittenāpi dahyamāne śarīre sthāpyeta | tasya tad api pittaṃ nigṛhṇīyāt, na vivardhayet, upaśamayet | śleṣmaṇāpi parigṛddhe sarvato bādhyamāne śarīre sthāpyeta, tasya tam api śleṣmāṇaṃ nigṛhṇīyāt, na vivardhayet, upaśamayet | sāṃnipātikenāpi vyādhinā duḥkhitasya śarīre sthāpyeta, tasya tam api sāṃnipātikaṃ vyādhiṃ nigṛhṇīyāt, na vivardhayet, upaśamayet | andhakāratamisrāyāṃ ca rātrāv apy avabhāsaṃ kuryāt | uṣṇe cāpi vartamāne yasmin pṛthivīpradeśe sthāpyeta, sa pṛthivīpradeśaḥ śītalo bhavet | śīte cāpi vartamāne yasmin pṛthivīpradeśe sthāpyeta, sa pṛthivīpradeśa uṣṇo bhavet | yasmiṃś ca pṛthivīpradeśe āśīviṣā anuvicareyuḥ, tathā anye ’pi kṣudrajantavaḥ, tatrāpi pṛthivīpradeśe dhāryeta, sthāpitaṃ vā bhavet, te ’py āśīviṣāste ca kṣudrajantavastato ’pakrāmeyuḥ | saced bhagavan strī vā puruṣo vā āśīviṣeṇa daṣṭo bhavet, tasya tan maṇiratnaṃ daśyeta, tasya sahadaṃśanenaiva maṇiratnasya tad viṣaṃ pratihanyeta vigacchet | ebhiś cānyaiś ca bhagavan evaṃrūpair guṇaiḥ samanvāgataṃ tan maṇiratnaṃ bhavet | yeṣām api keṣāṃcid bhagavan akṣiṣvarbudaṃ vā timiraṃ vā akṣirogo vā paṭalaṃ vā bhavet, teṣāṃ ca tan maṇiratnam akṣiṣu sthāpyeta, teṣāṃ sthāpitamātreṇaiva te ’kṣidoṣā nirghātaṃ praśamaṃ gaccheyuḥ | etaiś cānyaiś ca bhagavan evaṃrūpair guṇaiḥ samanvāgataṃ tan maṇiratnaṃ bhavet | yatra codake sthāpyeta, tad apy udakam ekavarṇaṃ kuryāt svakena varṇena | sacet pāṇḍareṇa vastreṇa pariveṣṭya udake prakṣipyeta, tad udakaṃ pāṇḍarī kuryāt | evaṃ sacen nīlena pītena lohitena māñjiṣṭhena eteṣām anyeṣāṃ vā nānāprakārāṇāṃ vastrāṇām anyatamena vastreṇa tan maṇiratnaṃ veṣṭayitvā vā baddhvā vodake prakṣipyeta, tena tena vastrarāgeṇa tat tat svabhāvavarṇaṃ tad udakaṃ kuryāt | yo ’pi tasyodakasya kaluṣabhāvastam api prasādayet | ebhir api bhagavan evaṃrūpair guṇaiḥ samanvāgataṃ tan maṇiratnaṃ bhavet || | (110) rang sangs rgyas nyid rab tu ’byed par ’gyur ro || yang dag par rdzogs (3) pa’i sangs rgyas nyid rab tu ’byed par ’gyur ro zhes spro ba ’phel bar byed par ’gyur ro || kau shi ka yang ’dzam bu’i gling gi sems can thams cad rang sangs rgyas nyid la bkod pa’i bsod nams mngon par ’du byed pa lta zhog | kau shi ka gling chen po bzhi pa’i ’jig rten gyi khams na (4) sems can ci snyed yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis rang sangs rgyas nyid la bkod pa dang | kau shi ka yang gling chen po bzhi pa’i ’jig rten gyi khams kyi sems can thams cad rang sangs rgyas nyid la bkod pa’i bsod nams mngon par ’du byed (5) blta zhog | kau shi ka stong spyi phud kyi ’jig rten gyi khams na sems can ci snyed yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis rang sangs rgyas nyid la bkod pa dang | kau shi ka yang stong spyi phud kyi ’jig rten gyi khams kyi sems can thams cad rang sangs rgyas (6) nyid la bkod pa’i bsod nams mngon par ’du byed pa lta zhog | kau shi ka stong gnyis pa bar ma’i ’jig rten gyi khams na sems can ci snyed yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis rang sangs rgyas nyid la bkod pa dang | kau shi ka yang (7) stong gnyis pa bar ma’i ’jig rten gyi khams kyi sems can thams cad rang sangs rgyas nyid la bkod pa’i bsod nams mngon par ’du byed pa lta zhog | kau shi ka stong gsum gyi stong chen po’i ’jig rten gyi khams na sems can ci snyed yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu (72a1) mo gang la la zhig gis rang sangs rgyas nyid la bkod pa dang | kau shi ka yang stong gsum gyi stong chen po’i ’jig rten gyi khams kyi sems can thams cad rang sangs rgyas nyid la bkod pa’i bsod nams mngon par ’du byed pa lta zhog | kau shi ka stong gsum (2) gyi stong chen po’i ’jig rten gyi khams gang gā’i klung gi bye ma snyed na sems can ci snyed yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis rang sangs rgyas nyid la bkod na | kau shi ka de ci snyam du sems ci rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de de’i gzhi (3) las bsod nams mang du skyed dam | brgya byin gyis gsol pa | bcom ldan ’das mang ngo bde bar gshegs pa mang ngo || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | kau shi ka de bas kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo ’di ches bsod nams mang du skyed de | gang (4) shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di chung ngu na glegs bam du yang chud par byas nas | mngon par dad pas mngon par dad pa la | rab tu rtog pas rab tu rtog pa la | lhag par mos pas lhag par mos pa la | sems dang bas sems dang ba la | lhag pa’i bsam pa (5) phun sum tshogs pas lhag pa’i bsam pa phun sum tshogs pa la | byang chub tu sems bskyed pas byang chub tu sems bskyed pa’i byang chub sems dpa’ la lhag pa’i bsam pas byin nam | chung ngu na bri ba dang klag pa la yang snyom las med par sgrub pa dang | brtson pas de la ’dzin du (6) ’jug pa dang | yang dag par ston pa dang yang dag par ’god pa dang yang dag par gzengs stod pa dang yang dag par rab tu dga’ bar byed pa dang | tshig gis mtshon pa dang rnam par mtshon pa dang rjes su mtshon pa dang de la ’di’i don yang dag par ston pa dang | de la ’di skad (7) du rigs kyi bu khyod tshur sheg byang chub sems dpa’i lam ’di la slobs shig | khyod kyis lam ’di la bslabs shing spyad de ’bad na myur du bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par ’tshang rgya bar ’gyur ro || mngon par rdzogs par sangs rgyas nas kyang (72b1) sems can gyi khams gzhal du med pa rnams phung po yang dag par zad pa bla na med pa ’di lta ste yang dag pa’i mtha’ rab tu ’byed pa la mngon par ’dul bar byed par ’gyur ro zhes smra zhing de ltar de’i sems rnam par sbyong ba dang the tshom med par byed pa dang | tshig ’di skad du rigs kyi bu (2) khyod ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa dang ldan pa’i chos de dag nyid thob par gyis shig ces zer na de bas ’di nyid bsod nams ches mang du skyed do || de ci’i phyir zhe na | kau shi ka ’di las rang sangs rgyas nyid rab tu ’byed do || de la ’di ltar rigs kyi bu khyod ci lta ci ltar shes (3) rab kyi pha rol tu phyin pa la slob par ’gyur ba de lta de ltar mthar gyis khyod sangs rgyas kyi chos rnams thob par ’gyur ro || bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub dang nye bar ’gyur ro || khyod bslab pa ’di la slob cing spyad de ’bad na rgyun tu zhugs pa’i ’bras bu rab tu (4) ’byed par ’gyur ro || lan cig phyir ’ong ba’i ’bras bu rab tu ’byed par ’gyur ro || phyir mi ’ong ba’i ’bras bu rab tu ’byed par ’gyur ro || dgra bcom pa nyid rab tu ’byed par ’gyur ro || rang sangs rgyas nyid rab tu ’byed par ’gyur ro || yang dag par rdzogs pa’i sangs (5) rgyas nyid rab tu ’byed par ’gyur ro zhes spro ba ’phel bar byed par ’gyur ro || kau shi ka gzhan yang ’dzam bu’i gling gi sems can ci snyed yod pa de dag thams cad rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu sems bskyed (6) du bcug pa dang | kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gzhan gang zhig gis de dag thams cad bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu sems bskyed du bcug nas de dag la shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di bris te byin pa dang | kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu (7) mo gang la la zhig gis ’di ni shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la slob par ’gyur zhing rnal ’byor du byed par ’gyur te ’di nyid kyis shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di sgom pa dang ’phel ba dang rgyas pa dang yangs par gyur pas sangs rgyas kyi chos rnams yongs su rdzogs par byed par ’gyur (73a1) ro snyam pas | phyir mi ldog pa’i byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po la shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nye bar gtad na rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo snga ma de bas ’di ches bsod nams mang du skyed do || de ci’i phyir zhe na | ’di ni nges pa kho nar bla (2) na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par sangs rgyas nas sems can rnams kyi sdug bsngal mthar ’byin par ’gyur ro || kau shi ka yang ’dzam bu’i gling gi sems can thams cad bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu sems bskyed pa’i bsod (3) nams mngon par ’du byed pa lta zhog | kau shi ka gling chen po bzhi pa’i ’jig rten gyi khams na sems can ci snyed yod pa de dag thams cad rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu sems bskyed pa dang | kau shi ka (4) yang gling chen po bzhi pa’i ’jig rten gyi khams kyi sems can thams cad bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu sems bskyed pa’i bsod nams mngon par ’du byed pa lta zhog | kau shi ka stong spyi phud kyi ’jig rten gyi khams na sems can ci snyed yod pa de dag thams cad (5) kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu sems bskyed pa dang | kau shi ka yang stong spyi phud kyi ’jig rten gyi khams kyi sems can thams cad bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu sems bskyed pa’i bsod (6) nams mngon par ’du byed pa lta zhog | kau shi ka stong gnyis pa bar ma’i ’jig rten gyi khams na sems can ci snyed yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu sems bskyed pa dang | kau shi (7) ka yang stong gnyis pa bar ma’i ’jig rten gyi khams kyi sems can thams cad bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu sems bskyed pa’i bsod nams mngon par ’du byed pa lta zhog | kau shi ka stong gsum gyi stong chen po’i ’jig rten gyi khams na sems can ci snyed yod pa (73b1) pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu sems bskyed pa dang | kau shi ka yang stong gsum gyi stong chen po’i ’jig rten gyi khams kyi sems can thams cad bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i (2) byang chub tu sems bskyed pa’i bsod nams mngon par ’du byed blta zhog | kau shi ka stong gsum gyi stong chen po’i ’jig rten gyi khams gang gā’i klung gi bye ma snyed na sems can ci snyed yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis bla na med pa (3) yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu sems bskyed du bcug pa dang | kau shi ka rigs kyi bu’am rigs kyi bu mo gzhan gang la la zhig gis de dag thams cad bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu sems bskyed du bcug nas de dag la shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di bris te (4) byin pa dang | kau shi ka rigs kyi bu’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis ’di ni shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la slob par ’gyur zhing rnal ’byor du byed par ’gyur te | de ltar na ’di’i shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di lhag par sgom pa dang ’phel ba dang rgyas pa dang yangs par (5) gyur pas yongs su rdzogs par ’gyur ro snyam pas phyir mi ldog pa’i byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po la shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nye bar gtad na kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo snga ma de bas ’di ches bsod nams mang du skyed par ’gyur ro || de ci’i phyir zhe na | (6) ’di ni nges par bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par sangs rgyas nas sems can rnams kyi sdug bsngal mthar ’byin par ’gyur ro || kau shi ka gzhan yang ’dzam bu’i gling gi sems can ci snyed yod pa de dag thams cad bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i (7) byang chub las phyir mi ldog par gyur la | de dag nyid la rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di glegs bam du bri bar byas nas byin zhing nye bar gtad de | don dang bcas shing yi ge dang bcas pa ston na | kau shi ka de ci snyam du sems ci (74a1) rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de de’i gzhi las bsod nams mang du skyed dam | brgya byin gyis gsol pa | bcom ldan ’das mang ngo bde bar gshegs pa mang ngo || bcom ldan ’das bsod nams kyi phung po de grangs su bgyi bar sla ba ma lags te | bcom (2) ldan ’das bsod nams kyi phung po de bgrang bar yang dper yang dpes bstan par bgyi bar yang rten du yang rgyur yang bgyi bar sla ba ma lags so || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | kau shi ka de bas kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo ’di tshes bsod nams mang du skyed de | gang (3) gis phyir mi ldog pa’i byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po myur du bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par ’tshang rgya bar ’dod pa de dag la | shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di glegs bam du bri ba byas nas byin zhing nye bar gtad de don dang bcas shing (4) yi ge dang bcas pa nye bar ston pa dang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la ’doms shing rjes su ston pa’o || kau shi ka yang ’dzam bu’i gling gi sems can thams cad phyir mi ldog par gyur pa la shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nye bar gtad pa’i bsod nams mngon par ’du byed pa lta zhog | (5) kau shi ka gling chen po bzhi pa’i ’jig rten gyi khams na sems can ci snyed yod pa de dag thams cad kyang bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub las phyir mi ldog par gyur la de dag la yang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di glegs (6) bam la bri ba byas nas byin zhing nye bar gtad la don dang bcas shing yi ge dang bcas pa nye bar ston pa dang | kau shi ka yang gling chen po bzhi pa’i ’jig rten gyi khams kyi sems can thams cad phyir mi ldog par gyur pa la shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nye bar gtad pa’i bsod nams (7) mngon par ’du byed pa lta zhog | kau shi ka stong spyi phud kyi ’jig rten gyi khams na sems can ci snyed yod pa de dag thams cad kyang bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub las phyir mi ldog par gyur la de dag la yang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis shes rab kyi (74b1) pha rol tu phyin pa ’di glegs bam la bri ba byas nas byin zhing nye bar gtad de don dang bcas shing yi ge dang bcas pa nye bar ston pa dang | kau shi ka yang stong spyi phud kyi ’jig rten gyi khams kyi sems can thams cad phyir mi ldog par gyur pa la shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nye bar (2) gtad pa’i bsod nams mngon par ’du byed pa lta zhog | kau shi ka stong gnyis pa bar ma’i ’jig rten gyi khams na sems can ci snyed yod pa de dag thams cad kyang bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub las phyir mi ldog par gyur la de dag la rigs kyi bu ’am rigs (3) kyi bu mo gang la la zhig gis shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di glegs bam la bri ba byas nas byin zhing nye bar gtad de don dang bcas shing yi ge dang bcas pa nye bar ston pa dang | kau shi ka yang stong gnyis pa bar ma’i ’jig rten gyi khams kyi sems can thams cad phyir mi ldog (4) par gyur pa la shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nye bar gtad pa’i bsod nams mngon par ’du byed pa lta zhog | kau shi ka stong gsum gyi stong chen po’i ’jig rten gyi khams na sems can ci snyed yod pa de dag thams cad kyang bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub las (5) phyir mi ldog par gyur la de dag la rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di glegs bam la bri ba byas nas byin zhing nye bar gtad de don dang bcas shing yi ge dang bcas pa nye bar ston pa dang | kau shi ka yang stong gsum gyi stong chen (6) po’i ’jig rten gyi khams kyi sems can thams cad phyir mi ldog par gyur pa la shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nye bar gtad pa’i bsod nams mngon par ’du byed pa lta zhog | kau shi ka stong gsum gyi stong chen po’i ’jig rten gyi khams gang gā’i klung gi bye ma snyed na sems can ci (7) snyed yod pa de dag thams cad kyang bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub las byir mi ldog par gyur la de dag la yang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di glegs bam la bri ba byas nas byin zhing nye bar gtad de don dang bcas shing (75a1) yi ge dang bcas pa nye bar ston na | kau shi ka de ci snyam du sems ci rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de de’i gzhi las bsod nams mang du skyed dam | brgya byin gyis gsol pa | bcom ldan ’das mang ngo bde bar gshegs pa mang ngo || | (110) | (110) | (110) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (110) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | (110) 其所住(18)處非人不能得其便。 若男若女若大若小。爲(19)非人所持寶珠至其處非人則去。 若有熱病(20)珠能除滅。若有風病以珠著身上 風患即除。 (21)若有冷病以珠著身上 冷患亦除 是珠住處夜(22)時能爲明。 熱時能爲涼。 寒時能爲温。 珠所住(23)處蛇毒不入。 若男若女若大若小。爲毒虫所(24)螫。以珠示之毒即除滅。 若諸目患以珠著目(25)上目患即除。 世尊。又是寶珠若著水中與水(26)同色 若以白繒裹著水中水色即白 若以青黄(27)紫赤種種色繒。裹著水中。水即各隨其色。 水(28)濁即爲清。 是珠成就如是功徳。 | (110) 2. Simile of the wishing jewel It is like a priceless jewel which has the property of preventing men and ghosts from entering the place where it is put. If someone were possessed by a ghost, one would only have to introduce this jewel, and that ghost would depart. If someone were oppressed by the wind, and would apply this jewel when his body is inflated, he would hold back that wind, would prevent it from getting worse, would appease it. It would have a similar effect when applied to a body burning with bile, choked with phlegm, or painful as a result of a disease arising from a disorder of the humours. (97) It would illuminate the blackest darkness of night. In the heat it would cool the spot of earth where it is placed. In the cold it would warm it. Its presence drives vipers and other noxious animals from districts which they have infested. If a woman or man were bitten by a viper, one need only show them that jewel; and its sight will counteract that poison, and make it depart. Such are the qualities of this jewel. If one had a boil in the eye, or clouded eyesight, or a disease in the eye, or a cataract, one need only place that jewel on the eyes, and its mere presence will remove and appease those afflictions. Such are its qualities. Placed in water, it dyes the water all through with its own colour. Wrapped in a white cloth, and thrown into water, it makes the water white. Equally, when wrapped or bound in a black-blue, or yellow, or red, or crimson cloth, or into cloth of any other colour, it would dye that water into which it were thrown with the colour of the cloth. It would also clear up any turbidity there might be in the water. Endowed with such qualities would that jewel be. |
(111) atha khalv āyuṣmān ānandaḥ śakraṃ devānām indram etad avocat - kiṃ punaḥ kauśika devaloka (50) eva tāni maṇiratnāni santi, uta jāmbūdvīpakānām api manuṣyāṇāṃ tāni maṇiratnāni santi? śakra āha - deveṣv āryānanda tāni maṇiratnāni santi | api tu khalu punar jāmbudvīpakānām api manuṣyāṇāṃ maṇiratnāni santi | tāni tu gurukāṇi alpāni parīttāni guṇavikalāni, na tais tathārūpair guṇaiḥ samanvāgatāni | tat teṣāṃ divyānāṃ maṇiratnānāṃ śatatamīm api kalāṃ nopayānti, sahasratamīm api, śatasahasratamīm api, koṭītamīm api, koṭīśatatamīm api, koṭīsahasratamīm api, koṭīśatasahasratamīm api, koṭīniyutaśatasahasratamīm api kalāṃ nopayānti, saṃkhyām api kalām api gaṇanām api upamām api aupamyam api upanisām api upaniṣadam api na kṣamante nopayānti | yāni khalu punar deveṣu, tāni laghūni sarvākāraguṇaparipūrṇāni | yatra ca karaṇḍake tan maṇiratnaṃ prakṣiptaṃ bhavati utkṣiptaṃ vā, tata uddhṛte ’pi tasmin maṇiratne karaṇḍakāt spṛhaṇīya eva sa karaṇḍako bhavati | tair maṇiratnaguṇaiḥ parā tatra karaṇḍake spṛhotpadyate | evam eva bhagavan prajñāpāramitāyā ete guṇāḥ sarvajñajñānasya ca | yena parinirvṛtasyāpi tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya tāni tathāgataśarīrāṇi pūjāṃ labhante - sarvajñajñānasyemāni tathāgataśarīrāṇi bhājanabhūtāny abhūvann iti | yathā ca bhagavan sarvalokadhātuṣu buddhānāṃ bhagavatāṃ dharmadeśanā prajñāpāramitānirjātatvāt pūjyā, evaṃ dharmabhāṇakasya dharmadeśanā prajñāpāramitānirjātatvāt pūjyā | yathā ca bhagavan rājapuruṣo rājānubhāvān mahato janakāyasyākutobhayaḥ pūjyaḥ, evaṃ sa dharmabhāṇako dharmakāyānubhāvān mahato janakāyasyākutobhayaḥ pūjyaḥ | yathā ca dharmadeśanā dharmabhāṇakāś ca pūjāṃ labhante, evaṃ tāni tathāgataśarīrāṇi pūjāṃ labhante | | (111) bcom ldan ’das bsod (2) nams kyi phung po de grangs su bgyi bar sla ba ma lags te | bcom ldan ’das bsod nams kyi phung po de bgrang bar yang dper yang dpes bstan par bgyi bar yang rten du yang rgyur yang bgyi bar sla ba ma lags so || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | kau shi ka de bas kyang rigs (3) kyi bu ’am rigs kyi bu mo ’di ches bsod nams mang du skyed de | gang gis phyir mi ldog pa’i byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po myur du bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par ’tshang rgya bar ’dod pa de dag la shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di glegs bam (4) du bri ba byas nas byin zhing nye bar gtad de don dang bcas shing yi ge dang bcas pa nye bar ston cing shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ’doms shing rjes su ston pa dang | kau shi ka de nas byang nub sems dpa’ sems dpa’ chen po gzhan zhig byung ste de ’di skad du bdag ni ’di dag bas ches myur (5) du bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par ’tshang rgya bar bya’o zhes zer te | kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang zhig gis mngon par shes pa shin tu myur ba’i byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po de la shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ’doms (6) shing rjes su ston na rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo snga ma de bas ’di nyid ches bsod nams mang du skyed do || de nas bcom ldan ’das la lha rnams kyi dbang po brgya byin gyis ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po ci lta ci ltar bla na med pa (7) yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu nye bar gyur pa de lta de ltar shes rab kyi pha rol tu phyin pa la gdams par bgyi zhing rjes su bstan par bgyi ba lags so || de lta de ltar shes rab kyi pha rol tu phyin pa la gdams par bgyi ba dang rjes su bstan par bgyi ba lags pas de bzhin nyid la nye bar (75b1) ’gyur ro || de bzhin nyid la nye bar gyur na gang dag gi gos dang bsod snyoms dang mal cha dang stan dang bro ’tshal ba’i gsos sman dang yo byad rnams yongs su spyad pa de dag gi bya ba byas pa de dag ’bras bu chen po dang sman yon chen por bgyid pa des na de bsod nams ches mang (2) du skyed do || de ci’i slad du zhe na | bcom ldan ’das byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po de bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub dang nye bar ’gyur pa ’di ci de lta bu nyid lags pa’i slad du’o || de nas tshe dang ldan pa rab ’byor gyis lha rnams kyi dbang po brgya (3) byin la ’di skad ces smras so || kau shi ka gang khyod byang chub sems dpa’i theg pa pa’i gang zag rnams la spro ba sbyin pa dang yongs su ’dzin pa dang rjes su sten par byed pa ni legs so legs so || kau shi ka khyod kyi bya ba ni ’di yin te | ’phags pa nyan thos gang zhig sems can (4) thams cad rjes su ’dzin par byed ’dod pa des ni byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po rnams bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub la spro ba ’phel bar byed pa dang yongs su ’dzin par byed pa dang rjes su sten par byed pa de ltar ’di bya ba yin no || de ci’i phyir zhe na | (5) byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po rnams kyi bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub ni ’di las skyes te | gal te byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po rnams kyis byang chub kyi sems ’di ma bskyed du zin na byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po de rnams bla na (6) med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub la slob par yang mi ’gyur zhing pha rol tu phyin pa drug la slob par yang mi ’gyur lam bslabs na ni bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu mngon par rdzogs par ’tshang rgya bar mi ’gyur ba zhig na | gang gi phyir de ltar byang chub sems dpa’ (7) sems dpa’ chen po byang chub sems dpa’i bslab pa pha rol tu phyin pa drug po ’di dag la slob ste de’i phyir byang chub tu sems bskyed do || de’i phyir bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par ’tshang rgya’o || | (111) | (111) | (111) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (111) . . . . . . . . . . . . | (111) 爾時阿難問(29)釋提桓因。此是閻浮提寶爲是天上寶。釋提(545c1)桓因言。此是天上寶。 閻浮提人亦有是寶。 但(2)功徳少而重。 天上寶珠功徳多而輕。人寶比(3)天寶。算數譬喩所不能及。 世尊。若是珠在篋(4)中雖擧珠去。以珠功徳故其篋則貴。 世尊以(5)般若波羅蜜薩婆若智功徳故。 如來滅後舍(6)利得供養。以如來舍利。是薩婆若智所住處(7)故。我於二分之中取般若波羅蜜。 | (111) (98) Ananda: Do these jewels, Kausika, belong to the world of the Gods, or to the men of Jambudvipa? Sakra: They are found among the Gods. The jewels found among the men of Jambudvipa, on the other hand, are rather coarse and small, and not endowed with such qualities. They are infinitely inferior to those heavenly jewels. But those among the Gods are fine and full of all possible qualities. If that jewel were now put into a basket, or placed upon it, then that basket would still be desirable after the jewel had again been taken out. The basket, through the qualities of the jewel, would become an object of supreme longing. In the same way, O Lord, the qualities of the cognition of the all-knowing are derived from the perfection of wisdom. On account of it the relics of the Tathagata who has gone to Parinirvana are worshipped. For they are the true repositories of the cognition of the all-knowing. And as the demonstration of dharma by the Buddhas and Lords in all world systems should be worshipped because it has come forth from the perfection of wisdom, so also the dharma-preacher’s demonstration of dharma. As a king should be worshipped, because his royal might gives courage to a great body of people, (99) so also the preacher of dharma, because, through the might of the Dharma-body, he gives courage to a great body of people. But the relics of the Tathagata are worshipped for the same reason that one worships the demonstration of dharma, and the preacher of dharma. |
(112) tasmāt tarhi bhagavan tiṣṭhatu trisāhasramahāsāhasro lokadhātustathāgataśarīrāṇāṃ paripūrṇaś cūlikābaddhaḥ, ye ’pi bhagavan gaṅgānadīvālukopamā lokadhātavaḥ, te ’pi sarve tathāgataśarīrāṇāṃ paripūrṇāś cūlikābaddhā eko bhāgaḥ sthāpyeta, iyaṃ ca prajñāpāramitā likhitvā dvitīyo bhāgaḥ sthāpyeta | tatra cen māṃ bhagavan kaścid eva pravārayed anyatareṇa bhāgena, pravāryamāṇo ’nayor bhāgayoḥ sthāpitayoḥ - yas te bhāgo ’bhipretaḥ tam ekaṃ bhāgaṃ parigṛhṇīṣveti, tatra imām evāhaṃ bhagavaṃs tayor dvayor bhāgayoḥ sthāpitayor bhāgaṃ gṛhṇīyāṃ yad uta prajñāpāramitām | na khalu punar bhagavan mama teṣu tathāgataśarīreṣv agauravam | gauravam eva bhagavaṃs teṣu tathāgataśarīreṣu | api tu khalu punar bhagavan prajñāpāramitāparibhāvitā sarvajñatā, sarvajñatānirjātā ca tathāgataśarīrāṇāṃ pūjā bhavati | tasmāt tarhi bhagavan prajñāpāramitāyāṃ pūjitāyām atītānāgatapratyutpannānāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ pūjā kṛtā bhavati || | (112) ’phags pa shes rab kyi pha rol tu phyin pa (76a1) brgyad stong pa las | bsod nams kyi rnam grangs kyi le’u zhes bya ste lnga pa’o || || de nas byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po byams pas gnas brtan tshe dang ldan pa rab ’byor la ’di skad ces smras so || ’phags pa rab ’byor gzhan (2) yang byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po’i rjes su yi rang ba yongs su bsngo ba dang ldan pa’i bsod nams bya ba’i dngos po gang yin pa dang | gang yang sems can thams cad kyi sbyin pa las byung ba’i bsod nams bya ba’i dngos po dang tshul khrims las byung ba’i bsod nams bya (3) ba’i dngos po dang bsgoms pa las byung ba’i bsod nams bya ba’i dngos po gang yin pa de dag las byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po’i rjes su yi rang ba yongs su bsngo ba dang ldan pa’i bsod nams bya ba’i dngos po ’di nyid mchog ces bya’o dam pa zhes bya’o gtso bo zhes bya’o rab ces (4) bya’o mchog rab ces bya’o gya nom pa zhes bya’o bla ma zhes bla na med pa zhes bya’o || gong na med pa zhes bya’o mnyam pa med pa zhes bya’o || mi mnyam pa dang mnyam pa zhes bya’o || de skad ces smras pa dang | gnas brtan tshe dang ldan pa rab ’byor gyis byang chub sems dpa’ (5) sems dpa’ chen po byams pa la ’di skad ces smras so || byams pa yang byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po gang gis thams cad nas thams cad du song ba’i phyogs bcu’i ’jig rten na stong gsum gyi stong chen po’i ’jig rten gyi khams gzhal du med pa’i gzhal du med pa | (6) grangs med pa’i grangs med pa | tshad med pa’i tshad med pa | bsam gyis mi khyab pa’i bsam gyis mi khyab pa | mtha’ yas mu med pa yod pa rnams kyi phyogs re re’i stong gsum gyi stong chen po’i ’jig rten gyi khams re rer ’das pa’i dus na gzhal du med pa’i gzhal du med pa | (7) grangs med pa’i grangs med pa | tshad med pa’i tshad med pa | bsam gyis mi khyab pa’i bsam gyis mi khyab pa | mtha’ yas mu med pa’i de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas | lam chad pa ’jug pa chad pa | spros pa dang srid par (76b1) ’dren pa chad pa mchi ma zad pa tsher ma bcom pa khur shin tu bor ba bdag gi don rjes su thob pa srid par sbyor ba yongs su zad pa yang dag par kun shes pas sems shin tu rnam par grol ba sems thams cad kyi dbang dam pa’i pha rol tu son pa | phung po lhag ma med pa’i mya ngan las (2) ’das pa’i dbyings su yongs su mya ngan las ’das pa de dag gi sems dang po bskyed pa nas bzung ste bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par sangs rgyas pa’i bar dang | phung po lhag ma med pa’i mya ngan las ’das pa’i dbyings su yongs su mya ngan las (3) ’das pa’i bar dang | dam pa’i chos nub par ma gyur pa’i bar te | de dag gi bar gyi sangs rgyas bcom ldan ’das de rnams kyi tshul khrims kyi phung po dang ting nge ’dzin gyi phung po dang shes rab kyi phung po dang rnam par grol ba’i phung po dang rnam par grol ba’i ye shes gzigs (4) pa’i phung pa dang | pha rol tu phyin pa drug dang ldan pa’i dge ba’i rtsa ba gang dag yin pa dag dang | sangs rgyas kyi yon tan phun sum tshogs pa dang ldan pa’i dge ba’i rtsa ba rnams dang | stobs dang mi ’jigs pa’i pha rol tu phyin pa dang ldan pa’i dge ba’i rtsa ba dang | de bzhin (5) du mngon par shes pa’i pha rol tu phyin pa dang ldan pa dang yongs su shes pa’i pha rol tu phyin pa dang ldan pa dang | smon lam gyi pha rol tu phyin pa dang ldan pa dang | thams cad mkhyen pa’i ye shes phun sum tshogs pa dang ldan pa’i dge ba’i rtsa ba gang yin pa rnams dang | phan par (6) bzhed pa gang yin pa dang byams pa chen po gang yin pa dang snying rje chen po gang yin pa dang sangs rgyas kyi yon tan gzhal du med pa grangs med pa gang yin pa dang | bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub gang yin pa dang | bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub (7) kyi bde ba gang yin pa dang | chos thams cad la dbang phyug gi pha rol tu phyin pa gang yin pa dang | zil gyis mnon pa dpag tu med pa dang thams cad zil gyis non pa’i rdzu ’phrul mngon par ’du byed pa’i mchog gang yin pa dang | sgrib pa med pa ma chags pa thogs pa med pa (77a1) mnyam pa med pa mi mnyam pa dang mnyam pa dpe med pa dpag tu med pa de bzhin gshegs pa’i yang dag pa ci lta ba’i ye shes kyi stobs gang yin pa dang stobs kyi nang na sangs rgyas kyi ye shes kyi stobs gang yin pa dang | sangs rgyas kyi ye shes dang gzigs pa (2) gang yin pa dang | stobs bcu’i pha rol tu phyin pa gang yin pa dang | mi ’jigs pa bzhi mchog tu yongs su rdzogs par khong du chud pa gang yin pa dang | chos thams cad don dam par mngon par sgrub pas chos khong du chud pa gang yin pa dang | chos kyi ’khor lo rab tu (3) bskor ba gang yin pa dang | chos kyi sgron ma thogs pa dang chos kyi rnga rdung ba dang chos kyi dung ’bud pa dang chos kyi dung sgrogs pa dang chos kyi ral gri ’debs pa dang chos kyi char ’bebs pa dang chos kyi mchod sbyin sbyin pa dang chos kyi sbyin pas sems can thams cad yang dag par tshim (4) par mdzad cing yang dag par stobs pa dang | gang yang chos bstan pa de dag dang sangs rgyas kyi chos rnams sam rang sangs rgyas kyi chos rnams sam nyan thos kyi chos rnams la | gang dag btul ba dang bslabs pa dang mos par gyur pa dang nges par gyur pa dang rdzogs pa’i byang (5) chub la gzhol bar gyur pa gang dag yin pa de dag thams cad kyi dge ba’i rtsa ba gang yin pa rnams dang | sangs rgyas bcom ldan ’das de dag gis byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po gang dag bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu lung bstan pa de dag gi pha (6) rol tu phyin pa drug dang ldan pa’i dge ba’i rtsa ba gang yin pa rnams dang | gang zag rang sangs rgyas kyi theg pa can gang dag rang sangs rgyas kyi byang chub la lung bstan pa de dag thams cad kyi dge ba’i rtsa ba gang yin pa rnams dang | gang zag nyan thos kyi theg pa can rnams kyi sbyin pa (7) las byung ba’i bsod nams bya ba’i dngos po dang tshul khrims las byung ba’i bsod nams bya ba’i dngos po dang bsgoms pa las byung ba’i bsod nams bya ba’i dngos po gang yin pa dang | slob pa’i zag pa med pa’i dge ba’i rtsa ba gang yin pa rnams dang | mi slob pa’i zag pa med (77b1) pa’i dge ba’i rtsa ba gang yin pa rnams dang | so so’i skye bo gang dag gis chos de dag la dge ba’i rtsa ba bskrun pa rnams dang | sangs rgyas bcom ldan ’das de dag gi ’khor bzhi po dge slong rnams dang dge slong ma rnams dang dge bsnyen rnams dang dge bsnyen ma rnams kyi sbyin pa las (2) byung ba’i bsod nams bya ba’i dngos po dang tshul khrims las byung ba’i bsod nams bya ba’i dngos po dang bsgoms pa las byung ba’i bsod nams bya ba’i dngos po gang yin pa rnams dang | der sangs rgyas bcom ldan ’das chos ston pa de dag la lha dang klu dang gnod sbyin dang dri za dang lha ma (3) yin dang nam mkha’ lding dang mi ’am ci dang lto ’phye chen po dang mi dang mi ma yin pa gang dag dang byol song gi skye gnas su song ba’i sems can gang de dag thams cad kyis dge ba’i rtsa ba bskrun pa gang yin pa rnams dang | sangs rgyas bcom ldan ’das de dag yongs su mya ngan las ’da’ ba (4) la yang gang gis dge ba’i rtsa ba bskrun pa gang dag yin pa dang | sangs rgyas bcom ldan ’das de dag yongs su mya ngan las ’das pa la yang gang gis dge ba’i rtsa ba bskrun pa gang dag yin pa dang | sangs rgyas bcom ldan ’das la brten pa dang chos la brten pa dang dge ’dun (5) rnams la brten pa dang yid kyis bsgoms pa’i gang zag dag la brten nas dge ba’i rtsa ba bskrun pa gang yin pa’i dge ba’i rtsa ba de dag thams cad ma lus shing lus pa med par gcig tu mngon par bsdus te bsdoms shing gzhal nas rjes su yi rang ba’i mchog gis rjes su yi rang ste | dam pa dang (6) gtso bo dang rab dang rab mchog dang gya nom pa dang bla ma dang bla na med pa dang gong na med pa dang mnyam pa med pa dang mi mnyam pa dang mnyam pa’i rjes su yi rang bas rjes su yi rang la de ltar rjes su yi rang nas rjes su yi rang ba dang ldan pa’i bsod nams bya ba’i dngos po de bla na med pa yang dag par rdzogs (7) pa’i byang chub tu yongs su bsngo’o zhes bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub sgrub par gyur cig snyam pas ngag tu brjod par bya ba yin te | de la gang zag byang chub sems dpa’i theg pa can dag dngos po gang dag dang dmigs pa gang dag dang rnam pa gang dag gis yongs su (78a1) bsngo zhing sems de skyed pa na cig dngos po de dag dang dmigs pa de dag dang rnam pa de dag ci ltar mtshan mar byas pa de bzhin du dmigs sam | de skad ces smras pa dang | byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po byams pas gnas brtan tshe dang ldan pa rab (2) ’byor la ’di skad ces smras so || | (112) | (112) | (112) .. .. .. .. .. .. .. | (112) . . . . . . . | (112) 世尊。置是(8)滿三千大千世界舍利。若滿如恒河沙等世(9)界中舍利以爲一分。般若波羅蜜經卷以爲(10)一分。 二分之中我取般若波羅蜜。 何以故。諸(11)佛如來薩婆若智。皆從般若波羅蜜生。薩婆(12)若所熏故舍利得供養。 | (112) 3. Supreme value of the perfection of wisdom Therefore then, O Lord, if there were two lots; and if not only this great trichiliocosm, but if all the world systems, countless as the sands of the Ganges, filled with the relics of the Tathagata, were put down as the first lot; and a copy of the perfection of wisdom as the second. If I were invited to choose either, and to take it, I would take just this perfection of wisdom. It is not, O Lord, that I lack respect for the relics of the Tathagata. My respect for them is a real one. But it is the perfection of wisdom which pervades all-knowledge, and the relics of the Tathagata are worshipped because they have come forth from all-knowledge. In consequence the worship of the perfection of wisdom is in effect a worship of the Buddhas and Lords, past, future and present. |
(113) punar aparaṃ bhagavan ye ’prameyeṣv asaṃkhyeṣu lokadhātuṣu buddhā bhagavanta etarhi tiṣṭhanti dhriyante yāpayanti, tān dharmatayā draṣṭukāmena kulaputreṇa vā kuladuhitrā vā prajñāpāramitāyāṃ caritavyam, prajñāpāramitāyāṃ yogam āpattavyam | prajñāpāramitā bhāvayitavyā || | (113) btsun pa rab ’byor dngos po de dag dang dmigs pa de dag dang rnam pa de dag ci ltar mtshan mar byas pa de bzhin du mi dmigs so || de skad ces smras pa dang | gnas brtan tshe dang ldan pa rab ’byor gyis byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen (3) po byams pa la ’di skad ces smras so || | (113) | (113) | (113) .. .. | (113) . . | (113) 復次世尊。若善男子(13)善女人欲如實見十方無量阿僧祇諸佛者。(14)當行般若波羅蜜。 當修般若波羅蜜。 | (113) Moreover, O Lord, someone who wants to see, in accordance with dharma, the Buddhas and Lords who just now exist in immeasurable and incalculable world systems, should course in the perfection of wisdom, make endeavours in it, develop it. |
(114) evam ukte bhagavān śakraṃ devānām indram etad avocat - evam etat kauśika, evam etat | ye ’pi te kauśikābhūvann atīte ’dhvani tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhā anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhāḥ, te ’pi kauśika imām eva prajñāpāramitām āgamyānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhāḥ | (51) ye ’pi te kauśika bhaviṣyanty anāgate ’dhvani tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhāḥ, te ’pi kauśika imām eva prajñāpāramitām āgamyānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbhotsyante | ye ’pi te kauśika etarhi aprameyeṣv asaṃkhyeyeṣu lokadhātuṣu buddhā bhagavantas tiṣṭhanti dhriyante yāpayanti, te ’pi kauśika buddhā bhagavantaḥ imām eva prajñāpāramitām āgamyānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhāḥ | aham api kauśika etarhi tathāgato ’rhan samyaksaṃbuddhaḥ imām eva prajñāpāramitām āgamyānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhaḥ || | (114) gal te de dngos po med pa dang dmigs pa med pa la dmigs par byed cing mtshan mar byed na ci ltar ’di ’du shes phyin ci log pa dang sems phyin ci log pa dang lta ba phyin ci log par mi ’gyur | de ci’i phyir zhe na | ’di ltar ’dod chags (4) kyang dngos po med bzhin du mi rtag pa la rtag pa dang sdug bsngal ba la bde ba dang bdag med pa la bdag dang mi sdug pa la sdug par rnam par brtags shing kun tu brtags nas ’du shes phyin ci log pa dang sems phyin ci log pa dang lta ba phyin ci log par ’byung ngo || gzhan yang (5) dngos po ci lta ba dang dmigs pa ci lta ba dang rnam pa ci lta ba bzhin du byang chub kyang de bzhin sems kyang de bzhin yin na de lta na chos thams cad dang khams thams cad kyang de bzhin no || gal te yang dngos po ci lta ba dang dmigs pa ci lta ba dang rnam pa ci lta ba bzhin du byang chub kyang (6) de bzhin sems kyang de bzhin yin na | des na dngos po gang dag dang dmigs pa gang dag dang rnam pa gang dag gis sems gang zhig ka na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu yongs su sngo bar byed pa’am | rjes su yi rang ba dang ldan pa’i bsod nams bya ba’i dngos po gang (7) zhig bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub gang du yongs su sngo bar byed | de nas byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po byams pas tshe dang ldan pa gnas brtan rab ’byor la ’di skad ces smras so || ’phags pa rab ’byor ’di ni theg pa la gsar du zhugs pa’i (78b1) byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po’i mdun du bshad par mi bya bstan par mi bya’o || de ci’i phyir zhe na | de la gang dad pa tsam dang dga’ ba tsam dang mos pa tsam dang gus pa tsam dag yod pa de dag thams cad kyang ’jig par ’gyur ro || | (114) | (114) | (114) .. .. .. .. .. | (114) . . . . . | (114) 佛言。如(15)是如是。 憍尸迦。過去諸佛皆因般若波羅蜜。(16)得阿耨多羅三藐三菩提。 未來諸佛亦因般(17)若波羅蜜。得阿耨多羅三藐三菩提。 現在十(18)方無量阿僧祇世界諸佛亦因般若波羅蜜得(19)阿耨多羅三藐三菩提。 | (114) (100) The Lord: So it is, Kausika. All the Tathagatas owe their enlightenment to just this perfection of wisdom, - whether they live in the past, future or present. I also, Kausika, just now a Tathagata, owe my enlightenment to just this perfection of wisdom. |
(115) evam ukte śakro devānām indro bhagavantam etad avocat - mahāpāramiteyaṃ bhagavan yad uta prajñāpāramitā | sarvasattvānāṃ hi bhagavaṃs tathāgato ’rhan samyaksaṃbuddhaś cittacaritāni samyak prajānāti saṃpaśyati | bhagavān āha - evam etat kauśika, evam etat | tathā hi kauśika bodhisattvo mahāsattvo dīrgharātraṃ prajñāpāramitāyāṃ carati, tena sarvasattvānāṃ cittacaritāni prajñāpāramitāyāṃ samyak prajānāti saṃpaśyati || | (115) ’phags pa rab ’byor phyir mi (2) ldog pa’i byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po’i mdun du ’di bshad par bya’o nye bar bstan par bya’o || byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po gang dge ba’i bshes gnyen gyis nye bar brtan par gyur pa de yang ’di la mi ’gong kun tu mi zum bag mi tsha | bag ’khums (3) par mi ’gyur ’di’i yid phyir phyogs par mi byed bcom zhing phyir phyogs par mi ’gyur mi dngang kun tu mi skrag kun tu skrag pa dang ldan par mi ’gyur ro || de ltar byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos rjes su yi rang bar byas nas rjes su yi rang ba dang ldan pa’i bsod nams bya ba’i dngos (4) po thams cad mkhyen pa nyid du yongs su bsngo bar bya’o || || shis rab kyi pha rol tu phyin pa brgyad stong pa | bam po bdun pa | de nas gnas brtan tshe dang ldan pa rab ’byor gyis byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po byams pa la ’di skad ces smras so || | (115) | (115) | (115) .. .. .. .. | (115) . . . . | (115) 釋提桓因白佛言。世(20)尊。摩訶波羅蜜是般若波羅蜜。 佛因是般若(21)波羅蜜。皆知一切衆生心心所行。 佛言。 憍尸(22)迦。菩薩摩訶薩長夜行般若波羅蜜故。 | (115) Sakra: A great perfection is this perfection of wisdom. For it allows the Tathagata to rightly know and behold the thoughts and doings of all beings. The Lord: So it is, Kausika. It is because a Bodhisattva courses for a long time in this perfection of wisdom that he rightly knows and beholds the thoughts and doings of all beings. |
(116) atha khalu śakro devānām indro bhagavantam etad avocat - kiṃ bhagavan prajñāpāramitāyām eva bodhisattvo mahāsattvaś carati nānyāsu pāramitāsu? bhagavān āha - sarvāsu kauśika ṣaṭsu pāramitāsu bodhisattvo mahāsattvaś carati | api tu khalu punaḥ kauśika prajñāpāramitaivātra pūrvaṃgamā bodhisattvasya mahāsattvasya dānaṃ vā dadataḥ, śīlaṃ vā rakṣataḥ, kṣāntyā vā saṃpādayamānasya, vīryaṃ vā ārabhamāṇasya, dhyānaṃ vā samāpadyamānasya, dharmān vā vipaśyataḥ bodhisattvasya mahāsattvasya prajñāpāramitaivātra pūrvaṃgamā | na ca kauśika āsāṃ ṣaṇṇāṃ pāramitānām upāyakauśalyaparigṛhītānāṃ prajñāpāramitāpariṇāmitānāṃ sarvajñatāpariṇāmitānāṃ viśeṣaḥ, na ca nānākaraṇam upalabhyate | tadyathāpi nāma kauśika jambudvīpe nānāvṛkṣā nānāvarṇā nānāsaṃsthānā nānāpatrā nānāpuṣpā nānāphalā nānārohapariṇāhasaṃpannāḥ, na ca teṣāṃ vṛkṣāṇāṃ chāyāyā viśeṣo vā nānākaraṇaṃ vā prajñāyate, api tu chāyā chāyety evaṃ saṃkhyāṃ gacchati, evam eva kauśika āsāṃ ṣaṇṇāṃ pāramitānām upāyakauśalyaparigṛhītānāṃ prajñāpāramitāpariṇāmitānāṃ sarvajñatāpariṇāmitānāṃ na viśeṣaḥ, na ca nānākaraṇam upalabhyate | evam ukte śakro devānām indro bhagavantam etad avocat - mahāguṇasamanvāgateyaṃ bhagavan yad uta prajñāpāramitā | aprameyaguṇasamanvāgateyaṃ bhagavan yad uta prajñāpāramitā | aparyantaguṇasamanvāgateyaṃ bhagavan yad uta prajñāpāramiteti || | (116) (5) byams pa sems gang gis rjes su yi rang nas gang yongs su sngo bar byed pa’i sems de yang zad cing ’gags par gyur la bral zhing rnam par gyur pa yin te | des na gang gis bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu yongs su sngo bar byed pa’i sems de gang zhig yin | rjes su yi rang (6) pa dang ldan pa’i bsod nams bya ba’i dngos po gang bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu yongs su sngo bar byed pa’i sems de yang gang yin la || gang gi tshe sems gnyis phrad pa med pa dang sems de rang bzhin gyis yongs su bsngo bar yang mi nus na | sems kyis sems yongs su (7) bsngo bar nus par yang ci ltar ’gyur | de nas lha rnams kyi dbang po brgya byin gyis gnas brtan tshe dang ldan pa rab ’byor la ’di skad ces smras so || ’phags pa rab ’byor theg pa la gsar du zhugs pa’i byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po de dag gis bstan pa ’di thos nas dngang (79a1) zhing kun tu skrag la kun tu skrag pa dang ldan par gyur na mi rung ngo || ’phags pa rab ’byor yang ci ltar byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos rjes su yi rang ba dang ldan pa’i bsod nams bya ba’i dngos po de bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu yongs su (2) bsngo bar bya | rjes su yi rang ba dang ldan pa’i bsod nams bya ba’i dngos po yongs su ’dzin pa dang rjes su yi rang ba dang ldan pa’i sems yongs su sngo bar byed pas ji ltar rjes su yi rang ba dang ldan pa’i sems de legs par yongs su bzung zhing legs par yongs su bsngos par ’gyur | (3) de nas gnas brtan tshe dang ldan pa rab ’byor gyis bya ba chub sems dpa’ sems dpa’ chen po byams pa la brtsams shing byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po byams pa gzhir byas te byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po byams pa la smras pa | byams pa ’di la byang chub (4) sems dpa’ sems dpa’ chen pos phyogs bcu’i ’jig rten na stong gsum gyi stong chen po’i ’jig rten gyi khams gzhal du med cing grangs med pa yod pa’i phyogs re re’i stong gsum gyi stong chen po’i ’jig rten gyi khams re rer yang ’das pa’i sangs rgyas bcom ldan ’das lam chad pa ’jug pa (5) chad pa spros pa dang srid par ’dren pa chad pa mchi ma zad pa tsher ma bcom pa khur shin tu bor ba bdag gi don rjes su thob pa srid par sbyor ba yongs su zad pa yang dag par kun shes pas sems shin tu rnam par grol ba sems thams cad kyi dbang ngam pa’i pha rol tu son pa gzhal du med cing grangs med (6) pa yongs su mya ngan las ’das par gyur pa’i sangs rgyas bcom ldan ’das de dag gi sems dang po bskyed pa nas bzung ste | bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par sangs rgyas pa’i bar dang | phung po lhag ma med pa’i mya ngan las ’das pa’i dbyings su (7) yongs su mya ngan las ’das pa’i bar dang | dam pa’i chos nub par ma gyur pa’i bar te | de dag gi bar gyi sangs rgyas bcom ldan ’das de dag gi dge ba’i rtsa ba pha rol tu phyin pa dang ldan pa gang yin pa rnams dang | sangs rgyas bcom ldan ’das de dag gi bsod nams (79b1) mngon par ’du byed pa dang dge ba’i rtsa ba mngon par ’du byed pa gang yin pa rnams dang sangs rgyas bcom ldan ’das de dag gi tshul khrims kyi phung po dang ting nge ’dzin gyi phung po dang shes rab kyi phung po dang rnam par grol ba’i phung po dang rnam par grol ba’i ye shes gzigs pa’i phung po (2) gang yin pa rnams dang | phan par bzhed pa gang yin pa dang byams pa chen po gang yin pa dang snying rje chen po gang yin pa dang sangs rgyas kyi yon tan gzhal du med cing grangs med pa gang yin pa rnams dang | sangs rgyas bcom ldan ’das de dag gis chos gang bshad pa dang | (3) chos de la gang gis bslabs pa dang lhag par mos pa dang gnas pa de dag gi dge ba’i rtsa ba gang yin pa rnams dang | sangs rgyas bcom ldan ’das de dag gis byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po gang dag bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu lung bstan (4) pa de dag gi dge ba’i rtsa ba pha rol tu phyin pa drug dang ldan pa gang yin pa rnams dang | sangs rgyas bcom ldan ’das de dag gis gang zag rang sangs rgyas kyi theg pa can gang dag rang byang chub tu lung bstan pa de dag gi dge ba’i rtsa ba gang yin pa rnams dang | gang zag nyan (5) thos kyi theg pa can dag gi sbyin pa las byung ba’i dge ba’i rtsa ba dang tshul khrims las byung ba’i dge ba’i rtsa ba dang bsgoms pa las byung ba’i dge ba’i rtsa ba dang slob pa’i zag pa med pa’i dge ba’i rtsa ba gang yin pa rnams dang mi slob pa’i zag pa med pa’i dge ba’i rtsa ba gang yin pa rnams (6) dang | chos de la so so’i skye bo gang dag gis dge ba’i rtsa ba bskrun pa dang | lha dang klu dang gnod sbyin dang dri za dang lha ma yin dang nam mkha’ lding dang mi’am ci dang lto ’phye chen po dang mi dang mi ma yin pa gang dag gis chos de thos te thos nas kyang dge ba’i rtsa ba bskrun pa dang | (7) byol song gi skye gnas su song ba’i sems can gang dag gis chos de thos te thos nas kyang dge ba’i rtsa ba bskrun pa dang | sems can gang dag gis sangs rgyas bcom ldan ’das yongs su mya ngan las ’da’ ba dang yongs su mya ngan las ’das pa de dag la dge ba’i rtsa ba bskrun (80a1) pa ste | de dag thams cad kyi dge ba’i rtsa ba gang dag yin pa de dag thams cad gcig tu bsdus te bsdoms shing gzhal nas ma lus par byas te | rjes su yi rang bar bya ba ma lus pa la rjes su yi rang nas | rjes su yi rang ba dang ldan pa’i bsod nams bya ba’i (2) dngos po de bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu yongs su bsngos na yongs su sngo bar byed pa’i byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po ci ltar ’du shes phyin ci log tu mi ’gyur sems phyin ci log tu mi ’gyur lta ba phyin ci log tu mi ’gyur | de skad ces smras pa dang | byang chub (3) sems dpa’ sems dpa’ chen po byams pas gnas brtan tshe dang ldan pa rab ’byor la ’di skad ces smras so || ’phags pa rab ’byor gal te byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos sems gang gis gang yongs su bsngo ba’i sems de la sems su ’du shes par ma gyur na de (4) ltar na byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos rjes su yi rang ba dang ldan pa’i bsod nams bya ba’i dngos po bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu yongs su bsngos pa yin no || ci ltar sems de la sems de ’di yin no zhes yang dag par mi shes pa de ltar byang chub (5) sems dpa’ sems dpa’ chen po’i ’du shes phyin ci log par mi ’gyur sems phyin ci log par mi ’gyur lta ba phyin ci log par mi ’gyur ro || de ste sems gang gis gang yongs su bsngo ba’i sems de la sems de ni ’di yin no zhes yang dag par shes shing | sems su ’du (6) shes par gyur na de ltar na byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po’i ’du shes phyin ci log pa dang sems phyin ci log pa dang lta ba phyin ci log par ’gyur ro || | (116) | (116) | (116) .. .. .. .. .. .. .. | (116) . . . . . . . | (116) 釋提(23)桓因白佛言。世尊菩薩但行般若波羅蜜。不(24)行餘波羅蜜耶。佛言。憍尸迦。菩薩皆行六波(25)羅蜜。 若布施時般若波羅蜜爲上首。若持戒(26)若忍辱若精進若禪定若觀諸法時般若波羅(27)蜜爲上首。 譬如閻浮提種種樹種種形種種(28)色種種葉種種華種種果其陰皆一無有差(29)別。五波羅蜜亦如是。入般若波羅蜜中無有(546a1)差別。 世尊。是般若波羅蜜有大功徳。 有無量(2)無邊功徳。有無等等功徳。 | (116) Sakra: Does a Bodhisattva course only in the perfection of wisdom, and not in the other perfections? The Lord: He courses in all the six perfections. But it is the perfection of wisdom (101) which controls the Bodhisattva when he gives a gift, or guards morality, or perfects himself in patience, or exerts vigour, or enters into trance, or has insight into dharmas. One cannot get at a distinction or difference between these six perfections, - all of them upheld by skill in means, dedicated to the perfection of wisdom, dedicated to all-knowledge. Just as no distinction or difference is conceived between the shadows cast by different trees in Jambudvipa, - though their colours may differ, and their shapes, and their leaves, flowers and fruits, and their height and circumference – but they are all just called ‘shadows’; even so one cannot get at a distinction or difference between these six perfections, - all of them upheld by skill in means, dedicated to the perfection of wisdom, dedicated to all-knowledge. Sakra: Endowed with great qualities in this perfection of wisdom, with immeasurable qualities, with boundless qualities! |
(117) āryāṣṭasāhasrikāyāṃ prajñāpāramitāyāṃ guṇaparikīrtanaparivarto nāma caturthaḥ || (52) | (117) gal te yang byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos sems gang yongs su bsngo ba’i sems de la ’di ltar yang (7) dag par shes shing ’di ltar sems te | sems de la sems pa na ’di ltar zad pa la zad pa’o zhes de ltar yang zad par shes la ’gags pa dang bral ba dang rnam par gyur pa yin no zhes de ltar shes te gang zad pa de yang yongs su bsngo bar mi nus la | sems gang gis yongs su (80b1) bsngo ba’i sems de’i chos nyid kyang de yin | chos gang dag gis yongs su bsngo ba’i chos de dag gi chos nyid kyang de yin | chos gang dag tu yongs su bsngo ba’i chos de dag gi chos nyid kyang de yin no zhes gal te de ltar yongs su bsngo na yang dag par yongs su bsngo ba yin gyi log (2) par yongs su bsngo ba ma yin te | de ltar byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos yongs su bsngo bar bya’o || | (117) | (117) | (117) .. | (117) . | (117) | (117) |
(118) puṇyaparyāyaparivartaḥ pañcamaḥ | | (118) ’phags pa rab ’byor gzhan yang byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos ’das pa ci lta ba de bzhin du ma byon pa’i sangs rgyas bcom ldan ’das la ma chad (3) pa ’jug pa chad pa spros pa dang srid par ’dren pa chad pa gzhal du med cing grangs med pa de dag gi sems dang po bskyed pa nas bzung ste | bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par ’tshang rgya bar ’gyur ba’i bar dang | phung po lhag ma med pa’i mya (4) ngan las ’das pa’i dbyings su yongs su mya ngan las ’da’ bar ’gyur ba’i bar dang | dam pa’i chos nub par mi ’gyur ba’i bar te | de dag gi bar gyi sangs rgyas bcom ldan ’das rnams kyi pha rol tu phyin pa dang ldan pa’i dge ba’i rtsa ba gang yin pa rnams dang | sangs (5) rgyas bcom ldan ’das de dag gi tshul khrims kyi phung po dang ting nge ’dzin gyi phung po dang shes rab kyi phung po dang rnam par grol ba’i phung po dang rnam par grol ba’i ye shes gzigs pa’i phung po gang yin pa rnams dang | phan par bzhed pa gang yin pa dang byams pa chen po gang yin pa (6) dang snying rje chen po gang yin pa dang sangs rgyas kyi yon tan gzhal du med cing grangs med pa gang yin pa rnams dang | sangs rgyas bcom ldan ’das de dag gis chos gang ’chad par ’gyur ba rnams dang chos de la slob par ’gyur ba gang yin pa rnams dang | lhag par (7) mos par ’gyur ba rnams dang gnas par ’gyur ba de dag gi dge ba’i rtsa ba gang yin pa rnams dang | sangs rgyas bcom ldan ’das de dag gis byang chub sems dpa’ gang dag bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu lung ston par ’gyur ba de dag gi pha rol tu phyin pa drug (81a1) dang ldan pa’i dge ba’i rtsa ba gang yin pa rnams dang | sangs rgyas bcom ldan ’das de dag gis gang zag rang sangs rgyas kyi theg pa can dag rang sangs rgyas kyi byang chub la lung ston par ’gyur ba de dag gi dge ba’i rtsa ba gang yin pa rnams dang | gang (2) zag nyan thos kyi theg pa can rnams kyi sbyin pa las byung ba’i bsod nams bya ba’i dngos po dang tshul khrims las byung ba’i bsod nams bya ba’i dngos po dang bsgoms pa las byung ba’i bsod nams bya ba’i dngos po gang yin pa rnams dang slob pa’i zag pa med pa’i dge ba’i rtsa ba gang (3) yin pa rnams dang mi slob pa’i zag pa med pa’i dge ba’i rtsa ba gang yin pa rnams dang | chos de la so so’i skye bo gang dag gis dge ba’i rtsa ba bskrun par ’gyur ba dang | gang yang lha dang klu dang gnod sbyin dang dri za dang lha ma yin dang nam mkha’ lding dang mi ’am ci dang lto ’phye chen (4) po dang mi dang mi ma yin pa gang dag gis chos de thos par ’gyur ba dang thos nas kyang dge ba’i rtsa ba bskrun par ’gyur ba dang | gang yang byol song gi skye gnas su song ba’i sems can gang dag gis kyang chos de thos par ’gyur ba dang thos nas kyang dge ba’i rtsa ba dag bskrun par (5) ’gyur ba dang | sems can gang dag gis sangs rgyas bcom ldan ’das yongs su mya ngan las ’da’ ba dang | yongs su mya ngan las ’das pa de dag la dge ba’i rtsa ba bskrun par ’gyur ba de dag thams cad kyi dge ba’i rtsa ba gang dag yin pa de dag thams cad gcig tu bsdus te (6) bsdoms shing gzhal nas ma lus par byas te | rjes su yi rang bar bya ba ma lus pa la rjes su yi rang nas rjes su yi rang ba dang ldan pa’i bsod nams bya ba’i dngos po de bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu yongs su sngo bar byed pa’i byang chub sems dpa’ sems dpa’ (7) chen po ci ltar ’du shes phyin ci log tu mi ’gyur sems phyin ci log tu mi ’gyur lta ba phyin ci log tu mi ’gyur zhe na | gal te byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po de sems gang gis gang yongs su bsngo ba’i sems de la sems su ’du shes par mi ’gyur na de ltar na byang chub (81b1) sems dpa’ sems dpa’ chen pos rjes su yi rang ba dang ldan pa’i bsod nams bya ba’i dngos po bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu yongs su bsngos pa yin no || | (118) | (118) | (118) .. | (118) . | (118) | (118) Chapter V The revolution of merit |
(119) atha khalu śakro devānām indro bhagavantam etad avocat - yo bhagavan kulaputro vā kuladuhitā vā imāṃ prajñāpāramitām abhiśraddadhadavakalpayann adhimucya prasannacitto bodhāya cittam utpādyādhyāśayataḥ śṛṇuyād udgṛhṇīyād dhārayed vācayet paryavāpnuyāt pravartayed deśayed upadiśed uddiśet svādhyāyet, parebhyaś ca vistareṇa saṃprakāśayet, artham asyā vivṛṇuyāt, manasānvavekṣeta, yathādhikayā ca prajñayā atra parimīmāṃsām āpadyeta, antaśaḥ pustakagatām api kṛtvā dhārayet sthāpayet saddharmacirasthitihetoḥ - mā buddhanetrīsamucchedo bhūt, mā saddharmāntardhānam | bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ cānugrahopasaṃhāraḥ kṛto bhaviṣyati netryavaikalyeneti | evam imaṃ nirdeśaṃ śrutvā evaṃmahārthikā bateyaṃ prajñāpāramitā, evaṃmahānuśaṃsā, evaṃmahāphalā, evaṃmahāvipākā bateyaṃ prajñāpāramitā, evaṃ bahuguṇasamanvāgateyaṃ prajñāpāramitā, aparityajanīyā mayā prajñāpāramitā, rakṣitavyā mama prajñāpāramitā, gopāyitavyā mama prajñāpāramitā, paramadurlabhā hīyaṃ prajñāpāramitety adhimuñcet | svayam eva caināṃ prajñāpāramitāṃ satkuryād gurukuryān mānayet pūjayed arcayed apacāyet puṣpair dhūpair gandhair mālyair vilepanaiś cūrṇair vastraiś chatrair dhvajair ghaṇṭābhiḥ patākābhiḥ, samantāc ca dīpamālābhiḥ, bahuvidhābhiś ca pūjābhiḥ yo vā anyaḥ saṃpūjya parasmai cārthikāya chandikāya kulaputrāya kuladuhitre vā yācamānāya dadyād upanāmayen niryātayet parityajet, antaśaḥ pustakagatām api kṛtvā | kataras tayor bhagavan kulaputrayoḥ kuladuhitror vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet - yo vā parityāgabuddhir yo vā na parityāgabuddhiḥ? evam ukte bhagavān śakraṃ devānām indram etad avocat - tena hi kauśika tvām evātra pratiprakṣyāmi | yathā te kṣamate vyākuryāḥ | tat kiṃ manyase kauśika yaḥ kulaputro vā kuladuhitā vā tathāgatasya parinirvṛtasya śarīraṃ satkṛtya paricared dhārayet satkuryād gurukuryān mānayet pūjayed arcayed apacāyet svayam eva | yo vā anyaḥ kulaputro vā kuladuhitā vā tathāgataśarīraṃ svayaṃ ca satkuryād gurukuryān mānayet pūjayed arcayed apacāyet, parebhyaś ca vistareṇa saṃprakāśayet, dadyāt saṃvibhajet vaistārikī pūjā bhaviṣyatīti sattvānāṃ cānukampām upādāya | kataras tayor dvayoḥ kulaputrayoḥ kuladuhitror vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet? kiṃ yaḥ svayaṃ ca pūjayet parebhyaś ca vistareṇa saṃprakāśayed dadyāt saṃvibhajet, kiṃ vā yaḥ svayam eva pratyātmaṃ pūjayet? śakra āha - yo bhagavan kulaputro vā kuladuhitā vā svayaṃ ca tathāgataśarīraṃ satkuryād gurukuryān mānayet pūjayed arcayed apacāyet, parebhyaś ca vistareṇa saṃprakāśayed dadyāt saṃvibhajet vaistārikī pūjā bhaviṣyatīti sattvānāṃ cānukampām upādāya, ayam evānayor dvayoḥ kulaputrayoḥ kuladuhitror vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavati | bhagavān āha - evam etat kauśika, evam etat | evam etat kauśika yaḥ kulaputro vā kuladuhitā vā imāṃ prajñāpāramitāṃ likhitvā pustakagatāṃ kṛtvodgṛhṇīyād dhārayed vācayet paryavāpnuyāt pravartayed deśayed upadiśed uddiśet svādhyāyet, parasmai cārthikāya chandikāya kulaputrāya kuladuhitre vā yācamānāya dadyād upanāmayen niryātayet parityajed antaśaḥ pustakagatām api kṛtvā | ayam eva kauśika tayor dvayoḥ kulaputrayoḥ (53) kuladuhitror vā parānugrahakaraḥ kulaputro vā kuladuhitā vā parityāgabuddhis tannidānaṃ bahutaraṃ puṇyaṃ prasavati || | (119) ci ltar sems de la sems de ’di yin no zhes yang dag par mi shes pa de ltar byang chub sems dpa’ sems dpa’ (2) chen po ’du shes phyin ci log par mi ’gyur sems phyin ci log par mi ’gyur lta ba phyin ci log par mi ’gyur ro || de ste sems gang gis gang yongs su bsngo ba’i sems de la sems de ni ’di yin no zhes yang dag par shes shing sems su ’du shes par gyur na | de ltar na byang chub sems (3) dpa’ sems dpa’ chen po’i ’du shes phyin ci log pa dang sems phyin ci log pa dang lta ba phyin ci log par ’gyur ro || gal te byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po sems gang yongs su bsngo ba’i sems de la ’di ltar shes shing ’di ltar sems te | sems de la sems pa na de (4) ltar zad pa la zad pa’o zhes de ltar yang dag par shes shing ’gags pa dang pral ba dang rnam par gyur pa yin no zhes de ltar shes te | gang zad pa de yang yongs su bsngo bar mi nus sems gang gis yongs su bsngo ba’i sems de’i chos nyid kyang de yin chos gang dag gis yongs su bsngo (5) ba’i chos de dag gi chos nyid kyang de yin | chos gang dag tu yongs su bsngo ba’i chos de dag gi chos nyid kyang de yin no zhes gal te de ltar yongs su bsngo na yang dag par yongs su bsngo ba yin gyi log par yongs su bsngo ba ma yin te de ltar byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos (6) yongs su bsngo bar bya’o || ’phags pa rab ’byor gzhan yang byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos stong gsum gyi stong chen po’i ’jig rten gyi khams gzhal du med cing grangs med pa rnams nad ltar byung ba’i sangs rgyas bcom ldan ’das lam chad pa ’jug pa chad pa spros pa dang srid (7) par ’dren pa chad pa gzhal du med cing grangs med pa bzhugs te ’tsho zhing gzhes pa rnams kyi sems dang po bskyed pa nas bzung ste | bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par sangs rgyas pa’i bar dang | phung po lhag ma med pa’i mya ngan las ’das pa’i dbyings (82a1) su mya ngan las ’da’ ba’i bar dang | dam pa’i chos ma nub pa’i bar te | de dag gi bar gyi sangs rgyas bcom ldan ’das de rnams kyi pha rol tu phyin pa dang ldan pa’i dge ba’i rtsa ba gang yin pa rnams dang | sangs rgyas bcom ldan ’das de dag gi tshul khrims kyi (2) phung po dang ting nge ’dzin gyi phung po dang shes rab kyi phung po dang rnam par grol ba’i phung po dang rnam par grol ba’i ye shes gzigs pa’i phung po gang yin pa rnams dang | phan par bzhed pa gang yin pa dang | byams pa chen po gang yin pa dang snying rje chen po gang yin pa dang sangs rgyas kyi (3) yon tan gzhal du med cing grangs med pa gang yin pa rnams dang | sangs rgyas bcom ldan ’das de dag gi chos gang bshad pa dang | chos de la gang gis bslabs pa dang lhag par mos pa dang gnas pa de dag gi dge ba’i rtsa ba gang yin pa rnams dang | sangs rgyas bcom (4) ldan ’das de dag gis byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po gang dag bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu lung ston pa de dag gi pha rol tu phyin pa drug dang ldan pa’i dge ba’i rtsa ba gang yin pa rnams dang | sangs rgyas bcom ldan ’das de dag gis gang zag (5) rang sangs rgyas kyi theg pa can dag rang sangs rgyas kyi byang chub la lung ston pa de dag gi dge ba’i rtsa ba gang yin pa rnams dang | gang zag nyan thos kyi theg pa can rnams kyi sbyin pa las byung ba’i bsod nams bya ba’i dngos po dang tshul khrims las byung ba’i bsod nams bya ba’i dngos po dang bsgoms (6) pa las byung ba’i bsod nams bya ba’i dngos po gang yin pa rnams dang | slob pa’i zag pa med pa’i dge ba’i rtsa ba gang yin pa rnams dang | mi slob pa’i zag pa med pa’i dge ba’i rtsa ba gang yin pa rnams dang | chos de la so so’i skye bo gang dag gis dge ba’i rtsa ba bskrun pa dang | (7) lha dang klu dang gnod sbyin dang dri za dang lha ma yin dang nam mkha’ lding dang mi ’am ci dang lto ’phye chen po dang mi dang mi ma yin pa gang dag gis chos de thos te thos nas kyang dge ba’i rtsa ba bskrun pa dang | byol song gi skye gnas su song ba’i sems can gang dag gis chos de thos te thos nas kyang (82b1) dge ba’i rtsa ba bskrun pa dang | gang dag gis sangs rgyas bcom ldan ’das de dag yongs su mya ngan las ’da’ ba dang yongs su mya ngan las ’das pa la dge ba’i rtsa ba bskrun pa gang yin pa de dag thams cad kyi dge ba’i rtsa ba gang yin pa de dag thams cad gcig tu bsdus te (2) bsdoms shing gzhal nas ma lus par byas te rjes su yi rang bar bya ba ma lus pa la rjes su yi rang nas | rjes su yi rang ba dang ldan pa’i bsod nams bya ba’i dngos po de bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu yongs su sngo bar byed pa’i byang chub sems dpa’ sems dpa’ (3) chen po ci ltar ’du shes phyin ci log tu mi ’gyur sems phyin ci log tu mi ’gyur lta ba phyin ci log tu mi ’gyur zhe na | gal te byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po de sems gang gis gang yongs su bsngo ba’i sems de la sems su ’du shes par mi ’gyur na | de ltar byang chub (4) sems dpa’ sems dpa’ chen pos rjes su yi rang ba dang ldan pa’i bsod nams bya ba’i dngos po bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu yongs su bsngos pa yin no || ci ltar sems de la sems de ni ’di yin no zhes yang dag par mi shes pa de ltar byang chub sems dpa’ (5) sems dpa’ chen po ’du shes phyin ci log par mi ’gyur sems phyin ci log par mi ’gyur lta ba phyin ci log par mi ’gyur ro || de ste sems gang gis gang yongs su bsngo ba’i sems de la sems de ni ’di yin no zhes yang dag par shes shing sems su ’du shes par gyur na de ltar na (6) byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po’i ’du shes phyin ci log pa dang sems phyin ci log pa dang lta ba phyin ci log par ’gyur ro || yang gal te byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po sems gang yongs su bsngo ba’i sems de la ’di ltar shes shing ’di ltar sems te | (7) sems de la sems pa na de ltar zad pa la zad pa’o zhes de ltar yang dag par shes shing | ’gags pa dang bral ba dang rnam par gyur pa yin no zhes de ltar shes te gang zad pa de yang yongs su bsngo bar mi nus | sems gang gis yongs su bsngo ba’i sems de’i chos nyid kyang de yin | (83a1) chos gang dag gis yongs su bsngo ba’i chos de dag gi chos nyid kyang de yin | chos gang dag tu yongs su bsngo ba’i chos de dag gi chos nyid kyang nga yin no zhes gal te de ltar yongs su bsngo na yang dag par yongs su bsngo ba yin gyi | log par yongs su bsngo ba ma yin te | (2) de ltar byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos yongs su bsngo bar bya’o || ’phags pa rab ’byor gzhan yang byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos ’das pa dang ma byon pa dang da ltar gyi sangs rgyas bcom ldan ’das lam chad pa ’jug pa chad pa spros pa dang srid par ’dren (3) pa chad pa gzhal du med cing grangs med pa dag gi sems dang po bskyed pa nas bzung ste | bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par sangs rgyas pa dang mngon par rdzogs par ’tshang rgya bar ’gyur ba dang mngon par rdzogs par ’tshang rgya ba’i bar dang | phung po (4) lhag ma med pa’i mya ngan las ’das pa’i dbyings su yongs su mya ngan las ’das pa dang yongs su mya ngan las ’da’ bar ’gyur ba dang yongs su mya ngan las ’da’ ba’i bar dang | dam pa’i chos ma nub pa dang nub par mi ’gyur ba dang nub par ma gyur pa’i bar te | de dag gi bar gyi (5) sangs rgyas bcom ldan ’das de rnams kyi pha rol tu phyin pa’i dge ba’i rtsa ba gang yin pa rnams dang | sangs rgyas bcom ldan ’das de dag gi tshul khrims kyi phung po dang ting nge ’dzin gyi phung po dang shes rab kyi phung po dang rnam par grol ba’i phung po dang rnam par grol ba’i ye shes gzigs pa’i (6) phung po gang yin pa rnams dang | phan par bzhed pa gang yin pa dang byams pa chen po gang yin pa dang snying rje chen po gang yin pa dang sangs rgyas kyi yon tan gzhal du med cing grangs med pa gang yin pa rnams dang | sangs rgyas bcom ldan ’das de dag gis chos gang bshad pa dang ’chad (7) par ’gyur ba dang ’chad pa dang chos de dag la gang gis bslabs pa dang slob par ’gyur ba dang slob pa dang | mos pa dang mos par ’gyur ba dang mos par byed pa dang gnas pa dang gnas par ’gyur pa dang gnas par byed pa de dag gi dge ba’i rtsa ba gang yin pa rnams dang | (83b1) sangs rgyas bcom ldan ’das de dag gis byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po gang dag bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu lung bstan pa dang lung ston par ’gyur ba dang lung ston pa de dag thams cad kyi dge ba’i rtsa ba gang yin pa rnams dang | sangs rgyas (2) bcom ldan ’das de dag gis gang zag rang sangs rgyas kyi theg pa can gang dag rang byang chub la lung bstan pa dang lung ston par ’gyur ba dang lung ston pa de dag thams cad kyi dge ba’i rtsa ba gang yin pa rnams dang | gang zag nyan thos kyi theg pa can rnams kyi sbyin pa las byung (3) ba’i dge ba’i rtsa ba dang tshul khrims las byung ba’i dge ba’i rtsa ba dang bsgoms pa las byung ba’i dge ba’i rtsa ba gang yin pa rnams dang slob pa’i zag pa med pa’i dge ba’i rtsa ba gang yin pa rnams dang mi slob pa’i zag pa med pa’i dge ba’i rtsa ba gang yin pa rnams dang | chos de la so so’i (4) skye bo gang dag gis dge ba’i rtsa ba bskrun pa dang skrun par ’gyur ba dang skrun pa dang | lha dang klu dang gnod sbyin dang dri za dang lha ma yin dang nam mkha’ lding dang mi ’am ci dang lto ’phye chen po dang mi dang mi ma yin pa gang dag gis kyang chos de thos par gyur pa dang thos par ’gyur ba dang (5) thos pa dang thos nas kyang dge ba’i rtsa ba bskyed pa dang skyed par ’gyur ba dang skyed pa dang | byol song gi skye gnas su skyes pa’i sems can gang dag gis dam pa’i chos de thos par gyur pa dang thos par ’gyur ba dang thos pa dang thos nas kyang dge ba’i rtsa ba bskrun pa dang skrun par ’gyur (6) ba dang skrun pa dang | sems can gang dag gis sangs rgyas bcom ldan ’das de dag yongs su mya ngan las ’das pa dang yongs su mya ngan las ’da’ bar ’gyur ba dang yongs su mya ngan las ’da’ ba la dge ba’i rtsa ba bskrun pa dang skrun par ’gyur ba dang skrun pa de rnams thams cad (7) kyi dge ba’i rtsa ba gang yin pa de dag thams cad gcig tu bsdus te bsdoms shing gzhal nas ma lus par byas te rjes su yi rang bar bya ba ma lus pa la rjes su yi rang ba’i mchog gis rjes su yi rang ba dam pa dang gtso bo dang rab dang mchog rab dang gya nom pa dang bla ma dang bla na med pa dang | (84a1) gong na med pa dang mnyam pa med pa dang mi mnyam pa dang mnyam pa’i rjes su yi rang bas rjes su yi rang la de ltar rjes su yi rang nas rjes su yi rang ba dang ldan pa’i bsod nams bya ba’i dngos po bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu yongs su bsngo’o (2) zhes bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub yongs su sgrub par gyur cig snyam pas ngag tu rjod na byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po de ji ltar ’du shes phyin ci log tu mi ’gyur sems phyin ci log tu mi ’gyur lta ba phyin ci log tu mi ’gyur zhe na | gal te yongs (3) su sngo bar byed pa ’di snyam du chos de dag ni zad pa ’gags pa bral ba rnam par gyur pa yin pas gang du chos de zad par mi ’gyur bar yongs su bsngo bar bya’o zhes sems pa de lta na bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu yongs su bsngos pa yin no || gal te yang ’di (4) ltar chos kyis ni chos yongs su mi bsngo’o snyam du nye bar rtog pa de lta na yang bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu yongs su bsngos pa yin te | btsun pa rab ’byor de ltar yongs su bsngo ba’i byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po ni ’du shes phyin ci log tu mi ’gyur (5) sems phyin ci log tu mi ’gyur lta ba phyin ci log tu mi ’gyur ro || de ci’i phyir zhe na | ’di ltar de ni yongs su bsngo ba de la mngon par zhen pa med do || gal te yang ’di snyam du sems kyis sems ming shes shing chos kyis chos mi shes so zhes yang dag par shes pa de lta na (6) yang bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu yongs su bsngos pa yin te ’di ni byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po’i yongs su bsngo ba bla na med pa’o || gal te yang byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po de bsod nams mngon par ’du byed pa de shes na bla na med (7) pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu yongs su bsngos pa ma yin no || de ci’i phyir zhe na | ’di ltar de ni yongs su bsngo ba de la mngon par zhen pa’i phyir ro || | (119) | (119) | (119) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (119) . . . . . . . . . . . . . | (119) 世尊。 若有人寫(3)般若波羅蜜經卷。供養恭敬尊重讃歎。以好(4)華香乃至幢幡。若復有人*寫般若波羅蜜經(5)卷與他人。 是二功徳何所爲多。佛言。憍尸(6)迦。我還問汝。 隨意答我。 於意云何。若有人得(7)佛舍利但自供養。 若復有人得佛舍利。自供(8)養亦與他人令供養。 是二功徳何所爲多釋(9)提桓因言。世尊。若人得佛舍利自供養。亦與(10)他人令供養。其福甚多。 佛言。如是如是。 憍尸(11)迦。若善男子善女人。寫般若波羅蜜經卷。供(12)養恭敬尊重讃歎。以好花香乃至幢幡。不如(13)善男子善女人*寫般若波羅蜜經卷。自供養(14)亦與他人令供養其福甚多。 | (119) 1. The perfection of wisdom a source of great merit Sakra: Let us again consider two people. The one truly believes in the perfection of wisdom, trustingly confides in it, etc., to: since their guide will not fail [as p. 62]. And when he has heard this exposition, he will resolve that he will never abandon this perfection of wisdom, - surely so greatly profitable, so great an advantage, so great a fruit, so great a reward, endowed with so great qualities! – that he will guard and preserve it, because it is exceedingly hard to get. And he himself would honour, worship and adore it. The other person would first venerate it, and then give a copy of it to another son or daughter of a good family, who, desirous of it and eager, asks for it. (103) Which one of these two persons begets the greater merit, the one who intends to give it away, or the one who does not? The Lord: I will question you on this point, and you may answer to the best of your abilities. If one person by himself were to honour the relics of the Tathagata after his Pairinirvana, minister to them and preserve them; and if another were not only himself to honour the relics of the Tathagata, minister to them and revere them, but in addition reveal them to others, give them away, and share them, in the hope that the worship of the relics would become widespread, from pity for beings; then which one of these two persons would beget the greater merit: The one who, while worshipping them himself, reveals, gives and shares with others, or the one who by himself, singly, worships them? Sakra: The one who shares with others. (104) The Lord: So it is, Kausika. The person who would give this perfection of wisdom to others, who helps others, who intends to give it away, he would on the strength of that beget the greater merit. |
(120) punar aparaṃ kauśika yaḥ kulaputro vā kuladuhitā vā yatra yatra bhājanībhūtāḥ kulaputrā vā kuladuhitaro vā syuḥ asyāḥ prajñāpāramitāyāḥ, tatra tatra gatvā tebhyaḥ imāṃ prajñāpāramitāṃ dadyāt saṃvibhāgaṃ kuryāt, ayam eva kauśika tataḥ kulaputrāt kuladuhitur vā sakāśādbahutaraṃ puṇyaṃ prasavet || | (120) gal te yang de ’di snyam du bsod nams mngon par ’du byed pa de yang dben pa zhi ba’o rjes su yi rang ba dang ldan pa’i (84b1) bsod nams bya ba’i dngos po gang yin pa de yang dben pa zhi ba’o zhes sems pa de ltar na bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu yongs su bsngos pa yin no || | (120) | (120) | (120) .. | (120) . | (120) 佛言。憍尸迦。若(15)善男子善女人在在處處。爲人解説般若波(16)羅蜜。其福甚多 | (120) If in addition he would go to where there are persons who have become fit vessels for this perfection of wisdom, and would share it with them, then he would beget still more merit. |
(121) punar aparaṃ kauśika yaḥ kulaputro vā kuladuhitā vā ye jambūdvīpe sattvās tān sarvān daśasu kuśaleṣu karmapatheṣu samādāpayet pratiṣṭhāpayet, tat kiṃ manyase kauśikāpi nu sa kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahu puṇyaṃ prasavet? śakra āha - bahu bhagavan, bahu sugata | bhagavān āha - ataḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet, yaḥ imāṃ prajñāpāramitām antaśaḥ pustakagatām api kṛtvā abhiśraddadhad abhiśraddadhate, avakalpayann avakalpayate, adhimuñcann adhimucyate, prasannacittaḥ prasannacittāyādhyāśayasaṃpanno ’dhyāśayasaṃpannāya bodhāya cittam utpādya samutpāditabodhicittāya bodhisattvāyādhyāśayena dadyāt, antaśo likhanāyāpi vācanāyāpy akilāsitayā saṃpādayet - udyukto ’muṃ grāhayet saṃdarśayet samādāpayet samuttejayet saṃpraharṣayet, vācā neṣyati vineṣyati, artham asyā asmai saṃprakāśayiṣyati, evaṃ cāsya cittaṃ viśodhayiṣyati, nirvicikitsaṃ kariṣyati, evaṃ cainaṃ vakṣyati - ehi tvaṃ kulaputrāsminn eva bodhisattvamārge śikṣasva | atra hi tvaṃ śikṣamāṇaś caran vyāyacchamānaḥ kṣipram evānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbhotsyase | abhisaṃbudhya cāparimitaṃ sattvadhātum anuttare upadhisaṃkṣaye ’bhivineṣyasi yad uta bhūtakoṭiprabhāvanatāyām iti | ayaṃ kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā parityāgabuddhyā tataḥ paurvakāt kulaputrāt kuladuhitur vā sakāśādbahutaraṃ puṇyaṃ prasavet | tiṣṭhantu khalu punaḥ kauśika jambūdvīpe sarvasattvāḥ, etena kauśika paryāyeṇa ye ’pi te kauśika cāturmahādvīpake lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā daśasu kuśaleṣu karmapatheṣu samādāpayet pratiṣṭhāpayet | tiṣṭhantu khalu punaḥ kauśika cāturmahādvīpake lokadhātau sarvasattvāḥ, etena paryāyeṇa ye ’pi te kauśika sāhasre cūlike lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā daśasu kuśaleṣu karmapatheṣu samādāpayet pratiṣṭhāpayet | tiṣṭhantu khalu punaḥ kauśika sāhasre cūlike lokadhātau sarvasattvāḥ, etena paryāyeṇa ye ’pi te kauśika dvisāhasre madhyame lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā daśasu kuśaleṣu karmapatheṣu samādāpayet pratiṣṭhāpayet | tiṣṭhantu khalu punaḥ kauśika dvisāhasre madhyame lokadhātau sarvasattvāḥ, etena paryāyeṇa ye ’pi te kauśika trisāhasramahāsāhasre lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā daśasu kuśaleṣu karmapatheṣu samādāpayet pratiṣṭhāpayet | tiṣṭhantu khalu punaḥ kauśika trisāhasramahāsāhasre lokadhātau sarvasattvāḥ, etena kauśika paryāyeṇa yāvanto gaṅgānadīvālukopameṣu (54) trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu sattvāḥ, tān api sarvān kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā daśasu kuśaleṣu karmapatheṣu samādāpayet pratiṣṭhāpayet | tat kiṃ manyase kauśikāpi nu sa kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahu puṇyaṃ prasavet? śakra āha - bahu bhagavan, bahu sugata || | (121) gal te de ’du byed thams cad ni dben pa’o zhi ba’o snyam du de ltar yang mi shes pa de ltar na ’di ni byang chub sems (2) dpa’ sems dpa’ chen po de’i shes rab kyi pha rol tu phyin pa yin no || gang yang sangs rgyas bcom ldan ’das yongs su mya ngan las ’das pa de dag gi dge ba’i rtsa ba de ci ’dra ba ltar yongs su bsngo ba de dang de’i dge ba’i rtsa ba yang de ’dra ba nyid de | gang gis de yongs su bsngos pa (3) de yang de’i rigs can de’i mtshan nyid can de’i ris su gtogs pa de’i rang bzhin can yin par gal te de ltar shes na bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu yongs su bsngos pa ma yin no || de ci’i phyir zhe na | sangs rgyas bcom ldan ’das rnams ni mtshan ma’i tshul (4) gyis yongs su bsngo ba gnang bar mi mdzad do || gang ’das pa de ni zad pa ’gags pa bral ba rnam par gyur pa’o || gang ma ’ongs pa de yang ma thob pa’o || da ltar byung ba de la ni gnas pa mi dmigs la | gang mi dmigs pa de ni mtshan ma ma yin zhing yul ma yin par gal te (5) de ltar mtshan mar byed cing mi sems na bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu yongs su bsngos pa ma yin no || de ste dran pa dang bral bas mtshan mar mi byed cing mi sems pa dang | dran pa dang bral ba ’am khong du ma chud pas yid la mi byed na de lta na yang bla na med pa yang dag (6) par rdzogs pa’i byang chub tu yongs su bsngos pa ma yin no || de ste mtshan ma de la sems shing mtshan mar mi byed na de ltar na byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos dge ba’i rtsa ba de bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu yongs su bsngos pa yin no || ’di ltar byang chub (7) sems dpa’ sems dpa’ chen pos ’di la bslab par bya ste ’di ni byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po de’i thabs mkhas par rig par bya’o || gang thabs mkhas pa ’dis dge ba’i rtsa ba yongs su bsngo ba ’di ni thams cad mkhyen pa nyid la nye ba yin no || thabs (85a1) mkhas pa ’di la slob par ’dod pa’i byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos ni shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nyid rgyun mi ’chad par mnyan par bya gzung bar bya bcang bar bya klag par bya kun chub par bya rab tu gdon par bya bstan par bya nye bar bstan par bya lung (2) dpog par bya kha ton du bya yongs su dri bar bya’o || | (121) | (121) | (121) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (121) . . . . . . . . . . . | (121) (17)小品般*若經卷第二 (21)小品般若波羅蜜經卷第三 (22) *後秦龜茲國三藏*鳩摩羅什譯 (23) 佐助品第六(24)佛告釋提桓因言。憍尸迦。若有善男子善女(25)人。教閻浮提人令行十善道。於意云何。是(26)人以是因縁得福多不。釋提桓因言。甚多世(27)尊。 佛言。憍尸迦。不如善男子善女人以般若(28)波羅蜜經卷與他人令得書寫讀誦其福甚多。 (29)憍尸迦。置是閻浮提衆生。若復有人教四天(546b1)下衆生令行十善道。 置是四天下。若周梨迦(2)小千世界。 若二千中世界。 若三千大千世界(3)衆生。 若教十方如恒河沙等世界衆生。令行(4)十善道。 於意云何。是人以是因縁故得福多(5)不。釋提桓因言。甚多世尊。 | (121) Moreover, Kausika, great would be the merit of someone who would instigate all beings in Jambudvipa to observe the ten ways of wholesome action, and would establish them in them? Sakra: Great it would be. The Lord: Greater would be the merit of someone who would make a copy of this perfection of wisdom, would believe in it and have faith in it, faith serene and firm; who would raise his thoughts to enlightenment, and with earnest intention would give this perfection of wisdom to another Bodhisattva who had raised his thought to enlightenment; would first of all perfect himself by tireless writing and reciting; then after much zealous labour, he would persuade the other Bodhisattva, explain this perfection of wisdom to him, instigate to it, fill with enthusiasm for it, (105) make him rejoice in it, would, by his words, lead him to it, educate him in it, illuminate its benefits to him, cleanse his thought and remove his doubts; and who would address him as follows: “Come here, son of a good family, do train yourself in just this Path of the Bodhisattvas, for as a result of this training, this coursing, this struggling you will surely quickly awake to full enlightenment. After that you will educate an infinite number of beings in the complete extinction of the substratum of rebirth, in other words, in the revelation of the reality-limit.” Because he intends to give away, therefore his merit is the greater. And this is true even if it is compared with the merit of someone who establishes in the observation of the ten wholesome ways of acting all the beings in world systems of any size, (106) even in all the world systems that there are, numerous as the sands of Ganges River. |
(122) bhagavān āha - ataḥ khalu punaḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet, ya imāṃ prajñāpāramitām antaśaḥ pustakagatām api kṛtvā abhiśraddadhad abhiśraddadhate, avakalpayann avakalpayate, adhimuñcann adhimucyate, prasannacittaḥ prasannacittāyādhyāśayasaṃpanno ’dhyāśayasaṃpannāya bodhāya cittam utpādya samutpāditabodhicittāya bodhisattvāyādhyāśayena dadyāt, antaśaḥ likhanāyāpi vācanāyāpi akilāsitayā saṃpādayet, udyukto ’muṃ grāhayet saṃdarśayet samādāpayet samuttejayet saṃpraharṣayet, vācā neṣyati, vineṣyati, artham asyā asmai saṃprakāśayiṣyati, evaṃ cāsya cittaṃ viśodhayiṣyati, nirvicikitsaṃ kariṣyati, evaṃ cainaṃ vakṣyati - ehi tvaṃ kulaputrāsminn eva bodhisattvamārge śikṣasva | atra hi tvaṃ śikṣamāṇaś caran vyāyacchamānaḥ kṣipram evānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbhotsyase | abhisaṃbudhya cāparimitaṃ sattvadhātum anuttare upadhisaṃkṣaye ’bhivineṣyasi, yad uta bhūtakoṭiprabhāvanatāyām iti | ayaṃ kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā parityāgabuddhyā tataḥ paurvakātkulaputrātkuladuhitur vā sakāśādbahutaraṃ puṇyaṃ prasavet || | (122) de ci’i phyir zhe na | shes rab kyi pha rol tu phyin pa la ma brten par thos pa dang mi ldan pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di yongs su bsngo ba’i bya ba ’di la ’jug mi nus so || de la gang ’di skad du shes rab kyi pha rol tu phyin pa (3) ’di la ma brten kyang bsod nams bya ba’i dngos po de bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu bsngo bar nus so zhes zer na | de la de skad ma zer cig ces brjod par bya ba yin no || de ci’i phyir zhe na | bdag gi dngos po de dag ’gags pa dang ’du byed de dag kyang (4) ’gags pa ste zhi ba dben pa dmigs pa dang bral ba yin no || ’on kyang gang zag de ni yang dag pa ji lta ba nyid la mtshan mar byas shing rnam par brtags nas yang dag pa ci lta ba bzhin ma yin pa la yang dag pa ji lta bar ’du shes pas dmigs pa la mi dmigs par yongs su sngo bar (5) byed pa yin te | de’i dge ba’i rtsa ba de ltar bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu yongs su bsngos pa ni sangs rgyas bcom ldan ’das rnams kyis gnang bar mi mdzad do || | (122) | (122) | (122) .. .. .. .. | (122) . . . . | (122) 佛言憍尸迦。不如 (6)善男子善女人以般若波羅蜜經卷與他人令(7)得書寫讀誦其福甚多。 | (122) |
(123) punar aparaṃ kauśika yāvanto jambūdvīpe sattvāḥ, tān api sarvān kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā caturṣu dhyāneṣu pratiṣṭhāpayet | tat kiṃ manyase kauśikāpi nu sa kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahu puṇyaṃ prasavet? śakra āha - bahu bhagavan bahu, sugata || | (123) (2019)kau shi ka gzhan yang ’dzam bu’i gling na sems can ji snyed yod pa de dag thams cad rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis bsam gtan bzhi la (6) bkod na | kau shi ka de ji snyam du sems ci rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de de’i gzhi las bsod nams mang du skyed dam | brgya byin gyis gsol pa | bcom ldan ’das mang ngo bde bar gshegs pa mang ngo || | (123) | (123) | (123) .. .. | (123) . . | (123) 復次憍尸迦。若有善(8)男子善女人。教閻浮提衆生。令行四禪四無(9)量心四無色定五神通。是 人以是因縁得福(10)多不。釋提桓因言。甚多世尊。 | (123) (107) Or if it is compared with that of someone who would establish others in the four trances, |
(124) bhagavān āha - ataḥ khalu punaḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet, ya imāṃ prajñāpāramitām antaśaḥ pustakagatām api kṛtvā abhiśraddadhad abhiśraddadhate avakalpayann avakalpayate, adhimuñcann adhimucyate, prasannacittaḥ prasannacittāyādhyāśayasaṃpanno ’dhyāśayasaṃpannāya bodhāya cittam utpādya samutpāditabodhicittāya bodhisattvāyādhyāśayena dadyāt antaśo likhanāyāpi vācanāyāpi akilāsitayā saṃpādayet, udyukto ’muṃ grāhayet saṃdarśayet samādāpayet samuttejayet saṃpraharṣayet, vācā neṣyati, vineṣyati, artham asyā asmai saṃprakāśayiṣyati, evaṃ cāsya cittaṃ viśodhayiṣyati, nirvicikitsaṃ kariṣyati, evaṃ cainaṃ vakṣyati - ehi tvaṃ kulaputrāsminn eva bodhisattvamārge śikṣasva | atra hi tvaṃ śikṣamāṇaś caran vyāyacchamānaḥ kṣipram evānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbhotsyase | abhisaṃbudhya cāparimitaṃ sattvadhātum anuttare upadhisaṃkṣaye ’bhivineṣyasi, yad uta bhūtakoṭiprabhāvanatāyām iti | tiṣṭhantu khalu punaḥ kauśika jambudvīpe sarvasattvāḥ, etena paryāyeṇa ye ’pi te kauśika cāturmahādvīpake lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā caturṣu dhyāneṣu pratiṣṭhāpayet | tiṣṭhantu khalu punaḥ kauśika cāturmahādvīpake lokadhātau sarvasattvāḥ, etena paryāyeṇa ye ’pi te kauśika sāhasre cūlike lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā (55) caturṣu dhyāneṣu pratiṣṭhāpayet | tiṣṭhantu khalu punaḥ kauśika sāhasre cūlike lokadhātau sarvasattvāḥ, etena paryāyeṇa ye ’pi te kauśika dvisāhasre madhyame lokadhātau sattvāḥ tān api sarvān kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā caturṣu dhyāneṣu pratiṣṭhāpayet | tiṣṭhantu khalu punaḥ kauśika dvisāhasre madhyame lokadhātau sarvasattvāḥ, etena paryāyeṇa ye ’pi te kauśika trisāhasramahāsāhasre lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā caturṣu dhyāneṣu pratiṣṭhāpayet | tiṣṭhantu khalu punaḥ kauśika trisāhasramahāsāhasre lokadhātau sarvasattvāḥ, etena kauśika paryāyeṇa yāvanto gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu sattvāḥ, tān api sarvān kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā caturṣu dhyāneṣu pratiṣṭhāpayet | tat kiṃ manyase kauśikāpi nu sa kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahu puṇyaṃ prasavet? śakra āha - bahu bhagavan bahu sugata || | (124) bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | kau shi ka de bas kyang (7) rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo ’di ches bsod nams mang du skyed de | gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di chung ngu na glegs bam du yang chud par byas nas mngon par dad pas mngon par dad pa la | rab tu rtog pas rab tu rtog pa la | lhag par mos pas lhag par mos pa la | (60b1) sems dang bas sems dang pa la | lhag pa’i bsam pa phun sum tshogs pas lhag pa’i bsam pa phun sum tshogs pa la | byang chub tu sems bskyed pas byang chub tu sems bskyed pa’i byang chub sems dpa’ la lhag pa’i bsam pas byin nam | chung ngu na bri ba dang klag (2) pa la yang snyom las med par sgrub pa dang brtson pas de la ’dzin du ’jug pa dang yang dag par ston pa dang yang dag par ’god pa dang yang dag par gzengs stod pa dang yang dag par rab tu dga’ bar byed pa dang | tshig gis mtshon pa dang rnam par mtshon pa dang rjes su (3) mtshon pa dang de’i don yang dag par ston pa dang | de la ’di skad du rigs kyi bu khyod tshur sheg byang chub sems dpa’i lam ’di la slobs shig | khyod kyis lam ’di la bslabs shing spyad de ’bad na myur du bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par (4) ’tshang rgya bar ’gyur ro || mngon par rdzogs par sangs rgyas nas kyang sems can gyi khams gzhal du med pa rnams phung po yang dag par zad pa bla na med pa ’di lta ste yang dag pa’i mtha’ rab tu ’byed pa la mngon par ’dul bar byed par ’gyur ro zhes smra zhing de ltar de’i sems (5) rnam par sbyong ba dang the tshom med par byed pa’o || kau shi ka yang ’dzam bu’i gling gi sems can thams cad lta zhog | kau shi ka rnam grangs de lta bur gling chen po bzhi pa’i ’jig rten gyi khams na sems can ji snyed yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang (6) la la zhig gis bsam gtan bzhi la bkod pa dang | kau shi ka yang gling chen po bzhi pa’i ’jig rten gyi khams kyi sems can thams cad lta zhog | kau shi ka rnam grangs de lta bur stong spyi phud kyi ’jig rten gyi khams na sems can ji snyed yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am rigs (7) kyi bu mo gang la la zhig gis bsam gtan bzhi la bkod pa dang | kau shi ka yang stong spyi phud kyi ’jig rten gyi khams kyi sems can thams cad lta zhog | kau shi ka rnam grangs de lta bur stong gnyis pa bar ma’i ’jig rten gyi khams na sems can ji snyed yod pa de dag thams cad (61a1) kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis bsam gtan bzhi la bkod pa dang | kau shi ka yang stong gnyis pa bar ma’i ’jig rten gyi khams kyi sems can thams cad lta zhog | kau shi ka rnam grangs de lta bur stong gsum gyi stong chen po’i ’jig rten (2) gyi khams na sems can ji snyed yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis bsam gtan bzhi la bkod pa dang | kau shi ka yang stong gsum gyi stong chen po’i ’jig rten gyi khams kyi sems can thams cad lta zhog | kau shi ka rnam grangs de (3) lta bur stong gsum gyi stong chen po’i ’jig rten gyi khams gang gā’i klung gi bye ma snyed na sems can ji snyed yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis bsam gtan bzhi la bkod na | ko shi ka de ci snyam du sems ci rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de de’i (4) gzhi las bsod nams mang du skyed dam | brgya byin gyis gsol pa | bcom ldan ’das mang ngo bde bar gshegs pa mang ngo || | (124) | (124) | (124) .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (124) . . . . . . . . . | (124) 佛言憍尸迦。不(11)如善男子善女人以般若波羅蜜經卷與他人(12)令得書寫讀誦其福甚多。 憍尸迦。置是閻浮(13)提及三千大千世界衆生。乃至教十方如恒(14)河沙等世界衆生。令行四禪四無量心四無(15)色定五神通。 *於意云何。是人以是因縁得福(16)多不。釋提桓因言。甚多世尊。 | (124) |
(125) bhagavān āha - ataḥ khalu punaḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet, ya imāṃ prajñāpāramitām antaśaḥ pustakagatām api kṛtvā abhiśraddadhad abhiśraddadhate, avakalpayann avakalpayate, adhimuñcann adhimucyate, prasannacittaḥ prasannacittāyādhyāśayasaṃpanno ’dhyāśayasaṃpannāya bodhāya cittam utpādya samutpāditabodhicittāya bodhisattvāyādhyāśayena dadyāt, antaśo likhanāyāpi vācanāyāpi akilāsitayā saṃpādayet, udyukto ’muṃ grāhayet saṃdarśayet samādāpayet samuttejayeta saṃpraharṣayet, vācā neṣyati, vineṣyati anuneṣyati, artham asyā asmai saṃprakāśayiṣyati, evaṃ cāsya cittaṃ viśodhayiṣyati, nirvicikitsaṃ kariṣyati, evaṃ cainaṃ vakṣyati - ehi tvaṃ kulaputrāsminn eva bodhisattvamārge śikṣasva | atra hi tvaṃ śikṣamāṇaś caran vyāyacchamānaḥ kṣipram evānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbhotsyase | abhisaṃbudhya cāparimitaṃ sattvadhātum anuttare upadhisaṃkṣaye ’bhivineṣyasi yad uta bhūtakoṭiprabhāvanatāyām iti | punar aparaṃ kauśika yāvanto jambudvīpe sattvāḥ, tān sarvān kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā caturṣu apramāṇeṣu pratiṣṭhāpayet, evaṃ peyālena kartavyam | yathā caturṣv apramāṇeṣu, evaṃ catasṛṣv ārūpyasamāpattiṣu, pañcasv abhijñāsu, yāvat samastāsu dhyānāpramāṇārūpyasamāpattyabhijñāsu pratiṣṭhāpayet | tat kiṃ manyase kauśikāpi nu sa kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahu puṇyaṃ prasavet? śakra āha - bahu bhagavan bahu sugata || | (125) bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | kau sha ka de bas kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo ’di ches bsod nams mang du skyed de | gang shes rab kyi (5) pha rol tu phyin pa ’di chung ngu na glegs bam du yang chud par byas nas mngon par dad pas mngon par dad pa la | rab tu rtog pas rab tu rtog pa la | lhag par mos pas lhag par mos pa la | sems dang bas sems dang ba la | lhag pa’i bsam pa phun sum tshogs pas lhag (6) pa’i bsam pa phun sum tshogs pa la | byang chub tu sems bskyed pas byang chub tu sems bskyed pa’i byang chub sems dpa’ la lhag pa’i bsam pas byin nam | chung ngu na bri ba dang klag pa la yang snyom las med par sgrub pa dang | brtson pas de la ’dzin du ’jug pa dang | (7) yang dag par ston pa dang yang dag par ’god pa dang yang dag par gzengs stod pa dang yang dag par rab tu dga’ bar byed pa dang | tshig gis mtshon pa dang rnam par mtshon pa dang rjes su mtshon pa dang de’i don yang dag par ston pa dang | de la ’di skad du rigs kyi bu khyod tshur (61b1) sheg byang chub sems dpa’i lam ’di la slobs shig | khyod kyis lam ’di la bslabs shing spyad de ’bad na myur du bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par ’tshang rgya bar ’gyur ro || mngon par rdzogs par sangs rgyas nas kyang sems (2) can gyi khams gzhal du med pa rnams phung po yang dag par zad pa bla na med pa ’di lta ste yang dag pa’i mtha’ rab tu ’byed pa la mngon par ’dul bar byed par ’gyur ro zhes smra zhing de ltar de’i sems rnam par sbyong ba dang the tshom med par byed pa’o || kau shi ka gzhan yang (3) ’dzam bu’i gling na sems can ji snyed yod pa de dag thams cad rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis tshad med pa bzhi la bkod pa dang | de bzhin du sbyar te tshad med pa la ci lta ba de bzhin du gzugs med pa’i snyoms par ’jug pa bzhi dang mngon par shes pa lnga nas (4) bsam gtan dang tshad med pa dang gzugs med pa’i snyoms par ’jug pa dang mngon par shes pa ma lus pa’i bar la bkod na | kau shi ka de ci snyam du sems ci rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de de’i gzhi las bsod nams mang du skyed dam | brgya byin gyis gsol pa | bcom (5) ldan ’das mang ngo bde bar gshegs pa mang ngo || | (125) [5-01] hi pradiṭhavea [p]aṃcaṣu abhiñeṣu pradiṭhavea ta ki [ma]ñasi [k]o[śi]a avi te sa [5-02] (pra)savea a[ha] bahu (bhaṃ)[t]e bhag̱ava | (125) | (125) .. .. .. 復次拘翼。閻浮利人。善男子善女人皆令行 四禪四諦四神足。及行般遮旬。 云何拘翼。其福寧多不。釋提桓因言。甚多甚多天中天。 | (125) . . . (or See the next record) 皆令作四棄四拔苦四事空及五通皆成得。 云何其福寧轉倍多不。對曰。甚多天中天。 | (125) 佛言。憍尸迦。(17)不如善男子善女人以般若波羅蜜經卷與他(18)人令得書寫讀誦其福甚多。復次憍尸迦。若(19)有善男子善女人。以般若波羅蜜經卷。與他(20)人令得書寫讀誦。不如善男子善女人自爲(21)他人讀誦其福甚多。復次憍尸迦。若善男子(22)善女人自爲他人讀誦般若波羅蜜。不如善(23)男子善女人自爲他人解説其義其福甚多。 | (125) the four Unlimited, the four formless attainments, the five superknowledges, in any number of world systems. |
(126) bhagavān āha - ataḥ khalu punaḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet, ya imāṃ prajñāpāramitām antaśaḥ pustakagatām api kṛtvā abhiśraddadhad2[注] abhiśraddadhate avakalpayann avakalpayate, adhimuñcann adhimucyate, prasannacittaḥ prasannacittāyādhyāśayasaṃpanno ’dhyāśayasaṃpannāya bodhāya cittam utpādya samutpāditabodhicittāya bodhisattvāyādhyāśayena dadyāt, antaśo likhanāyāpi vācanāyāpi akilāsitayā saṃpādayiṣyati, udyukto ’muṃ grāhayiṣyati, saṃdarśayiṣyati samādāpayiṣyati samuttejayiṣyati saṃpraharṣayiṣyati, vācā neṣyati vineṣyati anuneṣyati, artham asyā (56) asmai saṃprakāśayiṣyati, evaṃ cāsya cittaṃ viśodhayiṣyati, nirvicikitsaṃ kariṣyati, evaṃ cainaṃ vakṣyati - ehi tvaṃ kulaputrāsminn eva bodhisattvamārge śikṣasva | atra hi tvaṃ śikṣamāṇaś caran vyāyacchamānaḥ kṣipram evānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbhotsyase | abhisaṃbudhya cāparimitaṃ sattvadhātum anuttare upadhisaṃkṣaye ’bhivineṣyasi yad uta bhūtakoṭiprabhāvanatāyām iti | tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika jāmbūdvīpakān sarvasattvān dhyānāpramāṇārūpyasamāpattyabhijñāsu pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, anena paryāyeṇa ye ’pi te kauśika cāturmahādvīpake lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā dhyānāpramāṇārūpyasamāpattyabhijñāsu pratiṣṭhāpayet | tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika cāturmahādvīpake lokadhātau sarvasattvān dhyānāpramāṇārūpyasamāpattyabhijñāsu pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, ye ’pi te kauśika sāhasre cūlike lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā dhyānāpramāṇārūpyasamāpattyabhijñāsu pratiṣṭhāpayet | tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika sāhasre cūlike lokadhātau sarvasattvān dhyānāpramāṇārūpyasamāttyabhijñāsu pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, ye ’pi te kauśika dvisāhasre madhyame lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā dhyānāpramāṇārūpyasamāpattyabhijñāsu pratiṣṭhāpayet | tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika dvisāhasre madhyame lokadhātau sarvasattvān dhyānāpramāṇārūpyasamāpattyabhijñāsu pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, ye ’pi te kauśika trisāhasramahāsāhasre lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā dhyānāpramāṇārūpyasamāpattyabhijñāsu pratiṣṭhāpayet | tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika trisāhasramahāsāhasre lokadhātau sarvasattvān dhyānāpramāṇārūpyasamāpattyabhijñāsu pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, anena paryāyeṇa ye ’pi kecit kauśika gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu sattvāḥ, tān api sarvān kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā dhyānāpramāṇārūpyasamāpattyabhijñāsu pratiṣṭhāpayet | tat kiṃ manyase kauśikāpi nu sa kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahu puṇyaṃ prasavet? śakra āha - bahu bhagavan bahu sugata || | (126) bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | kau shi ka de bas kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo ’di ches bsod nams mang du skyed de | gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di chung ngu na glegs bam du yang chud par byas nas (6) mngon par dang pas mngon par dang pa la | rab tu rtog pas rab tu rtog pa la | lhag par mos pas lhag par mos pa la | sems dang pas sems dang ba la | lhag pa’i bsam pa phun sum tshogs pas lhag pa’i bsam pa phun sum tshogs pa la | byang chub tu sems bskyed (7) pas byang chub tu sems bskyed pa’i byang chub sems dpa’ la | lhag pa’i bsam pas byin nam | chung ngu na bri ba dang klag pa la yang snyom las med par bsgrub pa dang | brtson pas de la ’dzin du ’jug pa dang yang dag par ston pa dang yang dag par ’god pa dang yang dag (62a1) par gzengs stod pa dang yang dag par rab tu dga’ bar byed pa dang | tshig gis mtshon pa dang rnam par mtshon pa dang rjes su mtshon pa dang de’i don yang dag par ston pa dang | de la ’di skad du rigs kyi bu khyod tshur shig byang chub sems dpa’i lam ’di la slobs (2) shig | khyod kyis lam ’di la bslabs shing spyad de ’bad na myur du bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par ’tshang rgya bar ’gyur ro || mngon par rdzogs par sangs rgyas nas kyang sems can gyi khams gzhal du med pa rnams phung po yang dag (3) par zad pa bla na med pa ’di lta ste yang dag pa’i mtha’ rab tu ’byed pa la mngon par ’dul bar byed par ’gyur ro zhes smra zhing de ltar de’i sems rnam par sbyong ba dang the tshom med par byed pa’o || kau shi ka yang ’dzam bu’i gling gi sems can thams cad bsam gtan dang tshad med par (4) dang gzugs med pa’i snyoms par ’jug pa dang mngon par shes pa rnams la bkod pa’i bsod nams mngon par ’du byed pa lta zhog | kau shi ka rnam grangs de lta bur gling chen po bzhi pa’i ’jig rten gyi khams na sems can gang ji snyed yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am (5) rigs kyi bu mo gang la la zhig gis bsam gtan dang tshad med pa dang gzugs med pa’i snyoms par ’jug pa dang mngon par shes pa dag la bkod pa dang | kau shi ka yang gling chen po bzhi pa’i ’jig rten gyi khams na sems can ci snyed yod pa de dag thams cad rigs kyi bu (6) ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis bsam gtan dang tshad med pa dang gzugs med pa’i snyoms par ’jug pa dang mngon par shes pa dag la bkod pa’i bsod nams mngon par ’du byed pa lta zhog | kau shi ka stong spyi phud kyi ’jig rten gyi khams na sems can gang ji snyed (7) yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis bsam gtan dang tshad med pa dang gzugs med pa’i snyoms par ’jug pa dang mngon par shes pa dag la bkod pa dang | kau shi ka yang stong spyi phud kyi ’jig rten gyi khams kyi sems can thams (62b1) cad rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis bsam gtan dang tshad med pa dang gzugs med pa’i snyoms par ’jug pa dang | mngon par shes pa dag la bkod pa’i bsod nams mngon par ’du byed pa lta zhog | kau shi ka stong gnyis pa bar ma’i ’jig rten gyi (2) khams na sems can gang ji snyed yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis bsam gtan dang tshad med pa dang gzugs med pa’i snyoms par ’jug pa dang mngon par shas bdag la bkod pa dang | kau shi ka yang stong gnyis pa bar ma’i ’jig (3) rten gyi khams kyi sems can thams cad bsam gtan dang tshad med pa dang gzugs med pa’i snyoms par ’jug pa dang mngon par shes bdag la bkod pa’i bsod nams mngon par ’du byed pa lta zhog | kau shi ka stong gsum gyi stong chen po’i ’jig rten gyi khams na sems can gang ci (4) snyed yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis bsam gtan dang tshad med pa dang gzugs med pa’i snyoms par ’jug pa dang mngon par shes pa dag la bkod pa dang | kau shi ka yang stong gsum gyi stong chen po’i ’jig rten gyi khams kyi sems (5) can thams cad bsam gtan dang tshad med pa dang gzugs med pa’i snyoms par ’jug pa dang mngon par shes pa dag la bkod pa’i bsod nams mngon par ’du byed pa lnga zhog | kau shi ka rnam grangs de lta bur stong gsum gyi stong chen po’i ’jig rten gyi khams gang gā’i klung gi bye (6) ma snyed na sems can gang ci snyed yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis bsam gtan dang tshad med pa dang gzugs med pa’i snyoms par ’jug pa dang mngon par shes pa dag la bkod na | kau shi ka de ci snyam du sems ci rigs kyi bu ’am (7) rigs kyi bu mo de de’i gzhi las bsod nams mang du bskyed dam | brgya byin gyis gsol pa | bcom ldan ’das mang ngo bde bar gshegs pa mang ngo || | (126) ado kośia so kulaputro [va] (ku)[ladhida v]i bahudaro pu ? [5-03] (pra)[ña]paramidae [p](o)[sta]o pareṣu likhaṇa dasati | (126) | (126) 佛言。不如是。善男子善女人書般若波羅蜜者。持經卷與他人使書若爲讀。其福倍益多 復次拘翼。置閻浮利四天下。小國土中國土千國土。二千國土三千大國土。如恒邊沙佛國人。善男子善女人皆令行四禪四諦四神足。及行般遮旬。皆令成得。 See the previous record See the previous record See the previous record See the previous record 云何拘翼。其福寧轉倍多不。釋提桓因言。大甚多大甚多天中天 | (126) 佛言。不如是書經卷與人使書若爲讀。其福倍多。復次學解中慧其福甚多。 | (126) | (126) (112) In each case a person who would not only write this perfection of wisdom and recite it by himself, but would write it for others and give it away to them, would easily beget the greater merit. |
(127) bhagavān āha - ataḥ khalu punaḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet, ya imāṃ prajñāpāramitām antaśaḥ pustakagatām api kṛtvā abhiśraddadhad abhiśraddadhate, avakalpayann avakalpayate, adhimuñcann adhimucyate, prasannacittaḥ prasannacittāyādhyāśayasaṃpanno ’dhyāśayasaṃpannāya bodhāya cittam utpādya samutpāditabodhicittāya bodhisattvāyādhyāśayena dadyāt, antaśo likhanāyāpi vācanāyāpi akilāsitayā saṃpādayiṣyati, udyukto ’muṃ grāhayiṣyati, saṃdarśayiṣyati samādāpayiṣyati samuttejayiṣyati saṃpraharṣayiṣyati, vācā neṣyati vineṣyati anuneṣyati, artham asyā asmai saṃprakāśayiṣyati, evaṃ cāsya cittaṃ viśodhayiṣyati, nirvicikitsaṃ kariṣyati, evaṃ cainaṃ vakṣyati - ehi tvaṃ kulaputrāsminn eva bodhisattvamārge śikṣasva | atra hi tvaṃ śikṣamāṇaś caran vyāyacchamānaḥ kṣipram evānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbhotsyase | abhisaṃbudhya cāparimitaṃ sattvadhātum anuttare upadhisaṃkṣaye ’bhivineṣyasi, yad uta bhūtakoṭiprabhāvanatāyām iti || | (127) bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | kau shi ka de bas kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo ’di ches bsod nams mang du skyed (63a1) de | gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di chung ngu na glegs bam du yang chud par byas nas mngon par dad pas mngon par dad pa la | rab tu rtog pas rab tu rtog pa la | lhag par mos pas lhag par mos pa la | sems dang bas sems dang ba la | (2) lhag pa’i bsam pa phun sum tshogs pas lhag pa’i bsam pa phun sum tshogs pa la | byang chub tu sems bskyed pas byang chub tu sems bskyed pa’i byang chub sems dpa’ la lhag pa’i bsam pas byin nam | chung ngu na bre ba dang klag pa la yang snyom las med par sgrub (3) pa dang brtson pas de la ’dzin du ’jug pa dang | yang dag par ston pa dang yang dag par ’god pa dang yang dag par gzengs stod pa dang yang dag par rab tu dga’ bar byed pa dang | tshig gis mtshon pa dang rnam par mtshon pa dang rjes su mtshon pa dang de la ’di’i don yang (4) dag par ston pa dang | de la ’di skad du rigs kyi bu khyod tshur sheg byang chub sems dpa’i lam ’di la slobs shig | khyod kyis lam ’di la bslabs shing spyad de ’bad na myur du bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par ’tshang rgya bar ’gyur ro || mngon par rdzogs par sangs rgyas nas kyang sems can gyi khams gzhal du med pa rnams phung po yang dag par zad pa bla na med pa ’di lta ste yang dag pa’i mtha’ rab tu ’byed pa la mngon par ’dul bar byed par ’gyur ro zhes smra zhing de ltar de’i sems rnam par sbyor ba dang the tshom med (6) par byed pa’o || | (127) ado kośia so kulaputro [va] (ku)[ladhida v]i bahudaro pu ? [5-03] (pra)[ña]paramidae [p](o)[sta]o pareṣu likhaṇa dasati | (127) | (127) 佛言。不如是。善男子善女人書般若波羅蜜者。持經卷與他人使書若爲讀。其福轉倍多。 | (127) | (127) | (127) |
(128) (57) punar aparaṃ kauśika yaḥ kulaputro vā kuladuhitā vā imāṃ prajñāpāramitāṃ likhitvā svayaṃ ca vācayet, parebhyaś ca likhitvā pūrvavad dadyāt, ayatnataḥ kauśika pūrvakāt kulaputrāt kuladuhitur vā sakāśād bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet | punar aparaṃ kauśika yaḥ kulaputro vā kuladuhitā vā imāṃ prajñāpāramitām arthakuśalo vācayet, parebhyaś ca likhitvā pūrvavad dadyāt, sārthāṃ savyañjanām upadiśet paridīpayet, ayatnataḥ kauśika sa kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet || | (128) kau shi ka gzhan yang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di bris nas bdag nyid kyang klog pa dang bris nas gzhan dag la yang snga ma bzhin du byin na | kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo snga ma de bas ’di ches bsod (7) nams mang du skyed do || kau shi ka gzhan yang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang don la mkhas pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di klog pa dang | bris nas gzhan dag la yang snga ma bzhin du byin la don dang bcas tshig ’bru dang bcas par nye bar ston pa yongs su gsal (63b1) bar byed na | kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo ’di ni de bas bsod nams ches mang du skyed do || | (128) puṇavaro k(ośig̱a) [p](u)[t](ro) vi ku[l]. [5-04] (po)[stao para](sa) [l](i)[khaṇa da]sati a[ya]m e[va]9[注] teṇa bohudaro [5-05] .o [k]ośig̱a yaṃ ca so kulaputro va kuladhita vi ima prañaparamida svaya ca va [5-06] ? [praña]paramidae atho parasa uvadiśea ayam eva teṇa bahudaro puño prasa‐[5-07] | (128) | (128) 復次拘翼。持般若波羅蜜經卷。授與他人使書。若令學若自學。其福甚倍多 復次拘翼。若有人自學般若波羅蜜解中慧。其福甚倍多。釋提桓因白佛言。天中天。云何學般若波羅蜜。學解中慧。其福甚倍多。 | (128) | (128) | (128) Moreover, Kausika, someone would also beget a greater merit if they were conversant with the meaning when reciting this perfection of wisdom; and having written it for others, would give it away, expound and light it up, both the meaning and the letter. |
(129) atha khalu śakro devānām indro bhagavantam etad avocat - iyam api bhagavan prajñāpāramitopadeṣṭavyā? evam ukte bhagavān śakraṃ devānām indram etad avocat - iyam api kauśika prajñāpāramitopadeṣṭavyā abudhyamānasya kulaputrasya vā kuladuhitur vā | tat kasya hetoḥ? utpatsyate hi kauśikānāgate ’dhvani prajñāpāramitāprativarṇikā | tatrābudhyamānaḥ kulaputro vā kuladuhitā vā anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃboddhukāmo mā praṇaṃkṣīt tāṃ prajñāpāramitāprativarṇikāṃ śrutvā || | (129) de nas bcom ldan ’das la lha rnams kyi dbang po brgya byin gyis ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di yang nye bar bstan par bgyi ba (2) lags sam | de skad ces gsol pa dang | bcom ldan ’das kyis lha rnams kyi dbang po brgya byin la ’di skad ces bka’ stsal to || kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo ma rtogs pa dag la shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di yang nye bar bstan par bya’o || de ci’i (3) phyir zhe na | kau shi ka ma ’ongs pa’i dus na shes rab kyi pha rol tu phyin pa’i gzugs brnyan ’byung bar ’gyur te | de la rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo ma rtogs pa bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par ’tshang rgya bar ’dod pa dag | shes rab kyi (4) pha rol tu phyin pa’i gzugs brnyan thos nas chud zos par gyur na mi rung ngo || | (129) ? devaṇa iṃtro bhag̱avado edad oya [a]ya[ṃ p]i bha(ṃ)te bhag̱a[va] tasa kulaputrasa vi k[u] [5-08] [pa]ramida uvadiśitava aha ayaṃ [pi] ? ? ? ? ? [p](u)[t](r)[asa] [5-09][paramida] ? ? ? ? .u ? ? ? ? [ta kisa hed]u [upajiśati kośig̱a aṇag̱a] [5-10] [pra]ñaparamidae paḍivaṃṇig̱a ◦ tatra so kulaputro va kuladhita vi [aṇ]u[tarae saṃ]ma [5-11] duamo ma praṇaśiśati ta paḍivaṃṇig̱a śruṇita | (129) | (129) 釋提桓因白佛言。天中天。云何學般若波羅蜜解中慧。佛言。善男子善女人不曉學。 何以故。有當來 善男子善女人。欲得阿耨多羅三耶三菩阿惟三佛。喜樂學般若波羅蜜。反得惡知識教枝棭般若波羅蜜。 | (129) 釋白佛言。云何學明度解中慧。佛言。 有當來 善士。欲得無上正眞道最正覺。樂學明度。惡友教學末智。 | (129) (24)是時釋提桓因白佛言。世尊。應爲何等人解(25)説般若波羅蜜義。佛言。憍尸迦。若有善男子(26)善女人。不知般若波羅蜜義故。應爲解説其(27)義。 何以故。憍尸迦。未來世當有相似般若波(28)羅蜜。 善男子善女人於是中。欲得阿耨多羅(29)三藐三菩提聞是相似般若波羅蜜則有違(546c1)錯。 | (129) 2. The counterfeit perfection of wisdom Sakra: Can one then expound this perfection of wisdom? The Lord: Yes, one should expound it to someone who does not understand it. For in the future a counterfeit of the perfection of wisdom will arise. When he hears it, a person who does not understand should beware of making obeisance to it, if he wants to win full enlightenment. |
(130) atha khalu śakro devānām indro bhagavantam etad avocat - kathaṃ bhagavan anāgate ’dhvani prajñāpāramitāprativarṇikā veditavyā - iyaṃ sā prajñāpāramitāprativarṇikopadiśyata iti? evam ukte bhagavān śakraṃ devānām indram etad avocat - bhaviṣyanti kauśikānāgate ’dhvani eke bhikṣavaḥ abhāvitakāyā abhāvitaśīlā abhāvitacittā abhāvitaprajñā eḍamūkajātīyā prajñāparihīṇāḥ | te prajñāpāramitām upadekṣyāma iti tasyāḥ prativarṇikām upadekṣyanti | kathaṃ ca kauśika prajñāpāramitāprativarṇikām upadekṣyanti? rūpavināśo rūpānityatety upadekṣyanti | evaṃ vedanāsaṃjñāsaṃskārāḥ | vijñānavināśo vijñānānityatety upadekṣyanti | evaṃ copadekṣyanti - ya evaṃ gaveṣayiṣyati, sa prajñāpāramitāyāṃ cariṣyatīti | iyaṃ sā kauśika prajñāpāramitāprativarṇikā veditavyā | na khalu punaḥ kauśika rūpavināśo rūpānityatā draṣṭavyā | evaṃ vedanāsaṃjñāsaṃskārāḥ | na khalu punaḥ kauśika vijñānavināśo vijñānānityatā draṣṭavyā | saced evaṃ paśyati, prajñāpāramitāprativarṇikāyāṃ carati | tasmāt tarhi kauśika kulaputreṇa vā kuladuhitrā vā prajñāpāramitāyā artha upadeṣṭavyaḥ | prajñāpāramitāyā artham upadiśan kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet || | (130) de nas bcom ldan ’das la lha rnams kyi dbang po brgya byin gyis ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa’i gzugs brnyan bstan pa de ni ’di lags so zhes ji ltar (5) ma ’ongs pa’i dus na shes rab kyi pha rol tu phyin pa’i gzugs brnyan du rig par bgyi | de skad ces gsol pa dang | bcom ldan ’das kyis lha rnams kyi dbang po brgya byin la ’di skad ces bka’ stsal to || kau shi ka ma ’ongs pa’i dus na | dge slong kha cig lus ma bsgoms pa (6) tshul khrims ma bsgoms pa sems ma bsgoms pa shes rab ma bsgoms pa shes rab ’chal pa lug ltar lkug pa’i rang bzhin can shes rab yongs su nyams pa dag ’byung ste | de dag shes rab kyi pha rol tu phyin pa bstan to snyam nas de’i gzugs brnyan ston par ’gyur ro || kau shi ka (7) shes rab kyi pha rol tu phyin pa’i gzugs brnyan ji ltar ston par ’gyur zhe na | gzugs ’jig pa ni gzugs mi rtag pa nyid do zhes ston par ’gyur de bzhin du tshor ba dang ’du shes dang ’du byed rnams dang rnam par shes pa ’jig pa ni rnam par shes pa mi rtag pa nyid do zhes ston par ’gyur (64a1) ro || ’di skad du gang de ltar tshol ba de ni shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod par ’gyur ro zhes kyang nye bar ston te | kau shi ka ’di ni shes rab kyi pha rol tu phyin pa’i gzugs brnyan du rig par bya’o || kau shi ka yang gzugs ’jig pa ni gzugs mi (2) rtag pa nyid du mi blta’o || de bzhin du tshor ba dang ’du shes dang ’du byed rnams dang kau shi ka yang rnam par shes pa ’jig pa ni rnam par shes pa mi rtag pa nyid du mi blta ste | gal te de ltar lta na shes rab kyi pha rol tu phyin pa’i gzugs brnyan la spyod pa yin no || kau shi ka de (3) lta bas na rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mos shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di’i don nye bar bstan par bya ste | shes rab kyi pha rol tu phyin pa’i don nye bar bstan na rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo ’di ni bsod nams ches mang du skyed do || | (130) evaṃ vuto Śakro de [bhag̱a] ? [5-12] [d] (o)ya [ka] [bhag̱ava] prañaparamidae paḍivaṃṇig̱a eva[ṃ] v[u]to bhag̱ava Śakro devaṇa iṃtr(o) [5-13] [śi]g̱a aṇag̱ade [adh](v)[aṇ]e [bhikh]. [t]e [p](r)[añapa] [da uvadiśiśa](m)[a ti paḍivaṃṇi] [5-14] ? ? [paḍivaṃṇig̱a] uvadiśiśaṃti ruo aṇiṃcaṃ ti uvadiśiśaṃti ruo aṇicaṃ ti [5-15] [ti] g̱ameṣiśaṃti evaṃ ca te uvadiśiśaṃti yo evaṃ gameṣiśaṃti so prañapara‐[5-16] ? pialo eva vedaṇa saṃña saṃkhara viñaṇo aṇicaṃ ti uvadiśiśaṃti viñaṇo aṇicaṃ ti [5-17]◊ evaṃ ca te uvadiśiśaṃti yo evaṃ gameṣiśaṃti so pra[ñaparamidae] 10[注] [5-18] [g̱a] p(ra)ñaparamidae paḍivaṃṇi[g̱aṇa ṇa vaṇa] kośig̱a [ruavi]ṇaśeṇa [ruaaṇicada pa][5-19] 11[注] ?12[注] [daṇa] saṃña saṃ[kha]ro viñaṇo [ṇa ho vaṇa] kośig̱a viñaṇaviṇaśeṇa viñaṇaaṇicada paśi[5-20] 13[注] 14[注] evaṃ paśati prañaparamidae pa[ḍivaṇa]g̱ae carati tasva dahi kośig̱a yo prañapa‐[5-21] ? (th)o uvadiśiśati ayaṃ te[ṇa bah]odaro puño prasaviśati | (130) | (130) 釋提桓因問佛言。何等爲枝棭般若波羅蜜。佛言。甫當來世比丘。 得般若波羅蜜欲學。惡知識反教 學色無常行色無常。作是曹學行般若波羅蜜。 痛痒思想生死 識學無常行識無常。 作是曹學行般若波羅蜜。 拘翼。是爲枝棭般若波羅蜜。 佛言。行般若波羅蜜者。不壞色無常視。 不壞痛痒思想生死 識無常視。 何以故。本無故。拘翼。般若波羅蜜當黠慧學。 其福倍益多。 | (130) 何等爲末智。佛言。來世比丘 得經。欲學惡友教之 五陰無常。學五陰無常。 See the previous record See the previous record 求作斯學失大明 獲末智。 佛言。求者不壞五陰無常視。 See the previous record See the previous record 何以故。本無故。 如斯當爲景明之學。其福無度。 | (130) 釋提桓因言。世尊。何等是相似般若波(2)羅蜜。憍尸迦。當來世有比丘 欲説般若波羅(3)蜜。而説*相似般若波羅蜜 世尊。云何諸比丘(4)説相似般若波羅蜜。佛言。諸比丘説言。色是(5)無常。若如是求是爲行般若波羅蜜。 受想行(6) 識是無常。 *若如是求是爲行般若波羅蜜。 憍(7)尸迦。是名説相似般若波羅蜜。 憍尸迦。不壞(8)色故觀色無常。 不壞受想行 識故觀識無常。 (9)不作如是觀者。是名行相似般若波羅蜜。 憍(10)尸迦。以是因縁故。 菩薩説般若波羅蜜義其(11)福甚多。 | (130) Sakra: How should he recognize in the future if and when the counterfeit perfection of wisdom is expounded? (113) The Lord: In the future there will be some monks whose bodies are undeveloped, whose moral conduct, thought and wisdom are undeveloped, who are stupid, dumb like sheep, without wisdom. When they announce that they will expound the perfection of wisdom, they will actually expound its counterfeit. They will expound the counterfeit perfection of wisdom by teaching that the impermanence of form, etc., is to be interpreted as the destruction of form, etc. To strive for that insight, that, according to them, will be the coursing in the perfection of wisdom. But on the contrary, one should not view the impermanence of form, etc., as the destruction of form, etc. For to view things in that way means to course in the counterfeit perfection of wisdom. For that reason, Kausika, should one expound the meaning of the perfection of wisdom. By expounding it one would beget the greater merit. |
(131) punar aparaṃ kauśika yāvanto jambūdvīpe sattvāḥ, tān sarvān kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā srotaāpattiphale pratiṣṭhāpayet | tat kiṃ manyase kauśikāpi nu sa kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahu puṇyaṃ prasavet? śakra āha - bahu bhagavan, bahu sugata | bhagavān āha - ataḥ khalu punaḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet, ya imāṃ prajñāpāramitām antaśaḥ pustakagatām api kṛtvā abhiśraddadhad abhiśraddadhate, avakalpayann avakalpayate, adhimuñcann adhimuñcate, prasannacittaḥ prasannacittāya, adhyāśayasaṃpanno ’dhyāśayasaṃpannāya bodhāya cittam utpādya samutpāditabodhicittāya bodhisattvāyādhyāśayena dadyāt, antaśo likhanāyāpi vācanāyāpi akilāsitayā saṃpādayiṣyati, udyukto ’muṃ grāhayiṣyati, saṃdarśayiṣyati samādāpayiṣyati (58) samuttejayiṣyati saṃpraharṣayiṣyati, vācā neṣyati vineṣyati anuneṣyati, artham asyā asmai saṃprakāśayiṣyati, evaṃ cāsya cittaṃ viśodhayiṣyati, nirvicikitsaṃ kariṣyati, evaṃ cainaṃ vakṣyati - ehi tvaṃ kulaputrāsminn eva bodhisattvamārge śikṣasva | atra hi tvaṃ śikṣamāṇaś caran vyāyacchamānaḥ kṣipram evānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbhotsyase, abhisaṃbudhya cāparimitaṃ sattvadhātum anuttare upadhisaṃkṣaye ’bhivineṣyasi yad uta bhūtakoṭiprabhāvanatāyām iti | evaṃ ca vācaṃ bhāṣeta - eteṣām eva tvaṃ kulaputra dharmāṇāṃ lābhī bhava yad uta prajñāpāramitāpratisaṃyuktānām iti | ayam eva kauśika tataḥ paurvakāt kulaputrataḥ kuladuhitṛto vā sakāśād bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet | tat kasya hetoḥ? ato hi kauśika srotaāpattiphalaṃ prabhāvyate || | (131) kau shi ka gzhan yang rigs kyi (4) bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis ’dzam bu’i gling gi sems can ci snyed yod pa de dag thams cad rgyun tu zhugs pa’i ’bras bu la bkod na | kau shi ka de ci snyam du sems | ci rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de de’i gzhi las bsod nams mang du skyed dam | brgya (5) byin gyis gsol pa | bcom ldan ’das mang ngo bde bar gshegs pa mang ngo || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | kau shi ka de bas kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo ’di ches bsod nams mang du skyed de gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di chung ngu na glegs (6) bam du yang chud par byas te | mngon par dad pas mngon par dad pa la | rab tu rtog pas rab tu rtog pa la | ltag par mos pas lhag par mos pa la | sems dang bas sems dang ba la | lhag pa’i bsam pa phun sum tshogs pas lhag pa’i bsam pa phun sum (7) tshogs pa la | byang chub tu sems bskyed pas byang chub tu sems bskyed pa’i byang chub sems dpa’ la ltag pa’i bsam pas byin nam | chung ngu na bri ba dang klag pa la yang snyom las med par sgrub pa dang | brtson pas de la ’dzin du ’jug pa dang | yang (64b1) dag par ston pa dang | yang dag par ’god pa dang yang dag par gzengs stod pa dang yang dag par rab tu dga’ bar byed pa dang | tshig gis mtshon pa dang rnam par mtshon pa dang rjes su mtshon pa dang | de la ’di’i don yang dag par ston pa dang | de la ’di skad (2) du rigs kyi bu khyod tshur sheg | byang chub sems dpa’i lam ’di la slobs shig | khyod kyis lam ’di la bslabs shing spyad de ’bad na myur du bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par ’tshang rgya bar ’gyur ro || mngon par rdzogs par sangs (3) rgyas nas kyang sems can gyi khams gzhal du med pa rnams phung po yang dag par zad pa bla na med pa ’di lta ste yang dag pa’i mtha’ rab tu ’byed pa la mngon par ’dul bar byed par ’gyur ro zhes smra zhing de ltar de’i sems rnam par sbyong ba dang the tshom med par byed pa dang tshig ’di skad du rigs kyi bu khyod ’di lta ste | shes rab kyi pha rol tu phyin pa dang ldan pa’i chos de dag nyid thob par gyis shig ces zer na | kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo snga ma de bas ’di nyid bsod nams ches mang du skyed do || de ci’i phyir zhe na | kau shi ka ’di las rgyun tu (5) zhugs pa’i ’bras bu rab tu ’byed do || | (131) puṇavaro kośig̱a ko[i](d e[5-22]va kulaputro va kuladhi)[da] vi ye jaṃbudive satva te sarve sadavitiphale15[注] p(r)adiṭhavea [ta k](i) [mañas](i) [5-23] (p)[ut](r)o vi [ba]hu puño prasavea aha bahu bhaṃte bhag̱ava ado kośig̱a so ku [5-24] ? ? vi ba[hu]daro puño prasaviśati yo prañaparamidae postao parasa likhaṇa[5-25] 16[注] yeva tua dhaṃ[ma]ṇa labhi bhohi yam ida ◊ prañaparamidapaḍisaṃyuteṇa ta kisa he [5-26] [g̱a] sodavatiphale prabhaviati ◦ | (131) | (131) 復次拘翼。置閻浮利地上。三千大國土如恒邊沙佛國人。若善男子善女人皆令得須陀洹道。 云何拘翼。其福寧多不。釋提桓因言。甚多甚多天中天。 佛言。不如是。善男子善女人書般若波羅蜜者。持經卷與他人使書。若令學若爲讀。其福倍益多。 何以故。須陀洹道皆從般若波羅蜜中出生故。 | (131) 復次一天下人皆令得溝港頻來不還應儀縁一覺道。皆令成就。 | (131) 復次憍尸迦。若有善男子善女人。教(12)閻浮提衆生。令得須陀洹果。 於意云何。是人(13)以是因縁其福多不。釋提桓因言。甚多世尊。 (14)佛言。憍尸迦。不如善男子善女人以般若(15)波羅蜜經卷。與他人令得書寫讀誦作是言。(16)汝當得是應般若波羅蜜功徳其福甚多。 何(17)以故。須陀洹果從般若波羅蜜出故。 | (131) 3. The perfection of wisdom greater than any other spiritual gift And that merit would be greater than if one were to establish beings in any number of world systems in the fruit of a Streamwinner. |
(132) tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika jāmbūdvīpakān sarvasattvān srotaāpattiphale pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika cāturmahādvīpake lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā srotaāpattiphale pratiṣṭhāpayet || | (132) kau shi ka yang gling chen po bzhi pa’i ’jig rten gyi khams kyi sems can thams cad rgyun tu zhugs pa’i ’bras bu la bkod pa’i bsod nams mngon par ’du byed pa lta zhog | (7) kau shi ka stong spyi phud kyi ’jig rten gyi khams na sems can ci snyed yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis rgyun tu zhugs pa’i ’bras bu la bkod pa dang | | (132) tiṭhadu ho vaṇa ko[śig̱a ya]ṃ jaṃbudivo ya[vato] ? [5-27] ? (ma)hasahaṃsalo◊g̱adhadue satva te ko i deva sodavatiphale pradiṭha[v](e)[a] [5-28] [t]i kośig̱a avi ṇu so bahu puño prasavea aha bahu bhaṃte bhag̱ava ado kośig̱a so [śa] [5-29] [ge vi bahudar]o puño prasaviśati yo prañaparamidae postao para[sa likha] ? ? ?17[注] | (132) | (132) | (132) | (132) 憍尸迦。(18)置是閻浮提及三千大千世界。乃至教十方(19)如恒河沙等世界衆生。令得須陀洹果。 | (132) |
(133) tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika cāturmahādvīpake lokadhātau sarvasattvān srotaāpattiphale pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika sāhasre cūlike lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā srotaāpattiphale pratiṣṭhāpayet || | (133) kau shi ka yang gling chen po bzhi pa’i ’jig rten gyi khams kyi sems can thams cad rgyun tu zhugs pa’i ’bras bu la bkod pa’i bsod nams mngon par ’du byed pa lta zhog | (7) kau shi ka stong spyi phud kyi ’jig rten gyi khams na sems can ci snyed yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis rgyun tu zhugs pa’i ’bras bu la bkod pa dang | | (133) | (133) | (133) | (133) | (133) | (133) |
(134) tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika sāhasre cūlike lokadhātau sarvasattvān srotaāpattiphale pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika dvisāhasre madhyame lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā srotaāpattiphale pratiṣṭhāpayet || | (134) kau shi ka yang stong spyi phud kyi ’jig rten gyi khams kyi sems can thams cad rgyun tu (65a1) zhugs pa’i ’bras bu la bkod pa’i bsod nams mngon par ’du byed pa lta zhog | kau shi ka stong gnyis pa bar ma’i ’jig rten gyi khams na sems can ci snyed yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis rgyun tu zhugs pa’i (2) ’bras bu la bkod pa dang | | (134) | (134) | (134) | (134) | (134) | (134) |
(135) tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika dvisāhasre madhyame lokadhātau sarvasattvān srotaāpattiphale pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika trisāhasramahāsāhasre lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā srotaāpattiphale pratiṣṭhāpayet || | (135) kau shi ka yang stong gnyis pa bar ma’i ’jig rten gyi khams kyi sems can thams cad rgyun du zhugs pa’i ’bras bu la bkod pa’i bsod nams mngon par ’du byed pa lta zhog | kau shi ka stong gsum gyi stong chen po’i ’jig rten gyi khams na | sems (3) can ci snyed yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis rgyun du zhugs pa’i ’bras bu la bkod pa dang | | (135) | (135) | (135) | (135) | (135) Or , three records ahead) | (135) |
(136) tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika trisāhasramahāsāhasre lokadhātau sarvasattvān srotaāpattiphale pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu sattvāḥ, tān api sarvān kaścid eva kulaputro va kuladuhitā vā srotaāpattiphale pratiṣṭhāpayet | tat kiṃ manyase kauśikāpi nu sa kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahu puṇyaṃ prasavet? śakra āha - bahu bhagavan, bahu sugata || | (136) kau shi ka yang stong gsum gyi stong chen po’i ’jig rten gyi khams kyi sems can thams cad rgyun du zhugs pa’i ’bras bu la bkod pa’i (4) bsod nams mngon par ’du byed pa lta zhog | kau shi ka rnam grangs ’di lta bur stong gsum gyi stong chen po’i ’jig rten gyi khams gang gā’i klung gi bye ma snyed na sems can ci snyed yod pa de dag thams cad kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis rgyun du zhugs pa’i ’bras (5) bu la bkod na | kau shi ka de ci snyam du sems | ci rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de de’i gzhi las bsod nams mang du bskyad dam | brgya byin gyis gsol pa | bcom ldan ’das mang ngo bde bar gshegs pa mang ngo || | (136) [5-30] [kośig̱a] trisahaṃsamahasahaṃsa[l]o[g̱adhad]u yavada kośig̱a gaganativaliasa‐[5-31] .u18[注] satva te ko i deva sodavatiphale pratiṭhavea ta ki maṃñasi kośig̱a avi ṇu [5-32] [ñ]o prasavea aha baho bhaṃte bhag̱ava | (136) | (136) | (136) | (136) Or , four records ahead) 於意(20)云何。是人以是因縁其福多不。釋提桓因言。(21)甚多世尊。 | (136) |
(137) bhagavān āha - ataḥ khalu punaḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet, ya imāṃ prajñāpāramitām antaśaḥ pustakagatām api kṛtvā abhiśraddadhad abhiśraddadhate, avakalpayann avakalpayate, adhimuñcann adhimuñcate, prasannacittaḥ prasannacittāya, adhyāśayasaṃpanno ’dhyāśayasaṃpannāya bodhāya cittam utpādya samutpāditabodhicittāya bodhisattvāyādhyāśayena dadyāt, antaśo likhanāyāpi vācanāyāpi akilāsitayā saṃpādayiṣyati, udyukto ’muṃ grāhayiṣyati, saṃdarśayiṣyati samādāpayiṣyati samuttejayiṣyati saṃpraharṣayiṣyati, vācā neṣyati vineṣyati anuneṣyati, artham asyā asmai saṃprakāśayiṣyati, evaṃ cāsya cittaṃ viśodhayiṣyati, nirvicikitsaṃ kariṣyati, evaṃ (59) cainaṃ vakṣyati - ehi tvaṃ kulaputrāsminn eva bodhisattvamārge śikṣasva | atra hi tvaṃ śikṣamāṇaś caran vyāyacchamānaḥ kṣipram evānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbhotsyase | abhisaṃbudhya cāparimitaṃ sattvadhātum anuttare upadhisaṃkṣaye ’bhivineṣyasi yad uta bhūtakoṭiprabhāvanatāyām iti | evaṃ ca vācaṃ bhāṣeta - eteṣām api tvaṃ kulaputra dharmāṇāṃ lābhī bhava yad uta prajñāpāramitāpratisaṃyuktānām iti | ayam eva kauśika tataḥ paurvakāt kulaputrataḥ kuladuhitṛto vā sakāśād bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet | tat kasya hetoḥ? ato hi kauśika srotaāpattiphalaṃ prabhāvyate || | (137) bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | kau shi ka de (6) bas kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo ’di ches bsod nams mang du skyed de | gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di chung ngu na glegs bam du yang chud par byas nas | mngon par dad pas mngon par dad pa la | rab tu rtog pas rab tu rtog pa la | lhag par mos pas lhag par (7) mos pa la | sems dang bas sems dang ba la | lhag pa’i bsam pa phun sum tshogs pas lhag pa’i bsam pa phun sum tshogs pa la | byang chub tu sems bskyed pas byang chub tu sems bskyed pa’i byang chub sems dpa’ la lhag pa’i bsam pas byin nam | chung ngu na bri ba (65b1) dang klag pa la yang snyom las med par sgrub pa dang brtson pas de la ’dzin du ’jug pa dang yang dag par ston pa dang yang dag par ’god pa dang yang dag par gzengs stod pa dang yang dag par rab tu dga’ bar byed pa dang | tshig gis mtshon pa dang rnam par mtshon pa dang rjes (2) su mtshon pa dang | de la ’di’i don yang dag par ston pa dang | de la ’di skad du rigs kyi bu khyod tshur sheg byang chub sems dpa’i lam ’di la slobs shig | khyod kyis lam ’di la bslabs shing spyad de ’bad na myur du bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu mngon (3) par rdzogs par ’tshang rgya bar ’gyur ro || mngon par rdzogs par sangs rgyas nas kyang sems can gyi khams gzhal du med pa rnams phung po yang dag par zad pa bla na med pa ’di lta ste yang dag pa’i mtha’ rab tu ’byed pa la mngon par ’dul bar byed par ’gyur ro zhes smra zhing (4) de ltar de’i sems rnam par sbyong ba dang the tshom med par byed pa dang | tshig ’di skad du rigs kyi bu khyod ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa dang ldan pa’i chos de dag nyid thob par gyis shig ces zer na | kau shi ka rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo snga ma de bas ’di nyid bsod (5) nams ches mang du skyed do || de ci’i phyir zhe na | kau shi ka ’di las rgyun tu zhugs pa’i ’bras bu rab tu ’byed do || | (137) ado kośig̱a so kulaputro va kuladhita vi ba‐[5-33] ño prasaviśati yo prañaparamidae postao parasa likhita [daea etaṣa ye] [5-34] [la]bhi bhohi yam idaṃ prañaparamidapaḍisaṃyuteṇa | (137) | (137) | (137) | (137) 佛言。憍尸迦。不如善男子善女人(22)以般若波羅蜜經卷。與他人令得書寫讀誦(23)作是言。汝當得是應般若波羅蜜功徳其福(24)甚多。 何以故。須陀洹果從般若波羅蜜出故 | (137) |
(138) punar aparaṃ kauśika yo hi kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā yāvanto jambūdvīpe sattvāḥ, tān sarvān sakṛdāgāmiphale pratiṣṭhāpayet | tat kiṃ manyase kauśikāpi nu sa kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahu puṇyaṃ prasavet? śakra āha - bahu bhagavan, bahu sugata | bhagavān āha - ataḥ khalu punaḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet, ya imāṃ prajñāpāramitām antaśaḥ pustakagatām api kṛtvā abhiśraddadhad abhiśraddadhate, avakalpayann avakalpayate, adhimuñcann adhimuñcate, prasannacittaḥ prasannacittāya, adhyāśayasaṃpanno ’dhyāśayasaṃpannāya bodhāya cittam utpādya samutpāditabodhicittāya bodhisattvāyādhyaśayena dadyāt, antaśo likhanāyāpi vācanāyāpi akilāsitayā saṃpādayiṣyati, udyukto ’muṃ grāhayiṣyati, saṃdarśayiṣyati samadāpayiṣyati samuttejayiṣyati saṃpraharṣayiṣyati, vācā neṣyati vineṣyati anuneṣyati, artham asyā asmai saṃprakāśayiṣyati, evaṃ cāsya cittaṃ viśodhayiṣyati, nirvicikitsaṃ kariṣyati, evaṃ cainaṃ vakṣyati - ehi tvaṃ kulaputrāsminn eva bodhisattvamārge śikṣasva | atra hi tvaṃ śikṣamāṇaś caran vyāyacchamānaḥ kṣipram evānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbhotsyase | abhisaṃbudhya cāparimitaṃ sattvadhātum anuttare upadhisaṃkṣaye ’bhivineṣyasi yad uta bhūtakoṭiprabhāvanatāyām iti | evaṃ ca vācaṃ bhāṣeta - eteṣām eva tvaṃ kulaputra dharmāṇāṃ lābhī bhava yad uta prajñāpāramitāpratisaṃyuktānām iti | ayam eva kauśika tataḥ paurvakāt kulaputrataḥ kuladuhitṛto vā sakāśād bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet | tat kasya hetoḥ? ato hi kauśika sakṛdāgāmiphalaṃ prabhāvyate | tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika jāmbūdvīpakān sarvasattvān sakṛdāgāmiphale pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika cāturmahādvīpake lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā sakṛdāgāmiphale pratiṣṭhāpayet | tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika cāturmahādvīpake lokadhātau sarvasatvān sakṛdāgāmiphale pratiṣṭhāpya puṇyabhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika sāhasre cūlike lokadhātau (60) sattvāḥ, tān api sarvān kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā sakṛdāgāmiphale pratiṣṭhāpayet | tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika sāhasre cūlike lokadhātau sarvasattvān sakṛdāgāmiphale pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika dvisāhasre madhyame lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā sakṛdāgāmiphale pratiṣṭhāpayet | tiṣṭhātu khalu punaḥ kauśika dvisāhasre madhyame lokadhātau sarvasattvān sakṛdāgāmiphale pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika trisāhasramahāsāhasre lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā sakṛdāgāmiphale pratiṣṭhāpayet | tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika trisāhasramahāsāhasre lokadhātau sarvasattvān sakṛdāgāmiphale pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu sattvāḥ, tān api sarvān kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā sakṛdāgāmiphale pratiṣṭhāpayet | tat kiṃ manyase kauśikāpi nu sa kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahu puṇyaṃ prasavet? śakra āha - bahu bhagavan, bahu sugata || | (138) kau shi ka gzhan yang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang la la zhig gis ’dzam bu’i gling gi sems can ci snyed yod pa de dag thams cad lan cig phyir ’ong ba’i (6) ’bras bu la bkod na | kau shi ka de ci snyam du sems ci rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de de’i gzhi las bsod nams mang du skyed dam | brgya byin gyis gsol pa | bcom ldan ’das mang ngo bde bar gshegs pa mang ngo || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | (7) kau shi ka de bas kyang rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo ’di ches bsod nams mang du skyed de | gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di chung ngu na glegs bam du yang chud par byas nas | mngon par dad pas mngon par dad pa la | rab tu rtog pas rab tu rtog pa la | lhag (66a1) par mos pas lhag par mos pa la | sems dang bas sems dang ba la | lhag pa’i bsam pa phun sum tshogs pas lhag pa’i bsam pa phun sum tshogs pa la | byang chub tu sems bskyed pas byang chub tu sems bskyed pa’i byang chub sems dpa’ la (2) lhag pa’i bsam pas byin nam | chung ngu na bri ba dang klag pa la yang snyom las med par sgrub pa dang | brtson pas de la ’dzin du ’jug pa dang yang dag par ston pa dang yang dag par ’god pa dang yang dag par gzengs stod pa dang yang dag par rab tu dga’ bar byed (3) pa dang | tshig gis mtshon pa dang rnam par mtshon pa dang rjes su mtshon pa dang de la ’di’i don yang dag par ston pa dang | de la ’di skad du rigs kyi bu khyod tshur sheg byang chub sems dpa’i lam ’di la slobs shig | (23.04.2019) stong gi char yang (4) brgya stong gi char yang bye ba’i char yang bye ba brgya’i char yang bye ba stong gi char yang bye ba brgya stong gi char yang bye ba khrag khrig brgya stong gi char yang nye bar mi ’gro’o || grangs su yang bgrang par yang dper yang dpes bstan par bya bar yang gzhir yang rgyur yang mi bzad do || de ci’i phyir zhe na | (5) ’di ltar byang chub sems dpa’ de dag thams cad ni dmigs pa’i ’du shes can gyis bsam gtan dag la mnyam par gzhog pa’i phyir ro || ’phags pa shes rab kyi pha rol tu phyin pa brgyad stong pa las rjes su yi rang ba dang yongs su bsngo ba’i le’u zhes bya ste drug pa’o || || (6) de nas bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa shā ri’i bus ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni thams cad mkhyen pa’i ye shes yongs su sgrub pa lags so || bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni thams cad mkhyen pa nyid lags so || (7) bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | de de bzhin no shā ri’i bu ci skad zer ba de bzhin no || shā ri’i bus gsol pa | bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni gsal bar bgyid pa lags te | bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa la phyag ’tshal lo || (96b1) bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni phyag bgyi bar ’os pa lags so || bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni nye bar gos pa med pa lags so || | (138) | (138) | (138) 復次拘翼。閻浮利人若善男子善女人。皆教令得斯陀含阿那含阿羅漢。皆令成就。 云何拘翼。其福寧轉倍多不。釋提桓因言。甚多甚多天中天。 佛言。不如是。善男子善女人書般若波羅蜜者。持經卷與他人使書。若令學若爲讀。其福倍益多。 何以故。薩芸若徳成法徳。一切從般若波羅蜜中學成佛。便出生須陀洹道斯陀含道阿那含道阿羅漢道辟支佛道」 置閻浮利。拘翼。置三千大國土。如恒邊沙佛國中人。若善男子善女人皆令得須陀洹道斯陀含道阿那含道阿羅漢道辟支佛道 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712062 云何拘翼。其福寧多不。釋提桓因言。甚多甚多天中天。 | (138) , | (138) (25)復次憍尸迦。若有善男子善女人。教閻浮提(26)衆生。令得斯陀含果阿那含果阿羅漢果辟(27)支佛道。 *於意云何。是人以是因縁其福多(28)不。釋提桓因言。甚多世尊。 佛言。*憍尸迦。不(29)如善男子善女人以般若波羅蜜經卷。與他(547a1)人令得書寫讀誦作是言。汝當得是應般若(2)波羅蜜功徳其福甚多。 何以故。汝隨學是法(3)當得薩婆若法。隨得薩婆若法。當隨得斯陀(4)含果阿那含果阿羅漢果辟支佛道。 憍尸迦。(5)置是閻浮提及三千大千世界衆生。乃至教(6)十方如恒河沙等世界衆生。令得斯陀含果(7)阿那含果阿羅漢果辟支佛道。 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712062 於意云何。是(8)人以是因縁其福多不。釋提桓因言。甚多世(9)尊。 | (138) (116) And that holds good also of the fruit of a Once-Returner, |
(139) bhagavān āha - ataḥ khalu punaḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet, ya imāṃ prajñāpāramitām antaśaḥ pustakagatām api kṛtvā abhiśraddadhad abhiśraddadhate, avakalpayann avakalpayate, adhimuñcann adhimuñcate, prasannacittaḥ prasannacittāya, adhyāśayasaṃpanno ’dhyāśayasaṃpannāya bodhāya cittam utpādya samutpāditabodhicittāya bodhisattvāyādhyāśayena dadyāt, antaśo likhanāyāpi vācanāyāpi akilāsitayā saṃpādayiṣyati, udyukto ’muṃ grāhayiṣyati, saṃdarśayiṣyati samādāpayiṣyati samuttejayiṣyati saṃpraharṣayiṣyati, vācā neṣyati vineṣyati anuneṣyati, artham asyā asmai saṃprakāśayiṣyati, evaṃ cāsya cittaṃ viśodhayiṣyati, nirvicikitsaṃ kariṣyati, evaṃ cainaṃ vakṣyati - ehi tvaṃ kulaputrāsminn eva bodhisattvamārge śikṣasva | atra hi tvaṃ śikṣamāṇaś caran vyāyacchamānaḥ kṣipram evānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbhotsyase | abhisaṃbudhya cāparimitaṃ sattvadhātum anuttare upadhisaṃkṣaye ’bhivineṣyasi yad uta bhūtakoṭiprabhāvanatāyām iti | evaṃ ca vācaṃ bhāṣeta - eteṣām eva tvaṃ kulaputra dharmāṇāṃ lābhī bhava yad uta prajñāpāramitāpratisaṃyuktānām iti | ayam eva kauśika tataḥ paurvakāt kulaputrataḥ kuladuhitṛto vā sakāśād bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet | tat kasya hetoḥ? ato hi kauśika sakṛdāgāmiphalaṃ prabhāvyate || | (139) bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni ’jig rten thams cad kyis nye bar mi gos pa (2) lags so || bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni snang bar bgyid pa lags so || bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni khams gsum pa thams cad kyi rab rib dang bral bar bgyid pa lags so || bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu (3) phyin pa ni nyon mongs pa dang lta ba’i mun pa thams cad sel bar bgyid pa lags so || bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni brten par bgyid pa lags so || bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni mchog tu bgyid pa lags so || | (139) | (139) | (139) 佛言。不如是。善男子善女人書般若波羅蜜者。持經卷與他人使書。若令學若爲讀。其福倍益多。 何以故。皆從般若波羅蜜中學。得成薩芸若成法徳。用是故。得佛出生須陀洹道斯陀含道阿那含道阿羅漢道辟支佛道。用是故其福轉倍多。 | (139) | (139) 佛言。憍尸迦。不如善男子善女人以般(10)若波羅蜜經卷。與他人令得書寫讀誦作是(11)言。汝當得是應般若波羅蜜功徳其福甚(12)多。 何以故。汝隨學是法當得薩婆若法。隨(13)得薩婆若法。當隨得斯陀含果阿那含果阿(14)羅漢果辟支佛道。 | (139) |
(140) punar aparaṃ kauśika yo hi kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā yāvanto jambūdvīpe sattvāḥ, tān sarvānanāgāmiphale pratiṣṭhāpayet | tat kiṃ manyase kauśikāpi nu sa kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahu puṇyaṃ prasavet? śakra āha - bahu bhagavan bahu sugata || | (140) bcom ldan ’das (4) shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni byang chub kyi phyogs kyi chos rnams kyi bde legs su bgyid pa lags so || bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni sems can ldongs pa rnams la snang bar bgyid pa lags so || | (140) | (140) | (140) :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712054 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712055 | (140) . . | (140) :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712054 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712055 | (140) of a Never-Returner, |
(141) bhagavān āha - ataḥ khalu punaḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet, ya imāṃ prajñāpāramitām antaśaḥ pustakagatām api kṛtvā abhiśraddadhad abhiśraddadhate, avakalpayann avakalpayate, adhimuñcann adhimuñcate, prasannacittaḥ prasannacittāya, adhyāśayasaṃpanno ’dhyāśayasaṃpannāya bodhāya cittam utpādya samutpāditabodhicittāya bodhisattvāyādhyāśayena dadyāt, antaśo likhanāyāpi vācanāyāpi akilāsitayā saṃpādayiṣyati, udyukto ’muṃ grāhayiṣyati, saṃdarśayiṣyati samādāpayiṣyati samuttejayiṣyati saṃpraharṣayiṣyati, vācā neṣyati vineṣyati anuneṣyati, artham asyā asmai saṃprakāśayiṣyati, evaṃ cāsya cittaṃ viśodhayiṣyati, nirvicikitsaṃ kariṣyati, evaṃ cainaṃ vakṣyati - ehi tvaṃ kulaputrāsminn eva bodhisattvamārge śikṣasva | atra hi tvaṃ śikṣamāṇaś caran vyāyacchamānaḥ kṣipram evānuttarāṃ (61) samyaksaṃbodhim abhisaṃbhotsyase | abhisaṃbudhya cāparimitaṃ sattvadhātum anuttare upadhisaṃkṣaye ’bhivineṣyasi yad uta bhūtakoṭiprabhāvanatāyām iti | evaṃ ca vācaṃ bhāṣeta - eteṣām evaṃ tvaṃ kulaputra dharmāṇāṃ lābhī bhava, yad uta prajñāpāramitāpratisaṃyuktānām iti | ayam eva tato bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet | tat kasya hetoḥ? ato hi kauśikānāgāmiphalaṃ prabhāvyate | tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika jambūdvīpakān sarvasattvānanāgāmiphale pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika caturmahādvīpake lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā anāgāmiphale pratiṣṭhāpayet | tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika cāturmahādvīpake lokadhātau sarvasattvānanāgāmiphale pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika sāhasre cūlike lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā anāgāmiphale pratiṣṭhāpayet | tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika sāhasre cūlike lokadhātau sarvasattvānanāgāmiphale pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika dvisāhasre madhyame lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā anāgāmiphale pratiṣṭhāpayet | tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika dvisāhasre madhyame lokadhātau sarvasattvānanāgāmiphale pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika trisāhasramahāsāhasre lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā anāgāmiphale pratiṣṭhāpayet | tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika trisāhasramahāsāhasre lokadhātau sarvasattvānanāgāmiphale pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu sattvāḥ, tān api sarvān kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā anāgāmiphale pratiṣṭhāpayet | tat kiṃ manyase kauśikāpi nu sa kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahu puṇyaṃ prasavet? śakra āha - bahu bhagavan, bahu sugata || | (141) bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni ’jigs (5) pa dang nye bar ’tshe ba thams cad rab tu spong ba dang snang bar bgyid pa lags so || bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni spyan lnga yongs su ’dzin par bgyid pas sems can thams cad la lam ston pa lags so || bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni mig (6) lags so || bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni gti mug dang mun pa dang rab rib rnams dang bral bar bgyid pa lags so || bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni rab rib dang bral bar bgyid pa lags so || bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin (7) pa ni chos thams cad mi bgyid pa lags so || bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni lam log par mchis pa’i sems can rnams lam du ’dzud pa lags so || bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni thams cad mkhyen pa nyid lags so || bcom ldan ’das (97a1) shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni nyon mongs pa dang shes bya’i sgrib pa’i bag chags dang mtshams sbyor ba thams cad spong pa’i slad du chos thams cad mi skyed pa lags so || bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni chos thams cad mi ’gog pa lags so | (2) bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni ma skyes pa dang ma ’gags pa lags so || bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni rang gi mtshan nyid stong pa nyid kyi slad du byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po rnams kyi yum lags so || bcom ldan ’das shes rab (3) kyi pha rol tu phyin pa ni sangs rgyas kyi chos rin po che thams cad stsol ba’i slad du stobs bcu bgyid pa lags so || | (141) | (141) | (141) :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712056 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712061 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712062 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712062 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712067 | (141) . . . . . . . . . . . . | (141) :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712056 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712061 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712062 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712062 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712067 | (141) |
(142) bhagavān āha - ataḥ khalu punaḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet, ya imāṃ prajñāpāramitām antaśaḥ pustakagatām api kṛtvā abhiśraddadhad abhiśraddadhate, avakalpayann avakalpayate, adhimuñcann adhimuñcate, prasannacittaḥ prasannacittāya, adhyāśayasaṃpanno ’dhyāśayasaṃpannāya bodhāya cittam utpādya samutpāditabodhicittāya bodhisattvāyādhyāśayena dadyāt, antaśo likhanāyāpi vācanāyāpi akilāsitayā saṃpādayiṣyati, udyukto ’muṃ grāhayiṣyati, saṃdarśayiṣyati samādāpayiṣyati samuttejayiṣyati saṃpraharṣayiṣyati, vācā neṣyati vineṣyati anuneṣyati, artham asyā asmai saṃprakāśayiṣyati, evaṃ cāsya cittaṃ viśodhayiṣyati, nirvicikitsaṃ kariṣyati, evaṃ cainaṃ vakṣyati - ehi tvaṃ kulaputrāsminn eva bodhisattvamārge śikṣasva | atra hi tvaṃ śikṣamāṇaś caran vyāyacchamānaḥ kṣipram evānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbhotsyase | abhisaṃbudhya cāparimitaṃ sattvadhātum anuttare upadhisaṃkṣaye ’bhivineṣyasi yad uta bhūtakoṭiprabhāvanatāyām iti | evaṃ ca vācaṃ bhāṣeta - eteṣām eva tvaṃ kulaputra dharmāṇāṃ lābhī bhava, yad uta prajñāpāramitāpratisaṃyuktānām iti | ayam eva tato bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet | tat kasya hetoḥ? ato hi kauśikānāgāmiphalaṃ prabhāvyate || | (142) bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni mi ’jigs pa bzhi bgyid pa’i slad du mi thul ba lags so || bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni mgon (4) ma mchis pa’i sems can rnams kyi mgon bgyid pa lags so || bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni ther zug tu gnas pa ma mchis pa’i slad du ’khor ba’i gnyen po lags so || bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni chos thams cad kyi ngo bo nyid ston pa lags (5) so || bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni sangs rgyas bcom ldan ’das rnams kyi chos kyi ’khor lo lan gsum du bzlas te rnam pa bcu gnyis su bskor ba yongs su rdzogs pa lags so || bcom ldan ’das ci ltar byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos shes rab kyi pha (6) rol tu phyin pa la gnas par bgyi | bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa la ji ltar yid la bgyi | bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa la ji ltar phyag ’tshal bar bgyi | de skad ces gsol pa dang | bcom ldan ’das kyis tshe dang ldan pa shā ri’i bu la ’di skad ces (7) bka’ stsal to || | (142) | (142) | (142) :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712068 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712073 | (142) . . . . . . | (142) :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712068 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712073 | (142) |
(143) (62) punar aparaṃ kauśika yo hi kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā va yāvanto jambūdvīpe sattvāḥ, tān api sarvān arhattve pratiṣṭhāpayet | tat kiṃ manyase kauśikāpi nu sa kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahu puṇyaṃ prasavet? śakra āha - bahu bhagavan, bahu sugata | bhagavān āha - ataḥ khalu punaḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet, ya imāṃ prajñāpāramitām antaśaḥ pustakagatām api kṛtvā abhiśraddadhad abhiśraddadhate, avakalpayann avakalpayate, adhimuñcann adhimuñcate, prasannacittaḥ prasannacittāya, adhyāśayasaṃpanno ’dhyāśayasaṃpannāya bodhāya cittam utpādya samutpāditabodhicittāya bodhisattvāyādhyāśayena dadyāt, antaśo likhanāyāpi vācanāyāpi akilāsitayā saṃpādayiṣyati, udyukto ’muṃ grāhayiṣyati, saṃdarśayiṣyati samādāpayiṣyati samuttejayiṣyati saṃpraharṣayiṣyati, vācā neṣyati vineṣyati anuneṣyati, artham asyā asmai saṃprakāśayiṣyati, evaṃ cāsya cittaṃ viśodhayiṣyati, nirvicikitsaṃ kariṣyati, evaṃ cainaṃ vakṣyati - ehi tvaṃ kulaputrāsminn eva bodhisattvamārge śikṣasva | atra hi tvaṃ śikṣamāṇaś caran vyāyacchamānaḥ kṣipram evānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbhotsyase | abhisaṃbudhya cāparimitaṃ sattvadhātum anuttare upadhisaṃkṣaye ’bhivineṣyasi yad uta bhūtakoṭiprabhāvanatāyām iti | evaṃ ca vācaṃ bhāṣeta - eteṣām eva tvaṃ kulaputra dharmāṇāṃ lābhī bhava yad uta prajñāpāramitāpratisaṃyuktānām iti | ayam eva tato bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet | tat kasya hetoḥ? ato hi kauśikārhattvaṃ prabhāvyate | evaṃ cāsya utsāhaṃ vardhayiṣyati - yathā yathā hi tvaṃ kulaputra prajñāpāramitāyāṃ śikṣiṣyase, tathā tathā tvam anupūrveṇa buddhadharmāṇāṃ lābhī bhaviṣyasi, āsannaś ca bhaviṣyasy anuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ | atra hi tvaṃ śikṣāyāṃ śikṣamāṇaś caran vyāyacchamānaḥ srotaāpattiphalaṃ prabhāvayiṣyasi, sakṛdāgāmiphalaṃ prabhāvayiṣyasi, anāgāmiphalaṃ prabhāvayiṣyasi, arhattvaṃ prabhāvayiṣyasi, pratyekabuddhatvaṃ prabhāvayiṣyasi, samyaksaṃbuddhatvaṃ prabhāvayiṣyasīti | tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika jāmbūdvīpakān sarvasattvānarhatve pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika cāturmahādvīpake lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā arhattve pratiṣṭhāpayet | tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika cāturmahādvīpake lokadhātau sarvasattvānarhattve pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika sāhasre cūlike lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā arhattve pratiṣṭhāpayet | tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika sāhasre cūlike lokadhātau sarvasattvānarhattve pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika dvisāhasre madhyame lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā arhattve pratiṣṭhāpayet | tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika dvisāhasre madhyame lokadhātau sarvasattvānarhattve pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika trisāhasramahāsāhasre lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā arhattve pratiṣṭhāpayet | tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika trisāhasramahāsāhasre lokadhātau sarvasattvānarhattve pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika gaṅgānadīvālukopameṣu (63) trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu sattvāḥ, tān api sarvān kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā arhattve pratiṣṭhāpayet | tat kiṃ manyase kauśike api nu sa kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahu puṇyaṃ prasavet? śakra āha - bahu bhagavan, bahu sugata | saṃkhyā api bhagavaṃs tasya puṇyaskandhasya na sukarā kartum | gaṇanāpi upamāpi aupamyam api upanisāpi upaniṣad api bhagavaṃs tasya puṇyaskandhasya na sukarā kartum || | (143) shā ri’i bu ston pa la ci lta bar shes rab kyi pha rol tu phyin pa la de ltar gnas par bya’o || shā ri’i bu ston pa la ci lta bar shes rab kyi pha rol tu phyin pa la de ltar yid la bya’o || shā ri’i bu ston pa la ci lta bar shes rab kyi pha rol tu phyin pa la de ltar phyag bya’o || de nas (97b1) lha rnams kyi dbang po brgya byin ’di snyam du sems te | kye ma’o ’phags pa shā ri’i bu ci’i phyir ’di ’dri bar gyur | kye ma ’phags pa shā ri’i bu ci’i gzhi las ’di ’dri bar gyur snyam mo || de nas lha rnams kyi dbang po brgya byin gyis tshe dang ldan pa shā ri’i bu la ’di skad ces smras so || 97b.2)] ’phags pa shā ri’i bu ci’i phyir ’di ’dri bar ’gyur | ’phags pa shā ri’i bu ci’i gzhi las ’di ’dri bar gyur | de skad ces smras pa dang | tshe dang ldan pa shā ri’i bus lha rnams kyi dbang po brgya byin la ’di skad ces smras so || kau shi ka shes rab kyi pha rol tu phyin pa’i thabs mkhas (3) pas yongs su zin pa’i byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po rjes su yi rang ba dang ldan pa’i bsod nams bya ba’i dngos po thams cad mkhyen pa nyid du yongs su sngo bar byed pas | byang chub sems dpa’ dmigs pa can snga ma de dag thams cad kyi sbyin pa las byung ba’i (4) bsod nams mngon par ’du byed pa gang yin pa dang | tshul khrims las byung ba gang yin pa dang bzod pa las byung ba gang yin pa dang brtson ’grus las byung ba gang yin pa dang | bsam gtan las byung ba’i bsod nams mngon par ’du byed pa gang yin pa de dag thams cad zil (5) gyis gnon te | des na bdag ni gzhi ’di las ’di ’dri bar gyur to || kau shi ka yang ’on kyang pha rol tu phyin pa lnga po rnams thams cad mkhyen pa nyid kyi lam du ’jug pa’i phyir shes rab kyi pha rol tu phyin pa nyid sngon du ’gro ba yin no || kau shi ka ’di lta ste dper na dmus long brgya ’am (6) stong ngam brgya stong yang rung yongs su ’dren pa med na lam du ’jug pa’i skal ba med cing grong ngam grong khyer ram grong rdal du ’gro ba’i skal pa med do || kau shi ka de bzhin du sbyin pa dang tshul khrims dang bzod pa dang brtson ’grus dang bsam gtan rnams shes rab kyi pha rol tu phyin (7) pa dang bral bas ni pha rol tu phyin pa’i ming mi ’thob cing dmus long du gyur pa yin te | yongs su ’dren pa med pa’i phyir thams cad mkhyen pa nyid kyi lam du ’jug pa’i skal pa yang med na thams cad mkhyen pa’i grong khyer chen por ’jug pa ’am rjes su thob par lta yang ga la ’gyur | (98a1) kau shi ka yang gang gi tshe sbyin pa dang tshul khrims dang bzod pa dang brtson ’grus dang bsam gtan rnams shes rab kyi pha rol tu phyin pas yongs su bzung bar byur pa de’i tshe pha rol tu phyin pa’i ming dang pha rol tu phyin pa’i sgra ’thob ste de’i tshe ni pha rol tu phyin pa lnga po ’di (2) dag thams cad mkhyen pa’i lam du ’jug pa dang thams cad mkhyen pa’i rjes su thob par bya ba’i don du mig rab tu thob pa yin no || de nas bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa shā ri’i bus ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen (3) pos ci ltar shes rab kyi pha rol tu phyin pa mngon par bsgrub par bgyi | de skad ces gsol pa dang | bcom ldan ’das kyis tshe dang ldan pa shā ri’i bu la ’di skad ces bka’ stsal to || shā ri’i bu gzugs mngon par mi sgrub par blta’o || shā ri’i bu de bzhin du (4) tshor ba dang ’du shes dang ’du byed rnams dang rnam par shes pa mngon par mi sgrub par blta’o || shā ri’i bu phung po lnga rnams mngon par mi sgrub pa gang yin pa de ni shā ri’i bu shes rab kyi pha rol tu phyin pa la mngon par sgrub pa zhes rjod do || de ltar mngon par ’du mi byed pas phung po (5) lnga rnams la mngon par sgrub pa ni shes rab kyi pha rol tu phyin pa la mngon par sgrub pa ste mngon par sgrub pa zhes brjod de || de skad ces bka’ stsal pa dang || bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa shā ri’i bus ’di skad ces gsol to || | (143) | (143) | (143) :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712054 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712055 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712056 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712061 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712061 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712061 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712062 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712062 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712067 | (143) . . . . . . . . . . . . . . . . . . | (143) :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712054 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712055 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712056 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712061 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712061 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712061 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712062 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712062 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712067 | (143) and of an Arhat. For it is the perfection of wisdom which brings about the fruit of a Once-Returner, of a Never-Returner, and of an Arhat. (125) And the Bodhisattva will increase his endurance by the reflection that by training himself in the perfection of wisdom, he will by and by become one who obtains the dharmas which constitute a Buddha, and will get near to full enlightenment. |
(144) bhagavān āha - ataḥ khalu punaḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet, ya imāṃ prajñāpāramitām antaśaḥ pustakagatām api kṛtvā abhiśraddadhad abhiśraddadhate, avakalpayann avakalpayate, adhimuñcann adhimuñcate, prasannacittaḥ prasannacittāya, adhyāśayasaṃpanno ’dhyāśayasaṃpannāya bodhāya cittam utpādya samutpāditabodhicittāya bodhisattvāyādhyāśayena dadyāt, antaśo likhanāyāpi vācanāyāpi akilāsitayā saṃpādayiṣyati, udyukto ’muṃ grāhayiṣyati, samādāpayiṣyati samuttejayiṣyati saṃpraharṣayiṣyati, vācā neṣyati vineṣyati anuneṣyati, artham asyā asmai saṃprakāśayiṣyati, evaṃ cāsya cittaṃ viśodhayiṣyati, nirvicikitsaṃ kariṣyati, evaṃ cainaṃ vakṣyati - ehi tvaṃ kulaputrāsminn eva bodhisattvamārge śikṣasva | atra hi tvaṃ śikṣamāṇaś caran vyāyacchamānaḥ kṣipram evānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbhotsyase | abhisaṃbudhya cāparimitaṃ sattvadhātum anuttare upadhisaṃkṣaye ’bhivineṣyasi yad uta bhūtakoṭiprabhāvanatāyām iti | evaṃ ca vācaṃ bhāṣeta - eteṣām eva tvaṃ kulaputra dharmāṇāṃ lābhī bhava, yad uta prajñāpāramitāpratisaṃyuktānām iti | ayam eva tato bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet | tat kasya hetoḥ? ato hi kauśikārhattvaṃ prabhāvyate | evaṃ cāsyotsāhaṃ vardhayiṣyati - yathā yathā hi tvaṃ kulaputra prajñāpāramitāyāṃ śikṣiṣyase, tathā tathā tvam anupūrveṇa buddhadharmāṇāṃ lābhī bhaviṣyasi, āsannaś ca bhaviṣyasy anuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ | atra hi tvaṃ śikṣāyāṃ śikṣamāṇaś caran vyāyacchamānaḥ srotaāpattiphalaṃ prabhāvayiṣyasi, sakṛdāgāmiphalaṃ prabhāvayiṣyasi, anāgāmiphalaṃ prabhāvayiṣyasi, arhattvaṃ prabhāvayiṣyasi, pratyekabuddhatvaṃ prabhāvayiṣyasi, samyaksaṃbuddhatvaṃ prabhāvayiṣyasi | iti || | (144) bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu (6) phyin pa de ltar mngon par bsgrubs pas chos gang zhig gtod par bgyid | bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | shā ri’i bu shes rab kyi pha rol tu phyin pa de ltar mngon par bsgrubs pas ni chos gang yang gtod par mi byed do || shā ri’i bu gang gi tshe chos gang yang gtod par mi byed pa de’i tshe shes (7) rab kyi pha rol tu phyin pa zhes bya ba’i grangs su ’gro’o || de nas bcom ldan ’das la lha rnams kyi dbang po brgya byin gyis ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das ci shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’dis thams cad mkhyen pa nyid kyang gtod par mi bgyid lags sam | bcom ldan ’das (98b1) kyis bka’ stsal pa | kau shi ka ’di skad du ci shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’dis thams cad mkhyen pa nyid kyang gtod par mi bgyid lags sam zhes zer ba ni | ci ltar dmigs pa de ltar gtod par mi byed do || ming ci lta ba de ltar gtod par mi byed do || mngon par ’du byed pa (2) ci lta ba da ltar gtod par mi byed do || brgya byin gyis gsol pa | bcom ldan ’das ’on ci ltar gtod par bgyid | bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | kau shi ka ci ltar gtod par mi byed pa de ltar gtod par byed do || brgya byin gyis gsol pa | bcom ldan (3) ’das ci srid du gang gis shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’dis chos gang yang mi skyed mi ’gog pa dang | chos thams cad skye ba ma mchis pa dang ’gog pa ma mchis pa’i slad du nye bar gnas la gnas pa yang ma lags pa’i shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni ngo mtshar to || de nas bcom ldan (4) ’das la tshe dang ldan pa rab ’byor gyis ’di skad ces gsol to || | (144) | (144) | (144) :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712068 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712073 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712073 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712073 | (144) . . . . . . . . . | (144) :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712068 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712073 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712073 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712073 | (144) |
(145) punar aparaṃ kauśika yāvanto jambūdvīpe sattvāḥ, tān api sarvān kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā pratyekabuddhatve pratiṣṭhāpayet | tat kiṃ manyase kauśikāpi nu sa kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahu puṇyaṃ prasavet? śakra āha - bahu bhagavan, bahu sugataḥ | bhagavān āha - ataḥ khalu punaḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet ya imāṃ prajñāpāramitām antaśaḥ pustakagatām api kṛtvā abhiśraddadhad abhiśraddadhate, avakalpayann avakalpayate, adhimuñcann adhimuñcate, prasannacittaḥ prasannacittāya, adhyāśayasaṃpanno ’dhyāśayasaṃpannāya bodhāya cittam utpādya samutpāditabodhicittāya bodhisattvāyādhyāśayena dadyāt, antaśo likhanāyāpi vācanāyāpi akilāsitayā saṃpādayiṣyati, udyukto ’muṃ grāhayiṣyati, saṃdarśayiṣyati (64) samādāpayiṣyati samuttejayiṣyati saṃpraharṣayiṣyati, vācā neṣyati vineṣyati anuneṣyati, artham asyā asmai saṃprakāśayiṣyati, evaṃ cāsya cittaṃ viśodhayiṣyati, nirvicikitsaṃ kariṣyati, evaṃ cainaṃ vakṣyati - ehi tvaṃ kulaputrāsminn eva bodhisattvamārge śikṣasva | atra hi tvaṃ śikṣamāṇaś caran vyāyacchamānaḥ kṣipram evānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbhotsyase | abhisaṃbudhya cāparimitaṃ sattvadhātum anuttare upadhisaṃkṣaye ’bhivineṣyasi yad uta bhūtakoṭiprabhāvanatāyām iti | evaṃ ca vācaṃ bhāṣeta - eteṣām eva tvaṃ kulaputra dharmāṇāṃ lābhī bhava yad uta prajñāpāramitāpratisaṃyuktānām iti | ayam eva tato bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet | tat kasya hetoḥ? ato hi kauśika pratyekabuddhatvaṃ prabhāvyate | evaṃ cāsyotsāhaṃ vardhayiṣyati - yathā yathā hi tvaṃ kulaputra prajñāpāramitāyāṃ śikṣiṣyase, tathā tathā tvam anupūrveṇa buddhadharmāṇāṃ lābhī bhaviṣyasi, āsannaś ca bhaviṣyasy anuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ | atra hi tvaṃ śikṣāyāṃ śikṣamāṇaś caran vyāyacchamānaḥ kṣipram eva srotaāpattiphalaṃ prabhāvayiṣyasi, sakṛdāgāmiphalaṃ prabhāvayiṣyasi, anāgāmiphalaṃ prabhāvayiṣyasi, arhattvaṃ prabhāvayiṣyasi, pratyekabuddhatvaṃ prabhāvayiṣyati, samyaksaṃbuddhatvaṃ prabhāvayiṣyasīti | tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika jambūdvīpakān sarvasattvān pratyekabuddhatve pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika cāturmahādvīpake lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā pratyekabuddhatve pratiṣṭhāpayet | tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika cāturmahādvīpake loakadhātau sarvasattvān pratyekabuddhatve pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika sāhasre cūlike lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā pratyekabuddhatve pratiṣṭhāpayet | tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika sāhasre cūlike lokadhātau sarvasattvān pratyekabuddhatve pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika dvisāhasre madhyame lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā pratyekabuddhatve pratiṣṭhāpayet | tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika dvisāhasre madhyame lokadhātau sarvasattvān pratyekabuddhatve pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, ye ’pi kecit kauśika trisāhasramahāsāhasre lokadhātau sattvāḥ, tān api sarvān kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā pratyekabuddhatve pratiṣṭhāpayet | tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika trisāhasramahāsāhasre lokadhātau sarvasattvān pratyekabuddhatve pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu sattvāḥ, tān api sarvān kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā pratyekabuddhatve pratiṣṭhāpayet | tat kiṃ manyase kauśikāpi nu sa kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahu puṇyaṃ prasavet? śakra āha - bahu bhagavan, bahu sugata || | (145) bcom ldan ’das gal te byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po de ltar yang ’du shes par bgyid na shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ring du bgyid shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di gsog tu bgyid shes rab kyi pha rol (5) tu phyin pa ’di gsog tu bgyid de | shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di mi bgyid pa lags so || de skad ces gsol pa dang | bcom ldan ’das kyis tshe dang ldan pa rab ’byor la ’di skad ces bka’ stsal to || de de bzhin no rab ’byor de de bzhin te | rab ’byor rnam grangs (6) gang gis shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di rgyang ring du byed pa dang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di gsog tu byed pa dang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di gsob tu byed pa dang | shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di mi byed par ’gyur ba’i rnam grangs ’di ni yod do || de ci’i phyir zhe na | (7) rab ’byor shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di yongs su gsal bar byas na gzugs yongs su gsal bar byas pa ma yin | tshor ba ma yin ’du shes ma yin ’du byed rnams ma yin rnam par shes pa yongs su gsal bar byas pa ma yin | rgyun tu zhugs pa’i ’bras bu yongs su gsal (99a1) bar byas pa ma yin lan cig phyir ’ong ba’i ’bras bu yongs su gsal bar byas pa ma yin phyir mi ’ong ba’i ’bras bu yongs su gsal bar byas pa ma yin | dgra bcom pa nyid yongs su gsal bar byas pa ma yin | rang sangs rgyas nyid yongs su gsal bar byas (2) pa ma yin sangs rgyas nyid yongs su gsal bar byas pa ma yin no || gnas brtan rab ’byor gyis gsol pa | bcom ldan ’das ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni pha rol tu phyin pa chen po lags so || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | rab ’byor ’di ci snyam (3) du sems rnam grangs gang gis ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di pha rol tu phyin pa chen po yin || gnas brtan rab ’byor gyis gsol pa | bcom ldan ’das gzugs chen por mi bgyid chung ngur mi bgyid gzugs sdud par mi bgyid g.yengs par mi bgyid do || (4) de bzhin du tshor ba ma lags ’du shes ma lags ’du byed rnams ma lags te bcom ldan ’das rnam par shes pa chen por mi bgyid chung ngur mi bgyid rnam par shes pa sdud par mi bgyid g.yengs par mi bgyid do || de bzhin gshegs pa rnams kyi de bzhin gshegs pa’i stobs gang (5) lags pa de dag kyang stobs dang ldan par yang mi bgyid stong sam mchis par yang mi bgyid sdud par mi bgyid g.yengs bar mi bgyid do || thams cad mkhyen pa gang lags pa de yang chen por mi bgyid chung ngur mi bgyid sdud par mi bgyid g.yengs par mi bgyid do || de ci’i slad du (6) zhe na | bcom ldan ’das thams cad mkhyen pa nyid ni ma bsdus ma g.yengs pa lags so || bcom ldan ’das byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po gal te de ltar ’tshal na yang shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod pa ma lags na | bdag ni thams cad mkhyen pa’i ye shes (7) dang ldan pa sta ’di ltar sems can rnams la chos bstan par bya’o ’di ltar sems can ’di dag yongs su mya ngan las bzla bar bya’o snyam du ’tshal ba lta smos su ci mchis | de ci’i slad du zhe na | sems can ’di dag yongs su mya ngan las bzla’o snyam pa gang lags pa ’di ni shes rab kyi (99b1) pha rol tu phyin pa’i rgyu mthun pa ma lags te sems can du dmigs pa ’di nyid de’i dmigs pa chen por ’gyur ro || de ci’i slad du zhe na | shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni sems can ngo bo nyid ma mchis pa dang skye ba ma mchis pa’i rang bzhin can du rig par bgyi ste | sems can ngo bo (2) nyid ma mchis pas na shes rab kyi pha rol tu phyin pa ngo bo nyid ma mchis par rig par bgyi’o || sems can dben pas na shes rab kyi pha rol tu phyin pa dben par rig par bgyi’o || sems can bsam gyis mi khyab pas na shes rab kyi pha rol tu phyin pa bsam gyis mi khyab par rig par (3) bgyi’o || sems can mi ’jig pa’i chos nyid lags pas na shes rab kyi pha rol tu phyin pa mi ’jig pa’i chos nyid du rig par bgyi’o || | (145) | (145) | (145) (Or :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712054, although there is no translation of "pratyekabuddhatva" in Lokakṣema's version) :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712055 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712056 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712061 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712061 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712061 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712062 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712062 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712067 | (145) . . . . . . . . . . . . . . . . | (145) :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712054 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712055 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712056 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712061 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712061 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712061 憍尸迦。置是閻浮提及(22)三千大千世界衆生。乃至十方如恒河沙等(23)世界衆生。皆是阿毘跋致菩薩。若有善男子(24)善女人以般若波羅蜜義教之。 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712062 於意云何。是(25)人以是因縁其福多不。釋提桓因言。甚多世(26)尊。 | (145) For he knows that by training himself in this training, coursing in it, struggling in it, he will bring forth all the fruits of the holy life, from that of a Streamwinner to Buddhahood. The merit of the person who shares the perfection of wisdom will also be greater than that of one who establishes in Pratyekabuddhahood any number of beings in any number of world systems. |
(146) bhagavān āha - ataḥ khalu punaḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet, ya imāṃ prajñāpāramitām antaśaḥ pustakagatām api kṛtvā abhiśraddadhad abhiśraddadhate, avakalpayann avakalpayate, adhimuñcann adhimuñcate, prasannacittaḥ prasannacittāya, adhyāśayasaṃpanno ’dhyāśayasaṃpannāya bodhāya cittam utpādya samutpāditabodhicittāya bodhisattvāyādhyāśayena dadyāt, (65) antaśo likhanāyāpi vācanāyāpi akilāsitayā saṃpādayiṣyati, adyukto ’muṃ grāhayiṣyati, saṃdarśayiṣyati samādāpayiṣyati samuttejayiṣyati saṃpraharṣayiṣyati, vācā neṣyati vineṣyati anuneṣyati, artham asyā asmai saṃprakāśayiṣyati, evaṃ cāsya cittaṃ viśodhayiṣyati, nirvicikitsaṃ kariṣyati, evaṃ cainaṃ vakṣyati - ehi tvaṃ kulaputrāsminn eva bodhisattvamārge śikṣasva - atra hi tvaṃ śikṣamāṇaś caran vyāyacchamānaḥ kṣipram evānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbhotsyase | abhisaṃbudhya cāparimitaṃ sattvadhātum anuttare upadhisaṃkṣaye ’bhivineṣyasi yad uta bhūtakoṭiprabhāvanatāyām iti | evaṃ ca vācaṃ bhāṣeta - eteṣām eva tvaṃ kulaputra dharmāṇāṃ lābhī bhava yad uta prajñāpāramitāpratisaṃyuktānām iti | ayam eva tato bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet | tat kasya hetoḥ? ato hi kauśika pratyekabuddhatvaṃ prabhāvyate | evaṃ cāsya utsāhaṃ vardhayiṣyasi - yathā yathā hi tvaṃ kulaputra prajñāpāramitāyāṃ śikṣiṣyase, tathā tathā tvam anupūrveṇa buddhadharmāṇāṃ lābhī bhaviṣyasi, āsannaś ca bhaviṣyasy anuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ | atra hi tvaṃ śikṣāyāṃ śikṣamāṇaś caran vyāyacchamānaḥ srotaāpattiphalaṃ prabhāvayiṣyasi, sakṛdāgāmiphalaṃ prabhāvayiṣyasi, anāgāmiphalaṃ prabhāvayiṣyasi, arhattvaṃ prabhāvayiṣyasi, samyaksaṃbuddhatvaṃ prabhāvayiṣyasīti || | (146) sems can mngon par rdzogs par ’tshang mi rgya bas na shes rab kyi pha rol tu phyin pa mngon par rdzogs par ’tshang mi rgya bar rig par bgyi’o || (4) sems can yang dag pa’i don ci lta ba bzhin du mngon par rdzogs par ’tshang mi rgya bas na shes rab kyi pha rol tu phyin pa yang dag pa’i don ci lta ba bzhin du mngon par rdzogs par ’tshang mi rgya bar rig par bgyi’o || sems can stobs yang dag par bsgrub pas na | de bzhin gshegs pa’i (5) stobs yang dag par sgrub par rig par bgyi ste | bcom ldan ’das rnam grangs ’dis ’di t la ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni pha rol tu phyin pa chen po lags so || de nas bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa shā ri’i bus ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das byang chub (6) sems dpa’ sems dpa’ chen po gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa zab mo ’di la mos shing nem nur mi bgyid the tshom mi ’tshal rmongs par mi ’gyur na | bcom ldan ’das de gang nas shi ’phos nas ’dir skyes par rig par bgyi | bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di’i (7) don dang chos nyid dang don gyi tshul dang chos nyid kyi tshul gyi rjes su ’gro bar ’gyur la rjes su ’tshal bar ’gyur zhing | rjes su rtogs par bgyid par ’gyur ba’i byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po de yun ring po ji srid gcig tu spyad cing tshul bsrungs par rig par bgyi | (100a1) de skad ces gsol pa dang | bcom ldan ’das kyis tshe dang ldan pa shā ri’i bu la ’di skad ces bka’ stsal to || shā ri’i bu byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po de ni sangs rgyas bcom ldan ’das rnams la bsnyen bkur byas shing yongs su dris nas ’jig rten (2) gyi khams gzhan dag nas shi ’phos te ’dir skyes par rig par bya’o || de ci’i phyir zhe na | shā ri’i bu byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po gang la la sangs rgyas bcom ldan ’das rnams la bsnyen bkur byas shing | yongs su dris nas ’jig rten gyi khams gzhan dag nas shi (3) ’phos te ’dir skyes par gyur pa de shes rab kyi pha rol tu phyin pa zab mo ’di ’chad pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa nyan te shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di thos nas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la ston par ’du shes skyed do || | (146) [yada tu]a tatra [śikṣiś].[s]. [5-35] rvañudhaṃmana labhi bhaviśasi tado tua sodavatiphalo prabhaviśasi pialo saï‐[5-36] aṇag̱amiphalo arahapo prabhaviśasi tado tua praceg̱abosi pravhabhiśasi | (146) | (146) :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712068 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712073 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712073 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712073 | (146) . . . . . . . | (146) 佛言。憍尸迦。於是中有一菩薩。疾得阿耨(27)多羅三藐三菩提。若有人以般若波羅蜜義(28)教之。福多於彼。 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712073 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712073 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712073 | (146) |
(147) punar aparaṃ kauśika yāvanto jambūdvīpe sattvāḥ, teṣāṃ sarveṣāṃ kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittaṃ samutpādayet, yaś cānyaḥ kaścit kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā teṣāṃ sarveṣām anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittam utpādya tebhya imāṃ prajñāpāramitāṃ likhitvā dadyāt | yo vā kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā avinivartanīyāya bodhisattvāya mahāsattvāya enāṃ prajñāpāramitāṃ likhitvopanāmayet, atraiva prajñāpāramitāyāṃ śikṣiṣyate, yogam āpatsyate | atraiva prajñāpāramitāṃ bhāvayan vṛddhiṃ virūḍhiṃ vipulatāṃ gataḥ paripūrayiṣyati buddhadharmān iti | ayaṃ tasmāt paurvakāt kulaputrataḥ kuladuhitṛto vā sakāśādbahutaraṃ puṇyaṃ prasavet | tat kasya hetoḥ? niyatam eṣo ’nuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhya sattvānāṃ duḥkhasyāntaṃ kariṣyatīti | tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika jāmbūdvīpakānāṃ sarvasattvānām anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittam utpādya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika cāturmahādvīpake lokadhātau sattvāḥ, teṣām api sarveṣāṃ kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittam utpādayet | tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika cāturmahādvīpake lokadhātau sarvasattvānām anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittam utpādya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika sāhasre cūlike lokadhātau sattvāḥ, teṣām api sarveṣāṃ kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittam utpādayet | tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika sāhasre cūlike lokadhātau sarvasattvānām anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittam utpādya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika dvisāhasre madhyame lokadhātau sattvāḥ, teṣām api sarveṣāṃ kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittam utpādayet | tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika dvisāhasre madhyame lokadhātau sarvasattvānām anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittam utpādya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika trisāhasramahāsāhasre lokadhātau sattvāḥ, teṣām api sarveṣāṃ (66) kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittam utpādayet | tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika trisāhasramahāsāhasre lokadhātau sarvasattvānām anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittam utpādya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu sattvāḥ, teṣām api sarveṣāṃ kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittam utpādayet | yaścānyaḥ kaścitkauśika kulaputro vā kuladuhitā vā teṣāṃ sarveṣām anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittam utpādya tebhya imāṃ prajñāpāramitāṃ likhitvā dadyāt | yo vā kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā avinivartanīyāya bodhisattvāya mahāsattvāya enāṃ prajñāpāramitāṃ likhitvā dadyāt, upanāmayet, atraiva prajñāpāramitāyāṃ śikṣiṣyate, yogam āpatsyate | evam asyeyaṃ prajñāpāramitā bhūyasyā mātrayā bhāvanāṃ vṛddhiṃ virūḍhiṃ vipulatāṃ paripūriṃ gamiṣyatīti | ayaṃ kauśiaka tataḥ paurvakāt kulaputrataḥ kuladuhitṛto vā sakāśādbahutaraṃ puṇyaṃ prasavet | tat kasya hetoḥ? niyatam eṣo ’nuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhya sattvānāṃ duḥkhasyāntaṃ kariṣyatīti || | (147) bdag gi ston pa mngon sum du gyur (4) te bdag gi ston pa mthong ngo snyam du sems bskyed do || shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ’chad pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa la rna ba blags nas gus par nyan te gtam gyi bar chad mi byed do || shā ri’i bu byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po de ni yun (5) ring por spyad cing tshul bsrungs pa de lta bu’i rang bzhin du rig par bya’o || shā ri’i bu byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po de ni sangs rgyas mang po la bsnyen bkur byas pa de lta bu’i tshul du rig par bya’o || de nas bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa rab ’byor gyis ’di skad ces (6) gsol to || bcom ldan ’das yang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di mnyan pa’am rtogs pa’am bsam pa’am bskyed pa’am nye bar bzung bar nus sam | shes rab kyi pha rol tu phyin pa de ni ’di’i zhe ’am shes rab kyi pha rol tu phyin pa de ’di la’o zhe ’am shes rab kyi pha rol tu phyin pa de ni (7) ga ge mo zhig na’o zhes sam | rnam pa dang rtags dang mtshan ma ’dis so zhes kyang bstan pa ’am mnyan par nus sam | bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | rab ’byor de ni ma yin te rab ’byor shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni phung po ’am khams sam skye mched du bstan pa ’am (100b1) mnyan pa ’am rtogs pa ’am bsam pa ’am bskyed pa ’am nye bar gzung bar mi nus so || de ci’i phyir zhe na | rab ’byor chos thams cad dben pa nyid dang chos thams cad shin tu dben pa nyid yin pa’i phyir shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni bstan pa ’am mnyan pa ’am rtogs pa ’am bsam (2) pa ’am bskyed pa ’am nye bar gzung bar mi nus so || shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni phung po dang khams dang skye mched las gzhan na yang med par rig par bya ste | de ci’i phyir zhe na | rab ’byor phung po dang khams dang skye mched nyid stong pa dben pa zhibs so || de ltar na shes (3) rab kyi pha rol tu phyin pa dang phung po dang khams dang skye mched ’di ni gnyis su med de gnyis su byar med do || stong ba dang dben pa dang zhi ba’i phyir dmigs su med de | chos thams cad kyi mi dmigs pa gang yin pa de ni shes rab kyi pha rol tu phyin pa zhes brjod do || gang gi tshe (4) ’du shes dang kun shes pa dang btags pa dang tha snyad mi ’byung pa de’i tshe shes rab kyi pha rol tu phyin pa zhes bya’o || gnas brtan rab ’byor gyis gsol pa | bcom ldan ’das byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa zab mo ’di la rnal ’byor du bgyid (5) pa de yun ring po ji srid cig spyad cing tshul bsrungs par rig par bgyi | bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | rab ’byor byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po rnams kyi dbang po’i rim pa yod pas ’di ni rnam par phye ste lung bstan par bya ba yin no || rab ’byor yang rnam grangs gang (6) gis byang chub sems dpa’ rnams sangs rgyas brgya phrag mang po dang sangs rgyas stong phrag mang po dang sangs rgyas brgya stong phrag mang po dag mthong nas de dag gi drung du tshangs par spyod pa spyad kyang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di lam dad ma mos par ’gyur ba’i rnam grangs kyang yod do || (7) de ci’i phyir zhe na | sngon yang sangs rgyas bcom ldan ’das de dag gi thad nas shes rab kyi pha rol tu phyin pa zab mo ’di ’chad pa dang ston pa dang nye bar ston pa la ma gus so ma gus pas legs par mi nyan to || legs par mi nyan pas bsnyen bkur mi byed do bsnyen bkur mi byed pas yongs su mi (101a1) ’dri’o yongs su ma dris pas mngon par mi dad do mngon par ma dad pas ’khor de nas ’byol te | de dag gzhi de las chos kyis phongs par ’gyur ba dang mthun pa’i las byas shing bsags la kun nas bsags shing nye bar bsags pas da ltar yang shes rab kyi pha (2) rol tu phyin pa zab mo ’di ’chad pa dang ston pa dang nye bar ston pa na ma gus par ’byol zhing ma dad la mos par mi byed pas lus dang sems kyis tshogs bsgrub par mi byed do || | (147) [5-37] [a] ye Jaṃbudi◊ve satva te sarva anutarae saṃmasaṃbosie cito upadeaṃsu te‐[5-38] ? [saṃmasaṃbo]sae prathidaṇa ima prañaparamida likhita dajati yo ya aveva‐[5-39] ? sa19[注] ima yeva prañaparamida likhita uvaṇamea atra prañaparamidae śikṣi‐[5-40] 20[注] vajiśati eva sa prañaparamida bhuyasa matrae bhavaṇaparivuri gacheśati aya te- [5-41] [ṇa]21[注] puñavisaṃkhareṇa bahudaro puño prasavati puṇavaro kośig̱a ye trisahaṃsae maha‐[5-42] 22[注] [d]ue satva te aṇutarae samasaṃbosae cito upadeaṃsu teṣa [satvaṇa] ? ? ? ? ? [5-43] [th]idaṇa koi de⟨va⟩ sarva va ima prañaparamida likhita dajati yo ya avevaṭiasa bosisatva- [5-44] 23[注] [pa]ramida likhita uvaṇameati atra prañapara◊midae ◊ śikṣiśati [5-45] 24[注] [e]va sa prañaparamida bhuyasa mat[rae bhavaṇa] [5-46] 25[注] ? [vi] teṇa purimag̱eṇa puñavisaṃ[khareṇa bahudaro] puño prasavati | (147) | (147) 復次拘翼。閻浮利人都盧皆使行佛道。已信入佛道。學佛道心已生。若善男子善女人持般若波羅蜜經卷。與他人使書。若令學若爲説。 及至阿惟越致菩薩。書經卷授與之。其人當從是學。深入般若波羅蜜中學智惠般若波羅蜜。 轉増多守無有極智悉成就。 得其福轉倍多。 置閻浮利。拘翼。三千大國土及如恒邊沙佛國中人。皆行阿耨多羅三耶三菩。皆發意行佛道。 若善男子善女人持般若波羅蜜經卷。與他人使書。若令學若爲説。 及至阿惟越致菩薩。書經卷授與。其人當從是學深入般若波羅蜜中學智慧般若波羅蜜。 轉増多守無有極智慧悉成就。 得其福轉倍多 | (147) 又如恒沙佛刹人民皆求無上正眞道福。 . . . . . . . . . . . . . . | (147) 復次憍尸迦。若滿閻浮提衆生。皆發阿耨多羅三藐三菩提心。若有善男子善女人。以般若波羅蜜經卷與之令得書寫讀誦。是人以是因縁其福多不。釋提桓因言。甚多世尊。 佛言。憍尸迦。不如善男子善女人以般若波羅蜜經卷。與一阿毘跋致菩薩。作是念。是菩薩於是中學。當能修習般若波羅蜜。 以是因縁般若波羅蜜増廣流布。 福多於彼。 憍尸迦。置是閻浮提及三千大千世界衆生。乃至十方如恒河沙等世界衆生。皆發阿耨多羅三藐三菩提心。 若有善男子善女人。以般若波羅蜜經卷與之令得書寫讀誦。於意云何。是人以是因縁其福多不。釋提桓因言。甚多世尊。 佛言。不如善男子善女人以般若波羅蜜經卷。與一阿*毘跋致菩薩作是念。是菩薩於是中學。當能修習般若波羅蜜。 以是因縁般若波羅蜜増廣流布。 福多於彼。 | (147) [128] Moreover, Kausika, if someone were to raise to full enlightenment the hearts of as many beings as there are in Jambudvipa; and if someone else were not only to raise their hearts to full enlightenment, but would also in addition give them a copy of this perfection of wisdom; or, if he would present a copy of this perfection of wisdom to an irreversible Bodhisattva, in the hope that he will let himself be trained in it, (129) make endeavours about it, develop it, and as a result of the growth, increase, and abundance of the perfection of wisdom, fulfil the Buddha-dharmas; then, compared with that former person, he will beget the greater merit, for certainly he will, once he has awoken to full enlightenment, end the sufferings of beings. And his merit will be greater, even if the other person raises to full enlightenment the hearts of any number of beings in any number of world systems. |
(148) punar aparaṃ kauśika yāvanto jambūdvīpe sattvāḥ, te sarve avinivartanīyā bhaveyur anuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ | tebhyaḥ kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃprasthitebhya imāṃ prajñāpāramitāṃ pustakalikhitāṃ kṛtvā dadyād upanāmayet | yaś ca tebhyaḥ kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā imāṃ prajñāpāramitāṃ pustakalikhitāṃ kṛtvā dadyād upanāmayet, sārthāṃ savyañjanām upadiśet | tat kiṃ manyase kauśikāpi nu sa kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahu puṇyaṃ prasavet? śakra āha - bahu bhagavan, bahu sugata | saṃkhyāpi bhagavaṃs tasya puṇyaskandhasya na sukarā kartum | gaṇanāpi upamāpi aupamyam api upanisāpi upaniṣad api bhagavaṃs tasya puṇyaskandhasya na sukarā kartum || | (148) tshogs pa sgrub par mi byed pas ni shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di mi shes mi mthong khong du mi chud rig par (3) mi byed de | de dag de ltar shes rab kyi pha rol tu phyin pa la ma dad par ’gyur ro ma dad pa ni mi nyan to mi nyan pa ni mi shes so ma shes pas ni mi mthong ngo ma mthong bas ni khong du mi chud do || khong du ma chud pa ni chos kyis phongs par ’gyur ba dang mthun pa’i las byed yang dag par sogs (4) par byed | kun du sogs par byed nye bar sogs par byed do || de dag chos kyis phongs par ’gyur ba dang mthun pa’i las byas pa dang bsags pa dang kun nas bsags pa dang nye bar bsags pa des shes rab ’chal bar ’gyur ba dang mthun pa’i las mngon par ’du byed par (5) ’gyur ro || de dag shes rab ’chal bar ’gyur ba dang mthun pa’i las mngon par ’dus byas pa dang bsags pa dang kun nas bsags pa dang nye bar bsags pa des shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ’chad pa dang ston pa dang nye bar ston pa na spong bar ’gyur skur bar ’gyur mi snyan pa brjod (6) par ’gyur te | skur nas kyang ’byol bar ’gyur ro || rab ’byor yang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di spong ba dang skur pa dang mi snyan par brjod pas ni ’das pa dang ma byon pa dang da ltar byung ba’i sangs rgyas bcom ldan ’das rnams kyi thams cad mkhyen pa nyid spangs par ’gyur skur (7) par ’gyur mi snyan par brjod par ’gyur te | de dag ni rang gi rgyud bcom zhing bsregs nas blo chung ba shes rab chung ba bsod nams chung ba dge ba’i rtsa ba chung ba’i gang zag dad pa tsam dang ldan pa dga’ ba tsam dang ldan pa | dang ba tsam dang ldan pa ’dun pa tsam dang ldan pa las dang po bskal ba med (101b1) pa’i rang bzhin can gzhan rnams kyi yang dad pa tsam dang dga’ ba tsam dang dad pa tsam dang ’dun pa tsam de yang phyir zlog cing ’bral bar byed ldog par byed de | ’di la bslab par mi bya’o zhes smra zhing ’di ni sangs rgyas kyi gsung ma yin no zhes tshig tu brjod par ’gyur ro || de (2) ltar de dag bdag gi rgyud bcom zhing phral te gzhan gyi rgyud kyang bcom zhing phral nas shes rab kyi pha rol tu phyin pa la skur pa ’debs par ’gyur ro || | (148) puṇavaro kośig̱a [5-47] 26[注] -sameṣu log̱adhaduṣu satva te sarva aṇutarae saṃmasaṃbosae cito upadeaṃsu teṣu s. [5-48] ? [e] saṃmasaṃbosae prathidaṇa koideva ima prañaparamida saartha saveñaṇa uvadiśe ? [5-49] ? [s]. [bosisatvasa] mahasatvasa ima yeva prañaparamida likhita daeati ayaṃ teṇa pu[ño] [5-50]◊ puñavisaṃkhareṇa bahudaro puño prasavati puṇavaro kośig̱a ye Jaṃbudive satva [5-51] ? [sa]ma[sabosae] cito upadeati avevaṭia bhaveaṃti | (148) | (148) 復次拘翼。閻浮利人都盧皆行阿耨多羅三耶三菩。阿耨多羅三耶三菩者。皆發意求佛。 若善男子善女人持般若波羅蜜經卷。與他人使書。 爲解説其中慧。教令學及至阿惟越致菩薩摩訶薩。持般若波羅蜜經卷。授與使入黠慧中。其福轉倍多。置閻浮利三千大國土及至恒邊沙佛國中人。皆行阿耨多羅三耶三菩。阿耨多羅三耶三菩者。皆發意求佛。若善男子善女人持般若波羅蜜經卷。與他人使書。令學入黠慧中者。若有阿惟越致菩薩摩訶薩。持般若波羅蜜經卷。爲書授與使學入黠慧中。其福轉倍多。 | (148) . . . . . . | (148) 復次憍尸迦。閻浮提所有衆生。皆發阿耨多羅三藐三菩提心。 若有善男子善女人。 以般若波羅蜜經卷。與之爲解其義。 於意云何。是人以是因縁其福多不。釋提桓因言。甚多世尊。佛言。憍尸迦。不如善男子善女人以般若波羅蜜經卷。與一阿毘跋致菩薩爲解其義。福多於彼。憍尸迦。置是閻浮提及三千大千世界衆生。乃至教十方如恒河沙等世界衆生。皆發阿耨多羅三藐三菩提心。若有善男子善女人以般若波羅蜜經卷。與之爲解其義。於意云何。是人以是因縁其福多不。釋提桓因言。甚多世尊。佛言。不如善男子善女人以般若波羅蜜經卷。與一阿毘跋致菩薩爲解其義。福多於彼。 | (148) (130) Or, let us again compare two persons: The first would present a copy of this perfection of wisdom to any number of beings in any number of world systems who have become irreversible from full enlightenment, who have definitely set out for it; the second would in addition expound it to them, according to the meaning and according to the letter. |
(149) bhagavān āha - ataḥ khalu punaḥ sa kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet, yasteṣāmavinivartanīyānāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ kṣiprataramanuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃboddhukāmebhya imāṃ prajñāpāramitāṃ pustakalikhitāṃ kṛtvā dadyāt, upanāmayet, sārthāṃ savyañjanām upadiśet, iha ca tān prajñāpāramitāyām avavaded anuśiṣyāt tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika jāmbūdvīpakebhyaḥ sarvasattvebhyo ’vinivartanīyebhya imāṃ prajñāpāramitām upanāmya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika cāturmahādvīpake lokadhātau sattvāḥ, te ’pi sarve ’vinivartanīyā bhaveyur anuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ | tebhyo ’pi kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā imāṃ prajñāpāramitāṃ pustakalikhitāṃ kṛtvā dadyād upanāmayet, sārthāṃ savyañjanām upadiśet | tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika cāturmahādvīpake lokadhātau sarvasattvebhyo ’vinivartanīyebhya imāṃ prajñāpāramitām upanāmya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika sāhasre cūlike lokadhātau sattvāḥ, te ’pi sarve ’vinivartanīyā bhaveyur anuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ | tebhyo ’pi kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā imāṃ prajñāpāramitāṃ pustakalikhitāṃ kṛtvā (67) dadyād upanāmayet, sārthāṃ savyañjanām upadiśet | tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika sāhasre cūlike lokadhātau sarvasattvebhyo ’vinivartanīyebhya imāṃ prajñāpāramitām upanāmya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika dvisāhasre madhyame lokadhātau sattvāḥ, te ’pi sarve ’vinivartanīyā bhaveyur anuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ | tebhyo ’pi kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā imāṃ prajñāpāramitāṃ pustakalikhitāṃ kṛtvā dadyād upanāmayet, sārthāṃ savyañjanām upadiśet | tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika dvisāhasre madhyame lokadhātau sarvasattvebhyo ’vinivartanīyebhya imāṃ prajñāpāramitām upanāmya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika trisāhasramahāsāhasre lokadhātau sattvāḥ, te ’pi sarve ’vinivartanīyā bhaveyur anuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ | tebhyo ’pi kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā imāṃ prajñāpāramitāṃ pustakalikhitāṃ kṛtvā dadyād upanāmayet, sārthāṃ savyañjanām upadiśet | tiṣṭhatu khalu punaḥ kauśika trisāhasramahāsāhasre lokadhātau sarvasattvebhyo ’vinivartanīyebhya imāṃ prajñāpāramitām upanāmya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ kauśika gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu sattvāḥ, te ’pi sarve ’vinivartanīyā bhaveyur anuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ | tebhyo ’pi kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā imāṃ prajñāpāramitāṃ pustakalikhitāṃ kṛtvā dadyād upanāmayet, sārthāṃ savyañjanām upadiśet | tat kiṃ manyase kauśikāpi nu sa kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahu puṇyaṃ prasavet? śakra āha - bahu bhagavan, bahu sugata | saṃkhyāpi bhagavaṃs tasya puṇyaskandhasya na sukarā kartum | gaṇanāpi upamāpi aupamyam api upanisāpi bhagavaṃs tasya puṇyaskandhasya na sukarā kartum || | (149) shes rab kyi pha rol tu phyin pa la skur pa btab na thams cad mkhyen pa nyid la skur ba btab par ’gyur ro || thams cad mkhyen pa (3) nyid la skur pa btab na ’das pa dang ma byon pa dang da ltar byung ba’i sangs rgyas bcom ldan ’das rnams la skur pa btab par ’gyur ro || de ltar de dag sangs rgyas bcom ldan ’das rnams kyi drung nas ’byol bar ’gyur chos kyis yongs su btang bar ’gyur dge ’dun las yongs su (4) phyi rol du ’gyur ro || de ltar de rnams thams cad nas thams cad rnam pa thams cad du thams cad dkon mchog gsum las phyi rol du ’gyur te | de dag sems can rnams la phan pa dang bde ba nye bar gcod par byed pas sems can dmyal ba chen po rnams su rnam par smin (5) par ’gyur ba dang mthun pa’i las nye bar sogs par ’gyur ro || de dag de lta bu’i las mngon par ’du byed pa dang nye bar bzhag pa dang kun nas bslang ba dang chos kyis phongs par ’gyur ba dang mthun pa dang shes rab ’chal bar ’gyur ba dang mthun pa’i rang bzhin de nyid kyis lo (6) brgya phrag mang po dang lo stong phrag mang po dang lo brgya stong phrag mang po dang lo bye ba brgya phrag mang po dang lo bye ba stong phrag mang po dang lo bye ba brgya stong phrag mang po dang lo bye ba khrag khrig brgya stong phrag mang por sems can dmyal ba chen po rnams su ltung bar ’gyur ro || de dag sems can (7) dmyal ba chen po nas sems can dmyal ba chen por ’gro bar ’gyur te | de dag de ltar yun ring por sems can dmyal ba chen po nas sems can dmyal ba chen por ’pho ba na mes ’jig pa’i bskal pa ’byung bar ’gyur ro || mes ’jig pa’i bskal pa byung ba na ’jig rten gyi khams gzhan (102a1) dag na sems can dmyal ba chen po gang dag yod pa de dag tu ’dor bar ’gyur te de dag sems can dmyal ba chen po de dag tu ltung bar ’gyur ro || der bor te sems can dmyal ba chen po de dag tu ltung par gyur pa de dag der yang sems can dmyal ba chen po nas (2) sems can dmyal ba chen por ’pho bar ’gyur ro || de dag der yang sems can dmyal ba chen po nas sems can dmyal ba chen por ’pho ba na der yang slar de kho na bzhin du mes ’jig pa’i bskal pa ’byung bar ’gyur ro || de dag mes ’jig pa’i bskal pa byung ba na de nas shi ’phos (3) ma thag tu ’jig rten gyi khams gzhan dag na sems can dmyal ba chen po yod pa der ’dor te de dag sems can dmyal ba chen po de dag tu skye bar ’gyur ro || der yang de kho na bzhin du sems can dmyal ba chen po nas sems can dmyal ba chen por ’pho bar ’gyur ro || de dag (4) der yang yun ring por sems can dmyal ba chen po de nas sems can dmyal ba chen por ’pho ba na der yang mes ’jig pa’i bskal pa ’byung bar ’gyur ro || de dag mes ’jig pa’i bskal pa byung ba na yang de dag de nas shi ’phos te las ma zad cing lhag ma dang bcas pa’i las de (5) nyid kyis slar ’jig rten gyi khams ’dir ’dor bar ’gyur zhing bor bar gyur pa na yang sems can dmyal ba chen po rnams su skye bar ’gyur ro || | (149) | (149) | (149) 復次拘翼。閻浮利人都盧皆令行阿惟越致菩薩阿耨多羅三耶三菩。若有善男子善女人。教入般若波羅蜜中。云何拘翼。其福寧多不。釋提桓因言。甚多甚多天中天。佛言。從是輩中若有一菩薩出便作是言。我欲疾作佛正使欲疾作佛。若有人持般若波羅蜜經卷書授與者。其福轉倍多。置閻浮利三千大國土乃至恒邊沙佛國中人。都盧皆令行阿惟越致菩薩阿耨多羅三耶三菩。 若有善男子善女人。教入般若波羅蜜中。 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712166 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712166 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712165 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712166 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712165 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712166 云何拘翼。其福寧多不。釋提桓因言。甚多甚多天中天。 | (149) . . . . . . . . . . . . . | (149) 復次憍尸迦。閻浮提所有衆生皆是阿毘跋致菩薩。若有善男子善女人以般若波羅蜜義教之。於意云何。是人以是因縁其福多不。釋提桓因言。甚多世尊。佛言。憍尸迦。於是中有一菩薩。疾得阿耨多羅三藐三菩提。若有人以般若波羅蜜義教之。福多於彼。憍尸迦。置是閻浮提及三千大千世界衆生。乃至十方如恒河沙等世界衆生。皆是阿毘跋致菩薩。 若有善男子善女人以般若波羅蜜義教之。 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712166 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712166 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712165 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712166 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712165 :https://www2.hf.uio.no/polyglotta/index.php?page=record&vid=435∣=712166 於意云何。是人以是因縁其福多不。釋提桓因言。甚多世尊。 | (149) Would he not on the strength of that beget much merit? (131) Sakra: His merit would indeed be great. One could not easily even calculate that heap of merit, or count it, or find anything that it is similar to, that it resembles, or that it can be compared with. |
(150) bhagavān āha - ataḥ khalu punaḥ sa kauśika kulaputro va kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet, yas teṣām avinivartanīyānāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ kṣiprataram anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃboddhukāmebhya imāṃ prajñāpāramitāṃ pustakalikhitāṃ kṛtvā dadyād upanāmayet, sārthāṃ savyañjanām upadiśet, iha ca tān prajñāpāramitāyām avavaded anuśiṣyāt | athāparaḥ kauśika bodhisattvo mahāsattva utpadyeta, sa evaṃ vadet - aham eteṣāṃ kṣiprataram anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbhotsya iti | yas taṃ kauśika kulaputro vā kuladuhitā vā kṣiprābhijñataraṃ bodhisattvaṃ mahāsattvaṃ prajñāpāramitāyām avavaded anuśiṣyāt, ayaṃ tataḥ paurvakāt kulaputrāt kuladuhitur vā sakāśādbahutaraṃ puṇyaṃ prasavet || | (150) de dag slar sems can dmyal ba chen po rnams su sems can dmyal ba’i sdug bsngal chen po de dag myong bar ’gyur te ji srid du mes ’jig pa (6) ’byung bar ’gyur ba de srid du myong bar ’gyur ro || de ltar de dag sdug bsngal mang po myong ba dang mthun pa’i las nyams su myong bar ’gyur ro || de ci’i phyir zhe na | de lta bu’i tshig nyes pa smras pa’i phyir ro || | (150) teṣa sarveṣa avevaṭiaṇa [5-52] ? ? [ku]lap(u)tro va kuladhita vi ima prañaparamida likh[ita] uvaṇa(m)e‐[5-53] [ña]ṇa uvatidiśea ta ki mañasi kośig̱a avi ṇu so kulaputro va kuladhita vi bahu p(u)ño [5-54] ? bahu bhaṃte bhag̱ava avaro bosisatvo upajeati ahaṃ kṣipadaro aṇutarasaṃmasaṃbosi [a]‐[5-55] [bo]ji◊śami yo ayaṃ kṣipadaro aṇutarasaṃmasabosi avisaṃbujiduamo yo so p[rañapa]‐[5-56]◊ramidae ovadeati anuśaśeati ayaṃ teṇa purimakeṇa puñavisaṃkhareṇa [baho]‐[5-57]◊daro puño prasavati | (150) | (150) 佛言。若有一菩薩從其中出便作是言。我欲疾作佛。正使欲疾作佛。若有人持般若波羅蜜經卷書授與者。其福轉倍多 | (150) . . . | (150) 佛言。憍尸迦。於是中有一菩薩。疾得阿耨多羅三藐三菩提。若有人以般若波羅蜜義教之。福多於彼。 See previous record | (150) The Lord: Still greater would be the merit of someone who in addition would instruct and admonish in this perfection of wisdom those irreversible Bodhisattvas who want more quickly to win full enlightenment. (133) And further, still another Bodhisattva would arise, who would say that he would win full enlightenment more quickly than they. If someone would instruct and admonish in the perfection of wisdom that Bodhisattva of quicker understanding, he would beget a still greater merit. |
(151) atha khalu śakro devānām indro bhagavantam etad avocat - yathā yathā bhagavan bodhisattvo mahāsattva āsannībhavaty anuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ, tathā tathā prajñāpāramitāyām avavaditavyo ’nuśāsitavyaḥ, tathā tathā prajñāpāramitāyām avodyamāno ’nuśiṣyamāṇas tathatāyā āsannībhavati | tathatāyā āsannībhavan yeṣāṃ paribhuṅke cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārān, teṣāṃ tān kārān kṛtān mahāphalān karoti mahānuśaṃsān | ataḥ sa bahutaraṃ puṇyaṃ prasavati | (68) tat kasya hetoḥ? evaṃ hy etad bhagavan bhavati - yad bodhisattvo mahāsattva āsannībhavaty anuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ || | (151) de nas bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa shā ri’i bus ’di skad ces (7) gsol to || bcom ldan ’das mtshams ma mchis pa lnga’i las bgyis shing nye bar bsags pa rnams ni | yid kyis nongs par spyad pa dang ngag gis nongs par spyad pa ’di’i gzugs brnyan nam rjes su mthun pa ’am tshul mthun pa tsam yang ma lags so || bcom ldan ’das kyis (102b1) bka’ stsal pa | de de bzhin no shā ri’i bu de de bzhin te | shā ri’i bu mtshams med pa lnga’i las byas shing nye bar bsags pa rnams ni yid kyis nyes par spyad pa dang ngag gis nyes par spyad pa’i las byas shing bsags te kun nas bsags pa dang nye bar bsags pa ’di’i gzugs brnyen (2) nam rjes su mthun pa ’am tshul mthun pa tsam yang ma yin no || gang su dag shes rab kyi pha rol tu phyin pa zab mo ’di ’chad pa dang ston pa dang nye bar ston pa la phyir gzhil bar sems shing skur bar ’gyur mi snyan par zer bar ’gyur te | ’di la bslab par mi bya’o zhes smra bar ’gyur la (3) ’di ni de bzhin gshegs pas bshad pa ma yin no zhes tshig smra bar ’gyur zhing sems can gzhan dag kyang de dang bral bar byed pa de dag ni rang gi rgyud bcom nas gzhan gyi rgyud kyang ’joms par ’gyur | rang gi rgyud dug can du byas nas gzhan gyi rgyud kyang dug can du byed par ’gyur | (4) rang nyid brlag nas gzhan yang brlag par byed par ’gyur | bdag nyid kyang shes rab kyi pha rol tu phyin pa zab mo ma shes ma rtogs la gzhan dag kyang ’di la bslab par mi bya’o zhes ’dzin du ’jug pa’o || | (151) asa hu Śakro devana iṃtro bhag̱avado edad oca yasa ya[sa] [5-58] [bha]gava b(o)[sisatv]e mahasatve asaṇo bhatiti bosa[e tasa tasa yo so prañaparami] [5-59] [o]vadeti aṇuśaśeti civarapeḍavadaśayasaṇagilaṇapraceabheṣa[ja] [5-60] ? [a]sa daje so bahu[dar]o puño [prasav]eti ta kisa hedu | (151) | (151) 釋提桓因白佛言。如是天中天。極安隱菩薩摩訶薩疾近佛般若波羅蜜。若教人若授與人。 其福轉倍多。 何以故。天中天。佛言。其得般若波羅蜜。疾近佛者近佛座。 | (151) . . . . | (151) 爾時釋提桓因白佛言。如是(29)如是。世尊。隨菩薩近阿耨多羅三藐三菩提。(547c1)轉應以般若波羅蜜義教之。 亦轉應以衣服(2)飮食臥具醫藥而供養之。 其福甚多。 何以故。(3)世尊。法應爾隨近阿耨多羅三藐三菩提。得(4)福轉多。 | (151) Sakra: To the extent that a Bodhisattva comes nearer to full enlightenment, to that extent he should be instructed and admonished in the perfection of wisdom, for that brings him nearer and nearer to Suchness. When he comes nearer to Suchness, he confers many fruits and advantages on those who have done him services, i.e., on those through whom he enjoys his robes, alms-bowl, lodging, and medicinal appliances for sickness. His merit now becomes still greater, in consequence of the fact that he comes nearer to full enlightenment. |
(152) atha khalv āyuṣmān subhūtiḥ śakraṃ devānām indram etad avocat - sādhu sādhu kauśika yas tvaṃ bodhisattvayānikānāṃ pudgalānām utsāhaṃ dadāsi anugṛhṇīṣe anuparivārayasi | evaṃ ca kauśika tvayā karaṇīyam - ya āryaśrāvakaḥ sarvasattvānām anugrahaṃ kartukāmaḥ, sa bodhisattvānāṃ mahāsattvānām anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhāv utsāhaṃ vardhayati anugṛhṇīte ’nuparivārayati, evam etat karaṇīyam | tat kasya hetoḥ? ataḥprasūtā hi bodhisattvānāṃ mahāsattvānām anuttarā samyaksaṃbodhiḥ | yadi hi bodhisattvā mahāsattvā etad bodhicittaṃ notpādayeran, na caite bodhisattvā mahāsattvā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau śikṣeran, na ṣaṭpāramitāsu śikṣeran, aśikṣamāṇā anuttarāṃ samyaksaṃbodhiṃ nābhisaṃbudhyeran | yasmāt tarhi bodhisattvā mahāsattvā bodhisattvaśikṣāyāmāsu ṣaṭpāramitāsu śikṣante, tasmād etad bodhicittam utpādayante, tasmād anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyanta iti || | (152) shā ri’i bu gang zag de lta bu’i rang bzhin can ni blta bar yang ngas mi gnang na de dag dang ’grogs (5) pa lta ci smos rnyed pa dang bkur sti lta ci smos gnas pa lta ci smos | de ci’i phyir zhe na | shā ri’i bu de lta bu’i rang bzhin can gyi gang zag de dag ni chos la sun ’byin par rig par bya ba yin no || shā ri’i bu gang zag de tāla bu’i rang bzhin can de dag ni lo ’dab rul pa lta bur gyur par rig par bya’o || (6) shā ri’i bu gang zag de lta bu de dag ni nag po’i rang bzhin can nag po nye bar skyed par rig par bya’o || shā ri’i bu gang zag de lta bu de dag las gang dag mnyan pa dang dad par bya bar sems pa de dag thams cad kyang tshul ma yin pas brlag par ’gyur ro || shā ri’i bu gang dag shes rab (7) kyi pha rol tu phyin pa la sun ’byin pa de dag ni shā ri’i bu chos la sun ’byin pa’i gang zag tu rig par bya’o || | (152) evam edo bhate karaṇio ya a[ri]‐[5-61] [a]śravag̱o bosisatvasa aṇugraho karoti [aṇ](u)[tarae] saṃmasaṃbosie [usaha] ? ? [5-62] [ṇa]ti aṇuparivareti evaṃ tvayaṃ karaṇio ado praṇatia bhag̱avado ṣavag̱a ya yadi edo [5-63] to ṇa upadito siati ṇa idaṃ bosisatva śikṣeaṃti ṣah[i p]. 27[注] [5-64] anutaraṃ saṃmasaṃbosi avisaṃbuji[eaṃ]ti [ya] ? [5-65] [sa](ṃ)bujia vi | (152) | (152) 須菩提語釋提桓因言。善哉善哉拘翼當所爲尊弟子。菩薩摩訶薩作是受。 疾作佛所爲作者。 當如佛弟子從中出。 是輩人不索佛道者。菩薩摩訶薩不當於其中學六波羅蜜不學是法不得作佛。 隨法學疾作阿耨多羅三耶三佛。在所問 | (152) . . . . . | (152) 爾時須菩提讃釋提桓因言。善哉善(5)哉。憍尸迦。汝是聖弟子。法應佐助諸菩薩。 以阿耨多羅三藐三菩提安慰護念。 若佛初發(7)阿耨多羅三藐三菩提心時。過去諸佛及諸(8)弟子。若不以六波羅蜜安慰佐助者。不能得(9)阿耨多羅三藐三菩提。 憍尸迦。佛初發意時。(10)過去諸佛及諸弟子。以六波羅蜜應安慰佐(11)助故。得阿耨多羅三藐三菩提 | (152) (134) Subhuti: Well said, Kausika. You fortify those who belong to the Bodhisattva-vehicle, help them, stand by them. Even so should you act. A holy disciple who wants to give help to all beings, he fortifies the Bodhisattvas in their attitude to full enlightenment, helps them, stands by them. It is so that one should act. For begotten from the perfection of wisdom is the full enlightenment of the Bodhisattvas. Because, if the Bodhisattvas would not produce that thought of enlightenment, they would not train themselves in full enlightenment, nor in the six perfections, and in consequence they would not awake to full enlightenment. But because the Bodhisattvas train themselves in the Bodhisattva-training, in these six perfections, therefore do they produce this thought of enlightenment, therefore do they awake to full enlightenment. |
(153) āryāṣṭasāhasrikāyāṃ prajñāpāramitāyāṃ puṇyaparyāyaparivarto nāma pañcamaḥ || (69) | (153) shā ri’i bus gsol pa | bcom ldan ’das kyis gang zag der skyes shing sems can dmyal ba chen po na mchis pa de’i lus kyi tshad ma bstan to || | (153) | (153) | (153) | (153) . | (153) | (153) |
(154) anumodanāpariṇāmanāparivartaḥ ṣaṣṭhaḥ | | (154) bcom ldan ’das kyis bka’ (103a1) stsal pa | shā ri’i bu gang zag sems can dmyal ba chen po der skyes pa de’i lus kyi tshad lta zhog shig | de ci’i phyir zhe na | gang zag de lta bu’i rang bzhin can gyi lus kyi tshad thos nas khrag dron po kha nas skyug cing ’chi bar ’gyur ba’am ’chi ba tsam ’am sdug bsngal mi bzad (2) pa dang nad kyis reg cing tshig pa ’am de la mya ngan gyi zug rngu zhugs pa ’am g.yang sa chen por ltung ba ’am skam pa ’am rnyis par gyur na mi rung bas na | gang la nyes pa de dag yod pa’i lus de’i tshad ’jigs pa chen po can de lta bu thos par ma gyur cig ces | bcom ldan ’das kyis lus de’i (3) tshad ’di tsam du ’gyur ro zhes tshe dang ldan pa shā ri’i bu la go skabs ma phye’o || | (154) | (154) | (154) 摩訶般若波羅蜜漚惒拘舍羅勸助品第四 | (154) . | (154) (12) 摩訶般若波羅蜜迴向品第七 | (154) Chapter VI Dedication and jubilation |
(155) atha khalu maitreyo bodhisattvo mahāsattva āyuṣmantaṃ subhūtiṃ sthaviram āmantrayate sma - yac ca khalu punaḥ ārya subhūte bodhisattvasya mahāsattvasyānumodanāpariṇāmanāsahagataṃ puṇyakriyāvastu, yac ca sarvasattvānāṃ dānamayaṃ puṇyakriyāvastu, śīlamayaṃ puṇyakriyāvastu, bhāvanāmayaṃ puṇyakriyāvastu, idam eva tato bodhisattvasya mahāsattvasyānumodanāpariṇāmanāsahagataṃ puṇyakriyāvastu agram ākhyāyate, śreṣṭham ākhyāyate, jyeṣṭham ākhyāyate, varam ākhyāyate, pravaram ākhyāyate, praṇītam ākhyāyate, uttamam ākhyāyate, anuttamam ākhyāyate, niruttamam ākhyāyate, asamam ākhyāyate, asamasamam ākhyāyate || | (155) lan gnyis lan gsum du yang bcom ldan ’das la tshe dad ldan pa shā ri’i bus ’di skad ces gsol to || gang zag de’i lus kyi tshad kyis phyi ma’i skye bo la snang bar bgyis par ’gyur bas | ngag dang yid kyi las (4) byas shing bsags pa dang kun tu bsags pa dang nye bar bsags pa ’dis sems can dmyal ba chen po’i lus ’di lta bu chen po yongs su ’dzin par ’gyur ro zhes bcom ldan ’das kyis bdag la bshad du gsol | bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | shā ri’i bu gang dag dang yid kyis (5) nyes par spyad pa mi dge ba’i las mngon par ’du byed pa mngon par ’dus byas pa bsags shing kun nas bsags la nye bar bsags pa ’dis yun ring po ’di tsam du sdug bsngal myong bar ’gyur ro zhes bya ba ’di nyid kyis phyi ma’i skye bo la snang ba byas par ’gyur te | shā ri’i bu sdug bsngal (6) de nyid la gzhal du med pa dang sdug bsngal mang por bshad pa gang yin pa de nyid kyis rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang dag dkar po’i skal ba can rnams skyo bar ’gyur zhing de nas de chos kyis phongs par ’gyur ba dang mthun pa’i las de dag las rnam par ldog cing bsod nams mngon par ’du byed pa (7) kho na byed de | bdag kyang de dang ’dra ba’i sdug bsngal dang phrad par mi ’gyur bar bya ba’i phyir srog gi phyir yang dam pa’i chos spong bar mi byed do || | (155) | (155) | (155) 爾時彌勒菩薩謂須菩提。若有菩薩摩訶薩。勸助爲福。出人布施持戒自守者上。其福轉尊極上無過。菩薩摩訶薩勸助福徳。 | (155) . . | (155) (13)爾時彌勒菩薩語須菩提。菩薩摩訶薩隨喜(14)福徳。於餘衆生布施持戒修禪福徳。最大最(15)勝最上最妙。 | (155) 1. Supreme merit of dedication and jubilation Maitreya: On the one side we have, on the part of a Bodhisattva, the meritorious work which is founded on his rejoicing at the merit of others, and on his dedication of that merit to the utmost enlightenment of all beings; on the other side there is, on the part of all beings, the meritorious work founded on giving, on morality, on meditational development. Among these the meritorious work of a Bodhisattva founded on jubilation and dedication is declared to be the best, the most excellent and sublime, the highest and supreme, with none above it, unequalled, equalling the unequalled. |
(156) evam ukte āyuṣmān subhūtiḥ sthaviraṃ maitreyaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvam etad avocat - yat punar ayaṃ maitreya bodhisattvo mahāsattvo daśadiśi loke sarvataḥ sarvatra gatayā aprameyāprameyeṣu asaṃkhyeyāsaṃkhyeṣu aparimāṇāparimāṇeṣu acintyācintyeṣu anantāparyanteṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu atīte ’dhvani ekaikasyāṃ diśi ekaikasmiṃs trisāhasramahāsāhasre lokadhātau aprameyāprameyāṇāyām asaṃkhyeyāsaṃkhyeyānām aparimāṇāparimāṇānām acintyācintyānām anantāparyantānām anupadhiśeṣe nirvāṇadhātau parinirvṛtānāṃ tathāgatānām arhatāṃ samyaksaṃbuddhānāṃ chinnavartmanāṃ chinnavartmanīnāṃ chinnaprapañcabhavanetrīkāṇāṃ paryāttabāṣpāṇāṃ marditakaṇṭakānāṃ svapahṛtabhārāṇām anuprāptasvakārthānāṃ parikṣīṇabhavasaṃyojanānāṃ samyagājñāsuvimuktacittānāṃ sarvacetovaśiparamapāramiprāptānāṃ yāvat prathamacittotpādam upādāya yāvac cānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhānāṃ yāvac cānupadhiśeṣe nirvāṇadhātau parinirvṛtānāṃ yāvac ca saddharmo nāntarhitaḥ, etasminn antare yas teṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ śīlaskandhaḥ samādhiskandhaḥ prajñāskandho vimuktiskandho vimuktijñānadarśanaskandhaś ca, yāni ca ṣaṭpāramitāpratisaṃyuktāni kuśalamūlāni, buddhaguṇasaṃpatpratisaṃyuktāni kuśalamūlāni, balavaiśāradyapāramitāpratisaṃyuktāni kuśalamūlāni, evam abhijñāpāramitāpratisaṃyuktāni parijñāpāramitāpratisaṃyuktāni praṇidhānapāramitāpratisaṃyuktāni sarvajñajñānasaṃpatpratisaṃyuktāni kuśalamūlāni, yā ca hitaiṣitā, yā ca mahāmaitrī, yā ca mahākaruṇā, ye cāprameyāsaṃkhyeyā buddhaguṇāḥ, yā cānuttarā samyaksaṃbodhiḥ, yac cānuttaraṃ samyaksaṃbodhisukham, yā ca sarvadharmaiśvaryapāramitā, yaś cāparimeyo ’nabhibhūtaḥ sarvābhibhūtaḥ paramaṛddhyabhisaṃskāraḥ, yac cānāvaraṇamasaṅgamapratihatamasamamasamasamamanupamamaparimeyaṃ tathāgatayathābhūtajñānabalam, yadbuddhajñānabalam, balānāṃ yadbuddhajñānadarśanam, yā ca daśabalapāramitā, yaś ca caturvaiśāradyaparamasukhaparipūrṇo ’dhigamaḥ, yaś ca sarvadharmāṇāṃ paramārthābhinirhāreṇa dharmādhigamaḥ, yac ca dharmacakrapravartanam, dharmolkāpragrahaṇam, dharmabherīsaṃpratāḍanam, dharmaśaṅkhaprapūraṇam, dharmaśaṅkhapravyāharaṇam, dharmakhaḍgapraharaṇam, dharmavṛṣṭipravarṣaṇam, dharmayajñayajanam, dharmadānena sarvasattvasaṃtarpaṇam, dharmadānasaṃpravāraṇam, ye ca tatra dharmadeśanāsu buddhadharmeṣu pratyekabuddhadharmeṣu (70) śrāvakadharmeṣu vā vinītāḥ śikṣitā adhimuktā niyatāḥ saṃbodhiparāyaṇāḥ, teṣāṃ ca sarveṣāṃ yāni kuśalamūlāni, ye ca tair buddhair bhagavadbhir bodhisattvā mahāsattvā vyākṛtā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau, teṣāṃ ca sarveṣāṃ yāni kuśalamūlāni ṣaṭpāramitāpratisaṃyuktāni, ye ca pratyekabuddhayānikāḥ pudgalā vyākṛtāḥ pratyekabodhau, teṣāṃ ca sarveṣāṃ yāni kuśalamūlāni, yac ca śrāvakayānikānāṃ pudgalānāṃ dānamayaṃ puṇyakriyāvastu, śīlamayaṃ puṇyakriyāvastu, bhāvanāmayaṃ puṇyakriyāvastu, yāni ca śaikṣāṇy anāsravāṇi kuśalamūlāni, yāni cāśaikṣāṇy anāsravāṇi kuśalamūlāni, yaiś ca pṛthagjanais tatra dharmakuśalamūlāny avaropitāni, teṣāṃ ca buddhānāṃ bhagavatāṃ catasṛṇāṃ parṣadāṃ bhikṣūṇāṃ bhikṣuṇīnāṃ upāsakānām upāsikānām, yac ca dānamayaṃ puṇyakriyāvastu, śīlamayaṃ puṇyakriyāvastu, bhāvanāmayaṃ puṇyakriyāvastu, yaiś ca tatra teṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ dharmaṃ deśayatāṃ devair nāgair yakṣair gandharvair asurair garuḍaiḥ kinnarair mahoragair manuṣyāmanuṣyair vā yaiś ca tiryagyonigatair api sattvaiḥ kuśalamūlāny avaropitāni, yaiś ca teṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ parinirvāpayatām api kuśalamūlāny avaropitāni, yaiś ca tatra teṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ parinirvṛtānām api kuśalamūlāny avaropitāni, buddhaṃ ca bhagavantam āgamya dharmaṃ cāgamya saṃghaṃ cāgamya manobhāvanīyāṃś ca pudgalān āgamya teṣāṃ ca sarveṣāṃ yāni kuśalamūlāni, tat sarvaṃ kuśalamūlaṃ niravaśeṣāniravaśeṣam anavaśeṣam aikadhyam abhisaṃkṣipya piṇḍayitvā tulayitvā agrayā anumodanayā anumodeta, śreṣṭhayā jyeṣṭhayā varayā pravarayā praṇītayottamayā anuttamayā niruttarayā asamayā asamasamayā anumodanayā anumodeta | evam anumodyānumodanāsahagataṃ puṇyakriyāvastu anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau pariṇāmayāmīti vācaṃ bhāṣeta - anuttarāyāḥ samyaksaṃbodher āhārakaṃ bhavatv iti | | (156) de nas bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa rab ’byor gyis ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mos lus (103b1) kyi lus dang ngag gi las dang yid kyi las shin tu bsdam par bgyi’o || de ci’i slad du zhe na | bcom ldan ’das de ltar ngag gis nongs par smras pa de lta bu’i ngo bos bsod nams ma lags pa’i phung po chen po ’di skyes pa lags so || bcom ldan ’das yang las gang gis (2) bsod nams ma lags pa’i phung po chen po ’di skyes par gyur | bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | rab ’byor dag gis nyes par smras pa de lta bu’i ngo bos bsod nams ma yin pa’i phung po chen po ’di tsam skyes so || rab ’byor gang dag shes rab kyi pha rol tu phyin pa zab mo (3) ’di sun dbyung bar sems par ’gyur | skur bar sems par ’gyur | phyir gzhil bar sems par ’gyur ba’i skyes bu gti mug can de dag legs par gsungs pa’i chos ’dul ba ’di nyid du rab tu ’byung bar ’gyur ro || shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di phyir bcil na sangs rgyas (4) bcom ldan ’das rnams kyi byang chub kyang phyir bcil bar ’gyur ro || sangs rgyas kyi byang chub phyir bcil na ’das pa dang ma ’ongs pa dang da ltar byung ba’i sangs rgyas bcom ldan ’das rnams kyi thams cad mkhyen pa nyid phyir bcil bar ’gyur ro || thams cad mkhyen pa nyid phyir bcil na (5) dam pa’i chos phyir bcil bar ’gyur ro || dam pa’i chos phyir bcil na de bzhin gshegs pa’i nyan thos kyi dge ’dun phyir bcil bar ’gyur ro || de bzhin gshegs pa’i nyan thos kyi dge ’dun phyir bcil ba de lta na ni dkon mchog gsum las thams cad nas thams cad rnam pa thams (6) cad du thams cad phyi rol du gyur pa yin pas tshes gzhal du med cing grangs med pa’i mi dge ba’i las chen po mngon par ’du byed pa yongs su ’dzin par ’gyur ro || | (156) | (156) | (156) 須菩提謂彌勒菩薩。復有菩薩摩訶薩。於阿僧祇刹土諸佛所而作功徳。一一刹土不可計佛。 其般泥洹者。乃從本發意已來。自致阿耨多羅三耶三菩。成至阿惟三佛者。乃至無餘泥洹界而般泥洹者。然後至于法盡。於是中所作功徳。其功徳度無極。及諸聲聞作布施持戒自守爲福。於有餘功徳自致無餘。諸有般泥洹佛。於其中所作功徳。至有淨戒身三昧身智慧身已脱身脱慧所現身。 佛法極大哀。 不可計佛天中天所説法。 於其法中復學諸所有功徳。 乃於諸般泥洹佛所作功徳。 都計之合之。勸助爲尊。種種徳中爲極是上。其勸助者。是爲勸助。 勸助已持作阿耨多羅三耶三菩。以是爲阿耨多羅三耶三菩。 | (156) . . . . . . . . . . | (156) 爾時須菩提問彌勒菩薩。若菩(16)薩於十方無量阿僧祇世界。過去無量滅度(17)諸佛。 是諸佛從初發心。乃至得阿耨多羅三(18)藐三菩提。入無餘涅槃乃至法欲滅時。於是(19)中間所有應六波羅蜜善根福徳。及諸聲聞(20)弟子布施持戒修禪福徳。所有學無學無漏(21)福徳及諸佛戒品定品慧品解脱品解脱知見(22)品。 大慈大悲利安衆生。 無量佛法及其所説。 從是法中衆生受學。是諸衆生所有福徳。 及(24)諸佛滅後衆生所種福徳。 合集稱量是諸福(25)徳。以最大最勝最上最妙心隨喜。 隨喜已迴(26)向阿耨多羅三藐三菩提作是觀。我此福徳(27)當得阿耨多羅三藐三菩提。 | (156) 2. The range of jubilation Subhuti: A Bodhisattva, a great being, considers the world with its ten directions, in every direction, extending everywhere. He considers the world systems, quite immeasurable, quite beyond reckoning, quite measureless, quite inconceivable, infinite and boundless. He considers in the past period, in each single direction, in each single world system, the Tathagatas, quite immeasurable, quite beyond reckoning, quite measureless, quite inconceivable, infinite and boundless, who have won final Nirvana in the realm of Nirvana which leaves nothing behind, - (136) their tracks cut off, their course cut off, their obstacles annulled, guides through [the world of] becoming, their tears dried up, with all their impediments crushed, their own burdens laid down, with their own weal reached, in whom the fetters of becoming are extinguished, whose thoughts are well freed by right understanding, and who have attained to the highest perfection in the control of their entire hearts. He considers them, from where they began with the production of the thought of enlightenment, proceeding to the time when they won full enlightenment, until they finally entered Nirvana in the realm of Nirvana which leaves nothing behind, and the whole span of time up to the vanishing of the good Dharma [as preached by each one of these Tathagatas]. He considers the mass of morality, the mass of concentration, the mass of wisdom, the mass of emancipation, the mass of the vision and cognition of emancipation of those Buddhas and Lords. In addition he considers the store of merit associated with the six perfections, with the achievement of the qualities of a Buddha, and with the perfections of self-confidence and of the powers; and also those associated with the perfection of the superknowledges, of comprehension, of the vows; and the store of merit associated with the accomplishment of the cognition of the all-knowing, with the solicitude for beings, the great friendliness and the great compassion, and the immeasurable and incalculable Buddha-qualities. And he also considers the full enlightenment and its happiness, and the perfection of the sovereignty over all dharmas, and the accomplishment of the measureless and unconquered supreme wonderworking power which has conquered all, and the power of the Tathagata’s cognition of what is truly real, which is without covering, attachment or obstruction, unequalled, equal to the unequalled, incomparable, without measure, and the power of the Buddha-cognition preeminent among the powers, and the vision and cognition of a Buddha, the perfection of the ten powers, the obtainment of that supreme ease which results from the four grounds of self-confidence, (137) and the obtainment of Dharma through the realization of the ultimate reality of all dharmas. He also considers the turning of the wheel of Dharma, the carrying of the torch of Dharma, the beating of the drum of Dharma, the filling up of the conch shell of Dharma, the wielding of the sword of Dharma, the pouring down of the rain of Dharma, and the refreshment of all beings through the gift of Dharma, through its presentation to them. He further considers the store of merit of all those who are educated and trained by those demonstrations of Dharma, - whether they concern the dharmas of Buddhas, or those of Pratyekabuddhas, or of Disciples, - who believe in them, who are fixed on them, who are bound to end up in full enlightenment. He also considers the store of merit, associated with the six perfections, of all those Bodhisattvas of whom those Buddhas and Lords have predicted full enlightenment. He considers the store of merit of all those persons who belong to the Pratyekabuddha vehicle, and of whom the enlightenment of a Pratyekabuddha has been predicted. He considers the meritorious work founded on giving, morality and meditational development, of the four assemblies of those Buddhas and Lords, i.e. of the monks and nuns, the laymen and laywomen. He considers the roots of good planted during all that time by Gods, Nagas, Yakshas, Gandharvas, Asuras, Garudas, Kinnaras and Mahoragas, by men and ghosts, and also by animals, at the time when those Buddhas and Lords demonstrated the Dharma, and when they entered Pairinirvana, and when they had entered Parinirvana (138) – thanks to the Buddha, the Lord, thanks to the Dharma, thanks to the Samgha, and thanks to persons of right mind-culture. [In his meditation the Bodhisattva] piles up the roots of good of all those, all that quantity of merit without exception or remainder, rolls it into one lump, weighs it, and rejoices over it with the most excellent and sublime jubilation, the highest and utmost jubilation, with none above it, unequalled, equalling the unequalled. Having thus rejoiced, he utters the remark: “I turn over into full enlightenment the meritorious work founded on jubilation. May it feed the full enlightenment [of myself and of all beings]!” |
(157) tatra bodhisattvayānikaḥ pudgalo yair vastubhir anumodeta, yair ārambaṇair yair ākārais tac cittam utpādayet, api nu tāni vastūni tāni vā ārambaṇāni te vā ākārāstathopalabhyeran yathā nimittīkaroti? evam ukte maitreyo bodhisattvo mahāsattva āyuṣmantaṃ subhūtiṃ sthaviram etad avocat - na tāni bhadanta subhūte vastūni tāni vā ārambaṇāni te vā ākārāstathopalabhyante yathā nimittīkaroti | evam ukte āyuṣmān subhūtiḥ sthaviro maitreyaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvam etad avocat - yadi so ’saṃvidyamānaṃ vastu asaṃvidyamānam ārambaṇam ārambaṇīkuryāt, nimittīkuryāt tat kathamasya saṃjñāviparyāsaś cittaviparyāso dṛṣṭiviparyāso na bhavet? tat kasya hetoḥ? tathā hi rāgo ’py asaṃvidyamānaṃ vastu anitye nityam iti duḥkhe sukham iti anātmany ātmeti aśubhe śubham iti vikalpya saṃkalpya utpadyate, saṃjñāviparyāsaś cittaviparyāso dṛṣṭiviparyāsaḥ | athāpi yathā vastu yathā ārambaṇaṃ yathā ākāras tathā bodhis tathā cittam, evaṃ sarvadharmāḥ sarvadhātavaḥ | yadi ca yathā vastu yathā ārambaṇaṃ yathā ākāras tathā bodhis tathā cittam, tat katamair vastubhiḥ katamair ārambaṇaiḥ katamair ākāraiḥ katamaṃ cittam anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau pariṇāmayati? katamad vā anumodanāsahagataṃ puṇyakriyāvastu kvānuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau pariṇāmayati? | (157) de skad ces bka’ stsal pa dang | bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa rab ’byor gyis ’di skad ces gsol to || (7) bcom ldan ’das rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la phyir gzhil bar sems pa de’i rgyu gang lags rkyen gang lags | bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | rab ’byor rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de bdud kyis byin gyis brlabs pa ’am | (104a1) shes rab ’chal par ’gyur ba dang mthun pa’i ngag gi las kyis ’di chos zab mo dag la mi dad cing rab tu dang par mi ’gyur te | rab ’byor sdig pa’i chos ’di gnyis dang ldan pas rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la phyir ’jil bar ’gyur ro || (2) rab ’byor gzhan yang shes rab kyi pha rol tu phyin pa zab mo ’di ’chad pa dang ston pa dang nye bar ston pa na phyir gzhil bar sems par ’gyur ba gang yin pa de ni rnam pa bzhi po ’di dag dang ldan par ’gyur te | rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de sdig pa’i grogs po’i lag tu son par ’gyur pa (3) ’am | mngon par mi brtson par ’gyur ba ’am | phung po la mngon par zhen par ’gyur ba ’am | bdag la stod cing gzhan la smod de nyes pa’i skabs tshol bar ’gyur ba’o || ’phags pa shes rab kyi pha rol tu phyin pa brgyad stong pa las dmyal pa’i le’u zhes bya ste bdun (4) pa’o || || shes rab kyi pha rol tu phyin pa brgyad stong pa | bam po dgu pa | de nas bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa rab ’byor gyis ’di skad ces gsol to || | (157) | (157) | (157) 署是菩薩有徳之人。持心能作是求阿耨多羅三耶三菩。乃至作是心欲有所得。彌勒菩薩語須菩提其不作是求。乃能有所得。 .. .. .. | (157) . . . . . | (157) 若菩薩作是念。(28)我以是心迴向阿耨多羅三藐三菩提。如心(29)所縁是諸縁諸事爲可得不。彌勒言。是諸縁(548a1)諸事不可得。如心取相。 須菩提言。若是諸縁(2)諸事不爾者。是人將無想顛倒見顛倒心顛(3)倒。無常謂常。苦謂樂。不淨謂淨。無我謂我。(4)生想顛倒見顛倒心顛倒。 若諸縁諸事如實(5)者。菩提亦如是。心亦如是。若諸縁諸事菩提(6)及心無異者。何等是隨喜心迴向阿耨多羅(7)三藐三菩提。 | (157) 3. A metaphysical problem Now, as concerns these foundations through which the person belonging to the Bodhisattva-vehicle has rejoiced, concerning those objective supports and points of view, through which he has raised that thought, - would those foundations, objective supports and points of view he apprehended in such a way that they would be treated as signs? Maitreya: No, they would not. (139) Subhuti: If he treated as an objective support or as a sign that foundation which does not exist, and that objective support which does not exist, would he then not have a perverted perception, perverted thought, perverted views? For in a greedy person also, when he has discriminated a nonexisting entity [foundation] and pondered on it – thinking that there is permanence in the impermanent, ease in suffering, the self in what is not the self, loveliness in what is repulsive – there arises a perverted perception, perverted thought, perverted view. And as the foundation [entity], the objective support, the point of view [are non-existent], so is enlightenment, so is the thought [of enlightenment] and so all dharmas, all elements. But then on which foundations, by which objective supports, or points of view does he turn over what thought into full enlightenment, or what meritorious work founded on jubilation does he turn over into what utmost, right and perfect enlightenment? |
(158) (71) atha khalu maitreyo bodhisattvo mahāsattva āyuṣmantaṃ subhūtiṃ sthaviram etad avocat - nedam ārya subhūte navayānasaṃprasthitasya bodhisattvasya mahāsattvasya purato bhāṣitavyaṃ nopadeṣṭavyam | tat kasya hetoḥ? yad api hi syāttasya śraddhāmātrakaṃ premamātrakaṃ prasādamātrakaṃ gauravamātrakam, tad api tasya sarvam antardhīyeta | avinivartanīyasyedam ārya subhūte bodhisattvasya mahāsattvasya purato bhāṣitavyam upadeṣṭavyam | yo vā kalyāṇamitropastabdho sattvo mahāsattvo bhavet, so ’tra nāvaleṣyate na saṃleṣyate na vipatsyati na viṣādam āpatsyate, na vipṛṣṭhīkariṣyati mānasam, na bhagnapṛṣṭhīkariṣyati, notrasiṣyati na saṃtrasiṣyati na saṃtrāsam āpatsyate | evaṃ ca bodhisattvena mahāsattvenānumodanāsahagataṃ puṇyakriyāvastu sarvajñatāyāṃ pariṇāmayitavyam || | (158) bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni mngon par mi brtson pa dang dge ba’i rtsa ba dang bral (5) ba dang sdig pa’i grogs po’i lag tu song bas mos par dka’o || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | de de bzhin no rab ’byor de de bzhin te | rab ’byor shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni mngon par mi brtson pa dang dge ba’i rtsa ba chud pa dang blo zhan pa dang don du mi gnyer ba dang thos pa nyung ba dang (6) shes rab zhan pa dang sdig pa’i grogs pos nye bar brtan pa dang legs par mi nyan pa dang mi ’dri ba’i rang bzhin can dang dge ba’i chos la ni brtson pas mos bar dka’o || rab ’byor gyis gsol pa | bcom ldan ’das e ma shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni mos par dka’ ba’i slad du ’di ci tsam (7) du zab pa lags | bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | rab ’byor gzugs ni ma bcings ma grol ba’o || de ci’i phyir zhe na | rab ’byor gzugs ngo bo nyid med pa’i phyir gzugs ma bcings ma grol ba’o || rab ’byor de bzhin du tshor ba dang ’du shes dang ’du byed rnams dang rnam (104b1) par shes pa ni ma bcings ma grol ba’o || | (158) | (158) | (158) .. .. .. .. .. | (158) . . . . . | (158) 彌勒言。須菩提。如是迴向法不(8)應於新發意菩薩前説。 所以者何。是人所有(9)信樂恭敬淨心皆當滅失。 須菩提。如是迴向(10)法應於阿毘跋致菩薩前説。 若與善知識相(11)隨者説。是人聞是不驚不怖不沒不退。 菩薩(12)隨喜福徳應如是迴向薩婆若。 | (158) Maitreya: This should not be taught or expounded in front of a Bodhisattva who has newly set out in the vehicle. For he would lose that little faith, which is his, that little affection, serenity and respect which are his. In front of an irreversible Bodhisattva should this be taught and expounded. Alternatively, a Bodhisattva who is propped up by a good friend would thereby not be cowed, nor become stolid, nor cast down, nor depressed, would not turn his mind away from it, nor have his back broken, nor tremble, be frightened, be terrified. (140) And thus should the Bodhisattva turn over into all-knowledge the meritorious work founded on jubilation. |
(159) atha khalv āyuṣmān subhūtiḥ sthaviro maitreyaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvam etad avocat - yena maitreya cittenānumodya yat pariṇāmayati, tac cittaṃ kṣīṇaṃ niruddhaṃ vigataṃ vipariṇatam | tat katamat tac cittaṃ yena pariṇāmayati anuttarāyai samyaksaṃbodhaye? katamad vā tac cittam anumodanāsahagataṃ puṇyakriyāvastu yat pariṇāmayaty anuttarāyai samyaksaṃbodhaye? kathaṃ vā śakyaṃ cittena cittaṃ pariṇāmayituṃ yadā dvayoś cittayoḥ samavadhānaṃ nāsti, na ca taccittasvabhāvatā śakyā pariṇāmayitum? | (159) de ci’i phyir zhe na | rab ’byor rnam par shes pa ngo bo nyid med pa’i phyir rnam par shes pa ma bcings ma grol ba’o || rab ’byor gzugs kyi sngon gyi mtha’ ma bcings ma grol ba’o || | (159) | (159) | (159) .. .. | (159) . . | (159) 所用心迴向。(13)是心即盡即滅。 何等心是迴向阿耨多羅三(14)藐三菩提。若用心心迴向。是二心不倶。又心(15)性不可得迴向。 | (159) Subhuti: The thought by which one has rejoiced and turned over, or dedicated that [wholesome root connected with jubilation], - that thought of [rejoicing] is [at the time of turning over] extinct, stopped, departed, reversed. Therefore, what is that thought by which one turns over to full enlightenment? Or what is that thought which turns over into full enlightenment the meritorious work founded on jubilation? Or, if no two thoughts can ever meet, how can one by thought turn over, or dedicate, thought? Nor is it possible to turn over [or to overturn, to transform] that thought as far as its own being is concerned. |
(160) atha khalu śakro devānām indra āyuṣmantaṃ subhūtiṃ sthaviram etad avocat - mā khalv ārya subhūte navayānasaṃprasthitā bodhisattvā mahāsattvā imaṃ nirdeśaṃ śrutvotrasiṣuḥ saṃtrasiṣuḥ saṃtrāsam āpatsyante? kathaṃ cārya subhūte bodhisattvena mahāsattvena tadanumodanāsahagataṃ puṇyakriyāvastu anuttarāyai samyaksaṃbodhaye pariṇāmayitavyam? kathaṃ cānumodanāsahagataṃ puṇyakriyāvastu parigṛhṇatā anumodanāsahagataṃ cittaṃ pariṇāmayatā tad anumodanāsahagataṃ cittaṃ suparigṛhītaṃ supariṇāmitaṃ bhavati? | (160) de ci’i phyir zhe na | rab ’byor gzugs la sngon gyi mtha’i (2) ngo bo nyid med pa’i phyir ro || | (160) | (160) | (160) .. | (160) . | (160) 爾時釋提桓因語須菩提。新(16)發意菩薩聞是事將無驚怖耶。菩薩今云何(17)以隨喜福徳如實迴向。 | (160) Sakra: The Bodhisattvas who have newly set out in the vehicle should beware of being afraid when they have heard this exposition. How then should a Bodhisattva turn that meritorious work founded on jubilation over into full enlightenment? And how does someone who takes hold of the meritorious work founded on jubilation succeed in taking hold of that thought connected with jubilation, and how does one who turns over the thought connected with jubilation succeed in turning it over? |
(161) atha khalv āyuṣmān subhūtiḥ sthaviro maitreyaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvam ārabhya maitreyaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvam adhiṣṭhānaṃ kṛtvā maitreyaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvam āmantrayate sma - iha maitreya bodhisattvo mahāsattvas teṣām atītānāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ chinnavartmanāṃ chinnavartmanīnāṃ chinnaprapañcabhavanetrīkāṇāṃ paryāttabāṣpāṇāṃ marditakaṇṭakānām apahṛtabhārāṇām anuprāptasvakārthānāṃ parikṣīṇabhavasaṃyojanānāṃ samyagājñāsuvimuktacittānāṃ sarvacetovaśiparamapāramitāprāptānāṃ daśasu dikṣu aprameyāsaṃkhyeyeṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu ekaikasyāṃ diśi ekaikasmiṃś ca trisāhasramahāsāhasre lokadhātau aprameyāsaṃkhyeyānāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ parinirvṛtānāṃ yāvat prathamacittotpādam upādāya yāvac cānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhānāṃ yāvac cānupadhiśeṣe nirvāṇadhātau parinirvṛtānāṃ yāvac ca saddharmo nāntarhitaḥ, etasminn antare yāni teṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ kuśalamūlāni pāramitāpratisaṃyuktāni, yaś ca teṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ puṇyābhisaṃskāraḥ kuśalamūlābhisaṃskāraḥ, yaś ca teṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ śīlaskandhaḥ samādhiskandhaḥ prajñāskandho vimuktiskandho vimuktijñānadarśanaskandhaḥ, (72) yā ca hitaiṣitā, yā ca mahāmaitrī, yā ca mahākaruṇā, ye cāprameyāsaṃkhyeyā buddhaguṇāḥ, yaś ca tair buddhair bhagavadbhir dharmo deśitaḥ, ye ca tasmin dharme śikṣitā adhimuktāḥ pratiṣṭhitāḥ, teṣāṃ ca yāni kuśalamūlāni, ye ca tair buddhair bhagavadbhir bodhisattvā mahāsattvā vyākṛtā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau, teṣāṃ ca yāni kuśalamūlāni ṣaṭpāramitāpratisaṃyuktāni, ye ca pratyekabuddhayānikāḥ pudgalā vyākṛtāḥ pratyekabodhau, teṣāṃ ca yāni kuśalamūlāni, yāni ca śrāvakayānikānāṃ pudgalānāṃ dānamayāni kuśalamūlāni śīlamayāni kuśalamūlāni bhāvanāmayāni kuśalamūlāni, yāni ca śaikṣāṇy anāsravāṇi kuśalamūlāni, yāni cāśaikṣāṇy anāsravāṇi kuśalamūlāni, yaiś ca tasmin dharme pṛthagjanaiḥ kuśalamūlāny avaropitāni, yaiś ca devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragamanuṣyāmanuṣyair vā sa dharmaḥ śrutaḥ, śrutvā ca kuśalamūlāny avaropitāni, yaiś ca tiryagyonigatair api sattvaiḥ sa dharmaḥ śrutaḥ, śrutvā ca kuśalamūlāny avaropitāni, yaiś ca teṣu buddheṣu bhagavatsu parinirvāpayatsu parinirvṛteṣu ca kuśalamūlāny avaropitāni, teṣāṃ ca sarveṣāṃ yāni kuśalamūlāni, tāni sarvāṇyekato ’bhisaṃkṣipya piṇḍayitvā tulayitvā niravaśeṣya niravaśeṣam anumodeta | anumodyānumodanāsahagataṃ puṇyakriyāvastu anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau pariṇāmayate, pariṇāmayato bodhisattvasya mahāsattvasya kathaṃ na saṃjñāviparyāso na cittaviparyāso na dṛṣṭiviparyāso bhavati? | (161) rab ’byor gzugs kyi phyi ma’i mtha’ ma bcings ma grol ba’o || de ci’i phyir zhe na | rab ’byor gzugs phyi ma’i mtha’i ngo bo nyid med pa’i phyir ro || | (161) | (161) | (161) .. .. | (161) . . | (161) 爾時須菩提因彌勒(18)菩薩作是言。菩薩於過去諸佛。道已斷行已(19)滅戲論盡。滅蕀刺除重擔。得己利盡有結。(20)正智解脱心得自在。無量阿僧祇世界中滅(21)度諸佛。所有善根福徳勢力。及諸弟子於諸(22)佛所。所種善根合集稱量。是諸福徳以最大(23)最勝最上最妙心隨喜。隨喜已迴向阿耨多(24)羅三藐三菩提。 是菩薩今當云何不墮想顛(25)倒見顛倒心顛倒。 | (161) Thereupon, the Venerable Subhuti turned his mind to the Bodhisattva Maitreya, concentrated his mind on him, and spoke thus (141,1): Here the Bodhisattva considers the merit connected with the past Buddhas and Lords, in the way we described before [i.e. 135-38]. He piles up the wholesome roots of all those, all that quantity of wholesome roots without exception and remainder, rolls it into one lump, weighs it, and rejoices over it. He then turns the meritorious work founded on jubilation over to full enlightenment. (142) How can the Bodhisattva when he turns over, be without perverted perception, perverted thought, perverted view? |
(162) evam ukte maitreyo bodhisattvo mahāsattva āyuṣmantaṃ subhūtiṃ sthaviram etad avocat - saced ārya subhūte bodhisattvo mahāsattvo yena cittena yat pariṇāmayati, tasmiṃś citte na cittasaṃjñī bhavati | evaṃ bodhisattvena mahāsattvenānumodanāsahagataṃ puṇyakriyāvastu anuttarāyai samyaksaṃbodhaye pariṇāmitaṃ bhavati, yathā tac cittaṃ na saṃjānīte idaṃ tac cittam iti | evaṃ bodhisattvasya mahāsattvasya na saṃjñāviparyāso na cittaviparyāso na dṛṣṭiviparyāso bhavati | atha yena cittena yat pariṇāmayati, tac cittaṃ saṃjānīte idaṃ tac cittam iti cittasaṃjñī bhavati | evaṃ bodhisattvasya mahāsattvasya saṃjñāviparyāsaś cittaviparyāso dṛṣṭiviparyāso bhavati | sacet punar bodhisattvo mahāsattvo yac cittaṃ pariṇāmayati, tac cittam evaṃ saṃjānīte, evaṃ samanvāharati | tac cittaṃ samanvāhriyamāṇam eva kṣīṇaṃ kṣīṇam ity evaṃ saṃjānīte, niruddhaṃ vigataṃ vipariṇatam ity evaṃ saṃjānīte | yac ca kṣīṇaṃ na tac chakyaṃ pariṇāmayitum | yenāpi cittena pariṇāmyate, tasyāpi cittasya saiva dharmatā | yair api dharmaiḥ pariṇāmyate, teṣām api dharmāṇāṃ saiva dharmatā | yeṣv api dharmeṣu pariṇāmyate, teṣām api dharmāṇāṃ saiva dharmateti | saced evaṃ pariṇāmayati, samyak pariṇāmayati, na mithyā pariṇāmayati | evaṃ ca bodhisattvena mahāsattvena pariṇāmayitavyam || | (162) rab ’byor gzugs kyi da ltar byung ba ma bcings ma grol ba’o || de ci’i phyir zhe na | rab (3) ’byor gzugs la da ltar byung ba’i ngo bo nyid med pa’i phyir ro || rab ’byor de bzhin du tshor ba dang ’du shes dang ’du byed rnams dang rnam par shes pa’i sngon gyi mtha’ ma bcings ma grol ba’o || de ci’i phyir zhe na | rab ’byor rnam par shes pa la sngon gyi mtha’i ngo bo nyid med pa’i phyir ro || (4) rab ’byor rnam par shes pa’i phyi ma’i mtha’ ma bcings ma grol ba’o || de ci’i phyir zhe na | rab ’byor rnam par shes pa la phyi ma’i mtha’i ngo bo nyid med pa’i phyir ro || rab ’byor rnam par shes pa’i da ltar byung ba ma bcings ma grol ba’o || de ci’i phyir zhe na | rab ’byor rnam par (5) shes pa la da ltar byung ba’i ngo bo nyid med pa’i phyir ro || rab ’byor gyis gsol pa | bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni mi brtson pa dang dge ba’i rtsa ba ma bsags pa dang sdig pa’i grogs po’i lag tu song ba dang bdud kyi dbang du gyur pa dang le lo can dang brtson ’grus zhan (6) pa dang dran pa nyams pa dang shes rab ’tshal pas mos par dka’ zhing mchog tu mos par dka’ ba lags so || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | de de bzhin no rab ’byor de de bzhin te | rab ’byor shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni mi brtson pa dang dge ba’i rtsa ba ma bsags pa dang (7) sdig pa’i grogs po’i lag tu song ba dang bdud kyi dbang du gyur pa dang le lo can dang brtson ’grus zhan pa dang dran pa nyams pa dang shes rab ’chal bas mos sar dka’ ba yin te | rab ’byor shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni mchog tu mos par dka’ ba yin no || de ci’i phyir zhe na | rab ’byor (105a1) gzugs rnam par dag pa gang yin pa de ni ’bras bu rnam par dag pa ’bras bu rnam par dag pa gang yin pa de ni gzugs rnam par dag pa ste | rab ’byor de ltar na gzugs rnam par dag pa dang ’bras bu rnam par dag pa ’di ni gnyis su med cing gnyis su byar med de tha mi (2) dad cing ma chad pa’o || rab ’byor de ltar na ’bras bu rnam par dag pas na gzugs rnam par dag pa gzugs rnam par dag pas na ’bras bu rnam par dag pa’o || rab ’byor de bzhin du tshor ba dang ’du shes dang ’du byed rnams dang rnam par shes pa rnam par dag pa gang yin pa de ni (3) ’bras bu rnam par dag pa’o ’bras bu rnam par dag pa gang yin pa de ni rnam par shes pa rnam par dag pa ste | rab ’byor de ltar na rnam par shes pa rnam par dag pa dang ’bras bu rnam par dag pa ’di ni gnyis su med cing gnyis su byar med de tha mi dad cing ma chad pa’o || rab ’byor de (4) ltar na ’bras bu rnam par dag pas na rnam par shes pa rnam par dag pa rnam par shes pa rnam par dag pas ’bras bu rnam par dag pa’o || | (162) | (162) | (162) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (162) . . . . . . . . . . . . . . | (162) 若是菩薩用是心迴向阿(26)耨多羅三藐三菩提。於是心中不生心相。 則(27)是迴向阿耨多羅三藐三菩提。 若是菩薩於(28)是心中而生心相。 則墮想顛倒見顛倒心顛(29)倒。 若菩薩隨喜時。是心盡滅相。 如實知盡(548b1)滅相。 盡滅相法則不可迴向。 迴向心亦如是(2)相。所迴向法亦如是相。 若能如是迴向。 是名(3)正迴向。菩薩摩訶薩應以隨喜福徳如是迴(4)向。 | (162) 4. How perverted views can be avoided Maitreya: The Bodhisattva must not, as a result of the thought by which he turns that over, become one who perceives a thought. It is thus that the meritorious work founded on jubilation becomes something which is turned over into full enlightenment. If he does not perceive that thought, [identifying it] as ‘this is that thought,’ then a Bodhisattva has no perverted perception, thought or view. But if he perceives the thought by which he turns that over, [identifying it] as ‘this is that thought,’ then he becomes one who perceives thought. As a result he has a perverted perception, thought and view. But a Bodhisattva turns over rightly, not wrongly, when he perceives and brings to mind the thought which turns over (143,1) in such a way that he regards it as ‘just extinct, extinct,’ as ‘stopped, departed, reversed’; and when he reflects that what is extinct that canot be turned over; and that this [extinctness, etc.] is the very dharmic nature also of that thought by which one turns over, and also of the dharmas through which one turns over, as well as of the dharmas to which one turns over. It is thus that the Bodhisattva should turn over. |
(163) punar aparam ārya subhūte bodhisattvena mahāsattvena yathā atītānām evam anāgatānāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ chinnavartmanāṃ chinnavartmanīnāṃ chinnaprapañcabhavanetrīkāṇām aprameyāṇām asaṃkhyeyānāṃ (73) yāvat prathamacittotpādam upādāya yāvac cānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbhotsyante, yāvac cānupadhiśeṣe nirvāṇadhātau parinirvāsyanti, yāvac ca saddharmo nāntardhāsyati, etasminn antare yāni teṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ pāramitāpratisaṃyuktāni kuśalamūlāni, yaś ca teṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ śīlaskandhaḥ samādhiskandhaḥ prajñāskandho vimuktiskandho vimuktijñānadarśanaskandhaḥ, yā ca hitaiṣitā, yā ca mahāmaitrī, yā ca mahākaruṇā, ye cāprameyāsaṃkhyeyā buddhaguṇāḥ, ye ca te buddhā bhagavanto dharmaṃ deśayiṣyanti, ye ca tasmin dharme śikṣiṣyante ’dhimokṣayiṣyanti pratiṣṭhāsyanti, teṣāṃ ca yāni kuśalamūlāni yāṃś ca te buddhā bhagavanto bodhisattvān mahāsattvān vyākariṣyanti anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau, teṣāṃ ca yāni ṣaṭpāramitāpratisaṃyuktāni kuśalamūlāni, yāṃś ca te buddhā bhagavantaḥ pratyekabuddhayānikān pudgalān vyākariṣyanti pratyekabodhau, teṣāṃ ca yāni kuśalamūlāni, yāni ca śrāvakayānikānāṃ pudgalānāṃ dānamayāni kuśalamūlāni śīlamayāni kuśalamūlāni bhāvanāmayāni kuśalamūlāni, yāni ca śaikṣāṇy anāsravāṇi kuśalamūlāni, yāni cāśaikṣāṇy anāsravāṇi kuśalamūlāni, ye ca tasmin dharme pṛthagjanāḥ kuśalamūlāny avaropayiṣyanti, ye ca devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragamanuṣyāmanuṣyāḥ kuśalamūlāny avaropayiṣyanti, ye ca tiryagyonigatā api sattvāstaṃ dharmaṃ śroṣyanti, śrutvā ca kuśalamūlāny avaropayiṣyanti, ye ca sattvās teṣu buddheṣu bhagavatsu parinirvāyatsu parinirvṛteṣu ca kuśalamūlāny avaropayiṣyanti, teṣāṃ ca sarveṣāṃ yāni kuśalamūlāni, tāni sarvāṇyekato ’bhisaṃkṣipya piṇḍayitvā tulayitvā niravaśeṣya niravaśeṣam anumoditavyāni | anumodyānumodanāsahagataṃ puṇyakriyāvastu anuttarāyai samyaksaṃbodhaye pariṇāmayato bodhisattvasya mahāsattvasya kathaṃ na saṃjñāviparyāso na cittaviparyāso na dṛṣṭiviparyāso bhavati? saced bodhisattvo mahāsattvo yena cittena yat pariṇāmayati, tasmiṃś citte na cittasaṃjñī bhavati | evaṃ bodhisattvena mahāsattvenānumodanāsahagataṃ puṇyakriyāvastu anuttarāyai samyaksaṃbodhaye pariṇāmitaṃ bhavati | sa yathā tac cittaṃ na saṃjānīte idaṃ cittam iti, evaṃ bodhisattvasya mahāsattvasya na saṃjñāviparyāso na cittaviparyāso na dṛṣṭiviparyāso bhavati | atha yena cittena yat pariṇāmayati tac cittaṃ saṃjānīte - idaṃ tac cittam iti cittasaṃjñī bhavati | evaṃ bodhisattvasya mahāsattvasya saṃjñāviparyāsaś cittaviparyāso dṛṣṭiviparyāso bhavati | sacet punar bodhisattvo mahāsattvo yac cittaṃ pariṇāmayati tac cittam evaṃ saṃjānīte evaṃ samānvāharati, tac cittaṃ samanvāhriyamāṇam eva kṣīṇaṃ kṣīṇam ity evaṃ saṃjānīte, niruddhaṃ vigataṃ vipariṇatam ity evaṃ saṃjānīte | yac ca kṣīṇaṃ na tac chakyaṃ pariṇāmayitum | yenāpi cittena pariṇāmyate, tasyāpi cittasya saiva dharmatā | yair api dharmaiḥ pariṇāmyate, teṣām api dharmāṇāṃ saiva dharmatā | yeṣv api dharmeṣu pariṇāmyate, teṣām api dharmāṇāṃ saiva dharmateti | saced evaṃ pariṇāmayati, samyakpariṇāmayati, na mithyā pariṇāmayati | evaṃ ca bodhisattvena mahāsattvena pariṇāmayitavyam || | (163) rab ’byor gzhan yang gzugs rnam par dag pa gang yin pa de ni thams cad mkhyen pa nyid rnam par dag pa thams cad mkhyen pa nyid rnam par dag (5) pa gang yin pa de ni gzugs rnam par dag pa ste | rab ’byor de ltar na gzugs rnam par dag pa dang thams cad mkhyen pa nyid rnam par dag pa ’di ni gnyis su med de gnyis su byar med cing tha mi dad cing ma chad pa’o || rab ’byor de ltar na thams cad mkhyen pa nyid rnam par dag pas na gzugs rnam (6) par dag pa gzugs rnam par dag pas na thams cad mkhyen pa nyid rnam par dag pa’o || rab ’byor de bzhin du tshor ba dang ’du shes dang ’du byed rnams dang rnam par shes pa rnam par dag pa gang yin pa de ni thams cad mkhyen pa nyid rnam par dag pa’o thams cad mkhyen pa nyid rnam par dag pa gang yin pa de (7) ni rnam par shes pa rnam par dag pa ste | rab ’byor de ltar na rnam par shes pa rnam par dag pa dang thams cad mkhyen pa nyid rnam par dag pa ’di ni gnyis su med cing gnyis su byar med de tha mi dad cing ma chad pa’o || rab ’byor de ltar na thams cad mkhyen pa nyid rnam par dag pas na rnam par (105b1) shes pa rnam par dag pa’o rnam par shes pa rnam par dag pas na thams cad mkhyen pa nyid rnam par dag pa’o || de nas bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa shā ri’i bus ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni zab bo || bcom ldan ’das kyis (2) bka’ stsal pa | shā ri’i bu rnam par dag pa’i phyir ro || shā ri’i bus gsol pa | bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni gsal bar bgyid pa’o || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | shā ri’i bu rnam par dag pa’i phyir ro || shā ri’i bus gsol pa | bcom ldan (3) ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni snang bar bgyid pa’o || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | shā ri’i bu rnam par dag pa’i phyir ro || shā ri’i bus gsol pa | bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni mtshams sbyor ba ma mchis pa’o || bcom ldan ’das kyis bka’ (4) stsal pa | shā ri’i bu rnam par dag pa’i phyir ro || | (163) | (163) | (163) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (163) . . . . . . . . . . . . . | (163) | (163) He should [in 145-49] consider the future Buddhas, the present Buddhas, the past, future and present Buddhas in the same way in which he considered the past Buddhas. |
(164) (74) punar aparam ārya subhūte bodhisattvena mahāsattvena pratyutpannānāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ chinnavartmanāṃ chinnavartmanīnāṃ chinnaprapañcabhavanetrīkāṇām aprameyāṇām asaṃkhyeyānām aprameyāsaṃkhyeyeṣu trisāhasra mahāsāhasreṣu lokadhātuṣu tiṣṭhatāṃ dhriyamāṇānāṃ yāpayatāṃ yāvat prathamacittotpādam upādāya yāvac cānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyante, yāvac ca nirupadhiśeṣe nirvāṇadhātau parinirvānti, yāvac ca saddharmo nāntardadhāti, etasminn antare yāni teṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ pāramitāpratisaṃyuktāni kuśalamūlāni, yaś ca teṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ śīlaskandhaḥ samādhiskandhaḥ prajñāskandho vimuktiskandho vimuktijñānadarśanaskandhaḥ, yā ca hitaiṣitā, yā ca mahāmaitrī, yā ca mahākaruṇā, ye cāprameyāsaṃkhyeyā buddhaguṇāḥ, yaṃ ca te buddhā bhagavanto dharmaṃ deśayanti, ye ca tasmin dharme śikṣante ’dhimokṣayanti pratitiṣṭhanti, teṣāṃ ca yāni kuśalamūlāni, yāṃś ca te buddhā bhagavanto bodhisattvān mahāsattvān vyākurvanti anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau, teṣāṃ ca yāni ṣaṭpāramitāpratisaṃyuktāni kuśalamūlāni, yāṃś ca te buddhā bhagavantaḥ pratyekabuddhayānikān pudgalān vyākurvanti pratyekabodhau, teṣāṃ ca yāni kuśalamūlāni, yāni ca śrāvakayānikānāṃ pudgalānāṃ dānamayāni kuśalamūlāni śīlamayāni kuśalamūlāni bhāvanāmayāni kuśalamūlāni, yāni ca śaikṣāṇy anāsravāṇi kuśalamūlāni, yāni cāśaikṣāṇy anāsravāṇi kuśalamulāni, ye ca tasmin dharme pṛthagjanāḥ kuśalamūlāny avaropayanti, ye ca devānāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragā manuṣyāmanuṣyā vā taṃ dharmaṃ śṛṇvanti, śrutvā ca kuśalamūlāny avaropayanti, ye ca tiryagyonigatā api sattvāstaṃ dharmaṃ śṛṇvanti, śrutvā ca kuśalamūlāny avaropayanti, ye ca teṣu buddheṣu bhagavatsu parinirvāyatsu parinirvṛteṣu ca kuśalamūlāny avaropayanti, teṣāṃ ca sarveṣāṃ yāni kuśalamulāni, tāni sarvāṇyekato ’bhisaṃkṣipya piṇḍayitvā tulayitvā niravaśeṣya niravaśeṣam anumoditavyāni | anumodyānumodanāsahagataṃ puṇyakriyāvastu anuttarāyai samyaksaṃbodhaye pariṇāmayato bodhisattvasya mahāsattvasya kathaṃ na saṃjñāviparyāso na cittaviparyāso na dṛṣṭiviparyāso bhavati? saced bodhisattvo mahāsattvo yena cittena yat pariṇāmayati, tasmiṃś citte na cittasaṃjñī bhavati | evaṃ bodhisattvena mahāsattvenānumodanāsahagataṃ puṇyakriyāvastu anuttarāyai samyaksaṃbodhaye pariṇāmitaṃ bhavati - yathā tac cittaṃ na saṃjānīte idaṃ tac cittam iti | evaṃ bodhisattvasya mahāsattvasya na saṃjñāviparyāso na cittaviparyāso na dṛṣṭiviparyāso bhavati | atha yena cittena yat pariṇāmayati tac cittaṃ saṃjānīte idaṃ tac cittam iti cittasaṃjñī bhavati | evaṃ bodhisattvasya mahāsattvasya saṃjñāviparyāsaś cittaviparyāso dṛṣṭiviparyāso bhavati | sacet punar bodhisattvo mahāsattvo yac cittaṃ pariṇāmayati, tac cittam evaṃ saṃjānīte evaṃ samanvāharati - tac cittaṃ samanvāhriyamāṇam eva kṣīṇaṃ kṣīṇam ity evaṃ saṃjānīte, niruddhaṃ vigataṃ vipariṇatam ity evaṃ saṃjānīte | yac ca kṣīṇaṃ na tac chakyaṃ pariṇāmayitum | yenāpi cittena pariṇāmyate, tasyāpi cittasya saiva dharmatā | yair api dharmaiḥ pariṇāmyate, teṣām api dharmāṇāṃ (75) saiva dharmatā | yeṣv api dharmeṣu pariṇāmyate, teṣām api dharmāṇāṃ saiva dharmateti | saced evaṃ pariṇāmayati, samyakpariṇāmayati, na mithyā pariṇāmayati | evaṃ ca bodhisattvena mahāsattvena pariṇāmayitavyam || | (164) shā ri’i bus gsol pa | bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni kun nas nyon mongs pa ma mchis pa’o || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | shā ri’i bu rnam par dag pa’i phyir ro || shā ri’i bus gsol pa | bcom (5) ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni thob pa ma mchis pa mngon par rtogs pa ma mchis pa’o || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | shā ri’i bu rnam par dag pa’i phyir ro || shā ri’i bus gsol pa | bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni mngon par ’grub pa ma (6) mchis pa’o || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | shā ri’i bu rnam par dag pa’i phyir ro || shā ri’i bus gsol pa | bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni ’dod pa’i khams dang gzugs kyi khams dang gzugs med pa’i khams su shin tu skye ba ma mchis pa’o || 105b.7)] bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | shā ri’i bu rnam par dag pa’i phyir ro || shā ri’i bus gsol pa | bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni ma ’tshal yang dag par ma ’tshal ba’o || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | shā ri’i bu rnam par dag pa’i phyir ro || shā ri’i (106a1) bus gsol pa | bcom ldan ’das yang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni ci zhig ma ’tshal zhing yang dag par ma ’tshal | bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | shā ri’i bu shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni gzugs mi shes yang dag par mi shes so || de ci’i phyir (2) zhe na | shā ri’i bu rnam par dag pa’i phyir ro || shā ri’i bu de bzhin du shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni tshor ba dang ’du shes dang ’du byed rnams dang rnam par shes pa mi shes yang dag par mi shes so || | (164) | (164) | (164) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (164) . . . . . . . . . . . . . | (164) | (164) |
(165) punar aparam ārya subhūte bodhisattvo mahāsattvo ’tītānāgatapratyutpannānāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ chinnavartmanāṃ chinnavartmanīnāṃ chinnaprapañcabhavanetrīkāṇām aprameyāṇām asaṃkhyeyānāṃ yāvat prathamacittotpādam upādāya yāvac cānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhā abhisaṃbhotsyante abhisaṃbudhyante ca, yāvac ca nirupadhiśeṣe nirvāṇadhātau parinirvṛtāḥ parinirvāsyanti parinirvānti ca, yāvac ca saddharmo nāntarhito nāntardhāsyati nāntardadhāti ca, etasminn antare yāni teṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ ṣaṭpāramitāpratisaṃyuktāni kuśalamūlāni, yaś ca teṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ śīlaskandhaḥ samādhiskandhaḥ prajñāskandho vimuktiskandho vimuktijñānadarśanaskandhaḥ, yā ca hitaiṣitā, yā ca mahāmaitrī, yā ca mahākaruṇā, ye cāprameyāsaṃkhyeyā buddhaguṇāḥ, yaiś ca tair buddhair bhagavadbhir dharmo deśito deśayiṣyate deśyate ca, ye ca tasmin dharme śikṣitāḥ śikṣiṣyante śikṣante ca, adhimuktā adhimokṣayiṣyanti adhimokṣayanti ca, sthitāḥ sthāsyanti tiṣṭhanti ca, teṣāṃ ca sarveṣāṃ yāni kuśalamūlāni, ye ca tair buddhair bhagavadbhir bodhisattvā mahāsattvā vyākṛtā vyākariṣyante vyākriyante cānuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau, teṣāṃ ca sarveṣāṃ yāni kuśalamūlāni, ye ca pratyekabuddhayānikāḥ pudgalā vyākṛtā vyākariṣyante vyākriyante ca pratyekabodhau, teṣāṃ ca sarveṣāṃ yāni kuśalamūlāni, yāni ca śrāvakayānikānāṃ pudgalānāṃ dānamayāni kuśalamūlāni śīlamayāni kuśalamūlāni bhāvanāmayāni kuśalamūlāni, yāni ca śaikṣāṇy anāsravāṇi kuśalamūlāni, yāni cāśaikṣāṇy anāsravāṇi kuśalamūlāni, yaiś ca tasmin dharme pṛthagjanaiḥ kuśalamūlāny avaropitāni avaropayiṣyante ’varopyante ca, yaiś ca devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragairmanuṣyāmanuṣyair vā sa dharmaḥ śrutaḥ śroṣyate śrūyate ca, śrutvā ca kuśalamūlāny avaropitāni avaropayiṣyante ’varopyante ca, yaiś ca tiryagyonigatair api sattvaiḥ sa dharmaḥ śrutaḥ śroṣyate śrūyate ca, śrutvā ca kuśalamūlāni avaropitānyavaropayiṣyante ’varopyante ca, yaiś ca sattvaisteṣu buddheṣu bhagavatsu parinirvṛteṣu parinirvāsyatsu parinirvāyatsu ca kuśalamūlāny avaropitāni avaropayiṣyante ’varopyante ca, teṣāṃ ca sarveṣāṃ yāni kuśalamūlāni, tāni sarvāṇyakato ’bhisaṃkṣipya piṇḍayitvā tulayitvā niravaśeṣya niravaśeṣam agrayā anumodanayā anumodeta, śreṣṭhayā jyeṣṭhayā varayā pravarayā praṇītayottamayā anuttamayā niruttamayā asamayā asamasamayā anumodanayā anumodeta | evam anumodyānumodanāsahagataṃ puṇyakriyāvastu anuttarāyai samyaksaṃbodhaye pariṇāmayāmīti vācaṃ bhāṣeta - anuttarāyāḥ samyaksaṃbodher āhārakaṃ bhavatv iti | tasya kathaṃ bodhisattvasya mahāsattvasya na saṃjñāviparyāso na cittaviparyāso na dṛṣṭiviparyāso bhavati? sacet pariṇāmayan evaṃ samanvāharati - te dharmāḥ kṣīṇā niruddhā vigatā vipariṇatāḥ, sa ca dharmo ’kṣayo yatra pariṇāmyate ity evaṃ pariṇāmitaṃ bhavaty anuttarāyāṃ (76) samyaksaṃbodhau | sacet punar evam upaparīkṣate - na dharmo dharmaṃ pariṇāmayati, ity api pariṇāmitaṃ bhavaty anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau | evaṃ bhadantaṃ subhūte pariṇāmayato bodhisattvasya mahāsattvasya na saṃjñāviparyāso na cittaviparyāso na dṛṣṭiviparyāso bhavati | tat kasya hetoḥ? tathā hi sa tāṃ pariṇāmanāṃ nābhiniviśate | sacet punar evaṃ saṃjānīte - na cittaṃ cittaṃ jānāti, na dharmo dharmaṃ jānāti, ity api pariṇāmitaṃ bhavaty anuttarāyai samyaksaṃbodhaye | ayaṃ bodhisattvasya mahāsattvasyānuttaraḥ pariṇāmaḥ | sacet punar bodhisattvas taṃ puṇyābhisaṃskāraṃ saṃjānīte, na pariṇāmayaty anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau | tat kasya hetoḥ? tathā hi sa tāṃ pariṇāmanām abhiniviśate | sacet punar asyaivaṃ bhavati - so ’pi puṇyābhisaṃskāro viviktaḥ śāntaḥ, yad apy anumodanāsahagataṃ puṇyakriyāvastu tad api viviktaṃ śāntam iti pariṇāmayaty anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau | saced evam api na saṃjānīte - sarvasaṃskārāḥ śāntā viviktā iti, evam iyaṃ tasya bodhisattvasya mahāsattvasya prajñāpāramitā yad api tat teṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ parinirvṛtānāṃ kuśalamūlam | yādṛśa eva sa pariṇāmas tādṛśam eva tat kuśalamūlam, yenāpi tat pariṇāmitaṃ tad api taj jātikaṃ tal lakṣaṇaṃ tan nikāyaṃ tat svabhāvam | saced evaṃ saṃjānīte, na pariṇāmayaty anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau | tat kasya hetoḥ? na hi buddhā bhagavanto nimittayogena pariṇāmanām abhyanujānanti | yac cātītaṃ tat kṣīṇaṃ niruddhaṃ vigataṃ vipariṇatam, yad apy anāgataṃ tad apy asaṃprāptam, pratyutpannasya sthitir nopalabhyate, yac ca nopalabhyate tan naiva nimittaṃ na viṣayaḥ | saced evaṃ nimittīkaroti, na samanvāharati na pariṇāmayaty anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau | atha smṛtivaikalyena na nimittīkaroti na samanvāharati na manasi karoti smṛtivaikalyād anavabodhādvā, evam api na pariṇāmayaty anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau | atha tan nimitaṃ samanvāharati, na ca nimittīkaroti, evaṃ pariṇāmitaṃ bhavati tat kuśalamūlaṃ bodhisattvena mahāsattvenānuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau | evam atra bodhisattvena mahāsattvena śikṣitavyam - idaṃ tad bodhisattvasya mahāsattvasyopāyakauśalaṃ veditavyam | yenopāyakauśalena kuśalamūlaṃ pariṇāmayati, sa āsannaḥ sarvajñatāyāḥ | atra copāyakauśalaṃ śikṣitukāmena bodhisattvena mahāsattvena iyam eva prajñāpāramitā abhīkṣṇaṃ śrotavyodgrahītavyā dhārayitavyā vācayitavyā paryavāptavyā pravartayitavyā deśayitavyopadeṣṭavyoddeṣṭavyā svādhyātavyā paripraśnīkartavyā | tat kasya hetoḥ? na hi prajñāpāramitām anāgamya śakyeyam aśrutavatā prajñāpāramitāpariṇāmanākriyā praveṣṭum | tatra ya evaṃ vadet - śakyam anāgamya prajñāpāramitāṃ tatpuṇyakriyāvastu anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau pariṇāmayitum iti, sa maivaṃ vocad iti syād vacanīyaḥ | tat kasya hetoḥ? niruddhā hi te ātmabhāvāḥ, niruddhā hi te saṃskārāḥ, śāntā viviktā virahitopalabdhinaḥ | api tu khalu punaḥ sa pudgalo nimittīkṛtya vikalpya ca yathābhūtam ayathābhūte yathābhūtasaṃjñī upalambham anupalambhe pariṇāmayet, tasya kuśalamūlaṃ buddhā bhagavanta evaṃ pariṇāmitam anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau nābhyanujānanti | tat kasya hetoḥ? eṣa eva hi tasya (77) mahān upalambho bhavati, yat sa parinirvāṇam api buddhānāṃ bhagavatāṃ nimittīkaroti vikalpayati ca | ākārataś ca nirvāṇam upalabhate | na copalambhasaṃjñinas tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhāḥ pariṇāmanāṃ mahārthakarīṃ vadanti | tat kasya hetoḥ? saviṣaḥ saśalyo hy eṣaḥ pariṇāmaḥ | tadyathāpi nāma praṇītaṃ bhojanaṃ saviṣaṃ bhavet, kiṃ cāpi tadvarṇataś ca gandhataś ca rasataś ca sparśataś cābhilaṣaṇīyaṃ bhavati, api tu khalu punaḥ saviṣatvāt parivarjanīyaṃ bhavati paṇḍitānām, na paribhogāya | tad eva bālajātīyo duṣprajñajātīyaḥ puruṣaḥ paribhoktavyaṃ manyeta | tasya tadbhojanaṃ paribhuñjānasya varṇatasya gandhataś ca rasataś ca sparśataś ca svādeṣu sukhakaraṃ pariṇāme cāsya duḥkhavipākaṃ bhavati | sa tatonidānaṃ maraṇaṃ vā nigacchet, maraṇamātrakaṃ vā duḥkham | evam eva ārya subhūte ihaike durgṛhītena durupalakṣitena duḥsvādhyātena subhāṣitasyārtham ajānānā yathābhūtam artham anavabudhyamānā evam avavadiṣyanti, evam anuśāsiṣyanti - ehi tvaṃ kulaputrātītānāgatapratyutpannānāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ śīlaskandhaṃ samādhiskandhaṃ prajñāskandhaṃ vimuktiskandhaṃ vimuktijñānadarśanaskandham | teṣāṃ ca śrāvakāṇāṃ yaistatra teṣvatītānāgatapratyutpanneṣu buddheṣu bhagavatsu kuśalamūlāny avaropitāni avaropayiṣyante ’varopyante ca, yāvac ca saddharmo nāntarhito nāntardhāsyati nāntardadhāti ca, etasminn antare teṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ yāvat prathamacittotpādam upādāya yāvac cānuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhānāṃ bhagavatāṃ yāvac cānupadhiśeṣe nirvāṇadhātau parinirvṛtānām, ye ca tair buddhair bhagavadbhir bodhisattvā mahāsattvā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau vyākṛtā vyākariṣyante vyākriyante ca, teṣāṃ ca yāni kuśalamūlāny avaropitāni avaropayiṣyante ’varopyante ca, ye ca pratyekabuddhayānikāḥ pudgalā vyākṛtā vyākariṣyante vyākriyante ca pratyekabodhau, teṣāṃ ca yāni kuśalamūlāny avaropitāni avaropayiṣyante ’varopyante ca, ye ca śrāvakayānikāḥ pudgalā vyākṛtā vyākariṣyante vyākriyante ca śrāvakabodhau, teṣāṃ ca yāni kuśalamūlāny avaropitāni avaropayiṣyante ’varopyante ca, yāni ca pṛthagjanānām aprameyāsaṃkhyeyeṣu lokadhātuṣu atītānāgatapratyutpannānāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ sarvalokadhātuṣu tatsarvaṃ kuśalamūlam ekato ’bhisaṃkṣipya piṇḍayitvā tulayitvā niravaśeṣya niravaśeṣam anumodyānumodanāsahagataṃ puṇyakriyāvastu anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau pariṇāmayati | evaṃ sa pariṇāmo nimittayogena pariṇāmyamāno viṣatvāya saṃpravartate, tadyathāpi nāma tat saviṣaṃ bhojanam eva | nāsty upalambhasaṃjñinaḥ pariṇāmanā | tat kasya hetoḥ? saviṣatvād upalambhasya | tasmād bodhisattvayānikena pudgalena naivaṃ śikṣitavyam | kathaṃ punar anena śikṣitavyam? katham atītānāgatapratyutpannānāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ kuśalamūlaṃ parigrahītavyam? kathaṃ ca parigṛhītaṃ suparigṛhītaṃ bhavati? kathaṃ ca pariṇāmayitavyam? kathaṃ ca pariṇāmitaṃ supariṇāmitaṃ bhavaty anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau? ihānena bodhisattvayānikena kulaputreṇa vā kuladuhitrā vā tathāgatam anabhyākhyātukāmena evaṃ tatsarvaṃ kuśalamūlam anumoditavyam evaṃ pariṇāmayitavyaṃ yathā te (78) tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhā buddhajñānena buddhacakṣuṣā jānanti paśyanti tat kuśalamūlaṃ yaj jātikaṃ yan nikāyaṃ yādṛśaṃ yat svabhāvaṃ yal lakṣaṇam | yayā dharmatayā saṃvidyate tathā anumode tat kuśalamūlam, yathā ca te tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhā abhyanujānanti pariṇāmyamānaṃ tatkuśalamūlam anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau, tathāhaṃ pariṇāmayāmīti | evam anumodamāna evaṃ pariṇāmayan bodhisattvo mahāsattvo ’naparāddho bhavati | buddhānāṃ bhagavatāṃ samyaktvānumoditaṃ pariṇāmitaṃ ca bhavati tat kuśalamūlam anuttarāyai samyaksaṃbodhaye, na ca tāṃs tathāgatān arhataḥ samyaksaṃbuddhān abhyākhyāti | evaṃ cāsya pariṇāmo nirviṣaḥ pariṇāmo mahāpariṇāmo dharmadhātupariṇāmaḥ paripūrṇaḥ suparipūrṇo bhavati adhyāśayenādhimuktyā pariṇāmayataḥ || | (165) de ci’i phyir zhe na | rnam par dag pa’i phyir ro || shā ri’i bus gsol pa | (3) bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni thams cad mkhyen pa nyid la gnod par yang mi bgyid phan par yang mi bgyid do || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | rnam par dag pa’i phyir ro || shā ri’i bus gsol pa | bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa (4) ni chos gang yang yongs su mi ’dzin yongs su mi gtong ngo || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | rnam par dag pa’i phyir ro || de nas bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa rab ’byor gyis ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das bdag rnam par dag pas | gzugs (5) rnam par dag pa’o || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | rab ’byor shin tu rnam par dag pa’i phyir ro || rab ’byor gyis gsol pa | bcom ldan ’das ’dag rnam par dag pas tshor ba dang ’du shes dang ’du byed rnams rnam par dag pa’o || bcom ldan ’das bdag rnam par (6) dag pas rnam par shes pa rnam par dag pa’o || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | rab ’byor shin tu rnam par dag pa’i phyir ro || rab ’byor gyis gsol pa | bcom ldan ’das bdag rnam par dag pas ’bras bu rnam par dag pa’o || bcom ldan ’das kyis bka’ (7) stsal pa | rab ’byor shin tu rnam par dag pa’i phyir ro || rab ’byor gyis gsol pa | bcom ldan ’das bdag rnam par dag pas thams cad mkhyen pa nyid rnam par dag pa’o || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | rab ’byor shin tu rnam par dag pa’i phyir ro || (106b1) rab ’byor gyis gsol pa | bcom ldan ’das bdag rnam par dag pas thob pa ma mchis mngon par rtogs pa yang ma mchis so || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | rab ’byor shin tu rnam par dag pa’i phyir ro || rab ’byor gyis gsol pa | bcom ldan ’das bdag (2) mu ma mchis pas na gzugs mu ma mchis pa’o || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | rab ’byor shin tu rnam par dag pa’i phyir ro || rab ’byor gyis gsol pa | bcom ldan ’das bdag mu ma mchis pas na tshor ba dang ’du shes dang ’du byed rnams dang rnam par shes pa mu (3) ma mchis pa’o || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | rab ’byor shin tu rnam par dag pa’i phyir ro || rab ’byor gyis gsol pa | bcom ldan ’das byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po de’i de ltar rtogs pa gang lags pa de ni ’di’i shes rab kyi pha rol tu phyin pa lags (4) so || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | rab ’byor shin tu rnam par dag pa’i phyir ro || tshe dang ldan pa rab ’byor gyis gsol pa | bcom ldan ’das yang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni tshu rol gyi ’gram na yang mi gnas pha rol gyi ’gram na yang mi gnas gnyi ga’i (5) bar rgyang ring po na yang mi gnas so || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | rab ’byor shin tu rnam par dag pa’i phyir ro || tshe dang ldan pa rab ’byor gyis gsol pa | bcom ldan ’das de ltar yang ’du shes na byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po de ni shes rab kyi pha (6) rol tu phyin pa ’di ’dor bar ’gyur ro || shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ring du bgyid par ’gyur ro || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | rab ’byor legs so legs so || de de bzhin no rab ’byor de de bzhin te | de ci’i phyir zhe na | rab ’byor ming las kyang (7) chags par ’gyur ro mtshan ma las kyang chags par ’gyur ro || de skad ces bka’ stsal pa dang | bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa rab ’byor gyis ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das ’di ltar bcom ldan ’das kyis gang du chags pa ’di dag kyang bshad pas ci tsam du (107a1) shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di legs par bshad cing legs par bstan te | shin tu mthar gtugs pa ni ngo mtshar to || de nas tshe dang ldan pa shā ri’i bus tshe dang ldan pa rab ’byor la ’di skad ces smras so || tshe dang ldan pa rab ’byor chags pa de dag gang (2) yin | rab ’byor gyis smras pa | tshe dang ldan pa shā ri’i bu gzugs stong pa’o snyam pa ni chags pa’o || de bzhin du tshor ba dang ’du shes dang ’du byed rnams dang tshe dang ldan pa shā ri’i bu rnam par shes pa stong pa’o snyam pa ni chags pa’o || ’das pa’i chos rnams la ’das pa’i (3) chos rnams so zhes yang dag par shes pa ni chags pa’o || ma ’ongs pa’i chos rnams la ma ’ongs pa’i chos rnams so zhes yang dag par shes pa ni chags pa’o || da ltar byung ba’i chos rnams la da ltar byung ba’i chos rnams so zhes yang dag par shes pa ni chags pa’o || gang (4) zag byang chub sems dpa’i theg pa can sems dang po bskyed pas bsod nams kyi phung po ’di tsam skyed do zhes yang dag par shes pa ni chags pa’o || de nas lha rnams kyi dbang po brgya byin gyis tshe dang ldan pa rab ’byor la ’di skad ces smras so || ’phags pa rab ’byor rnam grangs (5) gang gis chags par ’gyur | rab ’byor gyis smras pa | kau shi ka gal te ’di ni byang chub kyi sems dang po’o zhes byang chub kyi sems de yang dag par shes shing bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu yongs su bsngo’o zhes yongs su sngo bar byed pas te | rigs kyi bu ’am (6) rigs kyi bu mo theg pa chen po la yang dag par zhugs pa des sems kyi rang bzhin yongs su bsngo bar ni mi nus so || kau shi ka de bas na gzhan la yang dag par ston pa dang yang dag par ’god pa dang yang dag par gzengs stod pa dang yang dag par rab tu dga’ bar byed pas ni bla na med pa yang (7) dag par rdzogs pa’i byang chub la yang dag pa nyid rjes su rtogs pas yang dag par bstan par bya yang dag par dgod par bya yang dag par gzengs bstod par bya yang dag par rab tu dga’ bar bya ste | de ltar na rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de bdag nyid la yang gnod par mi byed cing (107b1) sangs rgyas kyis gnang ba’i yang dag par ’god pas gzhan ’god par byed par ’gyur la chags pa’i mtha’ ’di dag thams cad kyang rnam par spangs par ’gyur ro || de nas bcom ldan ’das kyis tshe dang ldan pa rab ’byor la legs so zhes bya ba byin te | rab ’byor khyod de ltar (2) byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po dag la chags pa’i mtha’ ’di dag khong du chud par byed pa legs so legs so || rab ’byor de’i phyir chags pa rab tu phra ba gzhan dag kyang brjod par bya ste legs par rab tu nyon la yid la zung shig dang ngas khyod la bshad do || (3) bcom ldan ’das legs so zhes gsol nas | tshe dang ldan pa rab ’byor bcom ldan ’das kyi ltar nyan pa dang bcom ldan ’das kyis ’di skad ces bka’ stsal to || rab ’byor ’di la rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo dad pa dag de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag (4) par rdzogs pa’i sangs rgyas mtshan mar yid la byed na yang rab ’byor mtshan ma ji srid pa de srid du chags pa yin no || de ci’i phyir zhe na | rab ’byor mtshan ma las ni chags par ’gyur ro || de ltar na de ’das pa dang ma ’ongs pa dang da ltar byung ba’i sangs rgyas bcom ldan ’das (5) rnams kyi zag pa med pa’i chos gang yin pa de dag la rjes su yi rang ngo || | (165) | (165) | (165) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (165) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | (165) 若菩薩於過去諸佛所有福徳。并諸弟子(5)及凡夫人乃至畜生聞法種善根 及諸天龍(6)夜叉乾闥婆阿修羅迦樓羅緊那羅摩睺羅伽(7)人非人等。聞法發應薩婆若心。合集稱量是(8)諸福徳。以最大最勝最上最妙心隨喜。隨喜(9)已迴向阿耨多羅三藐三菩提。若菩薩如是(10)念。是諸法皆盡滅。所迴向處亦盡滅。 是名隨(11)喜福徳正迴向阿耨多羅三藐三菩提。 又菩(12)薩如是知無有法能迴向法。是名正迴向阿(13)耨多羅三藐三菩提。 若菩薩如是迴向。則不(14)墮想顛倒見顛倒心顛倒。 何以故。是菩薩不(15)貪著迴向故。 是名無上迴向。 若有菩薩於福(16)徳作起法。取相分別則不能以此福徳迴向。 (17)何以故。是作起法皆是離相。隨喜福徳亦是(18)離相。 若菩薩知所念作起法皆離相。當知是(19)爲行般若波羅蜜。又諸過去滅度佛善根福(20)徳亦如是。 迴向所用迴向法性相亦如是。 若(21)能如是知。是名正迴向阿耨多羅三藐三菩(22)提。 何以故。諸佛不許取相迴向故。 若法過去(23)盡滅。是法無相。不可以相得。 若如是亦分(24)別。是名取相。 若如是亦不分別。是名正迴(25)向。 云何不取相分別而能迴向。 菩薩以是事(26)故。應學般若波羅蜜方便。 若不聞不得般若(27)波羅蜜方便。則不能入是事。 若不聞不得般(28)若波羅蜜方便。能以諸福徳正迴向者。無有(29)是處。 何以故。是人於過去諸佛身及諸福徳(548c1)皆已滅度。而取相分別得是福徳。欲以迴(2)向。 如是迴向諸佛不許亦不隨喜。 何以故。是(3)皆於法有所得故。 所謂於過去滅度諸佛取(4)相分別。有所得而迴向即是大貪著。 以是有(5)所得心迴向者。諸佛不説有大利益。 何以故。(6)是迴向名爲雜毒衰惱。 譬如美食其中有毒。(7)雖有好色香美。以有毒故不可食之。愚 癡無(8)智之人若食此食。 初雖香美可意。食欲消時(9)有大苦報。 如是有人不正受讀誦不解其義。(10)而教諸弟子迴向語言。善男子來。如過去未(11)來現在諸佛。戒品定品慧品解脱品解脱知(12)見品。 并諸聲聞弟子及凡夫人所種善根。及(13)諸佛與衆生授辟支佛記。是辟支佛所種善(14)根。及與菩薩受阿耨多羅三藐三菩提記。是(15)諸菩薩所種善根合集稱量。是諸福徳隨喜。(16)隨喜已迴向阿耨多羅三藐三菩提。是人如(17)是迴向。 是迴向取相分別故。名爲雜毒。如雜(18)毒食。 有所得者無有迴向。 何以故。是有所(19)得皆是雜毒故。 以是故。菩薩應如是思惟(20)過去未來現在諸佛善根福徳。 應云何迴向(21)名爲正迴向至阿耨多羅三藐三菩提。若菩(22)薩欲不謗諸佛應如是迴向。如諸佛所知福(23)徳。何相何性何體何實。 我亦如是隨喜。我以(24)是隨喜。迴向阿耨多羅三藐三菩提。 菩薩如(25)是迴向則無有咎。 不謗諸佛 如是迴向則不(26)雜毒。亦名隨諸佛教。 | (165) Under which circumstances is he without perverted perception, thought or views? If, while he turns over, he brings to mind those dharmas as extinct, stopped, departed, reversed, and that dharma into which it is turned over as inextinguishable, then it [the wholesome root] becomes something which has been turned over into full enlightenment. For he does not settle down in that process of dedication. If further he considers that no dharma can be turned over into a dharma, then also it becomes something which has been turned over into full enlightenment. It is thus that the Bodhisattva who turns over is without perverted perception, thought or view. For he does not settle down in that process of dedication. If further he perceives that thought cannot cognize thought, nor can dharma cognize dharma, then also it becomes something which has been turned over into full enlightenment. This is the supreme maturity of the Bodhisattva. But if, on the other hand, a Bodhisattva perceives that accumulation of merit, then he cannot turn it over into full enlightenment. Because he settles down in that process of dedication. If further he reflects that also this accumulation of merit is isolated and quietly calm, that also the meritorious work founded on jubilation (150) is isolated and quietly calm, then he turns over into full enlightenment. If in addition he does not even perceive that all conditioned events are calmly quiet and isolated, then that is the perfection of wisdom of that Bodhisattva. But he does not turn over into full enlightenment if he perceives that this here is the wholesome root of the Buddhas, the Lords who have gone to Parinirvana; that that wholesome root is just as [illusory] as that process of dedication; and that also that [thought] by which it is turned over is of the same kind, has the same mark, belongs to the same class, has the same own-being. For the Buddhas and Lords do not allow a dedication to take place through a sign. He does not bring to mind nor turn over [that wholesome root] to full enlightenment if he brings about a sign by reflecting that what is past is extinct, stopped, departed, reversed; that what is future has not yet arrived; and that of the present no stability is got at, and that that which is not got at has no sign or range. On the other hand he also does not turn over to full enlightenment if he fails to bring about a sign or to bring to mind as a result of sheer inattentiveness, if he fails to attend as a result of lack of mindfulness, or of lack of understanding. But that wholesome root becomes something which has been turned over into full enlightenment on condition that he brings to mind that sign, but does not treat it as a sign. It is thus that the Bodhisattva should train himself therein. This should be known as his skill in means. When, through that skill in means, he turns over a wholesome root, then he is near to all-knowledge. The Bodhisattva who wants to train himself in this skill in means should, however, constantly hear just this perfection of wisdom, study it and ask questions about it. (151) For without the help of the perfection of wisdom one untaught cannot enter on the work of dedication by means of the perfection of wisdom. But one should not make a statement to the effect that thanks to the perfection of wisdom it is possible to transform that meritorious work into full enlightenment. For stopped are those personal lives, stopped are those karma-formations, calmly quiet, isolated, lacking in basis. Moreover, that person has brought about a sign, and made a discrimination, he perceives what is truly real in what is not truly real as if it were truly real, and he would transform a basis into what is without basis. The Buddhas, the Lords do not allow his wholesome roots to become something which is in this way transformed into full enlightenment. For they become to him a great basis. Even the Parinirvana of Buddhas, the Lords he treats as a sign and discriminates, he gets at Nirvana from a viewpoint, and it is not the dedication carried out by one who perceives a basis which the Tathagatas have called a source of great welfare. For this process of dedication is not without poison, not without torn. It is just as with food that seems excellent, but is really poisonous. Its colour, smell, taste and touch seem desirable, but nevertheless, as poisonous it should be shunned and not eaten by circumspect people. Although fools and stupid people might think that it should be eaten. The colour, smell, taste and touch of that food promise happiness, but its transformation in a man who would eat it would lead to a painful conclusion. As a result he would incur death, or deadly pain. Just so some [perceivers of a basis] who seize badly the meaning of what is well taught, badly distinguish it, badly master it, and misunderstand it, not understanding the meaning as it really is, they will instruct (152) and admonish others to consider the mass of merit of the past, future and present Buddhas and Lords, in the way described before [pp. 135-38], to rejoice at it, and to turn over into full enlightenment the meritorious work founded on jubilation. Thus that turning over, since it is being carried out by means of a sign, is turned into poisonousness. It is just like the poisonous food mentioned before. There can be no turning over for someone who perceives a basis. For a basis is poisonous [has a range]. (153) Therefore a person who belongs to the vehicle of the Bodhisattvas should not train himself thus. How then should he train himself? How should he take hold of the wholesome root of the past, future and present Buddhas and Lords? And how does that which is taken hold of become something which is successfully taken hold of? How should he turn over? And how does it become something which has been successfully turned over into the supreme enlightenment? Here the son or daughter of a good family who belongs to the vehicle of the Bodhisattvas, and who does not want to calumniate the Tathagata, should thus rejoice over all that wholesome root, should thus turn it over: “I rejoice in that wholesome root considered as the Tathagatas with their Buddha-cognition and their Buddha-eye know and see it, - its kind such as it is, its class such as it is, its quality such as it is, its own-being such as it is, its mark such as it is, and it mode of existence such as it is. And I turn it over in such a way that those Tathagatas can allow that wholesome root to be turned over into full enlightenment.” When he thus rejoices, thus turns over, a Bodhisattva becomes free from guilt. The righteousness of the Buddhas, the Lords, is rejoiced in. That wholesome root becomes something that has been turned over into full enlightenment. And he does not calumniate those Tathagatas. In this way his turning over becomes a non-poisonous turning over, a great turning over, a turning over into the dharma-element; it becomes perfect, quite perfect, through the earnest intention and the resolve of him who turns over. |
(166) punar aparaṃ bodhisattvayānikena kulaputreṇa vā kuladuhitrā vā evaṃ pariṇāmayitavyam - yac chīlaṃ yaḥ samādhir yā prajñā yā vimuktir yad vimuktijñānadarśanaṃ tadyathā aparyāpannaṃ kāmadhātau aparyāpannaṃ rūpadhātau aparyāpannam ārūpyadhātau nāpy atītaṃ nānāgataṃ na pratyutpannam | tat kasya hetoḥ? tryadhvatraidhātukāparyāpannatvāt | tathaiva pariṇāmo ’py aparyāpannaḥ | yatrāpi dharme sa pariṇāmaḥ pariṇāmyate, so ’pi dharmo ’paryāpannaḥ | saced evam adhimuñcati, evaṃ pariṇāmayatas tasya bodhisattvasya mahāsattvasyāvinaṣṭaḥ pariṇāmo bhavaty aparyāpanno nirviṣaḥ pariṇāmo mahāpariṇāmo dharmadhātupariṇāmaḥ paripūrṇaḥ suparipūrṇo bhavati | atha taṃ pariṇāmayati niviśate nimittīkaroti, mithyā pariṇāmayati | tatra yo ’yaṃ pariṇāmo bodhisattvasya mahāsattvasya, anayā dharmadhātupariṇāmanayā yathā buddhā bhagavanto jānanti, yathā cābhyanujānanti tat kuśalamūlam anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau pariṇāmitam evaṃ supariṇāmitaṃ bhavatīti, tathāhaṃ pariṇāmayāmi ity ayaṃ samyak pariṇāmaḥ | evaṃ ca pariṇāmitaṃ supariṇāmitaṃ bhavaty anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau || | (166) de ltar rjes su yi rang nas rjes su yi rang ba dang ldan pa’i dge ba’i rtsa ba dag bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu yongs su bsngo’o zhes yongs su sngo bar byed na | rab ’byor yang chos rnams kyi chos nyid (6) gang yin pa de ni ’das pa ’am ma ’ongs pa ’am da ltar byung ba ma yin te | gang ’das pa dang ma ’ongs pa dang da ltar byung ba ma yin pa de ni dus gsum las nges par grol ba | gang dus gsum las nges par grol ba de ni yongs su bsngo ba dang mtshan mar bya ba dang dmigs par bya bar mi nus (7) shing | de ni mthong ba dang thos pa dang rtogs pa dang rnam par shes pa yang ma yin no || rab ’byor gyis gsol pa | bcom ldan ’das chos rnams kyi rang bzhin ni zab bo || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | rab ’byor dben pa’i phyir ro || rab ’byor gyis gsol pa | (108a1) bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni rang bzhin zab pa’o || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | rab ’byor rang bzhin rnam par dag pa’i phyir dang rab ’byor rang bzhin dben pa’i phyir shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni rang bzhin zab bo || rab ’byor (2) gyis gsol pa | bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni rang bzhin dben pa’i phyir bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa la phyag ’tshal lo || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | rab ’byor chos thams cad kyang rang bzhin dben pa nyid de rab ’byor chos (3) thams cad kyi rang bzhin dben pa nyid gang yin pa de ni shes rab kyi pha rol tu phyin pa’o || de ci’i phyir zhe na | rab ’byor ’di ltar chos thams cad ni de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas kyis ma byas par mngon par rdzogs par sangs rgyas so || | (166) | (166) | (166) .. .. .. .. .. .. .. .. | (166) . . . . . . . . | (166) 復次菩薩應以隨喜福(27)徳如是迴向。如戒品定品慧品解脱品解脱(28)知見品。不繋欲界不繋色界不繋無色界。非(29)過去非未來非現在。 以無繋故。 是福徳迴向(549a1)亦無繋。 所迴向法亦無繋。迴向處亦無繋。 若(2)能如是迴向則不雜毒。 若不如是迴向。名爲(3)邪迴向。 菩薩迴向法如三世諸佛所知迴向。(4)我亦如是迴向阿耨多羅三藐三菩提。 是名(5)正迴向。 | (166) Moreover, someone who belongs to the vehicle of the Bodhisattvas should turn over with the understanding that all morality, concentration, wisdom, emancipation, vision and cognition of emancipation, are unincluded in the world of sense-desire, the world of form, the formless world, and that they are not past, future, or present. For everything that is in the three periods of time or (154) in the triple world is unincluded [in ultimate reality]. In consequence the turning over is also unincluded, and so is the dharma [i.e. Buddhahood] into which that process of transformation is being turned, - if only he firmly believes that. When a Bodhisattva turns over in such a way, he can never again lose the turning over, and it becomes unincluded, non-poisonous, a great turning over, a turning over of the dharma-element, perfect, quite perfect. But, on the other hand, when he settles down in what he turns over, and treats it as a sign, then he turns it over wrongly. A Bodhisattva, however, turns over with the idea that it is through this turning it over into the dharma-element, as the Buddhas, the Lords know and permit it, that that wholesome root becomes something which has been turned over into full enlightenment, successfully turned over. This is the right method of turning it over. And in this way it becomes something that has been turned over into supreme enlightenment, successfully turned over. |
(167) atha khalu bhagavān āyuṣmate subhūtaye sādhukāram adāt - sādhu sādhu subhūte | śāstṛkṛtyaṃ tvaṃ subhūte karoṣi, yas tvaṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ dharmaṃ deśayasi | tat kasya hetoḥ? yo hy ayaṃ subhūte pariṇāmaḥ, dharmadhātupariṇāmo ’yaṃ bodhisattvasya mahāsattvasya | asyām eva dharmatāyāṃ yathā buddhā bhagavanto jānanti paśyanti, tat kuśalamūlaṃ yaj jātikaṃ yan nikāyaṃ yādṛśaṃ yat svabhāvaṃ yal lakṣaṇaṃ yayā dharmatayā saṃvidyate, tathā anumode | yathā cābhyanujānanti, tathāhaṃ pariṇāmayāmīti | | (167) (4) rab ’byor gyis gsol pa | bcom ldan ’das de lta bas na de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas kyis chos thams cad mngon par rdzogs par sangs ma rgyas so || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | rab ’byor ’di ltar rang (5) bzhin gyis chos de dag gang yang med do || rang bzhin gang yin pa de ni rang bzhin med pa rang bzhin gang yin pa de ni rang bzhin yin te ’di lta ste chos thams cad kyi mtshan nyid med pa’i phyir na mtshan nyid gcig pa’i phyir ro || rab ’byor de lta bas na de bzhin gshegs pa dgra bcom (6) pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas kyis chos thams cad mngon par rdzogs par sangs rgyas so || de ci’i phyir zhe na | rab ’byor chos kyi rang bzhin ni gnyis su med de rab ’byor chos thams cad kyi rang bzhin ni gcig tu zad do || | (167) | (167) | (167) .. .. .. .. .. | (167) . . . . . | (167) 爾時佛讃須菩提言。善哉善哉。 須菩(6)提。汝能爲諸菩薩摩訶薩作佛事。 | (167) The Lord: Well said, Subhuti, well said. You perform the office of the Teacher when you demonstrate Dharma to the Bodhisattvas. For it is this turning over, which is the turning over of the dharma-element, that is the turning over of a Bodhisattva. He thinks: “As the Buddhas and Lords know and see that wholesome root in this dharmahood, - its kind such as it is, its class such as it is, its quality such as it is, its own-being such as it is, its mark such as it is, its mode of existence such as it is, - so I rejoice in it. And as they grant permission, so I turn it over.” (155,1) |
(168) atra yaḥ puṇyaskandho yaś ca gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu ye sattvāḥ, tān sarvān kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā daśasu kuśaleṣu karmapatheṣu samādāpayet pratiṣṭhāpayet, tasya yaḥ puṇyābhisaṃskāraḥ, tato ’yam eva bodhisattvasya mahāsattvasya dharmadhātupariṇāmajaḥ puṇyaskandho ’gra ākhyāyate, śreṣṭha ākhyāyate, jyeṣṭha ākhyāyate, vara ākhyāyate, pravara ākhyāyate, praṇīta ākhyāyate, uttama ākhyāyate, anuttama ākhyāyate, niruttama ākhyāyate, asama ākhyāyate, asamasama ākhyāyate | tiṣṭhatu khalu punaḥ subhūte gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu sarvasattvān daśasu kuśaleṣu (79) karmapatheṣu pratiṣṭhāpya puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ subhūte gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu sattvāḥ, te sarve caturṇāṃ dhyānānāṃ lābhino bhaveyuḥ, teṣāṃ ca yaḥ puṇyābhisaṃskāraḥ, tato ’yam eva bodhisattvasya mahāsattvasya pariṇāmanāsahagataḥ puṇyaskandho ’gra ākhyāyate, śreṣṭha ākhyāyate, jyeṣṭha ākhyāyate, vara ākhyāyate, pravara ākhyāyate, praṇīta ākhyāyate, uttama ākhyāyate, anuttama ākhyāyate, niruttama ākhyāyate, asama ākhyāyate, asamasama ākhyāyate | tiṣṭhatu khalu punaḥ subhūte gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu sarvasattvānāṃ caturdhyānaniṣpādanasaṃbhūtaḥ puṇyābhisaṃskāraḥ, ye subhūte gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu sattvāḥ, te sarve caturṇāmapramāṇānāṃ lābhino bhaveyuḥ | tiṣṭhatu khalu punaḥ subhūte gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu caturapramāṇalābhināṃ sarvasattvānāṃ puṇyābhisaṃskāraḥ, ye subhūte gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu sattvāḥ, te sarve catasṛṇāmārūpyasamāpattīnāṃ lābhino bhaveyuḥ | tiṣṭhatu khalu punaḥ subhūte gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu caturārūpyasamāpattilābhināṃ sarvasattvānāṃ puṇyābhisaṃskāraḥ, ye subhūte gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu sattvāḥ, te sarve pañcānāmabhijñānāṃ lābhino bhaveyuḥ | tiṣṭhatu khalu punaḥ subhūte gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu pañcābhijñānāṃ sarvasattvānāṃ puṇyābhisaṃskāraḥ, ye subhūte gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu srotaāpannā bhaveyuḥ | tiṣṭhatu khalu punaḥ subhūte gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu sarvasattvānāṃ srotaāpannānāṃ puṇyābhisaṃskāraḥ, ye subhūte gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu sattvāḥ, te sarve sakṛdāgāmino bhaveyuḥ | tiṣṭhatu khalu punaḥ subhūte gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu sarvasattvānāṃ sakṛdāgāmināṃ puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ subhūte gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu sattvāḥ, te sarve anāgāmino bhaveyuḥ | tiṣṭhatu khalu punaḥ subhūte gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu sarvasattvānām anāgāmināṃ puṇyābhisaṃskāraḥ, yāvantaḥ subhūte gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu sattvāḥ te sarve arhanto bhaveyuḥ | tiṣṭhatu khalu punaḥ subhūte gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu sarvasattvānām arhatāṃ puṇyaskandhaḥ, ye subhūte gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu sattvāḥ, te sarve pratyekabuddhā bhaveyuḥ | tiṣṭhatu khalu punaḥ subhūte gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu sarvasattvānāṃ pratyekabuddhānāṃ puṇyaskandhaḥ, ye subhūte gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu sattvāḥ, te sarve anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau saṃprasthitā bhaveyuḥ | ye sarve anyeṣv anyeṣu gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu ye sattvāḥ, tān sarvān ekaiko bodhisattvaś cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārair gaṅgānadīvālukopamān (80) kalpān upatiṣṭhet sarvasukhopadhānaiḥ, sarvaiḥ sukhasparśavihāraiḥ, tac ca dānam upalambhasaṃjñino dadyuḥ | etena paryāyeṇa tān sarvasattvān ekaikaṃ parikalpya tāṃś ca sarvabodhisattvān ekaiko bodhisattvo gaṅgānadīvālukopamān kalpān upatiṣṭhec cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkāraiḥ sarvasukhopadhānaiḥ, sarvaiḥ sukhasparśavihāraiḥ satkuryād gurukuryān mānayet pūjayed arcayed apacāyet | evam ekaikas teṣāṃ sarveṣāṃ bodhisattvānām anena paryāyeṇa dānaṃ dadyāt, evaṃ sarve ’pi te dānaṃ dadyuḥ | tat kiṃ manyase subhūte api nu te bodhisattvās tatonidānaṃ bahu puṇyaṃ prasaveyuḥ? subhūtir āha - bahu bhagavan, bahu sugata | aprameyaṃ bhagavan, aprameyaṃ sugata | saṃkhyāpi bhagavaṃs tasya puṇyaskandhasya na sukarā kartum, gaṇanāpi upamāpi aupamyam api upanisāpi upaniṣad api bhagavaṃs tasya puṇyaskandhasya na sukarā kartum | saced bhagavan rūpī bhavet, sa puṇyaskandho gaṅgānadīvālukopameṣv api trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu na māyet || | (168) rab ’byor chos thams cad kyi rang bzhin gang (7) yin pa de ni rang bzhin med pa rang bzhin med pa gang yin pa ni rang bzhin yin te | rab ’byor de ltar na chags pa’i mtha’ de dag thams cad rnam par spangs pa yin no || rab ’byor gyis gsol pa | bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa zab lags sam | bcom ldan (108b1) ’das kyis bka’ stsal pa | rab ’byor nam mkha’ zab pa’i phyir shes rab kyi pha rol tu phyin pa zab bo || rab ’byor gyis gsol pa | bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa rjes su rtogs par dka’ ba lags sam | bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | (2) rab ’byor ’di ltar su yang mngon par rdzogs par ’tshang rgya ba med do || rab ’byor gyis gsol pa | bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni bsam gyis mi khyab pa lags sam | bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | rab ’byor ’di ltar shes rab kyi pha rol tu (3) phyin pa ni sems kyis shes par bya ba ma yin sems kyis rtogs par bya ba ma yin no || rab ’byor gyis gsol pa | bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni ma bgyis pa lags sam | bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | rab ’byor byed pa po mi dmigs (4) pa’i phyir shes rab kyi pha rol tu phyin pa ma byas pa’o || rab ’byor gyis gsol pa | bcom ldan ’das da ltar na byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos shes rab kyi pha rol tu phyin pa la ci ltar spyad par bgyi | bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | rab ’byor (5) gal te byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod pa gzugs la mi spyod na shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod do || de bzhin du gal te tshor ba la ma yin ’du shes la ma yin ’du byed rnams lam yin gal te rnam par shes pa la mi spyod na | (6) shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod do || gal te gzugs mi rtag pa’o zhes mi spyod na shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod do || de bzhin du tshor ba dang ’du shes dang ’du byed rnams dang gal te rnam par shes pa mi rtag pa’o zhes mi spyod na shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod do || gal (7) te gzugs stong pa’o zhes mi spyod na shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod do || de bzhin du tshor ba la ma yin ’du shes la ma yin ’du byed rnams la ma yin gal te rnam par shes pa stong pa’o snyam du mi spyod na shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod do || gal te gzugs ma rdzogs pa dang rdzogs (109a1) pa’o snyam du mi spyod na shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod do || gzugs kyi rdzogs pa ma yin pa’am rdzogs pa gang yin pa de ni gzugs ma yin te gal te de ltar yang mi spyod na shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod do || de bzhin du tshor ba la ma yin ’du shes la ma yin (2) ’du byed rnams la ma yin gal te rnam par shes pa rdzogs pa ma yin pa dang rdzogs pa’o snyam du mi spyod na shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod do || rnam par shes pa rdzogs pa ma yin pa ’am rdzogs pa gang yin pa de ni rnam par shes pa ma yin te gal te de ltar yang mi spyod na shes rab kyi pha (3) rol tu phyin pa la spyod do || de skad ces bka’ stsal pa dang | bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa rab ’byor gyis ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das gang gi phyir de ltar ci srid du byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po rnams kyi chags pa dang bcas pa nyid dang chags (4) pa ma mchis pa nyid bshad pa ni ngo mtshar to || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | rab ’byor gal te byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po gzugs la chags pa dang bcas pa dang chags pa med pa’o snyam du mi spyod na shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod do || (5) de bzhin du tshor ba dang ’du shes dang ’du byed rnams dang gal te rnam par shes pa la chags pa dang bcas pa dang chags pa med pa’o snyam du mi spyod na shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod do || | (168) | (168) | (168) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (168) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | (168) 須菩提。若(7)有三千大千世界衆生。皆行慈悲喜捨心四(8)禪四無色定五神通。不如是菩薩迴向福徳。(9)最大最勝最上最妙。 復次須菩提。若有三千(10)大千世界衆生。皆發阿耨多羅三藐三菩提(11)心。是一一菩薩於恒河沙等劫。以有所得心(12)供養如恒河沙等世界衆生。衣服飮食臥具(13)醫藥一切樂具。 如是一一菩薩皆於恒河沙(14)等劫。以有所得心供養是諸衆生衣服飮食(15)臥具醫藥一切樂具。 於意云何。是諸菩薩以(16)是因縁得福多不。須菩提言。甚多世尊。 不可(17)譬喩。 若是福徳有形。恒河沙等世界所不能(18)受。 | (168) 5. Considerations of merit This heap of merit of a Bodhisattva, which is born from his turning over of the Dharma-element, that is declared to be superior to the accumulation of merit on the part of someone who would instigate to, and establish in the ten wholesome ways of action all the beings in the great trichiliocosms which are countless as the sands of the Ganges. And it remains superior also if those beings would all gain the four trances, or the four Unlimited, or the four formless attainments, or (156) the five superknowledges; or equally if they would become Streamwinners, etc., to: Pratyekabuddhas. This is not all. (157) If all beings in all world systems had set out for the supreme enlightenment; and if, Subhuti, each single Bodhisattva were to furnish, for aeons countless like the sands of the Ganges, all those beings in the various great trichiliocosms, countless as the sands of the Ganges, with all they might need; but they would give that gift while perceiving a basis. And if, proceeding in this manner, we imagine that all those beings are a single one, and if each single Bodhisattva would for aeons countless as the sands of Ganges furnish all those Bodhisattvas with all they might need, and treat them with respect; if thus each single one of all those Bodhisattvas, if they all together would give that gift, would now those Bodhisattvas on the strength of that beget a great deal of merit? Subhuti: A great deal indeed, O Lord. That heap of merit would even defy calculation. If it were a material thing, it could not find room in even the great trichiliocosms countless as the sands of the Ganges. |
(169) evam ukte bhagavān āyuṣmataṃ subhūtiṃ sthaviram etad avocat - evam etat subhūte, evam etat | yatra khalu punaḥ subhūte bodhisattvayānikaḥ pudgalaḥ prajñāpāramitopāyakauśalyaparigṛhīto ’nena dharmadhātupariṇāmena tat kuśalamūlam anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau pariṇāmayet, puṇyaṃ prasavati | asya subhūte puṇyaskandhasya dharmadhātupariṇāmajasyāsau pūrvaka upalambhasaṃjñināṃ bodhisattvānāṃ dānamayaḥ puṇyābhisaṃskāraḥ śatatamīm api kalāṃ nopaiti, sahasratamīm api śatasahasratamīm api koṭītamīm api koṭīśatatamīm api koṭīsahasratamīm api koṭīśatasahasratamīm api koṭīniyutaśatasahasratamīm api kalāṃ nopaiti, saṃkhyām api kalām api gaṇanām api upamām api aupamyam api upanisām api upaniṣadam api na kṣamate | tat kasya hetoḥ? tathā hi teṣāṃ paurvakāṇām upalambhasaṃjñināṃ bodhisattvānāṃ subahv api dānaṃ dattaṃ subahv ity api parisaṃkhyātaṃ bhavati || | (169) rab ’byor gal te byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po mig la chags pa dang bcas pa (6) dang chags pa med pa’o snyam du mi spyod na shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod do || de bzhin du yid kyi ’dus te reg pa las byung ba’i tshor ba’i bar la chags pa dang bcas pa dang chags pa med pa’o snyam du mi spyod na shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod do || sa’i khams la chags pa dang (7) bcas pa dang chags pa med pa’o snyam du mi spyod na shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod do || rnam par shes pa’i khams kyi bar la chags pa dang bcas pa dang chags pa med pa’o snyam du mi spyod na shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod do || | (169) | (169) | (169) .. .. .. .. | (169) . . . . | (169) 佛讃須菩提言。善哉善哉。 須菩提。若菩薩(19)爲般若波羅蜜所護故。能以是福徳迴向。 於(20)前有所得心布施福徳。百分不及一。千萬億(21)分不及一。乃至算數譬喩所不能及。 | (169) The Lord: So it is, Subhuti. And yet, this accumulation of merit, due to giving on the part of the Bodhisattvas who perceive a basis, is infinitesimal compared with the merit begotten by someone who belongs to the vehicle of the Bodhisattvas, and who, taken hold of by perfection of wisdom and by skill in means, turns that wholesome root over into full enlightenment by means of this turning over of the dharma-element. (158) For although the basis-perceiving Bodhisattvas have given a good many gifts, they have also reckoned them up as ‘a good many.’ |
(170) atha khalu cāturmahārājakāyikānāṃ devaputrāṇāṃ viṃśatisahasrāṇi prāñjalīni namasyanti bhagavantam etad avocan - mahāpariṇāmo ’yaṃ bhagavan bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ yad uta prajñāpāramitopāyakauśalyaparigṛhītānāṃ kuśalamūlapariṇāmaḥ sarvajñatāyai, yatra hi nāma teṣām aupalambhikānāṃ bodhisattvānāṃ tāvantaṃ dānamayaṃ puṇyābhisaṃskāram abhibhavati | atha khalu trāyastriṃśakāyikānāṃ devaputrāṇāṃ śatasahasrāṇi divyapuṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇavarṣairdivyai ratnavarṣairdivyaiś ca vastravarṣair bhagavantam abhyavākirann abhiprākiran | divyaiś chatrair divyair dhvajair divyābhir ghaṇṭābhir divyābhiḥ patākābhiḥ samantāc ca divyadīpamālābhir bahuvidhābhiś ca divyābhiḥ pūjābhir bhagavantaṃ satkurvanti sma, gurukurvanti sma mānayanti sma pūjayanti smārcayanti smāpacāyanti sma, divyāni ca vādyāny abhipravādayāmāsuḥ | evaṃ ca vācam abhāṣanta - mahāpariṇāmo batāyaṃ bhagavan bodhisattvasya mahāsattvasya yo ’yaṃ dharmadhātupariṇāmaḥ, yatra hi nāma tat teṣām aupalambhikānāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ dānamayaṃ puṇyābhisaṃskāraskandham abhibhavati yathāpi nāma prajñāpāramitopāyakauśalyaparigṛhītatvād asya mahāpariṇāmasya | evam anyebhyo ’pi devanikāyebhyo devaputrā āgatya (81) bhagavantaṃ parameṇa satkāreṇa parameṇa gurukāreṇa paramayā mānanayā paramayā pūjanayā paramayā arcanayā paramayā apacāyanayā satkṛtya gurukṛtya mānayitvā pūjayitvā arcayitvā apacāyya evam eva śabdam udīrayanti sma, ghoṣam anuśrāvayanti sma | evaṃ peyālena kartavyam | yāmās tuṣitā nirmāṇaratayaḥ paranirmitavaśavartino brahmakāyikā brahmapurohitā brahmapārṣadyā mahābrahmāṇaḥ parīttābhā apramāṇābhā ābhāsvarāḥ parīttaśubhā apramāṇaśubhāḥ śubhakṛtsnā anabhrakāḥ puṇyaprasavā bṛhatphalā asaṃjñisattvā abṛhā atapāḥ sudṛśāḥ sudarśanā akaniṣṭhāś ca devāḥ, te ’py evam evāñjaliṃ kṛtvā bhagavantaṃ namasyanta etad avocan - āścaryaṃ bhagavan yāvad ayaṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ prajñāpāramitopāyakauśalyaparigṛhītānāṃ kuśalamūlapariṇāmaḥ, yas teṣām upalambhasaṃjñināṃ bodhisattvānāṃ tāvac cirarātrasaṃcitamam api tathā mahāvistarasamudānītam api puṇyaskandham abhibhavati || | (170) sbyin pa’i pha rol tu phyin pa la chags pa dang (109b1) bcas pa dang chags pa med pa’o snyam du mi spyod na shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod do || de bzhin du tshul khrims kyi pha rol tu phyin pa dang bzod pa’i pha rol tu phyin pa dang brtson ’grus kyi pha rol tu phyin pa dang bsam gtan gyi pha rol tu phyin pa dang shes rab kyi pha rol tu phyin pa la (2) chags pa dang bcas pa dang chags pa med pa’o snyam du mi spyod na shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod do || de bzhin du byang chub kyi phyogs kyi chos sum cu rtsa bdun dang stobs dang mi ’jigs pa dang so so yang dag par rig pa dang sangs rgyas kyi chos ma ’dres pa bco brgyad la (3) chags pa dang bcas pa dang chags pa med pa’o snyam du mi spyod na shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod do || rgyun du zhugs pa’i ’bras bu la chags pa dang bcas pa dang chags pa med pa’o snyam du mi spyod na shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod do || de bzhin du lan cig phyir ’ong (4) ba’i ’bras bu dang phyir mi ’ong ba’i ’bras bu dang dgra bcom pa nyid la chags pa dang bcas pa dang chags pa med pa’o snyam du mi spyod na shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod do || rang sangs rgyas nyid la chags pa dang bcas pa dang chags pa med pa’o snyam du mi spyod na shes rab kyi pha rol tu (5) phyin pa la spyod do || sangs rgyas nyid la chags pa dang bcas pa dang chags pa med pa’o snyam du mi spyod na shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod do || | (170) | (170) | (170) .. .. .. .. .. .. .. | (170) . . . . . . . | (170) 爾時四(22)天王天上二萬天子。合掌禮佛作是言。世尊。(23)是菩薩迴向名爲大迴向。以方便故。勝於有(24)所得菩薩布施福徳。何以故。是菩薩迴向爲(25)般若波羅蜜所護故。 爾時忉利天上十萬天(26)子。 以天花香塗香末香天衣幢幡天諸伎樂(27)而供養佛。 皆作是言。世尊。是菩薩迴向名爲(28)大迴向。以方便故。勝於有所得菩薩布施福(29)徳。何以故。是菩薩迴向爲般若波羅蜜所護(549b1)故。 夜摩天上十萬天子。兜率陀天上十萬天(2)子。化樂天上十萬天子。他化自在天上十萬(3)天子。皆以天華天香乃至伎樂而供養佛。皆(4)作是言。世尊。是菩薩迴向。名爲大迴向。以方(5)便故。勝於有所得菩薩布施福徳。何以故。是(6)菩薩迴向爲般若波羅蜜所護故。梵世諸天(7)子大聲唱言。是菩薩迴向名爲大迴向。以方(8)便故。勝於有所得菩薩布施福徳。何以故。是(9)菩薩迴向爲般若波羅蜜所護故。梵輔天梵(10)衆天大梵天光天少光天無量光天光音天淨(11)天少淨天無量淨天遍淨天無雲行天福生天(12)廣果天無廣天無熱天妙見天善見天無小(13)天上諸天子。合掌禮佛皆作是言。世尊。是善(14)男子善女人求佛道者甚爲希有。爲般若波(15)羅蜜所護故。能勝有所得菩薩布施福徳。何(16)以故。是菩薩迴向爲般若波羅蜜所護故。 | (170) Thereupon twenty thousand Gods of the Four Great Kings, with folded hands paid homage to the Lord, and said: “This transformation into all-knowledge of wholesome roots by those who have been taken hold of by the perfection of wisdom and by skill in means, is a great transformation of the Bodhisattvas. Because it surpasses the accumulation of merit, derived from giving, of those Bodhisattvas who are based on something, however great it may be.” Thereupon again one hundred thousand Gods of the Thirty-three rained down on the Lord heavenly flowers, incense, perfumes, wreaths, ointments, aromatic powders, jewels and garments. They worshipped the Lord with heavenly parasols, banners, bells, flags, and with rows of lamps all around, and with manifold kinds of worship. They played on heavenly musical instruments [in honour of the Lord] and they said: (159) “This transformation of the dharma-element is surely a great transformation of the Bodhisattva. Because it surpasses the heap of accumulated merit resulting from the gifts of the Bodhisattvas who have a basis in something, just because that great transformation has been taken hold of by the perfection of wisdom and by skill in means.” All the other classes of Gods appeared on the scene, worshipped the Lord, and raised their voices. They said: “It is wonderful, O Lord, to what an extent this transformation of a wholesome root by the Bodhisattvas who have taken hold of by the perfection of wisdom and by skill in means surpasses the heap of merit of those Bodhisattvas who have a basis in something, although it has accumulated for such a long time, and was procured by such manifold exertions.” |
(171) atha khalu bhagavāṃs tān śuddhāvāsakāyikān devaputrānādīn kṛtvā sarvāṃstān devaputrān āmantrayate sma - tiṣṭhatu khalu punar devaputrā gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu sarvasattvānām anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃprasthitānām anuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ pratilambhāya dānaṃ dadatāṃ puṇyābhisaṃskāraḥ anena paryāyeṇa, ye ’pi te devaputrā anyeṣv anyeṣu gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu sattvāḥ, te ’pi sarve anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau praṇidhānaṃ kṛtvā bodhāya cittam utpādyānyeṣv anyeṣu gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu sarvasattvānāṃ cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkāraiḥ sarvasukhopadhānaiḥ sarvaiḥ sukhasparśavihārair ekaiko bodhisattvo gaṅgānadīvālukopamān kalpāṃs tiṣṭhan dānaṃ dadyāt, evaṃ sarve ’pi yāvat te copalambhasaṃjñino dānaṃ dadyuḥ | etena paryāyeṇa tān sarvasattvān ekaikaṃ parikalpya tāṃś ca sarvabodhisattvān ekaiko bodhisattvo yāvat sarve te bodhisattvā gaṅgānadīvālukopamān kalpāṃs tiṣṭhantas tān sarvasattvāṃś cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkāraiḥ sarvasukhopadhānaiḥ sarvaiḥ sukhasparśavihārair upatiṣṭheyuḥ, tacca dānam upalambhasaṃjñino dadyuḥ | yaś ca bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitopāyakauśalyaparigṛhīto ’tītānāgatapratyutpannānāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ śīlaskandhaṃ samādhiskandhaṃ prajñāskandhaṃ vimuktiskandhaṃ vimuktijñānadarśanaskandhaṃ teṣāṃ ca bodhisattvapratyekabuddhaśrāvakayānikānāṃ pudgalānāṃ yaiś ca tatrānyair api sattvaiḥ kuśalamūlāny avaropitāny avaropayiṣyante ’varopyante ca, tat sarvam ekato ’bhisaṃkṣipya piṇḍayitvā tulayitvā niravaśeṣya niravaśeṣam agrayā anumodanayā anumodate | śreṣṭhayā jyeṣṭhayā varayā pravarayā praṇītayottamayā anuttamayā niruttamayottarottarayā asamayā asamasamayā apratisamayā acintyayā anumodanayā anumodate | anumodyānumodanāsahagataṃ puṇyakriyāvastu anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau pariṇāmayati - anuttarāyāḥ samyaksaṃbodher āhārakaṃ bhavatv iti | asyānumodanāpariṇāmanāsahagatasya puṇyakriyāvastunaḥ so ’pi paurvakaupalambhikānāṃ bodhisattvānāṃ puṇyābhisaṃskāraḥ śatatamīm api kalāṃ nopaiti, sahasratamīm api śatasahasratamīm api koṭītamīm api koṭīśatatamīm api koṭīsahasratamīm api koṭīśatasahasratamīm api koṭīniyutaśatasahasratamīm api kalāṃ nopaiti, saṃkhyām api kalām api (82) gaṇanām api upamām api aupamyam api upanisām api upaniṣadam api na kṣamate | tat kasya hetoḥ? tathā hi te bodhisattvāḥ sarve ’py upalambhasaṃjñino dānaṃ dadati || | (171) rab ’byor gal te thams cad mkhyen pa nyid la yang chags pa dang bcas pa dang chags pa med pa’o snyam du mi spyod na shes rab kyi pha rol tu (6) phyin pa la spyod do || rab ’byor byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po de ltar spyod pa ni gzugs la chags pa mi skyed do || de bzhin du tshor ba la ma yin ’du shes la ma yin ’du byed rnams la ma yin rnam par shes pa la chags pa mi skyed do || rab ’byor byang chub sems dpa’ (7) sems dpa’ chen po de ltar spyod na mig la chags pa mi skyed pa nas yid kyi ’dus te reg pa las byung ba’i tshor pa’i bar la chags pa mi skyed | sa’i khams la chags pa mi skyed pa nas rnam par shes pa’i khams kyi bar la chags pa mi skyed | sbyin pa’i pha rol tu phyin pa la chags pa (110a1) mi skyed | tshul khrims kyi pha rol tu phyin pa la ma yin bzod pa’i pha rol tu phyin pa la ma yin brtson ’grus kyi pha rol tu phyin pa la ma yin bsam gtan gyi pha rol tu phyin pa la ma yin shes rab kyi pha rol tu phyin pa la chags pa mi skyed | byang chub kyi phyogs rnams la ma yin (2) stobs rnams la ma yin mi ’jigs pa rnams la ma yin so so yang dag par rig pa rnams la ma yin sangs rgyas kyi chos ma ’dres pa bcwa brgyad rnams la chags pa mi skyed do || rgyun tu zhugs pa’i ’bras bu la chags pa mi skyed lan cig phyir ’ong ba’i ’bras bu la ma yin phyir mi ’ong ba’i (3) ’bras bu la ma yin dgra bcom pa nyid la chags pa mi skyed | rang sangs rgyas nyid la chags pa mi skyed | sangs rgyas nyid la chags pa mi skyed | thams cad mkhyen pa nyid la yang chags pa mi skyed do || de ci’i phyir zhe na | rab ’byor thams cad mkhyen pa nyid ni ma chags pa ma bcings (4) pa ma grol ba yang dag par ma ’das pa’o || rab ’byor de ltar chags pa thams cad las rab tu bzla ba’i phyir byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyad par bya’o || | (171) | (171) | (171) .. .. .. .. .. .. .. | (171) . . . . . . . | (171) 爾(17)時佛告淨居諸天子。置是三千大千世界衆(18)生。若十方恒河沙等世界衆生。皆發阿耨多(19)羅三藐三菩提心。是一一菩薩於恒河沙等(20)劫。以有所得心供養十方如恒河沙等世界(21)衆生衣服飮食臥具醫藥一切樂具。 如是一(22)一菩薩皆於恒河沙等劫。以有所得心供養(23)是諸衆生衣服飮食臥具醫藥一切樂具。 若(24)有菩薩於過去未來現在諸佛。所有戒品定(25)品慧品解脱品解脱知見品。并諸聲聞弟子。(26)及凡夫人所種善根。合集稱量是諸福徳。 以(27)最大最勝最上最妙心隨喜。 隨喜已迴向阿(28)耨多羅三藐三菩提其福甚多。 | (171) Thereupon the Lord said to those Gods, from the gods belonging to the Pure Abode downwards: “Let us leave the case of the accumulation of the merit of all beings in countless world systems who have definitely set out for full enlightenment, and who have given gifts for the sake of gaining full enlightenment. (160) Let us, in the same manner, consider the case of all beings in countless world systems who, having made a vow to gain full enlightenment, and having raised their thoughts to enlightenment, would give gifts on the extensive scale described before [i.e. p. 157]. On the other hand we consider a Bodhisattva, taken hold of by the perception of wisdom and by skill in means, who takes hold of the wholesome roots of all the Buddhas, Bodhisattvas, Pratyekabuddhas and Disciples, and of all other beings also the wholesome roots which have been planted, will be planted, and are being planted, and who rejoices over them all in the way described above. Then infinitesimal will be the accumulation of merit on the part of the former Bodhisattvas who give gifts while perceiving a basis - just because they perceive a basis. |
(172) atha khalv āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat - yad bhagavān evam āha - atītānāgatapratyutpannānāṃ sarveṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ bodhisattvapratyekabuddhaśrāvakasaṃghānāṃ sarvasattvānāṃ cātītānāgatapratyutpannaṃ yan nāma kuśalamūlaṃ tat sarvam ekato ’bhisaṃkṣipya piṇḍayitvā tulayitvā niravaśeṣya niravaśeṣam anumodate agrayā anumodanayā | śreṣṭhayā jyeṣṭhayā varayā pravarayā praṇītayottamayā anuttamayā niruttamayottarottarayā asamayā asamasamayā apratisamayā acintyayā anumodate iti | tatra kiyatā bhagavan agrānumodanā bhavati? evam ukte bhagavān āyuṣmantaṃ subhūtim etad avocat - yadi subhūte bodhisattvayānikaḥ pudgalo ’tītāgatapratyutpannān gṛhṇīte na manyate nopalabhate na kalpayati na vikalpayati na paśyati na samanupaśyati, evaṃ cainān dharmān upaparīkṣate - kalpanāviṭhapitāḥ sarvadharmāḥ, ajātā anirjātā anāgatikā agatikāḥ | nātra kaścid dharma utpanno nāpi kaścid dharma utpatsyate nāpi kaścid dharma utpadyate, nāpi kaścid dharmo niruddho nāpi kaścid dharmo nirutsyate nāpi kaścid dharmo nirudhyate | ity evam etān dharmānupaparīkṣya yathaiṣāṃ dharmāṇāṃ dharmatā tathānumodate | anumodya tathaiva pariṇāmayaty anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau | iyatā subhūte bodhisattvasya mahāsattvasyāgrā anumodanā bhavati | asya subhūte kuśalamūlapariṇāmasya teṣāṃ paurvakāṇāṃ bodhisattvānām upalambhasaṃjñinām upalambhadṛṣṭikāṇāṃ taddānamayaṃ puṇyakriyāvastu śatatamīm api kalāṃ nopaiti, sahasratamīm api śatasahasratamīm api koṭītamīm api koṭīśatatamīm api koṭīsahasratamīm api koṭīśatasahasratamīm api koṭīniyutaśatasahasratamīm api kalāṃ nopaiti, saṃkhyām api kalām api gaṇanām api upamām api aupamyam api upanisām api upaniṣadam api na kṣamate || | (172) rab ’byor gyis gsol pa | bcom ldan ’das ’di ltar shes rab kyi pha (5) rol tu phyin pa zhes bgyi ba’i chos ’di ni zab ste | de ni bstan kyang mi ’grib ma bstan kyang mi ’grib bstan kyang mi ’phel ma bstan kyang mi ’phel ba ni ngo mtshar to || de skad ces gsol pa dang | bcom ldan ’das kyis tshe dang ldan pa rab ’byor la ’di skad ces bka’ stsal to || (6) rab ’byor legs so legs so || rab ’byor de de bzhin no de de bzhin te | rab ’byor ’di lta ste dper na de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas ci srid ’tsho ba’i bar du bzhugs shing nam mkha’i bsngags pa brjod kyang nam mkha’ yongs su ’phel bar mi (7) ’gyur bsngags pa ma brjod kyang nam mkha’ yongs su ’grib par mi ’gyur ro || rab ’byor ’di lta ste dper na sgyu ma’i skyes bu la bsngags pa brjod kyang rjes su chags par yang mi ’gyur kun nas nyon mongs par mi ’gyur | bsngags pa ma brjod kyang khong khro bar mi ’gyur kun nas nyon (110b1) mongs par mi ’gyur ro || rab ’byor de bzhin du chos rnams kyi chos nyid gang yin pa de yang bstan kyang de snyed du zad do ma bstan kyang de snyed du zad do || gnas brtan rab ’byor gyis gsol pa | bcom ldan ’das byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po gang shes (2) rab kyi pha rol tu phyin pa zab mo ’di la spyod cing shes rab kyi pha rol tu phyin pa sgom pa gang zhig zhum par mi bgyid ya ya por mi ’gyur te ’di la rnal ’byor du yang bgyid la phyir mi ldog pa ni dka’ ba bgyid pa lags so || bcom ldan ’das ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa sgom (3) pa ’di ni nam mkha’ sgom pa lags so || | (172) | (172) | (172) .. .. .. .. .. .. .. .. | (172) . . . . . . . . | (172) 爾時須菩提(29)白佛言。世尊。如佛所説。是諸福徳合集稱量。(549c1)以最大最勝最上最妙心隨喜。 隨喜已迴向(2)阿耨多羅三藐三菩提。 世尊。云何名爲最大(3)最勝最上最妙隨喜。佛告須菩提。若菩薩於(4)過去未來現在諸法。不取不捨不念不得。 於(5)此中無有法若已生滅若今生滅若當生滅。 (6)如諸法實相。 隨喜迴向阿耨多羅三藐三菩(7)提亦如是。 須菩提。是名菩薩最大最勝最上(8)最妙隨喜迴向。 | (172) (161) Subhuti: The Lord has described the jubilation over the wholesome roots of all beings as a most excellent jubilation. For what reason is this jubilation a most excellent one? The Lord: If a person who belongs to the vehicle of the Bodhisattvas does not seize on past, future and present dharmas, does not mind them, does not get at them, does not construct, nor discriminate them, does not see nor review them (162,1), if he considers them with the conviction that all dharmas are fabricated by thought construction, unborn, not come forth, not come, not gone, and that no dharma is ever produced or stopped in the past, future or present; if he considers those dharmas in such a way, then his jubilation is in accordance with the true nature of those dharmas, and so is his transformation [of the merit] into full enlightenment. This is the first reason why the jubilation of the Bodhisattva is a most excellent one. The meritorious work founded on giving on the part of Bodhisattvas who perceive a basis, who have a basis in view, is infinitesimal compared with the transformation of the wholesome root by that Bodhisattva. |
(173) punar aparaṃ subhūte bodhisattvayānikena pudgalenātītānāgatapratyutpannānāṃ sarveṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ dānamanumoditukāmena śīlamanumoditukāmena kṣāntimanumoditukāmena vīryamanumoditukāmena dhyānamanumoditukāmena prajñāmanumoditakāmena evam anumoditavyam - yathā vimuktis tathā dānam, yathā vimuktis tathā śīlaṃ, yathā vimuktis tathā kṣāntiḥ, yathā vimuktis tathā vīryam, yathā vimuktis tathā dhyānam, yathā vimuktis tathā prajñā, yathā vimuktis tathā vimuktijñānadarśanam, yathā vimuktis tathā anumodanā, yathā vimuktis tathā anumodanāsahagataṃ puṇyakriyāvastu, yathā vimuktis tathā pariṇāmanā, yathā vimuktis tathā buddhā bhagavantaḥ pratyekabuddhāś ca, yathā vimuktis tathā teṣāṃ śrāvakā ye parinirvṛtāḥ, yathā vimuktis tathā te dharmā ye ’tītā niruddhāḥ, yathā vimuktis tathā te dharmā ye ’nāgatā anutpannāḥ, yathā vimuktis tathā te dharmā ye etarhi pratyutpannā vartamānāḥ, yathā vimuktis tathā te ’tītā buddhā bhagavantas teṣāṃ ca śrāvakāḥ, yathā vimuktis tathā te ’nāgatā buddhā bhagavantas teṣāṃ ca śrāvakāḥ, yathā vimuktis tathā te pratyutpannā buddhā bhagavantas teṣāṃ ca śrāvakāḥ, ye etarhy aprameyeṣv asaṃkhyeyeṣu lokadhātuṣu tiṣṭhanti dhriyante yāpayanti, yathā vimuktis tathātītānāgatapratyutpannā buddhā bhagavantaḥ | evam eteṣāṃ dharmāṇām abaddhānām amuktānām asaktānāṃ yā dharmatā, tām anuttarayā anumodanayā anumode | anumodyānumodanāsahagataṃ puṇyakriyāvastu anuttarāyaṃ (83) samyaksaṃbodhau pariṇāmayāmi apariṇāmanāyogenāsaṃkrāntito ’viṃnāśata iti | iyatā subhūte bodhisattvasya mahāsattvasyāgrā anumodanā bhavati | tiṣṭhantu khalu punaḥ subhūte te ’pi ye ’nyeṣv anyeṣu gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu sarvasattvā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau saṃprasthitāḥ, anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau saṃprasthāyānyeṣv anyeṣu gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu sarvasattvānāṃ bodhāya cittam utpādya sarve ’pyekaiko bodhisattvaḥ ekaikasmai bodhisattvāya gaṅgānadīvālukopamān kalpāṃs tiṣṭhan dānaṃ dadyād upalambhasaṃjñī cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkāraiḥ sarvasukhopadhānaiḥ sarvasukhasparśavihārair upatiṣṭhan, anena paryāyeṇa sarve ’pi te sarvebhya upatiṣṭhantaḥ upalambhasaṃjñino dānaṃ dadyuḥ | ye subhūte gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu sattvāḥ, te sarve ’nuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃpratiṣṭheran | anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃprasthāya gaṅgānadīvālukopamān kalpān kāyasucaritaṃ vāksucaritaṃ manaḥsucaritam upalambhasaṃjñinaḥ śīlaṃ samādāya varteran | anena paryāyeṇa sarve ’pi te bodhisattvā ekaiko bodhisattvo gaṅgānadīvālukopamān kalpāṃs tiṣṭhan gaṅgānadīvālukopamān kalpān kāyasucaritaṃ vāksucaritaṃ manaḥsucaritam upalambhasaṃjñī śīlaṃ samādāya varteta | etena paryāyeṇa sarve ’pi te bodhisattvopalambhasaṃjñinaḥ śīlaṃ samādāya varteran | yaś ca bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitopāyakauśalyaparigṛhīto ’tītānāgatapratyutpannānāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ śīlasamādhiprajñāvimuktivimuktijñānadarśanaskandhāṃs teṣāṃ ca pratyekabuddhānāṃ śīlasamādhiprajñāvimuktijñānadarśanaskandhāṃs teṣāṃ ca śrāvakāṇāṃ śīlasamādhiprajñāvimuktivimuktijñānadarśanaskandhān sarvasattvānāṃ cātītānāgatapratyutpannaṃ kuśalamūlaṃ sarvamekato ’bhisaṃkṣipya piṇḍayitvā tulayitvā niravaśeṣya niravaśeṣam anumodate ’grayā anumodanayā | śreṣṭhayā jyeṣṭhayā varayā pravarayā praṇītayottamayā anuttamayā niruttamayottarottarayā asamayā asamasamayā apratisamayā acintayā anumodanayā anumodate | anumodyānumodanāsahagataṃ puṇyakriyāvastu anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau pariṇāmayati | asya subhūte anumodanāsahagatasya puṇyakriyāvastuno ’sau paurvakaupalambhikānāṃ bodhisattvāna śīlamayaḥ puṇyābhisaṃskāraḥ śatatamīm api kalāṃ nopaiti, sahasratamīm api śatasahasratamīm api koṭītamīm api koṭīśatatamīm api koṭīsahasratamīm api koṭīśatasahasratamīm api koṭīniyutaśatasahasratamīm api kalāṃ nopaiti, saṃkhyām api kalām api gaṇanām api upamām api aupamyam api upanisām api upaniṣadam api na kṣamate | tat kasya hetoḥ? tathā hi te bodhisattvopalambhasaṃjñinaḥ śīlaṃ samādāya vartanta iti | tiṣṭhantu khalu punaḥ subhūte gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu sarvasattvā anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃprasthitāḥ, anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃprasthāya gaṅgānadīvālukopamān kalpān kāyasucaritaṃ vāksucaritaṃ manaḥsucaritaṃ śīlaṃ samādāya vartamānopalambhasaṃjñinaḥ, ye subhūte gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu sattvāḥ, te sarve anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃpratiṣṭheran | anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃprasthāya gaṅgānadīvālukopamān kalpāṃs tiṣṭhanto ’nyeṣvanyeṣu gaṅgānadīvālukopameṣu (84) trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu sarvair ekaiko bodhisattva ākruṣṭo ’bhihataḥ paribhāṣitaḥ samāna eva, sarve ’pi te upalambhasaṃjñinaḥ kṣāntiṃ samādāya varteran, yāvatsarve te bodhisattvāḥ kṣāntiṃ samādāya vartamānāḥ, etena paryāyeṇa sarve te bodhisattvā ekaiko bodhisattvo gaṅgānadīvālukopamān kalpāṃs tiṣṭhan gaṅgānadīvālukopamān kalpān anyeṣv anyeṣu gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu sarvair ākruṣṭo ’bhihataḥ paribhāṣitaḥ samānaḥ upalambhasaṃjñī kṣāntiṃ samādāya varteta | evaṃ sarve ’pi te sarvair ākruṣṭā abhihatāḥ paribhāṣitāḥ samānopalambhasaṃjñinaḥ kṣāntiṃ samādāya varteran | yaś ca bodhisattvo mahāsattvo ’nayā prajñāpāramitayopāyakauśalyena ca parigṛhīto ’tītānāgatapratyutpannānāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ śīlaskandhaṃ samādhiskandhaṃ prajñāskandhaṃ vimuktiskandhaṃ vimuktijñānadarśanaskandhaṃ teṣāṃ ca pratyekabuddhānāṃ śīlasamādhiprajñāvimuktivimuktijñānadarśanaskandhāṃs teṣāṃ ca śrāvakāṇāṃ śīlasamādhiprajñāvimuktivimuktijñānadarśanaskandhān sarvasattvānāṃ cātītānāgatapratyutpannaṃ kuśalamūlaṃ sarvamekato ’bhisaṃkṣipya piṇḍayitvā tulayitvā niravaśeṣya niravaśeṣam anumodate agrayā anumodanayā | śreṣṭhayā jyeṣṭhayā varayā pravarayā praṇītayottamayā anuttamayā niruttamayottarottarayā asamayā asamasamayā apratisamayā acintayā anumodanayā anumodate | anumodyānumodanāsahagataṃ puṇyakriyāvastu anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau pariṇāmayati | asya subhūte anumodanāsahagatasya puṇyakriyāvastuno ’sau paurvakāṇāmaupalambhikānāṃ bodhisattvānāṃ kṣāntisahagataḥ puṇyābhisaṃskāraḥ śatatamīm api kalāṃ nopaiti, sahasratamīm api śatasahasratamīm api koṭītamīm api koṭīśatatamīm api koṭīsahasratamīm api koṭīśatasahasratamīm api koṭīniyutaśatasahasratamīm api kalāṃ nopaiti, saṃkhyām api kalām api gaṇanām api upamām api aupamyam api upanisām api upaniṣadam api na kṣamate | tat kasya hetoḥ? tathā hi te bodhisattvopalambhasaṃjñinaḥ kṣāntiṃ samādāya vartante | tiṣṭhantu khalu punaḥ subhūte gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu sarvasattvāḥ anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃprasthitāḥ | anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃprasthāyānyeṣv anyeṣu gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu sarvair ākruṣṭā abhihatāḥ paribhāṣitāḥ samānāḥ upalambhasaṃjñino gaṅgānadīvālukopamān kalpān kṣāntiṃ samādāya vartamānāḥ | ye subhūte gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu sattvāḥ, te sarve ’nuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau saṃprasthitā bhaveyuḥ, anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau saṃprasthāya gaṅgānadīvālukopamān kalpāṃs tiṣṭhantaś caṃkramābhirūḍhā gaṅgānadīvālukopamān kalpān aviṣīdanto ’nabhībhūtāḥ styānamiddhenopalambhasaṃjñino vīryaṃ samādāya varteran | yaś ca bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitopāyakauśalyaparigṛhīto ’tītānāgatapratyutpannānāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ śīlasamādhiprajñāvimuktivimuktijñānadarśanaskandhāṃs teṣāṃ ca pratyekabuddhānāṃ śīlasamādhiprajñāvimuktivimuktijñānadarśanaskandhāṃs teṣāṃ ca śrāvakāṇāṃ śīlasamādhiprajñāvimuktivimuktijñānadarśanaskandhān (85) sarvasattvānāṃ cātītānāgatapratyutpannānān kuśalamūlābhisaṃskārān sarvān ekato ’bhisaṃkṣipya piṇḍayitvā tulayitvā niravaśeṣya niravaśeṣam anumodate agrayā anumodanayā | śreṣṭhayā jyeṣṭhayā varayā pravarayā praṇītayottamayā anuttamayā niruttarayottarottarayā asamayā asamasamayā apratisamayā acintyayā anumodanayā anumodate | anumodyānumodanāsahagataṃ puṇyakriyāvastu anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau pariṇāmayati | asya subhūte anumodanāsahagatasya puṇyakriyāvastuno ’sau paurvakaupalambhikānāṃ bodhisattvānāṃ vīryamayaḥ puṇyābhisaṃskāraḥ śatatamīm api kalāṃ nopaiti, sahasratamīm api śatasahasratamīm api koṭītamīm api koṭīśatatamīm api koṭīsahasratamīm api koṭīśatasahasratamīm api koṭīniyutaśatasahasratamīm api kalāṃ nopaiti, saṃkhyām api kalām api gaṇanām api upamām api aupamyam api upanisām api upaniṣadam api na kṣamate | tat kasya hetoḥ? tathā hi te bodhisattvāḥ sarve ’py upalambhasaṃjñino vīryaṃ samādāya vartante | tiṣṭhantu khalu punaḥ subhūte gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu sarvasattvā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau saṃprasthitāḥ, anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau saṃprasthāya gaṅgānadīvālukopamān kalpāṃs tiṣṭhantaś caṃkramābhirūḍhā gaṅgānadīvālukopamān kalpān aviṣīdanto ’nabhibhūtāḥ styānamiddhenopalambhasaṃjñino vīryaṃ samādāya vartamānāḥ | ye ’pi te subhūte gaṅgānadīvālukopameṣu trisāhasramahāsāhasreṣu lokadhātuṣu sattvāḥ, te sarve ’nuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau saṃprasthitā bhaveyuḥ | te sarve ’nuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau saṃprasthāya gaṅgānadīvālukopamān kalpān upalambhasaṃjñinaś catvāri dhyānāni samāpadyeran | yaś ca bodhisattvo mahāsattvo ’nayā prajñāpāramitayopāyakauśalyena ca parigṛhīto ’tītānāgatapratyutpannānāṃ sarveṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ śīlasamādhiprajñāvimuktivimuktijñānadarśanaskandhāṃs teṣāṃ ca pratyekabuddhānāṃ śīlasamādhiprajñāvimuktivimuktijñānadarśanaskandhāṃs teṣāṃ ca śrāvakāṇāṃ śīlasamādhiprajñāvimuktivimuktijñānadarśanaskandhān sarvasattvānāṃ cātītānāgatapratyutpannān kuśalamūlābhisaṃskārān sarvān ekato ’bhisaṃkṣipya pīṇḍayitvā tulayitvā niravaśeṣya niravaśeṣam anumodate agrayā anumodanayā | śreṣṭhayā jyeṣṭhayā varayā pravarayā praṇītayottamayā anuttamayā niruttarayottarottarayā asamayā asamasamayā apratisamayā acintyayā anumodanayā anumodate | anumodyānumodanāsahagataṃ puṇyatriyāvastu anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau pariṇāmayati | asya subhūte anumodanāsahagatasya puṇyakriyāvastuno ’sau paurvakaupalambhikānāṃ bodhisattvānāṃ caturdhyānamayaḥ puṇyābhisaṃskāraḥ śatatamīm api kalāṃ nopaiti, sahasratamīm api śatasahasratamīm api koṭītamīm api koṭīśatatamīm api koṭīsahasratamīm api koṭīśatasahasratamīm api koṭīniyutaśatasahasratamīm api kalāṃ nopaiti, saṃkhyām api kalām api gaṇanām api upamām api aupamyam api upanisām api upaniṣadam api na kṣamate | tat kasya hetoḥ? tathā hi te bodhisattvopalambhasaṃjñino dhyānāni samāpadyante iti || | (173) bcom ldan ’das byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po gang dag gis go cha ’di bgos pa de dag ni phyag bgyi bar ’os pa lags so || de ci’i phyir zhe na | bcom ldan ’das gang sems can rnams kyi slad du go cha bgo bar (4) ’tshal ba de ni nam mkha’ dang lhan cig go cha bgo bar ’tshal pa lags so || gang zhig nam mkha’ dang mtshungs pa’i sems can chos kyi dbyings dang mtshungs pa’i sems can rnams kyi slad du go cha bgo bar ’tshal ba ni bcom ldan ’das byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po go (5) cha chen po bgos pa lags te bcom ldan ’das byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po dpa’ bo lags so || bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par ’tshang rgya bar ’tshal ba de ni bcom ldan ’das nam mkha’ yongs su thar bar ’tshal ba lags so || (6) de ni bcom ldan ’das nam mkha’ ’deg par ’tshal ba lags so || bcom ldan ’das byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po gang nam mkha’ dang mtshungs pa chos kyi dbyings dang mtshungs pa’i sems can rnams kyi slad du go cha ’tshal ba de ni brtson ’grus kyi pha rol tu (7) phyin pa’i go cha chen po thob pa lags so || de nas dge slong gzhan zhig gis bcom ldan ’das ga la ba de logs su thal mo sbyar ba btud nas bcom ldan ’das la ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa la phyag ’tshal lo || (111a1) bcom ldan ’das ’di ltar shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni chos gang yang mi skyed chos gang yang ’gog par mi bgyid do || de nas tshe dang ldan pa rab ’byor la lha rnams kyi dbang po brgya byin gyis ’di skad ces smras so || ’phags pa rab ’byor gang shes rab kyi pha rol tu phyin (2) pa ’di la de ltar rnal ’byor du byed pa de ci la rnal ’byor du byed par ’gyur | rab ’byor gyis smras pa | kau shi ka gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la rnal ’byor du byed pa de ni nam mkha’ la rnal ’byor du byed par ’gyur ro || kau shi ka gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la slob cing (3) rnal ’byor du byed par sems pa de ni bla gab med pa la rnal ’byor du byed par ’gyur ro || de nas bcom ldan ’das la lha rnams kyi dbang po brgya byin gyis ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ’dzin par ’gyur ba (4) de la bsrung ba dang bskyab pa dang sba ba ci zhig bgyi ba bka’ stsal par gsol | de nas tshe dang ldan pa rab ’byor gyis lha rnams kyi dbang po brgya byin la ’di skad ces smras so || kau shi ka chos gang la bsrung ba dang bskyab pa dang sba bar bya ba’i chos de khyod kyis yang dag par rjes su mthong ngam | (5) brgya byin gyis smras pa | ’phags pa rab ’byor de ni ma yin no || rab ’byor gyis smras pa | kau shi ka gal te de ltar byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po shes rab kyi pha rol tu phyin pa ci ltar bshad pa ’di la gnas na de nyid de la bsrung ba dang skyob pa dang sbed par ’gyur ro || (6) de ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa dang bral bar gyur na ni mi dang mi ma yin pa de la glags lta ba dang glags tshol pa dag gis glags rnyed par ’gyur ro || kau shi ka gzhan yang byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa spyod pa la bsrung ba dang bskyab pa (7) dang sba bar bya bar sems pa de ni nam mkha’ la bsrung ba dang bskyab pa dang sba bar bya bar sems so || kau shi ka ’di ci snyam du sems khyod kyis brag ca la bsrung ba dang bskyabs dang sba bar byed par nus sam | brgya byin gyis smras pa | ’phags pa rab ’byor de ni ma yin no || rab (111b1) ’byor gyis smras pa | kau shi ka de bzhin du byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la spyod cing gnas pas ni chos thams cad brag ca lta bur yongs su shes so || de bas na de la rlom sems su mi byed yang dag par rjes su mi mthong mi shes yang (2) dag par mi shes chos de dag kyang med cing yang dag par mi snang la yang dag par med cing mi dmigs so zhes gnas te | gal te de ltar gnas na shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod do || de nas sangs rgyas kyi mthus stong gsum gyi stong chen po’i ’jig rten gyi khams na rgyal po (3) chen po bzhi po dang lha rnams kyi dbang po brgya byin thams cad dang tshangs pa chen po thams cad dang mi mjed kyi bdag po tshangs pa chen po gang dag yod pa de dag thams cad bcom ldan ’das ga la ba der ’ongs te lhags nas bcom ldan ’das kyi zhabs la mgo bos phyag ’tshal te | (4) bcom ldan ’das la lan gsum bskor ba byas nas phyogs gcig tu ’khod do || phyogs gcig tu ’khod pa dang rgyal po chen po de dag dang lha rnams kyi dbang po brgya byin thams cad dang tshangs pa chen po thams cad dang tshangs pa chen po mi mjed kyi bdag pos kyang sangs rgyas kyi (5) mthu dang sangs rgyas kyi byin gyi rlabs kyis sangs rgyas stong dang de dag gis ming ’di dag nyid dang tshig ’di dag nyid dang yi ge ’di dag nyid dang rab ’byor ces bya ba’i dge slong ’di dag nyid kyis | shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nyid dang shes rab kyi pha rol tu phyin pa’i le’u ’di nyid nye (6) bar bstan cing | der yang lha rnams kyi dbang po brgya byin rnams nyid kyis yongs su dris shing yongs su zhus te sa phyogs ’di nyid du shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nyid bshad pa dang | byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po byams pas kyang bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i (7) byang chub mngon par rdzogs par sangs rgyas nas sa phyogs ’di nyid du shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nyid ’chad par ’gyur ba shes par gyur to || ’phags pa shes rab kyi pha rol tu phyin pa brgyad stong pa las rnam par dag pa zhes bya ba’i le’u ste brgyad pa’o || || (112a1) de nas bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa rab ’byor gyis ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa zhes bgyi pa ’di ni ming tsam mo || ming de yang ’di’o zhes mi dmigs te ngag gi dngos po nyid ming zhes bgyi’o || shes rab kyi pha rol (2) tu phyin pa de yang ma mchis mi dmigs te | ming ci lta ba bzhin du shes rab kyi pha rol tu phyin pa yang de bzhin no shes rab kyi pha rol tu phyin pa ci lta bar ming yang de bzhin te | chos ’di gnyis ni ma mchis shing mi dmigs na | bcom ldan ’das ci’i slad du byang chub sems dpa’ sems dpa’ (3) chen po byams pa bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par sangs rgyas nas | ming ’di dag nyid dang tshig ’di dag nyid dang yi ge ’di dag nyid kyis sa phyogs ’di nyid du shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nyid ’chad par ’gyur | de skad ces gsol pa dang | (4) bcom ldan ’das kyis tshe dang ldan pa rab ’byor la ’di skad ces bka’ stsal to || rab ’byor ’di ltar byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po byams pa ni gzugs rtag pa ma yin mi rtag pa yang ma yin | gzugs bcings pa ma yin grol ba ma yin pas mtha’ las ’das shing rnam par (5) dag pa’o zhes mngon par rdzogs par ’tshang rgya bar ’gyur te | de bzhin du tshor ba la ma yin ’du shes la ma yin ’du byed rnams la ma yin rnam par shes pa rtag pa ma yin mi rtag pa ma yin | rnam par shes pa bcings pa ma yin grol ba ma yin pas mtha’ las ’das shing rnam par dag (6) pa’o zhes mngon par rdzogs par ’tshang rgya bar ’gyur ro || rab ’byor rgyu ’dis na byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po byams pa bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par sangs rgyas nas ming ’di dag nyid dang tshig ’di dag nyid dang yi ge ’di dag nyid (7) kyis sa phyogs ’di nyid du shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nyid ’chad par ’gyur ro || de skad ces bka’ stsal pa dang | bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa rab ’byor gyis ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das e ma’o shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni yongs su dag (112b1) pa’o || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | rab ’byor gzugs rnam par dag pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa yongs su dag pa’o || rab ’byor de bzhin du tshor ba dang ’du shes dang ’du byed rnams dang rnam par shes pa rnam par dag pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa yongs su (2) dag pa’o || rab ’byor gzugs skye ba med pa dang ’gag pa med pa dang kun nas nyon mongs pa med pa dang rnam par byang ba med pa rnam par dag pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa yongs su dag pa’o || rab ’byor de bzhin du tshor ba dang ’du shes dang ’du byed rnams dang rnam par (3) shes pa skye ba med pa dang ’gag pa med pa dang kun nas nyon mongs pa med pa dang rnam par byang ba med pa rnam par dag pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa yongs su dag pa’o || rab ’byor nam mkha’ rnam par dag pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa yongs su dag pa’o || rab ’byor (4) gzugs gos pa med cing yongs su ’dzin pa med pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa yongs su dag pa’o || | (173) | (173) ... (saṃj)ñ(i)‹no› v[ī]rya(ṃ) samādāya ... (anut)[t](a)[r](ā)y(aṃ) samyasaṃbodhīye saṃprasti1[注] ... (anut)[t](a)[r](ā)y(aṃ) samyasaṃbodhīye saṃprasti ... [d](ī)vālikāsāmaṃ kalpāṃ tiṣṭatā ◊ upalaṃbha ... prajñāṃ vimuktiṃ vimuktijñā[nada]rśa[na]ṃ (5) ... (jñ)ā(ṃ v)i(mukt)i ... purimako upalambhikānāṃ bodh(i)s(ā)tv(ā)n(āṃ) (3) ... upeti saṃkhyāṃ kalāṃ pi gaṇanāṃ pi | (173) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (173) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | (173) 復次須菩提。菩薩若欲於過(9)去未來現在諸佛布施持戒忍辱精進禪定智(10)慧解脱解脱知見隨喜。應如是隨喜。如解脱(11)持戒亦如是。如解脱。定惠解脱解脱知見(12)亦如是。如解脱信解亦如是。如解脱隨喜亦(13)如是。如解脱未來未生法亦如是。如解脱過(14)去無量阿僧祇世界諸佛及弟子亦如是。(15)如解脱今現在十方無量阿僧祇世界諸佛及(16)*弟子亦如是。如解脱未來無量阿僧祇世界(17)諸佛及弟子亦如是。 是諸法相不繋不縛不(18)解不脱。以是迴向阿耨多羅三藐三菩提不(19)生不滅故。 須菩提。是名菩薩最大最勝最上(20)最妙隨喜迴向。 以是迴向勝於十方如恒河(21)沙等世界諸菩薩。以有所得心皆於恒河沙(22)劫供養十方如恒河沙等世界衆生衣服飮食(23)臥具醫藥一切樂具。 以有所得心布施持戒(24)忍辱精進禪定。於此隨喜迴向福徳。百分不(25)及一。百千萬億分不及一。乃至算數譬喩所(26)不能及 | (173) Moreover, Subhuti, someone who belongs to the vehicle of the Bodhisattvas, and who wants to rejoice in the wholesome roots of all the Buddhas and Lords, should rejoice in such a way: As emancipation [is unoriginated, since the obstacles from defilements and from the cognizable have ceased], so the gift; so the morality, etc.; so the jubilation, so the meritorious work founded on jubilation; (163) as the emancipation, so the transformation, so the Buddhas and Lords, and the Pratyekabuddhas, and the Disciples who have entered Parinirvana; as the emancipation, so are the dharmas which are past, or stopped; and likewise the dharmas which are future, or not yet produced; and the dharmas which are present, or proceeding just now; as the emancipation so are all the past, future and present Buddhas and Lords. Thus, I rejoice with the most excellent jubilation in the true nature of those dharmas, which are unbound, unfreed, unattached. Thereafter I turn that meritorious work founded on jubilation over into full enlightenment; but really no turning over takes place, because nothing is passed on, nothing destroyed. This is the second reason why the jubilation of the Bodhisattva is a most excellent one. (164) But to return to the question of merit. Let us now consider the case where all the beings in countless world systems have definitely set out for full enlightenment, and where, in order to advance to full enlightenment, they would for countless aeons undertake the obligation of observing morality, i.e. good conduct of body, speech and mind, - but while perceiving a basis. Nevertheless their accumulation of merit is infinitesimal compared with that of a Bodhisattva’s merit derived from jubilation, - just because they perceive a basis. (165) And the same would be true, if all those beings would for countless aeons practice patience, although they were ever so much abused, struck and reviled; (166) or if they would practice vigour, and under no circumstances would be cast down, or conquered by sloth and torpor; (168) or, finally, if they would enter the trances. As long as they carry out those practices while perceiving a basis, their merit will be infinitesimal compared with that of a Bodhisattva who rejoices over the wholesome roots of all beings with the most excellent jubilation, and transforms this wholesome root into the supreme enlightenment. |
(174) āryāṣṭasāhasrikāyāṃ prajñāpāramitāyām anumodanāpariṇāmanāparivarto nāma ṣaṣṭhaḥ || (86) | (174) rab ’byor de bzhin du tshor ba dang ’du shes dang ’du byed rnams dang rnam par shes pa gos pa med cing yongs su ’dzin pa med pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa yongs su dag pa’o || | (174) | (174) | (174) .. | (174) . | (174) | (174) |
(175) nirayaparivartaḥ saptamaḥ | | (175) (5) rab ’byor nam mkha’ dang brag ca smrar med cing brjod du med la | dmigs su med pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa yongs su dag pa’o || | (175) | (175) | (175) .. | (175) . | (175) | (175) Chapter VII Hell |
(176) atha khalv āyuṣmān śāriputro bhagavantam etad avocat - sarvajñajñānapariniṣpattir bhagavan prajñāpāramitā, sarvajñatvaṃ bhagavan prajñāpāramitā | bhagavān āha - evam etac chāriputra, evam etad yathā vadasi | śāriputra āha - avabhāsakarī bhagavan prajñāpāramitā | namaskaromi bhagavan prajñāpāramitāyai | namaskaraṇīyā bhagavan prajñāpāramitā | anupaliptā bhagavan prajñāpāramitā | sarvalokanirupalepā bhagavan prajñāpāramitā | ālokakarī bhagavan prajñāpāramitā | sarvatraidhātukavitimirakarī bhagavan prajñāpāramitā | sarvakleśadṛṣṭyandhakārāpanetrī bhagavan prajñāpāramitā | āśrayaṇīyā bhagavan prajñāpāramitā | agrakarī bhagavan prajñāpāramitā bodhipakṣāṇāṃ dharmāṇām | kṣemakarī bhagavan prajñāpāramitā | andhānāṃ sattvānām ālokakarī bhagavan prajñāpāramitā | sarvabhayopadravaprahīṇālokakarī bhagavan prajñāpāramitā | pañcacakṣuḥparigrahaṃ kṛtvā sarvasattvānāṃ mārgadarśayitrī bhagavan prajñāpāramitā | cakṣur bhagavan prajñāpāramitā | mohatamastimiravikariṇī bhagavan prajñāpāramitā | sarvadharmāṇām akaraṇī bhagavan prajñāpāramitā | utpathaprayātānāṃ sattvānāṃ mārgāvatāraṇī bhagavan prajñāpāramitā | sarvajñataiva bhagavan prajñāpāramitā | sarvakleśajñeyāvaraṇavāsanānusaṃdhiprahīṇatām upādāyānutpādikā bhagavan sarvadharmāṇāṃ prajñāpāramitā | anirodhikā bhagavan sarvadharmāṇāṃ prajñāpāramitā | anutpannāniruddhā bhagavan prajñāpāramitā | svalakṣaṇaśūnyatām upādāya mātā bhagavan bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ prajñāpāramitā | sarvabuddhadharmaratnadātrītvād daśabalakarī bhagavan prajñāpāramitā | anavamardanīyā bhagavan prajñāpāramitā | caturvaiśāradyakarītvād anāthānāṃ sattvānāṃ nāthakarī bhagavan prajñāpāramitā | saṃsārapratipakṣā bhagavan prajñāpāramitā | akūṭasthatām upādāya sarvadharmasvabhāvavidarśanī bhagavan prajñāpāramitā | paripūrṇatriparivartadvādaśākāradharmacakrapravartanī bhagavan buddhānāṃ bhagavatāṃ prajñāpāramitā | | (176) rab ’byor nye bar gos pa dang gos pa med pa’i chos thams cad kyis gos pa med pa’i phyir shes rab kyi pha rol tu phyin pa yongs su dag (6) pa’o || de skad ces bka’ stsal pa dang | bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa rab ’byor gyis ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang dag gi rna lam du shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di grags par gyur pa de dag kyang rnyed pa legs par rnyed pa (7) lags na | gang dag ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par byed pa dang rab tu ’don pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton bgyid par ’gyur ba lta ci smos te | de dag la ni mig gi nad ’byung bar mi ’gyur rna ba’i nang ma yin sna’i nad ma yin lce’i nad ma (113a1) yin lus kyi nad ’byung bar mi ’gyur ro || rmongs pa nyid du mi ’gyur ro || de dag ni nyam nga ba mi spong bas ’chi ba’i dus mi bgyid do || de dag la lha’i bu brgya stong phrag mang po dag de’i phyi bzhin du ’brang bar ’gyur ro || tshes brgyad dang bcu bzhi dang baca lnga la chos smra (2) ba’i rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de gang dang gang du shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’chad par ’gyur ba de dang der bsod nams ches mang du skyed par ’gyur ro || de skad ces gsol pa dang | bcom ldan ’das kyis tshe dang ldan pa rab ’byor la ’di skad ces bka’ stsal to || de de bzhin (3) no rab ’byor de de bzhin te | rab ’byor rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de’i phyi bzhin phyi bzhin du lha brgya stong phrag mang po dag rjes su ’brang bar ’gyur ro || lha brgya stong phrag mang po dag der ’ong bar ’gyur ro || chos ston pa de shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ’chad par byed (4) pa’i chos nyan par ’dod pa de dag thams cad kyang bsrung ba dang bskyab pa dang sba ba byed par ’gyur ro || de ci’i phyir zhe na | rab ’byor shes rab kyi pha rol tu phyin pa na lha dang mi dang lha ma yin du bcas pa’i ’jig rten gyi rin po che bla na med pa’o || rab ’byor de’i phyir yang (5) rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de de’i gzhi las bsod nams mang du skyed par ’gyur ro || rab ’byor ’on kyang shes rab kyi pha rol tu phyin pa zab mo ’di yi ger ’dri ba dang ’dzin pa dang ’chad pa dang klog pa dang kun chub par byed pa dang rab tu ’don pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang (6) lung ’bogs pa dang kha ton byed pa la bar chad mang du ’byung bar ’gyur ro || de ci’i phyir zhe na | rab ’byor ’di ltar rin po che chen po ni dgra mang ba yin te | ci tsam du gces par gyur pa bzhin du dgra ches lci bar ’gyur ro || rab ’byor ’di lta ste | shes rab kyi pha rol (7) tu phyin pa rin po che chen po ’di ni ’jig rten na bla na med pa’i rin po che ste | ’jig rten la phan pa dang bde ba’i phyir zhugs pa | chos thams cad mi skye ba dang mi ’gag par bya ba’i phyir dang kun nas nyon mongs pa med par bya ba’i phyir mi ’jig pa’i tshul gyis nye bar gnas pa’o || (113b1) rab ’byor shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni chos gang la yang mi gnas chos gang la yang mi sbyor chos gang la yang yongs su mi ’dzin to || de ci’i phyir zhe na | rab ’byor ’di ltar chos de dag thams cad ni med cing mi dmigs so || rab ’byor ma skyes pa’i phyir shes rab kyi pha (2) rol tu phyin pa ni ma gos pa’o || rab ’byor ma gos pa zhes bya ba ’di ni shes rab kyi pha rol tu phyin pa ste | rab ’byor ’di ltar gzugs ma gos pas na shes rab kyi pha rol tu phyin pa ma gos pa’o || de bzhin du tshor ba dang ’du shes dang ’du byed rnams dang rnam par shes pa ma (3) gos pas na rab ’byor shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ma gos pa’o || rab ’byor gal te de ltar yang byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po yang dag par mi shes na shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod do || rab ’byor yang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni chos gang la (4) yang ’jug par byed pa ’am nges par ’jug par byed pa ’am yang dag par ston par byed pa ’am nges par ston par byed pa ’am yongs su thob par byed pa ’am nges par thob par byed pa med do || de nas lha’i bu stong phrag mang po dag par snang la ca co dang gzhi dag byed de gos dag ’thor zhing ’di skad (5) du e ma ’dzam bu’i gling du chos kyi ’khor lo bskor ba lan gnyis su byung bar snang ngo zhes kyang zer ro || de nas bcom ldan ’das kyis tshe dang ldan pa gnas brtan rab ’byor la ’di skad ces bka’ stsal to || rab ’byor ’di ni chos kyi ’khor lo lan gnyis su bskor ba ma yin te | chos gang la (6) yang rab tu bskor ba ’am ldog pa med do || rab ’byor de ltar ’di ni byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po’i shes rab kyi pha rol tu phyin pa yin no || de skad ces bka’ stsal pa dang | bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa rab ’byor gyis ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das (7) ’di ni gang zhig chos thams cad la chags pa ma mchis pa dang | gang bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par ’tshang rgya bar ’tshal yang chos gang yang mngon par rdzogs par ’tshang mi rgya ba dang | chos kyi ’khor lo rab tu bskor yang chos gang yang yang dag (114a1) par mi ston pa’i byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po de’i pha rol tu phyin pa chen po lags so || de ci’i slad du zhe na | chos gang zhig dmigs par bya ba ’am chos gang zhig bstan par bya ba de ni med la ’ga’ zhig gis ’ga’ zhig bskor bar bya ba yang med do || (2) de ci’i slad du zhe na | bcom ldan ’das chos thams cad ni shin tu mngon par ma grub pa ste | chos gang yang ldog par mi ’gyur rab tu skor bar mi ’gyur ro || de ci’i slad du zhe na | bcom ldan ’das chos thams cad ni thog ma nas mngon par ma grub pa ste | chos thams cad ni (3) rang bzhin gyis dben pa’i phyir ro || | (176) | (176) atha kho yuṣmā śāriputro ... (m)i (bha)gavaṃ prajñāpārami | (176) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (176) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | (176) (27) 摩訶般若波羅蜜泥犁品第八 (28)爾時舍利弗白佛言世尊是般若波羅蜜。 佛(29)言。是般若波羅蜜。 世尊。般若波羅蜜能作照(550a1)明。 世尊。般若波羅蜜所應敬禮。 世尊。般若波(2)羅蜜能與光明。 世尊。般若波羅蜜除諸闇冥。 (3)世尊。般若波羅蜜無所染汚。 世尊。般若波羅(4)蜜多所利益。世尊。般若波羅蜜多所安隱。 世(5)尊。般若波羅蜜能與盲者眼。 世尊。般若波羅(6)蜜能令邪行者入正道。 世尊。般若波羅蜜即(7)是薩婆若。世尊。般若波羅蜜是諸菩薩母。 世(8)尊。般若波羅蜜非生法者非滅法者。 世尊。般(9)若波羅蜜具足三轉十二相法輪。世尊。般若(10)波羅蜜能爲孤窮者作救護。世尊。般若波羅(11)蜜能滅生死。世尊。般若波羅蜜能示一切法(12)性。 | (176) 1. Hymm to the perfection of wisdom Sariputra: The perfection of wisdom, O Lord, is the accomplishment of the cognition of the all-knowing. The perfection of wisdom is that state of all-knowledge. The Lord: So it is, Sariputra, as you say. Sariputra: The perfection of wisdom gives light, O Lord. I pay homage to the perfection of wisdom! She is worthy of homage. She is unstained, the entire world cannot stain her. She is a source of light, and from everyone in the triple world she removes darkness, and she leads away from the blinding darkness caused by the defilements and by wrong views. In her we can find shelter. Most excellent are her works. She makes us seek the safety of the wings of enlightenment. She brings light to the blind, she brings light so that all fear and distress may be forsaken. She has gained the five eyes, and she shows the path to all beings. She herself is an organ of vision. She disperses the gloom and darkness of delusion. (171) She does nothing about all dharmas. She guides to the path those who have strayed on to a bad road. She is identical with all-knowledge. She never produces any dharma, because she has forsaken the residues relating to both kinds of coverings, those produced by defilement and those produced by the cognizable. She does not stop any dharma. Herself unstopped and unproduced is the perfection of wisdom. She is the mother of the Bodhisattvas, on account of the emptiness of own marks. As the donor of the jewel of all the Buddha-dharmas she brings about the ten powers (of a Buddha). She cannot be crushed. She protects the unprotected, with the help of the four grounds of self-confidence. She is the antidote to birth-and-death. She has a clear knowledge of the own-being of all dharmas, for she does not stray away from it. The perfection of wisdom of the Buddhas, the Lords, sets in motion the wheel of the Dharma. |
(177) kathaṃ bhagavan bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ sthātavyam? kathaṃ manasi kartavyā bhagavan prajñāpāramitā? kathaṃ bhagavan namaskartavyā prajñāpāramitā? evam ukte bhagavān āyuṣmantaṃ śāriputram etad avocat - yathā śāriputra śāstari, tathā prajñāpāramitāyāṃ sthātavyam | tathaiva manasi kartavyā śāriputra prajñāpāramitā yathā śāstā | tathaiva namaskartavyā śāriputra prajñāpāramitā yathā śāstā || | (177) de skad ces gsol pa dang | bcom ldan ’das kyis tshe dang ldan pa rab ’byor la ’di skad ces bka’ stsal to || rab ’byor de de bzhin no de de bzhin te | rab ’byor stong ba nyid ni rab tu ’jug pa ’am ldog pa med do || rab ’byor mtshan (4) ma med pa yang ’jug pa ’am ldog pa med do || rab ’byor smon pa med pa yang ’jug pa ’am ldog pa med do || | (177) | (177) | (177) .. .. .. .. | (177) . . . . | (177) 世尊。應云何敬視般若波羅蜜。佛言。如敬(13)視佛。 敬禮般若波羅蜜如敬禮佛。 | (177) 2. Predominance of perfect wisdom over the other perfections How should a Bodhisattva stand in the perfection of wisdom, how attend and pay homage to it? The Lord: In every way the perfection of wisdom should be treated like the Teacher himself. |
(178) atha khalu śakrasya devānām indrasyaitad abhūt - kuto nu bateyam āryasya śāriputrasya pṛcchā jātā? kiṃ nidānā bateyam āryasya śāriputrasya pṛcchā jātā? atha khalu śakro devānām indra āyuṣmantaṃ śāriputram etad avocat - kuta iyam āryasya śāriputrasya pṛcchā jātā? kiṃ nidānā bateyam āryasya śāriputrasya pṛcchā jātā? evam ukte āyuṣmān śāriputraḥ śakraṃ devānām indram etad avocat - prajñāpāramitopāyakauśalyaparigṛhītaḥ kauśika bodhisattvo mahāsattvo ’numodanāsahagataṃ puṇyakriyāvastu sarvajñatāyāṃ pariṇāmayaṃs teṣāṃ paurvakāṇām aupalambhikānāṃ bodhisattvānāṃ yaś ca (87) dānamayaḥ puṇyābhisaṃskāraḥ, yaś ca śīlamayo yaś ca kṣāntimayo yaś ca vīryamayo yaś ca dhyānamayaḥ puṇyābhisaṃskāraḥ, taṃ sarvam abhibhavatīti | mameyam etan nidānā pṛcchā jātā | api nu khalu punaḥ kauśika prajñāpāramitaiva pūrvaṃgamā pañcānāṃ pāramitānāṃ sarvajñatāmārgāvatārāya | tadyathāpi nāma kauśika jātyandhānāṃ śataṃ vā sahasraṃ vā śatasahasraṃ vā apariṇāyakam abhavyaṃ mārgāvatārāya, abhavyaṃ grāmaṃ vā nagaraṃ vā nigamaṃ vā gantum, evam eva kauśika dānaṃ śīlaṃ kṣāntivīryaṃ dhyānaṃ ca prajñāpāramitānāmadheyaṃ labhate | jātyandhabhūtaṃ bhavati vinā prajñāpāramitayā apariṇāyakatvāt | abhavyaṃ sarvajñatāmārgāvatārāya | kutaḥ punaḥ sarvajñatām anuprāpsyati? yadā punaḥ kauśika dānaṃ śīlaṃ kṣāntirvīyaṃ dhyānaṃ ca prajñāpāramitāparigṛhītaṃ bhavati, tadā pāramitānāmadheyaṃ pāramitāśabdaṃ labhate | tadā hyāsāṃ cakṣuḥpratilambho bhavati pañcānāṃ pāramitānāṃ sarvajñatāmārgāvatārāya sarvajñatānuprāptaye || | (178) rab ’byor gang ’di ltar bstan pa ’di ni chos thams cad bstan pa yin te | sus kyang bstan pa med la sus kyang thos pa yang med sus kyang mnos pa yang med sus (5) kyang mngon sum du byed pa yang med | sus kyang mngon sum du byed pa yang ma yin | sus kyang mngon sum du byed par yang mi ’gyur ro || chos bstan pa ’dis ni su yang yongs su mya ngan las ma ’das yongs su mya ngan las ’da’ bar mi ’gyur yongs su mya ngan las mi ’da’ ste | (6) chos bstan pa ’dis ni su yang sbyin pa’i gnas su byas pa yang med do || de skad ces bka’ stsal pa dang | bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa rab ’byor gyis ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das nam mkha’ ma mchis pa’i slad du ’di ni ma mchis pa’i pha rol tu phyin (7) pa’o || bcom ldan ’das chos thams cad dmigs su ma mchis par mnyam pa’i slad du ’di ni mi mnyam pa dang mnyam pa nyid kyi pha rol tu byin pa’o || bcom ldan ’das shin tu stong pa’i slad du ’di ni dben pa’i pha rol tu phyin pa’o | bcom ldan ’das chos thams cad mi (114b1) dmigs pa’i slad du ’di ni mi brdzi ba’i pha rol tu phyin pa’o || bcom ldan ’das ming ma mchis shing | lus ma mchis pa’i slad du ’di ni gnas ma mchis pa’i pha rol tu phyin pa’o || bcom ldan ’das ’gro ba dang ’ong bam mchis pa’i slad du ’di ni ngo bo nyid ma mchis pa’i pha rol tu (2) phyin pa’o || | (178) | (178) | (178) .. .. .. .. .. .. .. .. | (178) . . . . . . . . | (178) 爾時釋提(14)桓因心念。舍利弗。何因縁作是問。念已問舍(15)利弗。何因縁作是問。舍利弗言。菩薩摩訶薩(16)以般若波羅蜜隨喜福徳。迴向薩婆若故。於(17)上諸菩薩所有布施持戒忍辱精進禪定等其(18)福最勝。 是故我作是問。 憍尸迦。譬如盲人雖(19)有百千萬衆無有導者不能進趣城邑聚落。 (20)憍尸迦。五波羅蜜離般若波羅蜜。亦如盲人(21)無導。不能修道至薩婆若。 若五波羅蜜爲般(22)若波羅蜜所護則爲有目。 般若波羅蜜力故。(23)五波羅蜜得般若波羅蜜名。 | (178) Sakra then asked Sariputra: Wherefrom, and for what reason has this question of the holy Sariputra arisen? (172) Sariputra: It arose because I heard it said that “a Bodhisattva who, taken hold of by perfection of wisdom and skill in means, transform into all-knowledge the meritorious work founded on jubilation, surpasses the entire meritorious work founded on giving, morality, patience, vigour, and trance of all the Bodhisattvas who observe a basis.” It is just the perfection of wisdom which directs the five perfection in their ascent on the path to all-knowledge. Just as, Kausika, people born blind, one hundred, or one thousand, or one hundred thousand of them, cannot, without a leader, go along a path and get to a village, town or city; just so, Giving, Morality, Patience, Vigour and Trance cannot by themselves be called ‘perfections,’ for without the perfection of wisdom they are as if born blind, without their leader unable to ascend the path to all-knowledge, and still less can they reach all-knowledge. When, however, Giving, Morality, Patience, Vigour and Trance are taken hold of by the perfection of wisdom, then they are termed ‘perfections,’ for then (173) these five perfections acquire an organ of vision which allows them to ascend the path to all-knowledge, and to reach all-knowledge. |
(179) atha khalv āyuṣmān śāriputro bhagavantam etad avocat - kathaṃ bhagavan bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitā abhinirhartavyā? evam ukte bhagavān āyuṣmantaṃ śāriputram etad avocat - rūpasya śāriputrābhinirhāro draṣṭavyaḥ | evaṃ vedanāyāḥ saṃjñāyāḥ saṃskārāṇām | vijñānasya śāriputrābhinirhāro draṣṭavyaḥ | yaḥ śāriputra pañcānāṃ skandhānām abhinirhāraḥ, ayaṃ śāriputra prajñāpāramitāyā abhinirhāra ity ucyate | evam abhinirhāreṇa pañcānāṃ skandhānām abhinirhāraḥ prajñāpāramitāyā abhinirhāro ’bhinirhāra ity ucyate || | (179) bcom ldan ’das chos thams cad rtog pa ma mchis pa’i slad du ’di ni brjod du ma mchis pa’i pha rol tu phyin pa’o || bcom ldan ’das phung po lnga dmigs su ma mchis pa’i slad du ’di ni ming ma mchis pa’i pha rol tu phyin pa’o || bcom ldan ’das chos thams cad (3) ’gro ba ma mchis pa’i slad du ’di ni ’gro ba ma mchis pa’i pha rol tu phyin pa’o || bcom ldan ’das chos thams cad gzung ba ma mchis pa’i slad du ’di ni mi ’phrogs pa’i pha rol tu phyin pa’o || bcom ldan ’das mi bas pa’i chos dang ldan pa’i slad du ’di ni mi bas pa’i pha rol tu phyin (4) pa’o || bcom ldan ’das chos thams cad mngon par ma grub pa’i slad du ’di ni chos thams cad mi skye ba’i pha rol tu phyin pa’o || | (179) | (179) | (179) .. .. .. .. .. .. | (179) . . . . . . | (179) 舍利弗白佛言。(24)世尊。云何生般若波羅蜜。佛言。若菩薩不生(25)色。則生般若波羅蜜。 不生受想行識。則生般(26)若波羅蜜。 | (179) 3. Nothing procured by perfect wisdom Sariputra said to the Lord: How should a Bodhisattva consummate the perfection of wisdom? The Lord: He should view the non-consummation of form, etc. The non-consummation of the five skandhas, that is called the ‘consummation’ of the perfection of wisdom.’ In this way, because nothing is effected, the consummation of the five skandhas is called the consummation of the perfection of wisdom. |
(180) evam ukte āyuṣmān śāriputro bhagavantam etad avocat - evam abhinirhāreṇābhinirhṛtā bhagavan prajñāpāramitā katamaṃ dharmam arpayati? bhagavān āha - evam abhinirhṛtā śāriputra prajñāpāramitā na kaṃcid dharmam arpayati | yadā sā śāriputra na kaṃcid dharmam arpayati, tadā prajñāpāramiteti saṃkhyāṃ gacchati || | (180) bcom ldan ’das byed pa po mi dmigs pa’i slad du ’di ni byed pa po ma mchis pa’i pha rol tu phyin pa’o || bcom ldan ’das chos thams cad (5) bdag ma mchis pa’i slad du ’di ni shes pa po ma mchis pa’i pha rol tu phyin pa’o || | (180) | (180) | (180) .. .. | (180) . . | (180) 如是生般若波羅蜜爲成何法。舍(27)利弗。如是生般若波羅蜜於法無所成。 若無(28)所成則名般若波羅蜜。 | (180) Sariputra: When the perfection of wisdom has been consummated by such a consummation, what dharma does it procure? The Lord: When consummated in such a way, the perfection of wisdom does not procure any dharma, and in consequence of that fact she comes to be styled ‘perfection of wisdom.’ |
(181) atha khalu śakro devānām indro bhagavantam etad avocat - kim iyaṃ bhagavan prajñāpāramitā sarvajñatām api nārpayati? bhagavān āha - yat kauśika evaṃ vadasi - kim iyaṃ prajñāpāramitā sarvajñatām api nārpayatīti? na yathopalambhas tathā arpayati, na yathā nāma tathārpayati, na yathābhisaṃskāras tathārpayati | śakra āha - kathaṃ tarhi bhagavann arpayati? bhagavān āha - yathā kauśika nārpayati tathārpayati | śakra āha - āścaryaṃ bhagavan yāvad iyaṃ prajñāpāramitā na kaṃcid dharmam utpādayati, na kaṃcid dharmaṃ nirodhayati | sarvadharmāṇām anutpādāyānirodhāya pratyupasthitā anupasthitā prajñāpāramitā || | (181) bcom ldan ’das ’chi ’pho ba dang skye ba dag mi skye ba’i slad du ’di ni mi ’pho ba’i pha rol tu phyin pa’o || bcom ldan ’das sngon gyi mtha’ dang phyi ma’i mtha’ dang da ltar byung ba’i dus mi dmigs pa’i slad (6) du ’di ni ’dul ba med pa’i pha rol tu phyin pa’o || bcom ldan ’das skye ba ma mchis pa rnam par shes rab bgyid pa’i slad du ’di ni rmi lam dang | sgra brnyan dang mig yor dang smig rgyu dang sgyu ma’i pha rol tu phyin pa’o || bcom ldan ’das ’dod chags dang zhe sdang dang gti mug ngo bo nyid ma (7) mchis pa’i slad du ’di ni kun nas nyon mongs pa ma mchis pa’i pha rol tu phyin pa’o || | (181) | (181) | (181) .. .. .. .. | (181) . . . . | (181) 釋提桓因白佛言。世(29)尊。般若波羅蜜亦不成薩婆若耶。憍尸迦。般(550b1)若波羅蜜成薩婆若。但不如名相作起法成。 (2)世尊。當云何成。佛言。如不成如是成。 釋提桓(3)因白佛言。希有世尊。般若波羅蜜不爲生不(4)爲滅故有。 | (181) Sakra: The, O Lord, this perfection of wisdom does not even procure all-knowledge? The Lord: It does not procure it as if it were a basis, or a mental process, or a volitional act. (174) Sakra: How then does it procure? The Lord: In so far as it does not procure, to that extent it procures. Sakra: It is wonderful, O Lord, to see the extent to which this perfection of wisdom neither produces nor stops any dharma. For the purpose of the non-production and of the non-stopping of all dharmas has the perfection of wisdom been set up, without, however, being really present. |
(182) atha khalv āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat - saced evam api bhagavan bodhisattvo mahāsattvo saṃjñāsyate, dūrīkariṣyati imāṃ prajñāpāramitām , riktīkariṣyati imāṃ prajñāpāramitām , tucchīkariṣyati imāṃ prajñāpāramitām , na kariṣyati imāṃ prajñāpāramitām | evam ukte bhagavān āyuṣmantaṃ subhūtim etad avocat - evam etat subhūte, evam etat | asty eṣa subhūte paryāyo yena (88) paryāyeṇa dūrīkariṣyatīmāṃ prajñāpāramitām , riktīkariṣyatīmāṃ prajñāpāramitām , tucchīkariṣyatīmāṃ prajñāpāramitām , na kariṣyatīmāṃ prajñāpāramitām | tat kasya hetoḥ? prajñāpāramitāyāṃ hi subhūte paridīpitāyāṃ na rūpaṃ paridīpitaṃ bhavati | na vedanā na saṃjñā na saṃskārāḥ | na vijñānaṃ paridīpitaṃ bhavati | na srotaāpattiphalaṃ paridīpitaṃ bhavati | na sakṛdāgāmiphalaṃ paridīpitaṃ bhavati | nānāgāmiphalaṃ paridīpitaṃ bhavati | nārhattvaṃ paridīpitaṃ bhavati | na pratyekabuddhatvaṃ paridīpitaṃ bhavati | na buddhatvaṃ paridīpitaṃ bhavati || | (182) bcom ldan ’das rten mi dmigs pa’i slad du ’di ni rnam par byang ba ma mchis pa’i pha rol tu phyin pa’o || bcom ldan ’das nam mkha’ gos pa ma mchis pa’i slad du ’di ni gos pa ma mchis pa’i pha (115a1) rol tu phyin pa’o || bcom ldan ’das rlom sems thams cad las ’das pa’i slad du ’di ni spyos pa ma mchis pa’i pha rol tu phyin pa’o || bcom ldan ’das g.yo ba ma mchis pa’i slad du ’di ni rlom sems ma mchis pa’i pha rol tu byin pa’o || bcom ldan ’das chos (2) kyi dbyings gnas pa nyid kyi slad du ’di ni mi g.yo ba’i pha rol tu phyin pa’o || bcom ldan ’das chos thams cad phyin ci ma log pa de bzhin nyid kyi slad du ’di ni ’dod chags dang bral ba’i pha rol tu phyin pa’o || bcom ldan ’das chos thams cad rnam par mi rtog pa nyid kyi slad du ’di ni (3) ldang ba ma mchis pa’i pha rol tu phyin pa’o || bcom ldan ’das chos thams cad kyi mtshan ma mi dmigs pa’i slad du ’di ni zhi ba’i pha rol tu phyin pa’o || bcom ldan ’das yon tan gyi pha rol tu phyin pa’i slad du ’di ni skyon ma mchis pa’i pha rol tu phyin pa’o || bcom ldan ’das yongs (4) su rtog pa ma mchis pa’i slad du ’di ni nyon mongs pa ma mchis pa’i pha rol tu phyin pa’o || bcom ldan ’das yang dag pa’i mtha’i slad du ’di ni sems can ma mchis pa’i pha rol tu phyin pa’o || bcom ldan ’das chos thams cad ldang ba ma mchis pa’i slad du ’di ni tshad ma mchis pa’i (5) pha rol tu phyin pa’o || | (182) | (182) | (182) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (182) . . . . . . . . . . . . | (182) 須菩提白佛言。世尊。菩薩如是亦(5)分別則失般若波羅蜜則遠離般若波羅蜜。 (6)佛告須菩提。 有是因縁。若菩薩謂般若波羅(7)蜜空無所有。則失般若波羅蜜則遠般若波(8)羅蜜。須菩提。是名菩薩般若波羅蜜。 世尊。説(9)般若波羅蜜爲示何法。須菩提。説般若波羅(10)蜜。不示色不示受想行識。 不示須陀洹果斯(11)陀含果阿那含果阿羅漢果辟支佛道。 不示(12)佛法。 | (182) Subhuti: If a Bodhisattva should perceive this also, then he will keep far way from this perfection of wisdom, treat it as worthless and insignificant, and fail to act on it. The Lord: This is quite true. For where the perfection of wisdom is lit up, there form does not become lit up, nor the other skandhas, nor the fruits of the holy life, up to Buddhahood. |
(183) sthaviraḥ subhūtir āha - mahāpāramiteyaṃ bhagavan yad uta prajñāpāramitā | | (183) bcom ldan ’das chos thams cad mngon par ma zhen pa’i slad du ’di ni mtha’ gnyis mi rtogs pa’i pha rol tu phyin pa’o || | (183) | (183) | (183) .. | (183) . | (183) 須菩提言。世尊。摩訶波羅蜜是般若波(13)羅蜜。 | (183) Subhuti: This perfection of wisdom is a great perfection, O Lord! (175,1) |
(184) bhagavān āha - tat kiṃ manyase subhūte katamena paryāyeṇa mahāpāramiteyaṃ yad uta prajñāpāramitā? sthaviraḥ subhūtir āha - na bhagavan rūpaṃ mahatkaroti nālpīkaroti, na rūpaṃ saṃkṣipati na vikṣipati | evaṃ na vedanāṃ na saṃjñāṃ na saṃskārān | na bhagavan vijñānaṃ mahatkaroti nālpīkaroti, na vijñānaṃ saṃkṣipati na vikṣipati | yāny api tāni tathāgatasya tathāgatabalāni, tāny api na balīkaroti na durbalīkaroti, na saṃkṣipati na vikṣipati | yāpi sā sarvajñatā, tām api na mahatkaroti nālpīkaroti, na saṃkṣipati na vikṣipati | tat kasya hetoḥ? asaṃkṣiptāvikṣiptā hi bhagavan sarvajñatā | saced evam api bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ saṃjānīte, carati prajñāpāramitāyām | kiṃ punar evaṃ saṃjānānaḥ - evam ahaṃ sarvajñajñānasamanvāgata sattvebhyo dharmaṃ deśayiṣyāmi, evam imān sattvān parinirvāpayiṣyāmīti | tat kasya hetoḥ? na hy eṣa prajñāpāramitāniṣyando ya imān sattvān parinirvāpayiṣyāmīti sattvopalambhaḥ | eṣa evāsya mahān upalambhaḥ syāt | tat kasya hetoḥ? sattvāsvabhāvajātikā hi prajñāpāramitā veditavyā | sattvāsvabhāvatayā prajñāpāramitāsvabhāvatā veditavyā | sattvaviviktatayā prajñāpāramitāviviktatā veditavyā | sattvācintyatayā prajñāpāramitācintyatā veditavyā | sattvāvināśadharmatayā prajñāpāramitāvināśadharmatā veditavyā | sattvānabhisaṃbodhanatayā prajñāpāramitānabhisaṃbodhanatā veditavyā | sattvayathābhūtārthānabhisaṃbodhanatayā prajñāpāramitāyathābhūtārthānabhisaṃbodhanatā veditavyā | sattvabalasamudāgamanatayā tathāgatabalasamudāgamanatā veditavyā | anena bhagavan paryāyeṇa mahāpāramiteyaṃ yad uta prajñāpāramitā || | (184) bcom ldan ’das chos thams cad dbyer ma mchis pa’i slad du ’di ni tha mi dad pa’i pha rol tu phyin pa’o || bcom ldan ’das nyan thos (6) dang rang sangs rgyas kyis thams cad la ’dod pa ma mchis pa’i slad du ’di ni mchog tu mi ’dzin pa’i pha rol tu phyin pa’o || bcom ldan ’das rnam par rtog pa zhi ba nyid kyi slad du ’di ni rnam par mi rtog pa’i pha rol tu phyin pa’o || bcom ldan ’das chos nyid tshad ma mchis pa nyid kyi (7) slad du ’di ni gzhal du ma mchis pa’i pha rol tu phyin pa’o || bcom ldan ’das chos thams cad chags pa ma mchis pa’i slad du ’di ni chags pa ma mchis pa’i pha rol tu phyin pa’o || bcom ldan ’das chos thams cad ’dus ma bgyis pa’i slad du ’di ni mi rtag pa’i pha rol tu phyin pa’o || (115b1) bcom ldan ’das chos thams cad nam mkha’ dang mnyam pa’i slad du ’di ni sdug bsngal pa’i pha rol tu phyin pa’o || bcom ldan ’das chos thams cad mi dmigs pa’i slad du ’di ni stong pa nyid kyi pha rol tu phyin pa’o || bcom ldan ’das chos thams cad mngon par ma chags pa’i slad (2) du ’di ni bdag ma mchis pa’i pha rol tu phyin pa’o || bcom ldan ’das chos thams cad mngon par ma grub pa’i slad du ’di ni mtshan nyid ma mchis pa’i pha rol tu phyin pa’o || bcom ldan ’das mtha’ yas mu ma mchis pa’i slad du ’di ni stong pa nyid thams cad kyi pha rol tu phyin pa’o || (3) bcom ldan ’das byang chub kyi phyogs de rnams dmigs su ma mchis pa’i slad du ’di ni dran pa nye bar gzhag pa la sogs pa byang chub kyi phyogs kyi chos rnams kyi pha rol tu phyin pa’o || bcom ldan ’das rnam par thar pa’i sgo gsum mi dmigs pa’i slad du ’di ni stong pa nyid dang mtshan (4) ma med pa dang smon pa med pa’i pha rol tu phyin pa’o || bcom ldan ’das ’di rnams dmigs su ma mchis pa’i slad du ’di ni rnam par thar pa brgyad kyi pha rol tu phyin pa’o || bcom ldan ’das bsam gtan dang po la sogs pa mi dmigs pa’i slad du ’di ni mthar gyis gnas pa’i (5) snyoms par ’jug pa dgu’i pha rol tu phyin pa’o || bcom ldan ’das sdug bsngal la sogs pa mi dmigs pa’i slad du ’di ni bden pa bzhi’i pha rol tu phyin pa’o || bcom ldan ’das sbyin pa la sogs pa mi dmigs pa’i slad du ’di ni sa bcu’i pha rol tu phyin pa’o || bcom (6) ldan ’das mi brdzi ba’i slad du ’di ni stobs kyi pha rol tu phyin pa’o || bcom ldan ’das shin tu ma zhum pa’i slad du ’di ni mi ’jigs pa’i pha rol tu phyin pa’o || bcom ldan ’das ye shes thams cad chags pa ma mchis pa dang | thogs pa ma mchis pa’i slad du ’di ni so so yang (7) dag par rig pa’i pha rol tu phyin pa’o || | (184) | (184) | (184) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (184) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | (184) 佛言。須菩提。於意云何。以是因縁。摩(14)訶波羅蜜是般若波羅蜜。須菩提言。般若波(15)羅蜜於色不作大不作小。不作合不作散。 於(16)受想行識。不作大不作小。不作合不作散。 世(17)尊。般若波羅蜜於佛十力。不作強不作弱。 四(18)無所畏乃至薩婆若。不作合不作散。 世尊。菩(19)薩如是亦分別則不行般若波羅蜜。 何以故。(20)般若波羅蜜無如是相。我當度若干衆生。 即(21)是菩薩計有所得。 所以者何。衆生不生故般(22)若波羅蜜不生。 衆生無性故般若波羅蜜無(23)性。 衆生離相故般若波羅蜜離相。 衆生不滅(24)故般若波羅蜜不滅。 衆生不可思議故般若(25)波羅蜜不可思議。 衆生不可知故般若波羅(26)蜜不可知。 衆生力集故如來力亦集。 | (184) 4. Why the perfection of wisdom is great The Lord: What do you think, Subhuti, in what manner is this perfection of wisdom a great perfection? Subhuti: It does not make form, etc., greater or smaller, and it does not assemble nor disperse form, etc. It also does not strengthen or weaken the powers of a Tathagata, nor does it assemble or disperse them. It does not even make that all-knowledge greater or smaller, nor does it assemble or disperse it. For all-knowledge is unassembled [uncollected] and undispersed [undisturbed]. If the Bodhisattva perceives even this, then he courses not in the perfection of wisdom,[(cm :: Schlosser: Both, Vaidya and Wogihara have "carati prajñāpāramitāyām", thus no negation.)] how much more so if he forms the notion: ‘Thus will I, endowed with the cognition of the all-knowing, demonstrate dharma to beings, thus will I lead those beings to final Nirvana.’ For this apprehension of beings as a basis fact, when he says, “I will lead those beings to final Nirvana,” cannot be an outcome of perfection of wisdom. This would indeed be a great basis of apprehension on his part. For the absence of own-being in beings should be known as belonging to the very essence of the perfection of wisdom. One should know that the perfection of wisdom is without own-being because [or: in the same way in which] beings are without own-being; that the perfection of wisdom is isolated, because beings are isolated; that the perfection of wisdom is unthinkable, because beings are; (176) that the perfection of wisdom has an indestructible nature because beings have; that the perfection of wisdom does not actually undergo the process which leads to enlightenment because beings do not; that the perfection of wisdom taken as it really is, does not undergo the process which leads to enlightenment because beings, as they really are, do not undergo that process; that the way in which the Tathagata arrives at the full possession of his powers should be understood after the way in which beings arrive at the full possession of their power. It is in this manner that the perfection of wisdom is a great perfection. |
(185) atha khalv āyuṣmān śāriputro bhagavantam etad avocat - yo bhagavan iha gambhīrāyāṃ prajñāpāramitāyāṃ bodhisattvo mahāsattvo ’dhimokṣayiṣyati na kāṅkṣiṣyati na vicikitsiṣyati na dhandhāyiṣyati, kutaḥ sa bhagavaṃś cyuta ihopapanno veditavyaḥ, kiyacciracaritāvī ca sa bhagavan bodhisattvo mahāsattvo veditavyaḥ, ya imāṃ prajñāpāramitām arthataś ca dharmataś cārthanayataś ca dharmanayataś cānugamiṣyati anubhotsyate ’nubodhayiṣyati ca? evam ukte bhagavān āyuṣmantaṃ śāriputram etad avocat - sa śāriputra bodhisattvo mahāsattvo ’nyebhyo lokadhātubhyaś cyuto buddhān bhagavataḥ paryupāsya paripṛcchya ihopapanno veditavyaḥ | tat kasya hetoḥ? yaḥ kaścic chāriputra bodhisattvo mahāsattvo ’nyebhyo lokadhātubhyaś cyuto buddhān bhagavataḥ paryupāsya paripṛcchaya (89) ihopapanno bhavati, sa imāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ bhāṣyamāṇāṃ deśyamānām upadiśyamānām uddiśyamānāṃ śṛṇuyāt, imāṃ prajñāpāramitāṃ śrutvā atra śāstṛsaṃjñāṃ prajñāpāramitāyām utpādayet - śāstā me saṃmukhībhūt iti, śāstā me dṛṣṭa iti cittam utpādayati | prajñāpāramitāyāṃ bhāṣyamāṇāyāṃ deśyamānāyām upadiśyamānāyām uddiśyamānāyāṃ śrotram avadadhāti, satkṛtya śṛṇoti, kathāṃ nopacchinatti | ciracaritāvī sa śāriputra tathārūpo bodhisattvo mahāsattvo veditavyaḥ | bahubuddhaparyupāsitaḥ sa śāriputra tathārūpo bodhisattvo mahāsattvo veditavyaḥ || | (185) bcom ldan ’das bgrangs las yang dag par ’das pa’i slad du ’di ni sangs rgyas kyi chos ma ’dres pa thams cad kyi pha rol tu phyin pa’o || bcom ldan ’das chos thams cad ma log pa de bzhin nyid kyi slad du ’di ni de bzhin gshegs (116a1) pa’i de bzhin nyid kyi pha rol tu phyin pa’o || bcom ldan ’das chos thams cad ngo bo nyid ma mchis pa’i slad du ’di ni rang byung gi pha rol tu phyin pa’o || bcom ldan ’das chos thams cad kyi ngo bo nyid kyi rnam pa thams cad yongs su mkhyen pa’i slad du ’di lta ste shes rab (2) kyi pha rol tu phyin pa ’di ni thams cad mkhyen pa’i ye shes kyi pha rol tu phyin pa’o || ’phags pa shes rab kyi pha rol tu phyin pa brgyad stong pa las bstod pa’i le’u zhes bya ste dgu pa’o || || shes rab kyi pha rol tu phyin pa brgyad stong pa | bam po bcu pa | de nas lha (3) rnams kyi dbang po brgya byin ’di snyam du sems te | shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang dag gi rna lam du snang bar ’gyur ba yang sngon gyi rgyal ba la lhag par bya ba byas par ’gyur pa dang sangs rgyas mang po la dge ba’i rtsa ba bskrun pa dang | dge ba’i bshes (4) gnyen gyis yongs su zin par ’gyur ba yin na gang dag shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ltar zab pa ’di ’dzin par ’gyur ’chang bar ’gyur klog par ’gyur kun chub par byed par ’gyur rab tu ’don par ’gyur ston par ’gyur nye bar ston par ’gyur lung ’bogs par ’gyur kha ton byed par (5) ’gyur zhing bzung ba dang bcangs pa dang klags pa dang kun chub pa dang rab tu ston pa dang | bstan pa dang nye bar bstan pa dang lung ’bogs pa dang kha ton byas nas de bzhin nyid du slob pa dang de bzhin nyid du sgrub pa dang de bzhin nyid du rnal ’byor du byed par ’gyur ba lta ci smos te | de dag ni (6) dge ba’i rtsa ba ngan ngon tsam dang ldan par mi ’gyur te | rigs kyi bu dang rigs kyi bu mo de dag ni sangs rgyas mang po la bsnyen bkur byas par ’gyur ro || | (185) | (185) | (185) .. .. .. .. .. .. | (185) . . . . . . | (185) 舍利弗(27)白佛言。世尊。菩薩若能信是深般若波羅蜜。(28)不疑不悔不難隨順解義。是人從何處終來(29)生此間。佛言舍利弗。是菩薩於他方佛土命(550c1)終來生此間 舍利弗。菩薩從他方佛土來者。(2)曾已親近供養諸佛問其中義。今聞般若波(3)羅蜜即生歡喜如從佛聞。若見般若波羅蜜(4)如見佛。 | (185) 5. Causes of belief in the perfection of wisdom Sariputra: Bodhisattvas who are reborn here, and who will here resolutely believe in this deep perfection of wisdom, without hesitation, doubt or stupefaction, where have they deceased and for how long have they practiced, they who will follow the doctrine of this perfection of wisdom, understand its meaning, and instruct others in it both by the method which shows the meaning and by the method which shows the doctrine? The Lord: One should know that such a Bodhisattva is reborn here after he has deceased in other world systems where he has honoured and questioned the Buddhas, the Lords. Any Bodhisattvas who, after he has deceased in other world systems where he has honoured and questioned the Buddhas, the Lords, is reborn here, would, when he hears this deep perfection of wisdom being taught, identify this perfection of wisdom with the Teacher, (177) and be convinced that he is face to face with the Teacher, that he has seen the Teacher. When the perfection of wisdom is being taught, he listens attentively, pays respect to it before he hears it, and does not cut the story short. Such a Bodhisattva should be known as one who has practiced for long, who has honoured many Buddhas. |
(186) atha khalv āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat - śakyā punar bhagavan prajñāpāramitā śrotuṃ vopalakṣyayituṃ vā samanvāhartuṃ vopapādayituṃ vopadhārayituṃ vā? iyaṃ sā prajñāpāramitā, iha vā sā prajñāpāramitā, amutra vā sā prajñāpāramitā, anena vā ākāreṇa liṅgena nimitteneti śakyā nirdeṣṭuṃ vā śrotuṃ vā? bhagavān āha - no hīdaṃ subhūte | neyaṃ subhūte prajñāpāramitā skandhaśo vā dhātuśo vā āyatanaśo vā śakyā nirdeṣṭuṃ vā śrotuṃ vopalakṣayituṃ vā samanvāhartuṃ vopapādayituṃ vopadhārayituṃ vā | tat kasya hetoḥ? sarvadharmaviviktatvāt subhūte, atyantaviviktatvāt subhūte sarvadharmāṇāṃ na śakyā prajñāpāramitā nirdeṣṭuṃ vā śrotuṃ vopalakṣayituṃ vā samanvāhartuṃ vopapādayituṃ vopadhārayituṃ vā | na cānyatra skandhadhātvāyatanebhyaḥ prajñāpāramitā avaboddhavyā | tat kasya hetoḥ? skandhadhātvāyatanam eva hi subhūte śūnyaṃ viviktaṃ śāntam | iti hi prajñāpāramitā ca skandhadhātvāyatanaṃ cādvayam etad advaidhīkāraṃ śūnyatvād viviktatvāt | evaṃ śāntatvān nopalabhyate | yo ’nupalambhaḥ sarvadharmāṇām, sā prajñāpāramitety ucyate | yadā na bhavati saṃjñā samajñā prajñaptir vyavahāraḥ, tadā prajñāpāramitety ucyate || | (186) gang dag da ltar yang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nyan par ’gyur zhing mnyan nas kyang ’dzin par ’gyur ’chang bar ’gyur klog par (7) ’gyur kun chub par byed par ’gyur rab tu ’don par ’gyur | ston par ’gyur nye bar ston par ’gyur lung ’bogs par ’gyur kha ton byed par ’gyur de bzhin nyid du slob par ’gyur de bzhin nyid du sgrub par gyur de bzhin nyid du rnal ’byor du byed par ’gyur ba’i rigs kyi bu ’am rigs kyi (116b1) bu mo de dag gis ni sngon gyi de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas rnams kyi zad nas kyang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di thos nas sangs rgyas bcom ldan ’das rnams la shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di yongs su zhus shing yongs su dris par byas pa (2) yin no || gang dag shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ltar zab pa ’di bshad pa dang bstan pa dang nya bar bstan pa la ’god par mi ’gyur kun tu zhum par mi ’gyur bag tsha bar mi ’gyur bag ’khums par mi ’gyur yid phyir phyogs par mi ’gyur bcom zhing phyir phyogs par mi ’gyur mi dngang (3) kun tu mi skag kun tu skrag pa dang ldan par mi ’gyur ba’i rigs kyi bu dang rigs kyi bu mo de dag ni sangs rgyas mang po la dge ba’i rtsa ba bskrun par rig par bya’o || de nas tshe dang ldan pa shā ri’i bus lha rnams kyi dbang po brgya byin gyi ’di lta bu’i sems kyi rtog pa sems kyis shes nas bcom (.4) ldan ’das la ’di skad ces gsol to | bcom ldan ’das rigs kyi bu’am rigs kyi bu mo gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa zab mo ’di nyid ’chad pa dang ston pa dang nye bar ston pa la | mngon par dad de rtog cing mos la sems dang bas byang chub tu sems bskyed de shes rab (5) kyi pha rol tu phyin pa ’di ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par bgyid pa dang rab tu ’don sa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton bgyid pa dang de bzhin nyid du slob pa dang de bzhin nyid du sgrub pa dang de bzhin nyid du rnal ’byor du bgyid par ’gyur ba de ni (6) phyir mi ldog pa’i byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po ci lta ba de bzhin du gzung bar bgyi’o || de ci’i slad du zhe na | bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni zab ste | bcom ldan ’das dge ba’i rtsa ba chung ba dang sangs rgyas bcom ldan ’das rnams (7) la mngon du ma thos shing yongs su ma dris pa’i rang bzhin can du gyur pa dang sngon spyad pa dang ma ldan pa rnams kyis ni ’di ltar zab pa’i shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la mos par mi nus so || bcom ldan ’das yang gang dag ’di la mi mos shing ma rtogs pas spong bar sems pa’i (117a1) rigs kyi bu dang rigs kyi bu mo de dag gis ni sngon gyi mthar yang ’di ltar zab pa’i shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nyid bshad pa na spangs par gyur to || de ci’i slad du zhe na | bcom ldan ’das ’di ltar dge ba’i rtsa ba chung ba’i slad du sngon gyi mthar ma spyad pas shes (2) rab kyi pha rol tu phyin pa zab mo ’di la ci ltar yang mos par mi nus so || gang dag shes rab kyi pha rol tu phyin pa zab mo ’di ’chad pa na spong bar ’gyur ba de dag kyang de bzhin du rig par bgyi ste | de dag gis sngon gyi mthar yang shes rab kyi pha rol tu phyin pa zab mo ’di nyid bshad pa na (3) spangs pa lags te ’di ltar de dag gis shes rab kyi pha rol tu phyin pa zab mo ’di bshad pa la dad pa ma mchis bzod pa ma mchis sred pa ma mchis ’dun pa ma mchis brtson ’grus ma mchis dang ba ma mchis mos pa ma mchis so || de dag gis ni sngon gyi sangs rgyas bcom ldan ’das rnams (117a.4) dang sangs rgyas kyi nyan thos rnams la yongs su ma dris te yongs su dri ba ma bgyis so || de nas lha rnams kyi dbang po brgya byin gyis tshe dang ldan pa shā ri’i bu la ’di skad ces smras so || ’phags pa shā ri’i bu shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni zab pa ste | byang chub sems dpa’ (5) sems dpa’ chen po sngon ma spyad pa dag shes rab kyi pha rol tu phyin pa zab mo ’di bshad pa la mos par mi ’gyur ba de la ngo mtshar ci zhig yod | de nas bcom ldan ’das la lha rnams kyi dbang po brgya byin gyis ’di skad ces gsol to || | (186) | (186) | (186) .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (186) . . . . . . . . . | (186) 須菩提白佛言。世尊。般若波羅蜜可(5)聞可見耶。佛言不也。 | (186) Subhuti: Is it at all possible to hear the perfection of wisdom, to distinguish and consider her, to make statements and to reflect about her? Can one explain, or learn, that because of certain attributes, tokens or signs this is the perfection of wisdom, or that here this is the perfection of wisdom, or that there that is the perfection of wisdom? The Lord: No indeed, Subhuti. This perfection of wisdom cannot be expounded, or learned, or distinguished, or considered, or stated, or reflected upon by means of the skandhas, or by means of the elements, or by means of the sense-fields. This is a consequence of the fact that all dharmas are isolated, absolutely isolated. Nor can the perfection of wisdom be understood otherwise than by the skandhas, elements or sense-fields. For just the very skandhas, elements and sense-fields are empty, isolated and calmly quiet. It is thus that the perfection of wisdom and the skandhas, elements and sense-fields are not two, nor divided. As a result of their emptiness, isolatedness and quietude they cannot be apprehended. The lack of a basis of apprehension in all dharmas, that is called ‘perfect wisdom.’ Where there is no perception, appellation, conception or conventional expression, there one speaks of ‘perfection of wisdom.’ |
(187) sthaviraḥ subhūtir āha - kiyac ciracaritāvī sa bhagavan bodhisattvo mahāsattvo veditavyo ya iha gambhīrāyāṃ prajñāpāramitāyāṃ yogam āpatsyate? bhagavān āha - vibhajya vyākaraṇīyam etat subhūte bodhisattvānāṃ mahāsattvānām indriyādhimātratayā | | (187) bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa la (6) phyag ’tshal lo || | (187) | (187) | (187) .. | (187) . | (187) 世尊。是菩薩發心已來。(6)幾時能修習般若波羅蜜。須菩提。是事應分(7)別。 | (187) (178) Subhuti: As one who has practised for how long should that Bodhisattva be known who makes endeavours about this deep perfection of wisdom? The Lord: One must make a distinction in this, owing to the unequal endowment of different Bodhisattvas. |
(188) syāt khalu punaḥ subhūte paryāyo yena paryāyeṇa bodhisattvā bahūni buddhaśatāni bahūni buddhasahasrāṇi bahūni buddhaśatasahasrāṇi dṛṣṭvā teṣām antike brahmacaryaṃ caritvā imāṃ prajñāpāramitāṃ na śraddadhyur nādhimuñceyuḥ | tat kasya hetoḥ? pūrvam api teṣāṃ buddhānāṃ bhagavatām antikād asyāṃ gambhīrāyāṃ prajñāpāramitāyāṃ bhāṣyamāṇāyāṃ deśyamānāyām upadiśyamānāyām agauravatā abhūt | agauravatayā aśuśrūṣaṇatā, aśuśrūṣaṇatayā aparyupāsanatā, aparyupāsanatayā aparipṛcchanatā, aparipṛcchanatayā aśraddadhānatā, aśraddadhānatayā tataḥ parṣaddhyo ’pakrāntāḥ, te tatonidānaṃ dharmavyasanasaṃvartanīyena karmaṇā kṛtena saṃcitena ācitena upacitena etarhy api gambhīrāyāṃ prajñāpāramitāyāṃ bhāṣyamāṇāyāṃ deśyamānāyām upadiśyamānāyām apakrāmanti | agauravatayā aśraddadhānā anadhimuñcanto na kāyena na cittena sāmagrīṃ dadati | te sāmagrīmadadānā imāṃ prajñāpāramitāṃ na jānanti na paśyanti na budhyante na vedayante | evaṃ te prajñāpāramitāṃ na śraddadhati | aśraddadhānā na śṛṇvanti | (90) aśṛṇvanto na jānanti | ajānanto na paśyanti | apaśyanto na budhyante | abudhyamānā dharmavyasanasaṃvartanīyaṃ karma kurvanti, saṃcinvanti ācinvanti upacinvanti | te tena dharmavyasanasaṃvartanīyena karmaṇā kṛtena saṃcitena ācitena upacitena duṣprajñasaṃvartanīyaṃ karmābhisaṃskariṣyanti | tena te duṣprajñasaṃvartanīyena karmaṇā abhisaṃskṛtena saṃcitenācitenopacitena imāṃ prajñāpāramitāṃ bhāṣyamāṇāṃ deśyamānām upadiśyamānāṃ pratyākhyāsyanti pratikṣepsyanti pratikrokṣyanti, pratikṣipya cāpakramiṣyanti | asyāḥ khalu punaḥ subhūte prajñāpāramitāyāḥ pratyākhyānena pratikṣepeṇa pratikrośenātītānāgatapratyutpannānāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ sarvajñatā pratyākhyātā bhavati, pratikṣiptā bhavati, pratikruṣṭā bhavati | te svasaṃtānānupahatya dagdhāḥ pareṣām apy alpabuddhikānām alpaprajñānām alpapuṇyānām alpakuśalamūlānāṃ pudgalānāṃ śraddhāmātrakasamanvāgatānāṃ premamātrakasamanvāgatānāṃ prasādamātrakasamanvāgatānāṃ chandamātrakasamanvāgatānām ādikarmikāṇām abhavyarūpāṇāṃ tad api śraddhāmātrakaṃ premamātrakaṃ prasādamātrakaṃ chandamātrakaṃ vicchandayiṣyanti vivecayiṣyanti vivartayiṣyanti, nātra śikṣitavyam iti vakṣyanti, naitad buddhavacanam iti vācaṃ bhāṣiṣyante | evaṃ te ātmasaṃtānān upahatya vivecya parasaṃtānān apy upahatya vivecya prajñāpāramitām abhyākhyāsyanti | prajñāpāramitāyām abhyākhyātāyāṃ sarvajñatā abhyākhyātā bhavati | sarvajñatāyām abhyākhyātāyām atītānāgatapratyutpannā buddhā bhagavanto ’bhyākhyātā bhavanti | te buddhānāṃ bhagavatām antikād apakrāntā bhaviṣyanti, dharmāt parimuktā bhaviṣyanti, saṃghāt paribāhyā bhaviṣyanti | evaṃ teṣāṃ sarveṇa sarvaṃ sarvathā sarvaṃ triratnāt paribāhyabhāvo bhaviṣyati | te sattvānāṃ hitasukhopacchedakriyayā mahānirayavipākasaṃvartanīyaṃ karma upaceṣyanti | te anenaivaṃrūpeṇa karmābhisaṃskāreṇopasthāpitena samutthāpitena dharmavyasanasaṃvartanīyena duṣprajñasaṃvartanīyena karmaṇā bahūni varṣaśatāni bahūni varṣasahasrāṇi bahūni varṣaśatasahasrāṇi bahūni varṣakoṭīśatāni bahūni varṣakoṭīsahasrāṇi bahūni varṣakoṭīśatasahasrāṇi bahūni varṣakoṭīniyutaśatasahasrāṇi mahānirayeṣūpapatsyante | te mahānirayān mahānirayaṃ saṃkramiṣyanti | teṣāṃ tathā suciraṃ mahānirayān mahānirayaṃ saṃkrāmatāṃ tejaḥsaṃvartanī prādurbhaviṣyati | tejaḥsaṃvartanyāṃ prādurbhūtāyāṃ ye ’nyeṣu lokadhātuṣu mahānirayāḥ, tatra te kṣepsyante | te teṣu mahānireyaṣu upapatsyante | te tatra vikṣiptās teṣu mahānirayeṣūpapannāḥ samānās tatrāpi mahānirayān mahānirayaṃ saṃkramiṣyanti | teṣāṃ tatrāpi mahānirayān mahānirayaṃ saṃkrāmatāṃ tatrāpi punar eva tathaiva tejaḥsaṃvartanī prādurbhaviṣyati | te tasyāṃ tejaḥsaṃvartanyāṃ prādurbhūtāyāṃ tataś cyutāḥ samānāḥ punar evānyeṣu lokadhātuṣu ye mahānirayās tatra kṣepsyante | te teṣu mahānirayeṣūpapatsyante | te tatrāpi tathaiva mahānirayān mahānirayaṃ saṃkramiṣyanti | teṣāṃ tatrāpi suciraṃ mahānirayān mahānirayaṃ saṃkrāmatāṃ tatrāpi tathaiva tejaḥsaṃvartanī prādurbhaviṣyati | te tasyāṃ tejaḥsaṃvartanyāṃ prādurbhūtāyāṃ punar eva tataś cyutās tenaivākṣīṇena sāvaśeṣeṇa karmaṇā ihaiva lokadhātau punaḥ kṣepsyante | kṣiptāḥ santo mahānirayeṣūpapatsyante | te punar eva tāni mahānirayeṣu mahānti mahānirayaduḥkhāni (91) pratyanubhaviṣyanti | tāvat pratyanubhaviṣyanti, yāvat punar eva tejaḥsaṃvartanī prādurbhaviṣyati | evaṃ te bahuduḥkhavedanīyaṃ karma pratyanubhaviṣyanti | tat kasya hetoḥ? yathāpi nāma durbhāṣitatvād vācaḥ || | (188) bcom ldan ’das gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa la phyag ’tshal ba de ni thams cad mkhyen pa’i ye shes la phyag ’tshal ba lags so || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | kau shi ka de de bzhin no de de bzhin te | kau shi ka gang shes rab kyi pha rol tu (7) phyin pa la phyag ’tshal ba de ni thams cad mkhyen pa’i ye shes la phyag ’tshal ba yin no || de ci’i phyir zhe na | kau shi ka sangs rgyas bcom ldan ’das rnams kyi thams cad mkhyen pa nyid ni ’di las skyes te | kau shi ka thams cad mkhyen pa nyid kyi ye shes las skyes pas kyang shes rab (117b1) kyi pha rol tu phyin pa rab tu phye ba yin no || de ltar shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la spyad par bya | de ltar shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la gnas par bya | de ltar shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la rnal ’byor du bya’o || de nas bcom ldan ’das la lha rnams (2) kyi dbang po brgya byin gyis ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das ci ltar na byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod pa na shes rab kyi pha rol tu phyin pa la gnas pa lags | ci ltar shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod pa na shes rab (3) kyi pha rol tu phyin pa la rnal ’byor du bgyid | de skad ces gsol pa dang | bcom ldan ’das kyis lha rnams kyi dbang po brgya byin la ’di skad ces bka’ stsal to || kau shi ka legs so legs so || kau shi ka gang khyod de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par (4) rdzogs pa’i sangs rgyas la don ’di yongs su ’dri bar bya ba dang yongs su dri bar byed par sems pa ni yang khyod legs so || kau shi ka khyod kyi spobs pa ’di yang sangs rgyas kyi mthus skyes pa yin no || kau shi ka byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po shes rab kyi pha (5) rol tu phyin pa ’di la spyod pa na | gzugs la mi gnas gzugs so zhes mi gnas te kau shi ka ’di ltar byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po gzugs la mi gnas gzugs so zhes mi gnas pa de ltar na kau shi ka byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po gzugs la (6) rnal ’byor du byed pa yin no || de bzhin du tshor ba dang ’du shes dang ’du byed rnams dang rnam par shes pa la mi gnas rnam par shes pa’o zhes mi gnas te | kau shi ka ’di ltar byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po rnam par shes pa la mi gnas rnam par shes pa’o zhes mi (7) gnas pa de ltar na kau shi ka byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po rnam par shes pa la rnal ’byor du byed pa yin no || kau shi ka gzugs so zhes mi sbyor te | kau shi ka ’di ltar gzugs so zhes mi sbyor ’di ltar na gzugs so zhes mi gnas pa yin no || kau shi ka de bzhin (118a1) du tshor ba dang ’du shes dang ’du byed rnams dang rnam par shes pa’o zhes mi sbyor te | kau shi ka ’di ltar rnam par shes pa’o zhes mi sbyor ba de ltar na rnam par shes pa’o zhes mi gnas pa yin te | shes rab kyi pha rol tu phyin pa la de ltar gnas shing de ltar rnal (2) ’byor du byed par ’gyur ro || de nas bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa shā ri’i bus ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni zab pa’o || bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni gting dpag dka’ ba’o || bcom ldan (3) ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni gzung bar dka’ ba’o || bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni tshad ma mchis pa’o || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | shā ri’i bu de de bzhin no de de bzhin te shā ri’i bu gzugs zab po snyam du mi gnas te | shā ri’i (4) bu ’di ltar gzugs zab po snyam du mi gnas pa de ltar na gzugs la rnal ’byor du byed pa yin no || de bzhin du tshor pa dang ’du shes dang ’du byed rnams dang | shā ri’i bu rnam par shes pa zab po snyam du mi gnas te | shā ri’i bu ’di ltar rnam par shes pa zab po snyam du mi (5) gnas pa de ltar na rnam par shes pa la rnal ’byor du byed pa yin no || shā ri’i bu gzugs zab po snyam du rnal ’byor du mi byed de | shā ri’i bu ’di ltar gzugs zab bo snyam du rnal ’byor du mi byed pa de ltar na gzugs zab po snyam du mi gnas pa yin no || de bzhin du tshor ba dang ’du (6) shes dang ’du byed rnams dang | shā ri’i bu rnam par shes pa zab po snyam du rnal ’byor du mi byed de | shā ri’i bu ’di ltar rnam par shes pa zab bo snyam du rnal ’byor du mi byed pa de ltar na rnam par shes pa zab po snyam du mi gnas pa yin no || de skad ces bka’ stsal pa dang | bcom ldan (7) ’das la tshe dang ldan pa shā ri’i bus ’di skad ces gsol to | bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni zab ste | byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po phyir mi ldog par lung bstan pa rnams kyi mdun du bshad par bgyi ba lags so || de ci’i slad du zhe na | (118b1) bcom ldan ’das de ni nem nur mi bgyid the tshom ’tshal bar mi ’gyur rmongs par mi ’gyur rtsod par mi ’gyur ro || de nas tshe dang ldan pa shā ri’i bu la lha rnams kyi dbang po brgya byin gyis ’di skad ces smras so || ’phags pa shā ri’i bu yang gal te byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen (2) po lung ma bstan pa’i mdun du shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di bshad na nyes pa cir ’gyur | de skad ces smras pa dang | tshe dang ldan pa shā ri’i bus lha rnams kyi dbang po brgya byin la ’di skad ces smras so || kau shi ka byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po lung ma bstan pa (3) gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa zab mo ’di blta ba dang phyag bya ba dang bsnyen bkur bya ba dang mnyan pa thob par gyur la | thos nas kyang dang nga bar mi ’gyur kun tu skrag par mi ’gyur kun tu skrag pa dang ldan par mi ’gyur ba’i byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po de ni kau shi ka (4) rgyang ring po nas ’ongs par rig par bya ste | yun ring po nas thig pa la yang dag par zhugs pa dge ba’i rtsa ba yongs su smin pa yin par rig par bya’o || ’di ni da ring po mi thogs par bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu lung bstan pa thob par ’gyur te | de ni lung (5) bstan pa la bsnyen pa yin par rig par bya’o || byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po de ni de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas gcig gam gnyis sam gsum las mi ’da’ ste | de nas bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu (6) lung bstan pa thob par ’gyur ro || ’on kyang de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas de rnams mnyes par byed par ’gyur te | mnyes par byas nas kyang thugs byung bar byed par mi ’gyur ro || de bzhin gshegs pa mthong ba yang lung bstan pas (7) ’bras bu yod par byad par ’gyur ro || de bzhin gshegs pa mthong ba de las kyang bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu lung bstan pa thob par ’gyur ro || ji srid du bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu lung bstan pa thob par gyur pa de srid du de bzhin (119a1) gshegs pa blta ba dang phyag bya ba dang bsnyen bkur bya ba dang rim gro bya ba nas bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu mngon par rdzogs par sangs rgyas pa’i bar gyis ’bras bu yod par byed par ’gyur ro || de nas bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa shā (2)ri’i bus ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa zab mo ’di blta ba dang phyag bya ba dang bsnyen bkur bya ba dang mnyan pa thob par gyur pa’i byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po de ni | (3) bcom ldan ’das rgyang ring bo nas mchis pa lags te yun ring po nas theg pa la yang dag par zhugs pa dge ba’i rtsa ba yongs su smin pa lags par ’chal bar bgyi na | gang ’di thos nas kyang ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par byed pa dang | rab tu ’don pa (4) dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton byed par ’gyur ba rnams lta smos kyang ci ’tshal | de nas bcom ldan ’das kyis tshe dang ldan pa shā ri’i bu la ’di skad ces bka’ stsal to || shā ri’i bu de de bzhin no de de bzhin te shā ri’i bu byang chub sems dpa’ sems (5) dpa’ chen po gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa zab mo ’di blta ba dang phyag bya ba dang bsnyen bkur bya ba dang mnyan pa thob par gyur pa’i byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po de ni shā ri’i bu rgyang ring po nas ’ongs ba yin te | yun ring po nas theg pa la yang dag par zhugs pa dge (6) ba’i rtsa ba yongs su smin pa yin par rig par bya na | gang ’di thos nas kyang ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par byed pa dang rab tu ’don pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton byed par ’gyur ba lta smos kyang ci dgos | de nas bcom (7) ldan ’das la tshe dang ldan pa shā ri’i bus ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das dper gsol bar bdag spobs so bde bar gshegs pa bdag spobs so || bcom ldan ’das ’di lta ste dper na | rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo byang chub sems dpa’i theg (119b1) pa can gang zhig gi rmi lam du yang byang chub kyi snying po la ’dug pa rmi na | bcom ldan ’das byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po de ni mngon par rdzogs par byang chub par bgyi ba’i slad du bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu bsnyen pa lags so || bcom (2) ldan ’das de bzhin du rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa zab mo ’di blta ba dang | phyag bgyi ba dang bsnyen bkur bgyi ba dang mnyan pa thob par gyur na | bcom ldan ’das byang chub sems dpa’i theg pa pa’i gang zag de ni rgyang ring po nas mchis pa lags te | (3) yun ring po nas theg pa la yang dag par zhugs pa dge ba’i rtsa ba yongs su smin pa lags na | thos nas kyang gzung ba dang bcang ba dang klag pa dang kun chub par bgyi ba dang rab tu ’don pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton du bgyid pa lta smos kyang ci ’tshal te | (4) byang chub sems dpa’i theg pa pa’i gang zag de ni lung bstan pa dang bsnyen pa lags shing | byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po de ni sangs rgyas bcom ldan ’das kyis bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu mngon par rdzogs par byang chub par bgyid pa’i slad du lung bstan (5) par ’gyur bar rig par bgyi’o || gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa zab mo ’di tha na mnyan pa yang rnyed par ’gyur ba’i byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po de ni yun ring po nas theg pa la yang dag par zhugs pa dge ba’i rtsa ba yongs su smin pa lags par rig par bgyi na | bcom (6) ldan ’das rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa zab mo ’di ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par bgyid pa dang rab tu ’don pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton du bgyid par ’gyur ba lta smos kyang ci ’tshal | de ci’i slad du (7) zhe na | bcom ldan ’das sems can chos kyis phongs par ’gyur ba dang mthun pa’i las bsags pa dang phal cher ma bral ba de dag gi sems phal cher ni shes rab kyi pha rol tu phyin pa zab mo ’di la mi mthun par ’gyur zhing sems ldog par ’gyur ro || | (188) | (188) | (188) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (188) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | (188) 有菩薩得値若干百千萬億佛。於諸佛所(8)修行梵行。有於大衆聞深般若波羅蜜。無恭(9)敬心即時捨去。 須菩提。當知是人本於過去(10)諸佛。聞説般若波羅蜜捨去故。於今聞深般(11)若波羅蜜亦捨去。 身心不和 起無智業。 積集(12)無智業因縁故。誹謗拒逆般若波羅蜜。 須菩(13)提。誹謗拒逆深般若波羅蜜者。即誹謗拒逆(14)薩婆若。 誹謗拒逆薩婆若者。即誹謗拒逆三(15)世諸佛。 須菩提。是愚癡人。起如是破法重罪(16)業故。 若干百千萬劫受大地獄罪。 從一大地(17)獄至一大地獄。 從一大地獄至一大地獄受(18)罪時。若火劫起墮他方大地獄。 於彼亦從一(19)大地獄至一大地獄。 從一大地獄至一大地(20)獄受罪時。若彼火劫起 復墮他方大地獄。墮(21)他方大地獄已。復從一大地獄至一大地獄。 (22)從一大地獄至一大地獄受罪時。若彼火劫(23)起。 還來墮此大地獄中。是人於此復從一大(24)地獄至一大地獄受諸劇苦。 No Chiese 如是展轉。乃至(25)火劫復起。 受是無量苦惱業報。 何以故。起惡(26)口業故。 | (188) 6. Causes and consequences of disbelief It is quite possible that some Bodhisattvas, although they have seen many hundreds, many thousands, many hundreds of thousands of Buddhas, and have led the holy life in their presence, might nevertheless have no faith in the perfection of wisdom. The reason is that in the past also they have had no respect for this deep perfection of wisdom when, in the presence of those Buddhas and Lords, it was taught. Because they lacked in respect for it, they had no desire to learn more about it, did not honour it, were unwilling to ask questions, and lacked in faith. Lacking in faith they thereupon walked out of the assemblies. It is because in the past they have produced, accumulated, piled up and collected karma conducive to the ruin of dharma that also at present they walk out when this deep perfection of wisdom is being taught. From lack of respect without faith and firm belief in the perfection of wisdom, they have no concord either in their bodies or in their thoughts. Devoid of concord they do not know, see, recognise or make known this perfection of wisdom. First they do not believe, then they do not hear, then they do not see, then they do not recognise it, and thus they produce, accumulate, pile up and collect karma conducive to the ruin of dharma. (179) This in its turn will bring about karma conducive to weakness in wisdom. That in its turn will make them refuse, reject and revile this perfection of wisdom when it is being taught, and, having rejected it, they will walk out. But by rejecting this perfection of wisdom they reject the all-knowledge of the Buddhas and Lords, past, future and present. Not content with having vitiated their own continuities, they will, as if all aflame, deter, dissuade, turn away others also, - persons of small intelligence, wisdom, merit and wholesome roots, endowed with but a little faith, affection, serenity, and desire-to-do, beginners, essentially unqualified, - trying to take away even that little faith, affection, serenity and desire-to-do. They will say that one should not train in it, they will declare that it is not the Buddha’s word. They first vitiate and estrange their own continuities, and then those of others. Thereby they will calumniate the perfection of wisdom. To calumniate the perfection of wisdom means to calumniate all-knowledge, and therewith the past, future and present Buddhas. They will be removed from the presence of the Buddhas and Lords, deprived of the Dharma, expelled from the Samgha. In each and every way they will be shut out from the Triple Jewel. Their activities cut down the welfare and happiness of beings, and they will collect from them karma conducive to the great hells. (180) Because they have raised these karma-formations, they will be reborn in the great hells, for many hundreds of years, etc. to: for many hundreds of thousands of niyutas of kotis of aeons. From one great hell they will pass on to another. After a good long time their world will be consumed by fire. They will then be hurled into the great hells in another world system, where again they will pass on from great hell to great hell. When also that world is consumed by fire, they will again be hurled into the great hells in another world system, where again they will pass on from great hell to great hell. When also that world is consumed by fire, this karma of theirs will still be unexhausted, will still have some residue of efficacy and, deceased there, they will again be hurled into this world system. Here again they will be reborn in great hells, and experience great sufferings in them, until the time when this world is once more consumed by fire. (181) They will therefore, as we see, experience a karma which involves many painful feelings. And why? Because their teachings are so bad. |
(189) atha khalv āyuṣmān śāriputro bhagavantam etad avocat - pañca bhagavan ānantaryāṇi karmāṇi kṛtāny upacitāni asya manoduścaritasya vāgduścaritasya ca na prativarṇikāny api nānurūpāṇy api na pratirūpāṇy api bhavanti | bhagavān āha - evam etac chāriputra, evam etat | pañcānantaryāṇi śāriputra karmāṇi kṛtāny upacitāny asya manoduścaritasya ca vāgduścaritasya ca na prativarṇikāny api nānurūpāṇy api na pratirūpāṇy api asya karmaṇaḥ kṛtasya saṃcitasya ācitasya upacitasya | ye kecid imāṃ gambhīrā prajñāpāramitāṃ bhāṣyamāṇāṃ deśyamānām upadiśyamānām uddiśyamānāṃ pratibādhitavyāṃ maṃsyante, pratikṣepsyanti, pratikrokṣyanti, nātra śikṣitavyam iti vakṣyanti, neyaṃ tathāgatabhāṣiteti vācaṃ bhāṣiṣyante, tato ’nyān api sattvān vivecayiṣyanti | te svasaṃtānān upahatya parasaṃtānān upahaniṣyanti | te svasaṃtānān saviṣān kṛtvā parasaṃtānān saviṣān kariṣyanti | svayaṃ naṣṭāḥ parān api nāśayiṣyanti | svayaṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitām ajānānā anavabudhyamānāḥ parān api grāhayiṣyanti, nātra śikṣitavyam iti vācaṃ bhāṣiṣyante | nāhaṃ śāriputra evaṃrūpāṇāṃ pudgalānāṃ darśanam apy abhyanujānāmi, kutas taiḥ saha saṃvāsaṃ kuto vā lābhasatkāraṃ kutaḥ sthānam? tat kasya hetoḥ? dharmadūṣakā hi te śāriputra tathārūpāḥ pudgalā veditavyā iti | kasambakajātās te śāriputra tathārūpāḥ pudgalā veditavyāḥ | kṛṣṇānirjātikāḥ kṛṣṇāhijātikās te śāriputra tathārūpāḥ pudgalā veditavyāḥ | teṣāṃ śāriputra tathārūpāṇāṃ pudgālānāṃ ye śrotavyaṃ maṃsyante, sarve te anayena vyasanam āpatsyante | ye ca śāriputra prajñāpāramitāṃ dūṣayanti, ime te śāriputra dharmadūṣakāḥ pudgalā veditavyāḥ | śāriputra āha - na bhagavatā tasya pudgalasya tatropapannasya mahānirayagatasyātmabhāvasya pramāṇam ākhyātam | bhagavān āha - tiṣṭhatu śāriputra tasya pudgalasya tatropapannasya mahānirayagatasyātmabhāvasya pramāṇam | tat kasya hetoḥ? mā tathārūpasya pudgalasya tadātmabhāvasya pramāṇaṃ śrutvoṣṇaṃ rūdhiraṃ mukhād āgacchet, maraṇaṃ vā nigacchet, maraṇamātrakaṃ vā duḥkhamāgāḍhamābādhaṃ spṛśet, dahyeta vā, śokaśalyo vā asyāviśet, mahāprapātaṃ vā prapatet, upaśuṣyeta vā mlāyeta vā | maiva mahāpratibhayaṃ tasyātmabhāvasya pramāṇam aśrauṣīd yasyeme doṣāḥ saṃvidyante || | (189) sems can dge ba’i rtsa ba ma (120a1) bsags pa ni phal cher yang dag pa’i mtha’ ’di la rab tu mi ’jug cing rab tu dad par mi ’gyur te | gang dag yang dag pa’i mtha’ ’di la rab tu ’jug cing rab tu dad par ’gyur ba’i rigs kyi bu dang rigs kyi bu mo de dag ni dge ba’i rtsa ba bsags pa lags te (2) bcom ldan ’das de dag ni dge ba’i rtsa ba shin tu bsags par rig par bgyi’o || bcom ldan ’das ’di lta ste dper na skyes bu zhig ’bog dgon pa dpag tshad brgya pa ’am dpag tshad nyis brgya pa ’am dpag tshad sum brgya pa ’am dpag tshad bzhi brgya pa ’am dpag tshad lnga brgya (3) pa ’am dpag tshad brgya phrag bcu pa’i ’brog dgon pa nas byung ste des byung ba dang mtshan ma gang gis grong ngam grong bar rab grong rdal mchis par mngon pa’i mtshan ma sngar gda’ ba ba lang rdzi ’am phyugs rdzi ’am mtshams sam kun dga’ ra ba phun sum tshogs pa ’am tshal phun sum tshogs (4) pa ’am de ma lags pa’i mtshan ma gzhan dag kyang rung ste | des sngar mtshan ma de dag mthong pa dang | ’di snyam du ’di ltar sngar gyi mtshan ma ’di dag snang bas | de ltar grong ngam grong khyer ram grong rdal du nye bar gyur to snyam nas de ni dbugs phyin pa rnyed pa lags te | de la (5) slan chad chom po yid la bgyid bam mchis pa lags so || bcom ldan ’das de bzhin du byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po gang zhig shes rab kyi pha rol tu phyin pa zab mo ’di la nye bar gnas na bcom ldan ’das byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po ’di ni bla na med pa (6) yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu bsnyen pa lags te | byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po ’di ni ring po mi thogs par bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu lung bstan pa thob par rig par bgyi’o || de yang nyan thos kyi sa ’am rang sangs rgyas kyi sa la skrag (7) par mi ’gyur ’jigs par mi ’gyur ro || de ci’i slad du zhe na | ’di ltar des sngar gyi mtshan ma ’di dag mthong ste | ’di lta ste shes rab kyi pha rol tu phyin pa zab mo ’di blta ba dang phyag bgyi ba dang bsnyen bkur bgyi ba dang mnyan pa thob pa’i slad du’o || de skad ces gsol pa dang (120b1) bcom ldan ’das kyis tshe dang ldan pa shā ri’i bu la ’di skad ces bka’ stsal to || shā ri’i bu de de bzhin no de de bzhin te | shā ri’i bu ci ltar ’di sangs rgyas kyi mthus smra ba dang smra bar ’gyur ba de bzhin du yang gnas ’di la khyod spobs par gyis shig | de skad ces bka’ (2) stsal pa dang | bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa shā ri’i bus ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das ’di lta ste dper na ’di na skyes bu la la zhig rgya mtsho chen po lta ’tshal bar gyur te | de rgya mtsho chen po ltar mchis pa dang ci lta ci ltar de rgya mtsho chen po lta bar (3) mchis pa de lta de ltar gal te des sdong po ’am sdong po’i mtshan ma ’am ri ’am ri’i mtshan ma mthong na des ’di snyam du ’di nas rgya mtsho chen po ni da dung ring ngo snyam du ’tshal bar bgyi’o || gal te phyis sdong po ’am sdong po’i mtshan ma ’am ri ’am ri’i mtshan ma ma mthong na des ’di snyam du ’di (4) nas ni rgya mtsho chen po dang nye’o snyam du ’tshal bar bgyi’o || de ci’i slad du zhe na | rgya mtsho chen po ni rim gyis dma’ ba lags pas | rgya mtsho chen po’i nang na sdong po ’am sdong po’i mtshan ma ’am ri ’am ri’i mtshan ma gang yang ma mchis te | ’di ltar yang rgya mtsho chen po de mig (5) gis mngon sum du ma mthong ba de lta na yang rgya mtsho chen po ni bdag gis bsnyen te ’di phan chad rgya mtsho chen po mi ring ngo snyam mo || bcom ldan ’das de bzhin du byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos shes rab kyi pha rol tu phyin pa zab mo ’di nyan pa na ’di snyam du rig par bgyi ste | (6) ’di ltar yang de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas de dag gis bdag mngon sum du ni lung ma bstan pa de lta na yang ’di ltar bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu bdag lung ston pa dang bsnyen par rig par bgyi’o || de ci’i slad du zhe na | de (7) ni ’di ltar shes rab kyi pha rol tu phyin pa zab mo ’di blta ba dang phyag bgyi ba dang bsnyen bkur bgyi ba dang mnyan pa thob pa’i slad du’o || bcom ldan ’das ’di lta ste dper na dpyid ka’i dus nye bar gnas pa na shing sna tshogs kyi yal ga’i lo ma rnying pa rnams lhags pa las lo ma (121a1) sna tshogs byung ste | lo ma rnams byung ba dang ’dzam bu’i gling gi mi rnams nags tshal dag la sngar gyi mtshan ma de dag mthong nas | de ni me tog dang ’bras bu rnams ring po mi thogs par ’byung ngo snyam nas yid dga’ bar ’gyur ro || de ci’i slad du zhe na | (2) de ni ’di ltar sdong po las mtshan ma ’di lta bu dag sngar gda’ ba’i slad du’o || bcom ldan ’das de bzhin du gang gi tshe byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos shes rab kyi pha rol tu phyin pa zab mo ’di blta ba dang phyag bgyi ba dang bsnyen bkur bgyi ba dang mnyan pa rnyed pa’i slad du nye bar (3) gnas na byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po de ni shes rab kyi pha rol tu phyin pa zab mo ’di la dge ba’i rtsa ba yongs su smin pa lags par rig par bgyi ste | shes rab kyi pha rol tu phyin pa zab mo ’di ni de la sngon gyi dge ba’i rtsa ba de nyid kyis nye bar bstabs pa lags so || (4) de la gang sngon sangs rgyas mthong ba’i lha de dag ni ’di snyam du sems te | sngon gyi byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po de dag la yang bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu lung bstan pa’i mtshan ma sngar byung ba yin pas | byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen (5) po ’di ni bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu ring po mi thogs par lung bstan pa thob par ’gyur ro snyam nas rab tu dga’ bar ’gyur zhing rangs te yid mgu ba skye bar ’gyur ro || bcom ldan ’das ’di lta ste dper na bud med sprum ma mngal lci bar gyur pa de gang gi tshe lus bskyod na (6) cher snyom par ’gyur te de ’chag pa la dad cher mi ’gyur kha zas chung ngu ’tshal bar ’gyur rmugs pa dang gnyid chung bar ’gyur smra ba nyung bar ’gyur stobs chung bar ’gyur sdug bsngal mang bar ’gyur smre bzhin du mang du gnas par ’gyur ’grogs pa la dad che bar mi ’gyur sngon gyi tshul bzhin ma (7) lags pa yid la bgyid pa bsten cing nges par bsten la bsgoms te mang du byas pas ’di lta bu’i tshor ba lus kyis myong ngo snyam pa de’i tshe bcom ldan ’das ci ltar sngar gyi mtshan ma ’di dag mthong ba de ltar bud med ’di ni ring po mi thogs par bu ’byung bar ’tshal bar bgyi’o || | (189) | (189) | (189) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (189) . . . . . . . . . . . . . . . . . | (189) 爾時舍利弗白佛言。世尊。如是業(27)似五逆罪。 舍利弗。汝勿謂此破法罪似五逆(28)罪。 何以故。是人聞説深般若波羅蜜。誹謗拒(29)逆作是念。不應學是法。是法非佛所説。以是(551a1)因縁。其罪轉増故。亦令他人離般若波羅蜜。 (2)佛言。是人自壞身亦壞他人身。 自飮毒亦飮(3)他人毒。 自亡失亦亡失他人。 自不知不解般(4)若波羅蜜。亦教他人不知不解 舍利弗。我尚(5)不聽是人出家。何況於我法中而受供養。何(6)以故。當知是人爲汚法者。 當知是人爲是糟(7)粕。 其性濁黒。 若有衆生信受其言者。亦當受(8)是劇苦重罪。 何以故。舍利弗。若破般若波羅(9)蜜。若汚般若波羅蜜。當知是人破法汚法者。 (10)舍利弗白佛言。世尊。不説是人受身大小。 佛(11)告舍利弗。置是人身量大小不須説也。 是人(12)若聞説其身量。熱血當從口出。若死若近死。(13)若聞説其身量。自知此罪憂愁深入身體乾(14)消。 是故不須説其受身大小。 | (189) Sariputra: Even the aftereffect of the five deadly sins bears no proportion to this misconduct of mind and speech? The Lord: It does not. All those who oppose this perfection of wisdom and dissuade others from it are persons to whom I do not grant any vision. How can one become intimate with them, how can they gain wealth, honour and position? As a matter of fact they should be regarded as defamers of dharma, as mere rubbish, as blackguards, as mere vipers. (182) They are persons who bring misfortune, they will ruin those who listen to them. For those who defame the perfection of wisdom should be regarded as persons who defame Dharma. Sariputra: The Lord has not told us about the length of time such a person must spend in the great hells. The Lord: Leave that alone, Sariputra. If this were announced those who hear it would have to beware lest hot blood spurt out of their mouths, lest they incur death or deathly pain, lest harsh oppression weigh them down, lest the dart of grief enter their hearts, lest they drop down with a big fall, lest they shrivel up and wither away, lest they be overpowered by great fright. |
(190) na bhagavān āyuṣmataḥ śāriputrasyāvakāśaṃ karoti - iyat tasyātmabhāvasya pramāṇaṃ bhaviṣyatīti | dvitīyakam api tṛtīyakam apy āyuṣmān śāriputro bhagavantam etad avocat - ākhyātu me bhagavāṃs tasya pudgalasyātmabhāvasya pramāṇam | paścimāyā janatāyā ālokaḥ kṛto bhaviṣyati anena vāṅbhanaḥkarmaṇā kṛtena saṃcitenopacitenopacitena evaṃ mahāntaṃ mahānirayeṣv ātmabhāvaṃ parigṛhṇīteti | bhagavān āha - eṣa eva śāriputra paścimāyā janatāyā ālokaḥ kṛto bhaviṣyati, yad anena vāṅbhanoduścaritenākuśalena karmābhisaṃskāreṇābhisaṃskṛtena saṃcitenācitenopacitena iyac ciraduḥkhaṃ pratyanubhaviṣyatīti | yā etasyaiva śāriputra duḥkhasyāprameyatā bahuduḥkhatā (92) vyākhyātā, eṣa eva śuklāṃśikasya kulaputrasya kuladuhitur vā saṃvego bhaviṣyati | tataḥ sa tebhyo dharmavyasanasaṃvartanīyebhyaḥ karmabhyo vinivṛtya puṇyābhisaṃskāram eva kuryāt, jīvitahetor api saddharmaṃ na pratikṣepsyati - mā bhūd asmākam api tādṛśair duḥkhai samavadhānam iti || | (190) bcom ldan ’das (121b1) de bzhin du byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po dge ba’i rtsa ba yongs su smin pa de | gang gi tshe shes rab kyi pha rol tu phyin pa zab mo ’di blta ba dang phyag bgyi ba dang bsten bkur bgyi ba dang mnyan pa’i slad du nye bar gnas la | nyan pa na de la dga’ zhing shes rab kyi pha (2) rol tu phyin pa la don du gnyer ba’i sems bskyed pa de’i tshe | bcom ldan ’das byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po ’di ni bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu ring po mi thog ga par lung bstan pa thob par ’gyur bar ’tshal bar bgyi’o || de skad ces gsol (3) pa dang | bcom ldan ’das kyis che dang ldan pa shā ri’i bu la ’di skad ces bka’ stsal te || shā ri’i bu legs so legs so || shā ri’i bu ’di yang sangs rgyas kyi mthus khyod spobs par gyur to || de nas bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa rab ’byor gyis ’di skad ces gsol (4) to || bcom ldan ’das de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas kyis byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po ’di dag ’di ltar legs par yongs su gzung ba dang legs par sbyangs pa dang legs par yongs su gtad pa’i bar ’di ni ngo mtshar (5) to || | (190) | (190) | (190) .. .. .. .. .. .. | (190) . . . . . . | (190) 舍利弗白佛言。(15)世尊。唯願佛説是人身量。 令後世人得爲明(16)戒。知以是罪業故受是大身 佛告舍利弗。是(17)事足爲後世衆生作大明戒。積集如是罪業(18)因縁故。受如是無量無邊久劇苦惱。 舍利弗。(19)是事足爲善人作大明戒。 | (190) – So the Lord refused to answer the Venerable Sariputra’s question. For a second time, for a third time the Venerable Sariputra spoke thus to the Lord: Tell me, O Lord, the length of that person’s sojourn in hell, as a guidance for future generations. The Lord: Because he has brought about, accumulated, piled up and collected this karma of mind and speech he must sojourn for a long while in the great hells. Just so much guidance will be given to future generations, that he will, in consequence of the unwholesome karma-formations of this misconduct of speech and mind, experience pain for just so long. The mere announcement of the measurelessness and magnitude of his pain will be a sufficient source of anxiety to virtuous sons and daughters of good family. (183) It will turn them away from activities conducive to the ruin of dharma, they will cause the formation of merit, and they will not reject the good dharma, even to save their lives, for they do not wish to meet with such pains. |
(191) atha khalv āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat - susaṃvṛtakāyakarmavākkarmamanaskarmaṇā bhagavan kulaputreṇa vā kuladuhitrā vā bhavitavyam | tat kasya hetoḥ? yatra hi nāma bhagavan evaṃrūpeṇa vāgdurbhāṣitena iyān mahāpuṇyaskandhaḥ prasūyate | katamena punar bhagavan karmaṇā iyān mahāpuṇyaskandhaḥ prasūyate | bhagavān āha - evaṃrūpeṇa subhūte vāgdurbhāṣitena iyān mahāpuṇyaskandhaḥ prasūyate | ihaiva te subhūte mohapuruṣāḥ svākhyāte dharmavinaye pravrajitā bhaviṣyanti, ya imāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ dūṣayitavyāṃ maṃsyante, pratikṣeptavyāṃ maṃsyante, pratibādhitavyāṃ maṃsyante | prajñāpāramitāyāṃ ca pratibādhitāyāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ buddhabodhiḥ pratibādhitā bhavati | buddhabodhau pratibādhitāyām atītānāgatapratyutpannānāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ sarvajñatā pratibādhitā bhavati | sarvajñatāyāṃ pratibādhitāyāṃ saddharmaḥ pratibādhito bhavati | saddharme pratibādhite tathāgataśrāvakasaṃghaḥ pratibādhito bhavati | tathāgataśrāvakasaṃghe ’pi pratibādhite evaṃ tasya sarveṇa sarvaṃ sarvathā sarvaṃ triratnāt paribāhyabhāvo bhavati, aprameyāsaṃkhyeyataraś ca mahān akuśalakarmābhisaṃskāraḥ parigṛhīto bhavati || | (191) bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | rab ’byor ’di ltar byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po de dag ni skye bo mang po la phan pa dang skye ba mang po la bde ba dang ’jig rten la snying brtse ba dang skye bo phal po che’i don dang phan pa dang bde ba’i phyir zhugs pa ste | lha dang (6) mi rnams la snying brtse ba can snying brtse ba’i phyir | bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par ’tshang rgya bar ’dod pa | bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu mngon par rdzogs par sangs rgyas nas bla na med pa’i chos ston par ’dod pa’o || (7) rab ’byor gyis gsol pa | bcom ldan ’das byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la spyod pa na ci ltar shes rab kyi pha rol tu phyin pa sgom pa yongs su rdzogs par ’gyur | bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | rab ’byor gal (122a1) te byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod pas | gzugs kyi ’phel pa yang dag par rjes su mi mthong na shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod do || de bzhin du tshor ba’i ma yin ’du shes kyi ma yin ’du byed rnams kyi ma (2) yin rnam par shes pa’i ’phel ba yang dag par rjes su mi mthong na shis rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod do || gzugs kyi ’grib pa yang dag par rjes su mi mthong na shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod de || de bzhin du tshor ba’i ma yin ’du shes kyi ma yin ’du byed rnams kyi (3) ma yin | rnam par shes pa’i ’grib pa yang dag par rjes su mi mthong na shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod do || chos yang dag par rjes su mi mthong na shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod do || chos ma yin pa yang dag par rjes su mi mthong na shes rab kyi pha rol tu (4) phyin pa la spyod do || de ltar na ’di’i shes rab kyi pha rol tu phyin pa sgom pa yongs su rdzogs par ’gyur ro || rab ’byor gyis gsol pa | bcom ldan ’das bstan pa ’di ni bsam gyis mi khyab bo || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | rab ’byor gzugs (5) bsam gyis mi khyab ste | de bzhin du tshor ba dang ’du shes dang ’du byed rnams dang rab ’byor rnam par shes pa bsam gyis mi khyab bo || | (191) | (191) | (191) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (191) . . . . . . . . . . | (191) 須菩提白佛言。世(20)尊。善男子善女人。應善守護身業口業意業。 (21)世尊。但以口業因縁故。得如是重罪耶。 佛告(22)須菩提。以口業因縁故。得如是重罪。 須菩提。(23)我法中多有如是等癡人。誹謗拒逆深般若(24)波羅蜜。 須菩提。誹謗拒逆深般若波羅蜜者。(25)即誹謗拒逆阿耨多羅三藐三菩提。 誹謗拒(26)逆阿耨多羅三藐三菩提者。即誹謗拒逆過(27)去未來現在諸佛薩婆若。 誹謗拒逆薩婆若(28)者。即誹謗拒逆法寶。 誹謗拒逆法寶者。即誹(29)謗拒逆僧寶。 誹謗拒逆三寶故。即起無量無(551b1)邊重罪之業。 | (191) Subhuti: Such a person should become well-restrained in the deeds of his body, speech or mind. For so great a heap of demerit is begotten by such false teachings. Which, O Lord, is the deed that begets so great a heap of demerit? The Lord: Such false teachings do. Just here there will be deluded men, persons who have left the world for the well-taught Dharma-Vinaya, who will decide to defame, to reject, to oppose this deep perfection of wisdom. But to oppose the perfection of wisdom is to oppose the enlightenment of the Buddhas and Lords. And that means that one opposes the all-knowledge of the Buddhas and Lords in past, future and present. To oppose all-knowledge means to oppose the good dharma. To oppose the good dharma means to oppose the community of the Disciples of the Tathagata. And when one opposes also the community of the Disciples of the Tathagata, then one is shut out in each and every way from the Triple Jewel. One has then managed to acquire an unwholesome karma-formation which is greater than immeasurable and incalculable. |
(192) evam ukte āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat - ko ’tra bhagavan hetuḥ kaḥ pratyayo yatsa kulaputro vā kuladuhitā vā imāṃ prajñāpāramitāṃ pratibādhitavyāṃ maṃsyate? bhagavān āha - mārādhiṣṭhito vā subhūte sa kulaputro vā kuladuhitā vā bhaviṣyati | duṣprajñasaṃvartanīyena vā karmaṇā gambhīreṣu dharmeṣu nāsya śraddhā, nāsya prasādaḥ | ābhyāṃ subhūte dvābhyāṃ pāpābhyāṃ dharmābhyāṃ samanvāgataḥ sa kulaputro vā kuladuhitā vā imāṃ prajñāpāramitāṃ pratibādhiṣyate | punar aparaṃ subhūte sa kulaputro vā kuladuhitā vā pāpamitrahastagato vā bhaviṣyati, anabhiyukto vā bhaviṣyati, skandhābhiniviṣṭo vā bhaviṣyati, ātmotkarṣī pareṣāṃ paṃsako doṣāntaraprekṣī vā bhaviṣyati | ebhir api subhūte caturbhir ākāraiḥ sa kulaputro vā kuladuhitā vā samanvāgato bhaviṣyati, ya imāṃ prajñāpāramitāṃ bhāṣyamāṇāṃ deśyamānām upadiśyamānāṃ pratibādhitavyāṃ maṃsyate iti || | (192) rab ’byor gzugs bsam gyis mi khyab ces bya bar yang mi shes na shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod do || de bzhin du tshor ba dang (6) ’du shes dang ’du byed rnams dang | rab ’byor rnam par shes pa bsam gyis mi khyab ces bya bar yang mi shes na shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod do || de nas bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa shā ri’i bus ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das shes rab kyi pha (7) rol tu phyin pa de ltar zab pa ’di la su zhig mos par ’gyur | bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | shā ri’i bu byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyad par gyur pa de shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la mos par ’gyur ro || 122b(122b1) tshe dang ldan pa shā ri’i bus gsol ba | bcom ldan ’das ci ltar na byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po spyad par gyur pa lags | bcom ldan ’das ci ltar na spyad par gyur pa zhes bgyi ba’i ming ’thob par ’gyur | bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | (2) shā ri’i bu ’di la byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po stobs rnams la mi rtog mi ’jigs pa rnams la mi rtog sangs rgyas kyi chos rnams la mi rtog thams cad mkhyen pa nyid la yang mi rtog go | de ci’i phyir zhe na | shā ri’i bu stobs rnams bsam gyis mi khyab mi (3) ’jigs pa rnams kyang bsam gyis mi khyab sangs rgyas kyi chos rnams kyang bsam gyis mi khyab thams cad mkhyen pa nyid kyang bsam gyis mi khyab chos thams cad kyang bsam gyis mi khyab ste | shā ri’i bu de ltar spyad par gyur pa’i byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po gang la (4) yang mi spyod na shes rab kyi pha rol tu phyin pa la spyod de | de ltar spyad par gyur pa zhes bya zhing spyad par gyur pa zhes bya ba’i ming ’thob bo || | (192) | (192) v[i]ṣṭ[o] vā bhav(i)[ṣ]y(a)[t](i) ◊ [a]tmutk(a)[r]ṣak(o pa)[r]eṣāṃ) ... (k)[ul](a)[p]utro kuladhītā vā imā(ṃ) prajñāpāramitāṃ bhāṣ[i]y(a)mānā(ṃ) .. | (192) .. .. .. .. .. | (192) . . . . . | (192) 須菩提白佛言。世尊。若人誹謗(2)拒逆深般若波羅蜜有幾因縁。須菩提。是癡 (3)人一爲魔所使。 二於深妙法不信不解。 復(4)次須菩提。是癡人得惡知識。不樂不喜修習(5)善法。又深貪著常求他過。自高其身卑下他(6)人。 須菩提。以是因縁故。誹謗拒逆深般若波(7)羅蜜。 | (192) Subhuti: For what reason (184) do those people believe that they should oppose this perfection of wisdom? The Lord: Such a person is beset by Mara. His karma is conducive to weakness in wisdom, and so he has no faith or serene confidence in deep dharmas. Endowed with those two evil dharmas he will oppose this perfection of wisdom. Moreover, Subhuti, that person will be one who is in the hands of bad friends; or he may be one who has not practised; or one who has settled down in the skandhas; or one who exalts himself and deprecates others, looking out for faults. Endowed also with these four attributes will be that person who believes that this perfection of wisdom should be opposed when it is being taught. |
(193) āryāṣṭasāhasrikāyāṃ prajñāpāramitāyāṃ nirayaparivarto nāma saptamaḥ || (93) | (193) de nas bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa rab ’byor gyis ’di skad ces gsol to || | (193) | (193) | (193) .. | (193) . | (193) | (193) |
(194) viśuddhiparivarto ’ṣṭamaḥ | | (194) bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa (5) zab bo || | (194) | (194) | (194) .. | (194) 清淨品第七 | (194) | (194) Chapter VIII Purity |
(195) atha khalv āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat - duradhimocā bhagavan prajñāpāramitā anabhiyuktena kuśalamūlavirahitena pāpamitrahastagatena | bhagavān āha - evam etat subhūte, evam etat | duradhimocā subhūte prajñāpāramitā anabhiyuktena parīttakuśalamūlena durmedhasā anarthikenālpaśrutena hīnaprajñena pāpamitropastabdhenāśuśrūṣaṇāparipṛcchakajātīyena kuśaleṣu dharmeṣv anabhiyuktena || | (195) bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni rin po che’i phung po’o || bcom ldan ’das nam mkha’ dag pa’i slad du shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni dag pa’i phung po’o || bcom ldan ’das rigs kyi bu dang rigs kyi bu mo gang dag shes rab kyi pha rol tu (6) phyin pa ’di ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par bgyid pa dang rab tu ’don pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton bgyid pa dang yi ger ’dri ba la bar chad bgyid pa mang po ’byung ba ’di ni ngo mtshar to || de skad ces gsol pa dang | (7) bcom ldan ’das kyis tshe dang ldan pa rab ’byor la ’di skad ces bka’ stsal to || | (195) | (195) ti pratikrośiṣyati pratikṣipiṣya[t](i)2[注] ... [a]tha kho yuṣmā subhūti bhagavaṃtaṃ etad avoca ◊ duradhimuccā bhagavaṃ pra(jñāpāramitā) 2374.1.21,2374.1.4,2375.042,2374.1.12,2374.1.3,2374.1.33 recto 3-4 evam eta s[u] ◯ bhūti evam e(ta) (pa)[r]ī[t]t(ak)u[ś](alam)ū[l](e)na durmedhena anartthikena [a]lpaśrutena hīnavīryena [h]īnādhim(u)[k](t)ī[k]e (4) (pā)pamitropastabdena ◊ aśruśrū[ṣ]e .. ... [a]nabhiyuktena ◊ | (195) .. .. .. .. | (195) 善業白佛言。少曉明度無極未狎習者。 佛言。 . | (195) 須菩提白佛言。世尊。不精進者信解般(8)若波羅蜜甚難。 佛言。如是如是。 須菩提。不精(9)進者信解般若波羅蜜甚難。 | (195) 1. Depth and purity of perfect wisdom Subhuti: It is hard to gain confidence in the perfection of wisdom if one is unpractised, lacks in wholesome roots and is in the hands of a bad friend. The Lord: So it is, Subhuti. It is hard to gain confidence in the perfection of wisdom if one is unpractised, has only diminutive wholesome roots, is dull-witted, does not care, has learned little, has an inferior kind of wisdom, relies on bad friends, is not eager to learn, unwilling to ask questions and unpractised in wholesome dharmas. |
(196) subhūtir āha - kiyad gambhīrā bateyaṃ bhagavan prajñāpāramitā duradhimocatayā? bhagavān āha - rūpaṃ subhūte abaddham amuktam | tat kasya hetoḥ? rūpāsvabhāvatvāt subhūte rūpam abaddham amuktam | evaṃ vedanā saṃjñā saṃskārāḥ | vijñānaṃ subhūte abaddham amuktam | tat kasya hetoḥ? vijñānāsvabhāvatvāt subhūte vijñānam abaddham amuktam | rūpasya subhūte pūrvānto ’baddho ’muktaḥ | tat kasya hetoḥ? pūrvāntāsvabhāvaṃ hi subhūte rūpam | rūpasya subhūte aparānto ’baddho ’muktaḥ | tat kasya hetoḥ? aparāntāsvabhāvaṃ hi subhūte rūpam | pratyutpannaṃ subhūte rūpam abaddhamuktam | tat kasya hetoḥ? pratyutpannāsvabhāvaṃ hi subhūte pratyutpannaṃ rūpam | evaṃ vedanā saṃjñāṃ saṃskārāḥ | vijñānasya subhūte pūrvānto ’baddho ’muktaḥ | tat kasya hetoḥ? pūrvāntāsvabhāvaṃ hi subhūte vijñānam | vijñānasya subhūte aparānto ’baddho ’muktaḥ | tat kasya hetoḥ? aparāntāsvabhāvaṃ hi subhūte vijñānam | pratyutpannaṃ subhūte vijñānam abaddham amuktam | tat kasya hetoḥ? pratyutpannāsvabhāvaṃ hi subhūte pratyutpannaṃ vijñānam || | (196) rab ’byor de de bzhin no de de bzhin te | rab ’byor rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo gang dag shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par byed pa dang rab tu (123a1) ’don pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang la ton byed pa dang yi ge ’dri ba la bar chad byed pa mang du ’byung ngo || de ci’i phyir zhe na | rab ’byor de ni ’di ltar rigs kyi bu dang rigs kyi bu mo dag shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ’dzin pa dang ’chang ba dang (2) klog pa dang kun chub par byad pa dang rab tu ’don pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton byed pa dang yi ger ’dri ba dag la bdud sdig can dag bar chad bya bar brtson par byed do || der myur du bri ste gal te zla ba’am zla ba gnyis sam zla ba gsum gyis ’dri na yang bri bar (3) bya ba yin no || gal te lo gcig gis sam de phan chad ’dri bar ’gyur na de lta na yang rab ’byor rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de dag gis shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di bri bar bya’o || de ci’i phyir zhe na | rab ’byor de ni ’di ltar yin te rin po che chen po gang yin pa de la ni bar chad (4) byed pa mang du ’byung ngo || de skad ces bka’ stsal pa dang | bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa rab ’byor gyis ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par bgyid pa dang rab tu ’don pa dang ston (5) pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton bgyid pa dang yi ger ’dri ba la bdud sdig can bar chad kyi las bgyi bar spro ba rnam pa mang po skyes nas brtson pa bgyid par ’gyur ro || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | rab ’byor ’di ltar yang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di (6) ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par byed pa dang rab tu ’don pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton byed pa dang yi ger ’dri ba la bdud sdig can bar chad kyi las bya bar brtson par ni ’gyur mod kyi | de ltar na yang yid ma mnyams pa’i byang chub sems (7) dpa’ sems dpa’ chen po la bar chad byed mi nus so || de nas bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa shā ri’i bus ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das gang gi tshe rigs kyi bu dang rigs kyi bu mo dag shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub (123b1) par bgyid pa dang rab tu ’don pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton bgyid pa dang yi ger ’dri ba la bdud sdig can dag bar chad bgyi ba la spro ba skye bar ’gyur ba de’i tshe | bcom ldan ’das ci ltar na deng sang rigs kyi bu dang rigs kyi bu mo dag gis shes rab (2) kyi pha rol tu phyin pa ’di ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par bgyid pa dang rab tu ’don pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton bgyid pa dang ye ge ’dri bar ’gyur | bcom ldan ’das gang gi mthus rigs kyi bu dang rigs kyi bu mo de dag shes (3) rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ’dzin pa dang ’chang pa dang klog pa dang kun chub par bgyid pa dang rab tu ’don pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton bgyid pa dang yi ge ’dri bar ’gyur | de skad ces gsol pa dang | bcom ldan ’das kyis tshe dang ldan pa shā (4)ri’i bu la ’di skad ces bka’ stsal to || shā ri’i bu rigs kyi bu dang rigs kyi bu mo de dag ni sangs rgyas bcom ldan ’das de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas rnams kyi mthus shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang (5) kun chub par byed pa dang rab tu ’don pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton byed pa dang yi ge ’dri bar ’gyur ba dang de bzhin nyid du gro ba pa dang de bzhin nyid du sgrub pa dang de bzhin nyid du rnal ’byor du byed par ’gyur ro || de ci’i phyir zhe na | shā ri’i bu ’di ni (6) chos rnams kyi chos nyid de gang ’jig rten gyi khams gzhal du med grangs med pa dag na sangs rgyas bcom ldan ’das gang dag bzhugs te ’tsho zhing gzhes pa de dag shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par byed pa dang rab tu ’don pa dang ston (7) pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton byed pa dang yi ge ’dri ba ya dgongs par ’gyur yongs su gzung bar ’gyur ro || rigs kyi bu dang rigs kyi bu mo gang dag shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par byed pa dang rab tu (124a1) ’don pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton byed pa dang yi ger ’dri bar ’gyur ba dang de bzhin nyid du slob pa dang de bzhin nyid du sgrub pa dang de bzhin nyid du rnal ’byor du byed par ’gyur ba de dag la yang sangs rgyas bcom ldan ’das de dag (2) gis dgongs par ’gyur yongs su gzung bar ’gyur te | shā ri’i bu sangs rgyas kyis dgongs pa dang sangs rgyas kyis yongs su gzung ba’i rigs kyi bu dang rigs kyi bu mo dag la bar chad byed mi nus so || de skad ces bka’ stsal pa dang | bcom ldan ’das la tshe dang ldan (3) pa shā ri’i bus ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po gang dag shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nyan pa dang ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par bgyid pa dang rab tu ’don pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs (4) pa dang kha ton bgyid pa dang yi ger ’dri bar ’gyur ba dang de bzhin nyid du slob pa dang de bzhin nyid du sgrub pa dang de bzhin nyid du rnal ’byor du bgyid par ’gyur ba de dag thams cad ni | bcom ldan ’das sangs rgyas kyi mthu dang sangs rgyas kyi byin gyi rlabs dang sangs rgyas kyis yongs su (5) bzung bas | shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nyan pa dang ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par bgyid pa dang rab tu ’don pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton bgyid pa dang yi ger ’dri bar ’gyur ba dang de bzhin nyid du slob pa dang de bzhin (6) nyid du sgrub pa dang de bzhin nyid du rnal ’byor du bgyid par ’gyur ba de ltar sgrub par ’gyur ro || de skad ces gsol pa dang | bcom ldan ’das kyis tshe dang ldan pa shā ri’i bu la ’di skad ces bka’ stsal to || shā ri’i bu de de bzhin no de de bzhin te | shā ri’i bu byang chub sems (7) dpa’ sems dpa’ chen po de dag thams cad ni sangs rgyas kyi mthu dang sangs rgyas kyis byin gyi rlabs dang sangs rgyas kyis yongs su bzung bas shes rab kyi pha rol tu phyin pa zab mo ’di nyan pa dang ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par byed pa dang rab tu ’don pa dang ston (124b1) pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton byed pa dang yi ger ’dri bar ’gyur ba dang de bzhin nyid du slob pa dang de bzhin nyid du sgrub pa dang de bzhin nyid du rnal ’byor du byed par ’gyur ro || shā ri’i bu byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po gang shes rab kyi pha (2) rol tu phyin pa ’di nyan pa dang ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par byed pa dang rab tu ’don pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton byed pa dang yi ger ’dri bar ’gyur ba dang | de bzhin nyid du slob pa dang de bzhin nyid du sgrub pa dang de bzhin nyid du (3) rnal ’byor du byed par ’gyur ba de dag ni de bzhin gshegs pas mkhyen te | shā ri’i bu de dag ni de bzhin gshegs pas byin gyis brlabs so || | (196) | (196) āhā [k].va gambhīrā vadayaṃ [bh]. .r. [j]ñāpāramitā duradhimuccanatāya āha rūpaṃ subhūti abaddhaṃ a[m]u[k]t.. (k)i(sya) [h](e)tu vijñāna asvabhāvatvā subhūti abaddhaṃ amuktaṃ (|) r[ū]pas[y]a subhūti p[u]rvaṃto (1) 1 .[dh]. .[u] .[t]. .k. .[y]. .[ū] t. .v. ... .. .y. s[v]abhāvaṃ hi subhūti rūpaṃ pratyutpannaṃ subhūti rūpaṃ ◊ abaddhaṃ amuktaṃ ◊ tat kisya heto (2) pūrvaṃtāparaṃtāsva ◯ bhāvaṃ hi s[u]bh[ū](t)i [p]. ... [s](u)bhūti ◊ pūrva(ṃ)to abaddho amukto ◊ tat kisya he[to] ◊ p[ū](rvāṃtās)v(a)[bh]āvaṃ hi subhūti vijñānaṃ ◊ vijñānas[y]a s[u]bhūti aparaṃto aba(ddh)o [’m](ukt)o (3) tat k[i]sya heto ◯ apara(ṃ)tāsva[bh](āvaṃ) ... ..ṃ .. ..[ṃ] [t] k[i]sya heto pūrvāṃtāparaṃtāsvabhāvaṃ3[注] hi ◊ subhūti vijñānaṃ ◊ | (196) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (196) . . . . . . . . . . . . . . . . . . | (196) 世尊 云何不精(10)進者信解般若波羅蜜甚難。須菩提。色無縛(11)無解。 何以故。色眞性是色。 受想行識無縛無(12)解。 何以故。識眞性是識。 復次須菩提。色前際(13)無縛無解。 何以故。色前際眞性是色。 色後際(14)無縛無解。 何以故。色後際眞性是色。 現在色(15)無縛無解。 何以故。現在色眞性是色。 須菩(16)提。受想行識前際無縛無解。 何以故。識前際(17)眞性是識。 識後際無縛無解。 何以故。識後際(18)眞性是識。 現在識無縛無解。 何以故。現在識(19)眞性是識。 | (196) Subhuti: How deep then is this perfection of wisdom, since it is so hard to gain confidence in it? The Lord: Form is neither bound nor freed, because form has no own-being. The past starting point of material process [= form] is neither bound nor freed, because the past starting point of a material process is without own-being. The end of a material process, in the future, is neither bound nor freed, because the future end of a material process is without own-being. A present material process is without own-being, because the fact of being present is not a part of the own-being of a present form. (186) And so for the remaining skandhas. |
(197) subhūtir āha - duradhimocā bhagavan prajñāpāramitā, paramaduradhimocā bhagavan prajñāpāramitā anabhiyuktenānavaropitakuśalamūlena pāpamitrahastagatena māravaśagatena kusīdena hīnavīryeṇa muṣitasmṛtinā duṣprajñena | bhagavān āha - evam etat subhūte, evam etat | duradhimocā subhūte prajñāpāramitā, paramaduradhimocā subhūte prajñāpāramitā anabhiyuktenānavaropitakuśalamūlena pāpamitrahastagatena māravaśagatena kusīdena hīnavīryeṇa muṣitasmṛtinā duṣprajñena | tat kasya hetoḥ? yā subhūte rūpaviśuddhiḥ, sā phalaviśuddhiḥ, yā phalaviśuddhiḥ, sā rūpaviśuddhiḥ | iti hi subhūte rūpaviśuddhiś ca phalaviśuddhiś cādvayam etad advaidhīkāram abhinnam acchinnam | iti hi subhūte phalaviśuddhito rūpaviśuddhī rupaviśuddhitaḥ phalaviśuddhiḥ | evaṃ vedanāsaṃjñāsaṃskārāḥ | yā subhūte vijñānaviśuddhiḥ, sā phalaviśuddhiḥ, yā phalaviśuddhiḥ sā vijñānaviśuddhiḥ | iti hi subhūte vijñānaviśuddhiś ca phalaviśuddhiś cādvayam etad advaidhīkāram abhinnam acchinnam | iti hi subhūte phalaviśuddhito vijñānaviśuddhir vijñānaviśuddhitaḥ phalaviśuddhiḥ | punar aparaṃ subhūte yā rūpaviśuddhiḥ sā sarvajñatāviśuddhiḥ, yā sarvajñatāviśuddhiḥ sā rūpaviśuddhiḥ | iti hi subhūte rūpaviśuddhiś ca sarvajñatāviśuddhiś cādvayam etad advaidhīkāram abhinnam acchinnam | iti hi subhūte sarvajñatāviśuddhito rūpaviśuddhiḥ, rūpaviśuddhitaḥ sarvajñatāviśuddhiḥ | evaṃ vedanāsaṃjñāsaṃskārāḥ | yā subhūte vijñānaviśuddhiḥ sā sarvajñatāviśuddhiḥ | yā sarvajñatāviśuddhiḥ (94) sā vijñānaviśuddhiḥ | iti hi subhūte vijñānaviśuddhiś ca sarvajñatāviśuddhiś cādvayam etad advaidhīkāram abhinnam acchinnam | iti hi subhūte sarvajñatāviśuddhito vijñānaviśuddhiḥ, vijñānaviśuddhitaḥ sarvajñatāviśuddhiḥ || | (197) shā ri’i bu de dag ni de bzhin gshegs pas gzigs so || shā ri’i bu de dag ni de bzhin gshegs pa’i sangs rgyas kyi spyan (4) gyis rnam par gzigs so || thos nas kyang bzung ba dang bcangs pa dang klags pa dang kun chub par byas pa dang rab tu bton pa dang bstan pa dang nye bar bstan pa dang lung ’bogs pa dang kha ton byas pa dang yi ger bris nas de bzhin nyid du slob pa dang de bzhin nyid du sgrub pa dang de (5) bzhin nyid du rnal ’byor du byed pa ni bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu nye bar ’gyur te | bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub dang de bzhin nyid la gnas par ’gyur ro || shā ri’i bu gang dag shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di bris nas ’chang bar ’gyur (6) klog par ’gyur kun chub par byed par ’gyur rab tu ’don par ’gyur ston par ’gyur nye bar ston par ’gyur lung ’bogs par ’gyur kha ton byed par ’gyur yi ger ’dri bar ’gyur gyi de bzhin nyid du mi slob de bzhin nyid du mi sgrub de bzhin nyid du rnal ’byor du mi byed pa de dag ni | de bzhin (7) nyid du mi spob pa dang de bzhin nyid du mi sgrub pa dang de bzhin nyid du rnal ’byor du mi byed pas | de bzhin nyid dang bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu gnas par mi ’gyur mod kyi | shā ri’i bu de dag kyang de bzhin gshegs pas mkhyen de dag kyang de bzhin gshegs (125a1) pas byin gyis brlabs de dag kyang de bzhin gshegs pas gzigs te shā ri’i bu de dag kyang de bzhin gshegs pas sangs rgyas kyi spyan gyis rnam par gzigs so || shā ri’i bu de dag gi ’bad pa dang | yongs su g.yo ba de yang don chen po dang | phan yon chen (2) po dang ’bras bu chen po dang rnam par smin pa chen po dang ldan par ’gyur ro || de ci’i phyir zhe na | ’di ltar shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni chos thams cad kyi don dam pa dang ldan pa yin te | sems can thams cad la yang dag pa ci lta ba bzhin du rtogs par bya bas nye bar gnas so (3) shā ri’i bu yang pha rol tu phyin pa drug dang ldan pa’i mdo sde ’di dag ni de bzhin gshegs pa ’das nas kyang dam pa’i chos ’jig pa’i dus kyi tshe chos ’dul ba snying po sar pa thob pa na lho phyogs su ’byung bar ’gyur ro || lho phyogs nas kyang bar ta nir ’byung bar ’gyur ro || par ta (4) ni nas yang byang phyogs su ’byung ste | shā ri’i bu de’i dus na gang zhig shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par byed pa dang rang tu ’don pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton byed par ’gyur zhing tha na glegs bam du chud (5) par byas nas ’chang bar ’gyur ba’i rigs kyi bu dang rigs kyi bu mo de dag ni de bzhin gshegs pas dgongs so || de dag ni de bzhin gshegs pas mkhyen to || shā ri’i bu de dag ni de bzhin gshegs pas byin gyis brlabs so || shā ri’i bu de dag ni de bzhin gshegs pas (6) gzigs so || shā ri’i bu de dag ni de bzhin gshegs pas sangs rgyas kyi spyan gyis rnam par gzigs so || shā ri’i bus gsol pa | bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di lta bur zab mo ’di yang ’di ltar phyi ma’i dus phyi ma’i tshe na byang gi yul dang byang gi phyogs (7) kyi char rgyas par ’gyur lags sam | bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | shā ri’i bu de la byang gi yul dang byang gi phyogs kyi cha der gang dag shes rab kyi pha rol tu phyin pa zab mo ’di mnyan nas shes rab kyi pha rol tu phyin pa zab mo ’di la rnal ’byor du byed pa de dag rgyas par (125b1) ’gyur ro || shā ri’i bu gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa zab mo ’di nyan pa dang ’dri ba dang ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par byed pa dang rab tu ’don pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton byed par ’gyur ba dang de bzhin nyid du slob pa dang (2) de bzhin nyid du sgrub pa dang de bzhin nyid du rnal ’byor du byed par ’gyur ba’i byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po de dag ni yun ring po nas theg pa la yang dag par zhugs par rig par bya’o || shā ri’i bus gsol pa | bcom ldan ’das byang gi yul dang byang gi phyogs (3) kyi char gang dag shes rab kyi pha rol tu phyin pa zab mo ’di nyan pa dang ’dri ba dang ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par bgyid pa dang rab tu ’don pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton bgyid par ’gyur ba dang de bzhin nyid du slob pa dang de bzhin nyid du (4) sgrub pa dang de bzhin nyid du rnal ’byor du bgyid par ’gyur ba’i byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po de dag nyung ngu ’am ’on te mang ste ci snyed cig ’byung bar ’gyur | bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | shā ri’i bu byang gi yul dang byang gi phyogs kyi char byang chub (5) sems dpa’ sems dpa’ chen po mang zhing shin tu mang du ’byung bar ’gyur ro || shā ri’i bu de dag mang mod kyi mang po de dag las shis rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nyan pa dang ’di ba dang ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par byed pa dang rab tu ’don pa dang ston pa dang nye (6) bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton byed par ’gyur ba dang de bzhin nyid du slob pa dang de bzhin nyid du sgrub pa dang de bzhin nyid du rnal ’byor du byed par ’gyur ba dang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di bshad pa na ’god par mi ’gyur kun tu zhum par mi ’gyur bag tsha bar mi ’gyur bag ’khums (7) par mi ’gyur yid phyir phyogs par mi ’gyur dngang bar mi ’gyur kun tu skrag par mi ’gyur kun tu skrag pa dang ldan par mi ’gyur ba’i byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po de dag ni ches nyung bar ’gyur te | byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po de dag ni yun ring po nas theg pa (126a1) la yang dag par zhugs par rig par bya’o || de dag ni sngon gyi de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas rnams kyi rjes su ’brang zhing yongs su dris pa dang yongs su zhus pa dang yongs su dri ba byas shing gang zag byang chub sems dpa’i theg pa (2) can rigs kyi bu ’am rigs kyi bu mo de dag gis sngon gyi de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas rnams la mchod pa yin no || de dag ni tshul khrims yongs su rdzogs par byed par ’gyur ro || | (197) | (197) āhā gaṃbhīrā 4[注] .. (4) bha◊gavaṃ pra[jñ](ā)pāramitā ◊ āh[ā] [m]itā ◊ paramaduradhimuccā subhūti prajñāpāramitā ◊ tat kisya he śod[dh]ī pi sā yā phala[v]i(śuddh)ī ... [adva]yaṃ etaṃ ◊ [ad](v)i[dh]ī[k]āraṃ abhin(n)aṃ [a]chi[n]naṃ [it]i [h]i | (197) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (197) . . . . . . . . . . . . . . . . . . | (197) 世尊。般若波羅蜜甚深。不精進者(20)信解甚難。 佛言。如是如是。 須菩提。深般若波(21)羅蜜不精進者信解甚難。 須菩提。色淨即是(22)果淨。色淨故果亦淨。 受想行識淨即是果淨。(23)受想行識淨故果亦淨。 復次須菩提。色淨即(24)是薩婆若淨。薩婆若淨故色淨。 須菩提。色淨(25)薩婆若淨。無二無別無異無壞。 受想行識淨(26)即是薩婆若淨。 薩婆若淨故受想行識淨。 須(27)菩提。薩婆若淨受想行識淨。無二無別無異(28)無壞 | (197) Subhuti: It is hard, it is exceedingly hard to gain confidence in the perfection of wisdom, if one is unpractised, has planted no wholesome roots, is in the hands of a bad friend, has come under the sway of Mara, is lazy, of small vigour, robbed of mindfulness and stupid. The Lord: So it is, Subhuti. Because the purity of form is identical with the purity of the fruit, and the purity of the fruit is identical with the purity of form. It is thus that the purity of form and the purity of the fruit are not two, nor divided, are not broken apart, nor cut apart. It is thus that the purity of form comes from the purity of the fruit, and the purity of the fruit from the purity of form. (187) And the same identity exists between the purity of form and the purity of all-knowledge. The same applies to the other skandhas. |
(198) atha khalv āyuṣmān śāriputro bhagavantam etad avocat - gambhīrā bhagavan prajñāpāramitā | bhagavān āha - viśuddhatvāc chāriputra | āha - avabhāsakarī bhagavan prajñāpāramitā | bhagavān āhaviśuddhatvāc chāriputra | āha - āloko bhagavan prajñāpāramitā | bhagavān āha - viśuddhatvāc chāriputra | āha - apratisaṃdhir bhagavan prajñāpāramitā | bhagavān āha - viśuddhatvāc chāriputra | āha - asaṃkleśo bhagavan prajñāpāramitā | bhagavān āha - viśuddhatvāc chāriputra | āha - aprāptiranabhisamayo bhagavan prajñāpāramitā | bhagavān āha - viśuddhatvāc chāriputra | āha - anabhinirvṛttir bhagavan prajñāpāramitā | bhagavān āha - viśuddhatvāc chāriputra | āha - atyantānupapattir bhagavan prajñāpāramitā kāmadhāturūpadhātvārūpyadhātuṣu | bhagavān āha - viśuddhatvāc chāriputra | āha - na jānāti na saṃjānīte bhagavan prajñāpāramitā | bhagavān āha - viśuddhatvāc chāriputra | āha - kiṃ bhagavan prajñāpāramitā na jānāti na saṃjānīte? bhagavān āha - rūpaṃ śāriputra prajñāpāramitā na jānāti na saṃjānīte | tat kasya hetoḥ? viśuddhatvāc chāriputra | evaṃ vedanāsaṃjñāsaṃskārāḥ | vijñānaṃ śāriputra prajñāpāramitā na jānāti na saṃjānīte | tat kasya hetoḥ? viśuddhatvāc chāriputra | āha - prajñāpāramitā bhagavan sarvajñatāyā nāpakāraṃ karoti, nopakāraṃ karoti? bhagavān āha - viśuddhatvāc chāriputra | āha - prajñāpāramitā bhagavan na kaṃcid dharmaṃ parigṛhṇāti, na parityajati? bhagavān āha - viśuddhatvāc chāriputra | atha khalv āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat - ātmaviśuddhito bhagavan rūpaviśuddhiḥ? bhagavān āha - atyantaviśuddhatvāt subhūte | āha - ātmaviśuddhito bhagavan vedanāsaṃjñāsaṃskāraviśuddhiḥ | ātmaviśuddhito bhagavan vijñānaviśuddhiḥ? bhagavān āha - atyantaviśuddhatvāt subhūte | āha - ātmaviśuddhito bhagavan phalaviśuddhiḥ? bhagavān āha - atyantaviśuddhatvāt subhūte | āha - ātmaviśuddhito bhagavan sarvajñatāviśuddhiḥ? bhagavān āha - atyantaviśuddhatvāt subhūte | āha - ātmaviśuddhito bhagavan na prāptir nābhisamaya? bhagavān āha - atyantaviśuddhatvāt subhūte | āha - ātmāparyantatayā bhagavan rūpāparyatantā? bhagavān āha - atyantaviśuddhatvāt subhūte | āha - ātmāparyantatayā bhagavan vedanāsaṃjñāsaṃskāravijñānāparyantatā? bhagavān āha - atyantaviśuddhatvāt subhūte | āha - ya evam asya bodhisattvasya mahāsattvasya bhagavan avabodhaḥ, iyam asya prajñāpāramitā? bhagavān āha - atyantaviśuddhatvāt subhūte | āyuṣmān subhūtir āha - sā khalu punar iyaṃ bhagavan prajñāpāramitā nāpare tīre, na pare tīre, nāpy ubhayam antareṇa viprakṛtā sthitā | bhagavān āha - atyantaviśuddhatvāt subhūte || | (198) de dag ni ’di lta ste bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i (3) byang chub ’di nyid las brtsams te skye bo mang po’i don byed par ’gyur ro || de ci’i phyir zhe na | de ni ’di ltar rigs kyi bu dang rigs kyi bu mo de dag la nga nyid kyis thams cad mkhyen pa nyid dang ldan pa’i gtam byas so || de dag ni tshe rabs ’phos kyang thams cad mkhyen pa nyid dang ldan (4) pa dang shes rab kyi pha rol tu phyin pa dang ldan pa ’di nyid la yang dag par spyod par ’gyur ro || ’di lta ste bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub las brtsams nas de nyid kyi gtam byed par ’gyur de nyid kyi gtam la mngon par dga’ bar ’gyur ro || de dag la legs par gnas shing (5) shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la mnyam par gzhag par ’gyur te bdud kyis kyang dbye bar byed mi nus na ’di lta ste sems can gzhan dag gis ’dun pa ’am sngags kyi sgo nas dbye ba lta ci smos | de ce’i phyir zhe na | de ni ’di ltar bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu mthu brtan (6) pa’i phyir ro || rigs kyi bu dang rigs kyi bu mo dag gis de thos nas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la dga’ ba dang dang ba dang rab tu dang ba rgya chen po ’thob par ’gyur ro || de dag gis ni ’di lta ste bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub la skye bo mang po dag gi dge ba’i rtsa (7) ba skyed par ’gyur ro || de ce’i phyir zhe na | ’di ltar rigs kyi bu dang rigs kyi bu mo de dag gis ni nga’i mngon sum du tshig ’di skad du | byang chub sems dpa’i spyad pa spyod pa na bdag gis srog chags brgya phrag mang po dang srog chags stong phrag mang po dang srog chags brgya stong phrag (126b1) mang po dang srog chags bye ba brgya phrag mang po dang srog chags bye ba stong phrag mang po dang srog chags bye ba brgya stong phrag mang po dang srog chags bye ba khrag khrig brgya stong mang po rnams bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub la yang dag par gzhag par bya’o yang dag par bstan (2) par bya’o yang dag par dgod par bya’o yang dag par gzengs bstod par bya’o yang dag par dga’ ba bskyed par bya’o yang dag par rab tu dbye bar bya’o || rdzogs pa’i byang chub la gnas par bya’o || slar mi ldog par bya’o zhes smras so || de ci’i phyir zhe na | ngas gang dag (3) gis tshig ’di skad ces byang chub kyi don du spyod pa na bdag gis srog chags brgya phrag mang po dang srog chags stong phrag mang po dang srog chags brgya stong phrag mang po dang srog chags bye ba brgya phrag mang po dang srog chags bye ba stong phrag mang po dang srog chags bye ba brgya stong phrag (4) mang po dang srog chags bye ba khrag khrig brgya stong mang po rnams bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub la yang dag par gzhag par bya’o yang dag par bstan par bya’o yang dag par dgod par bya’o yang dag par gzengs bstod par bya’o yang dag par dga’ bar bya’o yang dag par rab (5) tu dbye bar bya’o rdzogs pa’i byang chub la gnas par bya’o phyir mi ldog par bya’o zhes smras pa’i rigs kyi bu dang rigs kyi bu mo byang chub sems dpa’i theg pa can de dag gi sems la sems kyis bltas nas rjes su yi rang bar byas so || de ltar rigs kyi bu dang rigs kyi bu mo de dag ni (6) mos pa rgya chen po dang ldan pa yin no || gang na de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas mngon du gyur pa rnams chos ston par ’gyur ba dang | gang du de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas rnams kyi thad nas shes (7) rab kyi pha rol tu phyin pa ’di rgya cher thos par ’gyur ba gang yin pa’i sangs rgyas kyi zhing gzhan dang gzhan du ’gro bar bya bar sems par ’gyur ro || sangs rgyas kyi zhing de dag tu yang de dag gis srog chags brgya phrag mang po dang srog chags stong phrag mang po dang srog chags brgya stong (127a1) phrag mang po dang srog chags bye ba brgya phrag mang po dang srog chags bye ba stong phrag mang po dang srog chags bye ba brgya stong phrag mang po dang srog chags bye ba khrag khrig brgya stong mang po dag bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu yang dag par ’jog pa dang yang dag par (2) ston pa dang yang dag par ’god pa dang yang dag par gzengs stod pa dang yang dag par rab tu dga’ ba bskyed pa dang yang dag par rab tu ’byed pa dang yang dag par byang chub pa la gzhog par byed pa dang phyir mi ldog par byed par ’gyur ro || de skad ces bka’ stsal pa dang | bcom ldan (3) ’das la tshe dang ldan pa shā ri’i bus ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas kyis ’das pa dang ma ’ongs pa dang da ltar byung ba’i chos kyi bar rnams lam gzigs pa ’am ma gsan pa ’am mngon par mi mkhyen (4) pa ’am rnam par mi mkhyen pa gang yang ma mchis shing | chos gang yang rnam par mi mkhyen pa ma mchis sems can gyi spyod pa gang yang rnam par mi mkhyen pa ma mchis pa dang | bcom ldan ’das yang de’i tshe gang dag shes rab kyi pha rol tu phyin pa zab mo ’di ’dzin pa dang ’chang ba dang (5) klog pa dang kun chub par bgyid pa dang rab tu ’don pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton bgyid pa dang yi ger ’dri bar ’gyur ba | ma ’ongs pa’i byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po byang chub ’dod pa rnams dang lhag pa’i bsam pa phun sum tshogs (6) pa rnams dang brtson ’grus brtsams pa rnams kyi yang spyod pa gang du mkhyen pa zhes bya ba de ni ngo mtshar to || gang de’i tshe na pha rol tu phyin pa drug po ’di dag gi slad du | sems can thams cad kyi don du brtson pa bskyed de | tshol ba dang yongs su tshol ba dang tshol bar ’gyur pa’i (7) rigs kyi bu dang rigs kyi bu mo de dag las | btsal ba dang yongs su btsal ba dang btsal bar ’gyur ba’i byang chub sems dpa’ kha cig gis ni btsa’ ba na rnyed par ’gyur shes rab kyi pha rol tu phyin pa zab mo ’di kha cig gis btsal kyang mi rnyed shes rab kyi pha rol tu phyin pa zab mo (127b1) ’di kha cig gis ma btsal kyang rnyed par ’gyur ba bcom ldan ’das ’di’i rgyu gang lags | de skad ces gsol pa dang | bcom ldan ’das kyis tshe dang ldan pa shā ri’i bu la ’di skad ces bka’ stsal to || shā ri’i bu de de bzhin no de de bzhin te | de bzhin gshegs pas ni ’das pa (2) dang ma ’ongs pa dang da ltar byung ba’i chos rnams la ma gzigs pa ’am ma gsan pa ’am mi mkhyen pa ’am rnam par mi mkhyen pa ni gang yang med do || shā ri’i bu yang de’i tshe de’i dus na byang chub sems dpa’ kha cig gis ni shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di btsal zhing rjes su btsal la (3) yongs su btsal kyang mi rnyed la | byang chub sems dpa’ kha cig gis ni ma btsal rjes su ma btsal yongs su ma btsal yang rnyed par ’gyur ro || de ci’i phyir zhe na | ’di ltar byang chub sems dpa’ de dag gis shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di sngon gyi mthar yang brtson pa ma bor bar (4) btsal ba dang yongs su btsal bas na de dag gis sngon gyi dge ba’i rtsa ba’i ’dun pa de nyid kyis shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ma btsal rjes su ma btsal yongs su ma btsal yang rnyed par ’gyur ro || de las gzhan pa’i mdo sde shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nyid mngon par brjod pa de (5) dag kyang de dag la rang nyid nye bar ’ong bar ’gyur nye bar gzhol ba dang nye bar phyogs par ’gyur ro || de ci’i phyir zhe na | shā ri’i bu de ni ’di ltar yin te byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po gang zhig shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di brtson pa ma bor bar tshol ba dang yongs su tshol ba (6) des ni skye ba ’phos shing tshe rabs rjes kyang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di rnyed par ’gyur zheng de las gzhan pa’i mdo sde shes rab kyi pha rol tu phyin pa dang ldan pa dag kyang de’i drung du rang nyid nye bar ’ong ba dang nye bar gzhol ba dang nye bar phyogs par ’gyur ro || de skad ces bka’ stsal pa dang | (7) bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa shā ri’i bus ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das pha rol tu phyin pa drug dang ldan pa’i mdo ’di dag nyid rigs kyi bu dang rigs kyi bu mo de dag la nye bar ’ong ba dang nye bar gzhol ba dang nye bar phyogs par ’gyur gyi gzhan dag ni ma lags sam | (128a1) bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | shā ri’i bu mdo sde zab mo zab pa gzhan ci snyed yod pa de dag kyang | bdag nyid rigs kyi bu dang rigs kyi bu mo de dag la rang nyid nye bar ’ong ba dang nye bar gzhol ba dang nye bar phyogs par ’gyur ro || de ci’i phyir zhe na | shā ri’i (2) bu de ni ’di ltar yin te byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po gang dag sems can rnams bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub la rab tu ’jogs pa dang yang dag par ston pa dang yang dag par ’god pa dang | yang dag par gzengs stod pa dang yang dag par rab tu dga’ bar byed (3) pa dang yang dag par rab tu ’byed par ’gyur ba dang yang dag par rdzogs pa’i byang chub la gnas par byed par ’gyur ba dang phyir mi ldog par byed par ’gyur zhing bdag nyid kyang de la slob par ’gyur na | shāā ri’i bu skye ba ’phos nas kyang de dag la mi dmigs pa dang ldan pa dang stong pa nyid dang (4) ldan pa dang pha rol tu phyin pa drug dang ldan pa’i mdo sde zab mo zab pa dag rang nyid nye bar ’ong bar ’gyur rang nyid nye bar gzhol bar ’gyur rang nyid nye bar phyogs par ’gyur ro || ’phags pa shes rab kyi pha rol tu phyin pa brgyad stong pa las | ’dzin pa’i yon tan yongs su brjod pa’i (5) le’u zhes bya ste bcu pa’o || || shes rab kyi pha rol tu phyin pa brgyad stong pa | bam po bcu gcig pa | de nas bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa rab ’byor gyis ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das rigs kyi bu dang rigs kyi bu mo de dag gi yon (6) tan ’di dag ni bcom ldan ’das kyis yongs su brjod na | bcom ldan ’das yang de dag la bar du gcod pa ci tsam dag ’byung bar ’gyur | de skad ces gsol pa dang | bcom ldan ’das kyis tshe dang ldan pa rab ’byor la ’di skad ces bka’ stsal to || rab ’byor bar chad byed (7) pa’i bdud kyi las mang du ’byung bar ’gyur ro || rab ’byor gyis gsol pa | bcom ldan ’das bar du gcod par bgyid pa’i bdud kyi las mang po tshul ci lta bu dag ’byung bar ’gyur | bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | rab ’byor byang chub sems dpa’ sems (128b1) dpa’ chen po shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’chad pa de dag gi spobs pa yun ring mo zhig na ’byung bar ’gyur te rab ’byor ’di ni bdud kyi las dang por rig par bya’o || rab ’byor spobs pa de skyes na yang yid g.yengs pa nyid du ’gyur te ’di yang bdud kyi las su rig par bya’o || rab (2) ’byor de dag glal ba dang rgod pa dang steg cing yi ger ’dri bar gyur na ’di yang bdud kyi las su rig par bya’o || rab ’byor sems rnam par g.yeng bas kun chub par byed na ’di yang bdud kyi las su rig par bya’o || rab ’byor rnam par shes pa phan tshun dang ldan pas yi ger ’dri na ’di (3) yang bdud kyi las su rig par bya’o || rab ’byor dran pa mi ’thob na ’di yang bdud kyi las su rig par bya’o || rab ’byor phan tshun bzhad gad byed cing yi ger ’dri na ’di yang bdud kyi las su rig par bya’o || | (198) | (198) | (198) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (198) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | (198) (29)小品般*若經卷第三 (551c4)小品般若波羅蜜經卷第四 (5) 後秦龜茲國*三藏鳩摩羅什譯 (6) 歎淨品第九(7)爾時舍利弗白佛言。世尊。是淨甚深。 佛言 淨(8)故。 世尊 是淨明。 佛言 淨故。 世尊。是淨不生欲(9)界不生色界不生無色界。佛言淨故。世尊。是(10)淨無垢無淨。佛言 淨故。世尊。是淨無得無果。(11)佛言淨故。世尊。是淨不作不起。 佛言淨故。 世(12)尊。是淨無知。 佛言 淨故。 世尊。是淨不知色。(13)不知受想行識。 佛言淨故。 世尊。般若波羅蜜(14)於薩婆若不増不減。佛言淨故。 世尊。般若波(15)羅蜜淨故。於法無所取。佛言淨故。 爾時須菩(16)提白佛言。世尊。我淨故色淨。佛言畢竟淨故。 (17)世尊。我淨故受想行識淨。 佛言畢竟淨故。 世(18)尊。我淨故果淨。佛言畢竟淨故。 世尊。我淨故(19)薩婆若淨。佛言畢竟淨故。 世尊。我淨故無得(20)無果。佛言畢竟淨故。 世尊 我無邊故色無邊。(21)佛言畢竟淨故。 世尊。我無邊故受想行識無(22)邊。佛言畢竟淨故。 世尊。如是如是名菩薩般(23)若波羅蜜耶。須菩提畢竟淨故。 世尊。般若波(24)羅蜜非此岸非彼岸非中流。 佛言畢竟淨故 | (198) Sariputra: Deep, O Lord, is the perfection of wisdom! The Lord: From purity. Sariputra: A source of illumination is the perfection of wisdom. The Lord: From purity. Sariputra: A light is perfect wisdom. The Lord: From purity. Sariputra: Not subject to rebirth is perfect wisdom. The Lord: From purity. Sariputra: Free from defilement is perfect wisdom. The Lord: From purity. Sariputra: There is no attainment or reunion in perfect wisdom. The Lord: From purity. Sariputra: Perfect wisdom does not reproduce herself. The Lord: From purity. (188) Sariputra: There is absolutely no rebirth of perfect wisdom, whether in the world of sense-desire, or in the world of form, or in the formless world. The Lord: From purity. Sariputra: Perfect wisdom neither knows or perceives. The Lord: From purity. Sariputra: What then does perfect wisdom neither know nor perceive? The Lord: Form, and the other skandhas. And why? From purity. Sariputra: Perfect wisdom neither helps nor hinders all-knowledge. The Lord: From purity. Sariputra: Perfect wisdom neither gains nor abandons any dharma. The Lord: From purity. Subhuti: The purity of form, etc., is due to the purity of self. The Lord: Because it is absolutely pure. (189) Subhuti: The purity of the fruit, and the purity of all-knowledge, are due to the purity of self. The Lord: Because of its absolute purity. Subhuti: The absence of attainment and reunion is due to the purity of self. The Lord: Because of its absolute purity. Subhuti: The boundlessness of form, etc., is due to the boundlessness of self. The Lord: Because of its absolute purity. Subhuti: A Bodhisattva who understands it thus, he has perfect wisdom. The Lord: Because of his absolute purity. Subhuti: Moreover, this perfection of wisdom does not stand on the shore this side, nor on the shore beyond, nor athwart the two. The Lord: Because of its absolute purity. |
(199) āyuṣmān subhūtir āha - evam api bhagavan saṃjñāsyate bodhisattvo mahāsattvo riñciṣyatīmāṃ prajñāpāramitāṃ dūrīkariṣyatīmāṃ prajñāpāramitām | | (199) rab ’byor phan tshun co ’dri zhing yi ger ’dri na ’di yang bdud kyi las (4) su rig par bya’o || | (199) | (199) | (199) .. | (199) . | (199) (25)世尊。菩薩若如是。亦分別即失般若波羅蜜。(26)即遠般若波羅蜜。 | (199) (190) Subhuti: A Bodhisattva who treats even that [insight] as an object of perception, will thereby part from this perfection of wisdom, and get far away from it. |
(200) bhagavān āha - sādhu sādhu subhūte | evam etat (95) subhūte, evam etat | tat kasya hetoḥ? nāmato ’pi hi subhūto saṅgo nimittato ’pi saṅgaḥ | evam ukte āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat - āścaryaṃ bhagavan yāvad iyaṃ prajñāpāramitā svākhyātā sunirdiṣṭā supariniṣṭhitā, yatra hi nāma bhagavatā ime ’pi saṅgā ākhyātāḥ | atha khalv āyuṣmān śāriputra āyuṣmantaṃ subhūtim etad avocat - katame te āyuṣman subhūte saṅgāḥ? subhūtir āha - rūpam āyuṣman śāriputra śūnyam iti saṅgaḥ | evaṃ vedanāsaṃjñāsaṃskārāḥ | vijñānam āyuṣman śāriputra śūnyam iti saṅgaḥ | atīteṣu dharmeṣv atītā dharmā iti saṃjānīte, saṅgaḥ | anāgateṣu dharmeṣv anāgatā dharmā iti saṃjānīte, saṅgaḥ | pratyutpanneṣu dharmeṣu pratyutpannā dharmā iti saṃjānīte, saṅgaḥ | iyan taṃ puṇyaskandhaṃ prasūyate bodhisattvayānikaḥ pudgalaḥ prathamena cittotpādeneti saṃjānīte, saṅgaḥ || atha khalu śakro devānām indra āyuṣmantaṃ subhūtim etad avocat - katamena ārya subhūte paryāyeṇa saṅgaḥ? subhūtir āha - sacet kauśika tad bodhicittaṃ saṃjānīte - idaṃ tat prathamaṃ bodhicittam iti, anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau pariṇāmayāmīti pariṇāmayati | na ca cittaprakṛtiḥ śakyā pariṇāmayituṃ tena kulaputreṇa vā kuladuhitrā vā mahāyānasaṃprasthitena | tasmāt tarhi kauśika paraṃ saṃdarśayatā samādāpayatā samuttejayatā saṃpraharṣayatā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau bhūtānugamena saṃdarśayitavyaṃ samādāpayitavyaṃ samuttejayitavyaṃ saṃpraharṣayitavyam | evam ātmānaṃ ca na kṣiṇoti, buddhānujñātayā ca samādāpanayā paraṃ samādāpayati sa kulaputro vā kuladuhitā vā | imāś cāsya sarvāḥ saṅgakoṭyo vivarjitā bhavanti || | (200) rab ’byor mig g.yeng zhing yi ger ’dri na ’di yang bdud kyi las su rig par bya’o || rab ’byor yi ger ’dri ba dag phan tshun tshogs pa dang mi mthun par gyur na ’di yang bdud kyi las su rig par bya’o || rab ’byor bdag gis ’di’i gting mi rnyed ro mi (5) myong ngo zhes stan las langs te ’gro na ’di yang bdud kyi las su rig par bya’o || rab ’byor bdag ni shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di las lung ma bstan to zhes sems ma dad pas stan las langs te song na ’di yang bdud kyi las su rig par bya’o || rab ’byor bdag gang du skyes (6) pa’i grong dang grong khyer dang grong rdal gyi ming yang ’dir ma smos ’dir bdag gi ming dang rigs kyang ma smos | bdag gi pha ma’i ming dang rigs kyang ’dir ma smos | bdag gang du skyes pa’i rigs kyang ma smos so snyam nas | de dag shes rab kyi pha rol tu phyin pa mi nyan par sems (7) shing de nas ’gro bar sems na sems bskyed pa de dag ji snyed kyis de dag ji lta ji ltar ’gro bar ’gyur ba de lta de ltar | gang du de dag gis slar rnal ’byor nyid du bya bar ’gyur ba | bskal pa de snyed du ’khor ba yongs su ’dzin par ’gyur ro || de ci’i phyir zhe na | rab ’byor shes (129a1) rab kyi pha rol tu phyin pa ’di mi nyan pa’i byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po rnams ni ’jig rten pa dang ’jig rten las ’das pa’i chos rnams la nges par ’byung bar mi ’gyur te rab ’byor ’di yang de dag gi bdud kyi las su rig par bya’o || rab ’byor (2) gzhan yang gang zag byang chub sems dpa’i theg pa can dag shes rab kyi pha rol tu phyin pa thams cad mkhyen pa’i ye shes sgrub par byed pa ’di spangs shing bor nas mdo sde gang dag thams cad mkhyen pa’i ye shes sgrub par byed pa ma yin pa nyid de dag yongs su btsal bar sems par ’gyur te (3) rab ’byor ’di yang de dag gi bdud kyi las su rig par bya’o || rab ’byor yang ci ltar ’jig rten pa dang ’jig rten las ’das pa’i chos dag la slob par mi ’dod pa dang ’jig rten pa dang ’jig rten las ’das pa’i chos dag la nges par ’byung bar mi ’dod pa de ltar shes rab kyi pha (4) rol tu phyin pa ’di la mi slob ste | shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la ma bslabs pas ’jig rten pa dang ’jig rten las ’das pa’i chos dag la nges par ’byung bar mi ’gyur ro || de ltar blo chung pa de dag ’jig rten pa dang ’jig rten las ’das pa’i chos rnams yang dag pa (5) ci lta ba bzhin du yongs su shes pa’i rtsa ba shes rab kyi pha rol tu phyin pa spangs shing bor nas yal ga la ’ju bar sems so || rab ’byor ’di lta ste dper na | khyi ni ngo bo’i thad nas zan gong bslang ba btang ste | las byed pa’i mi las zan kham btsal bar sems pa de bzhin du rab ’byor (6) phyi ma ma ’ongs pa’i dus na gang zag byang chub sems dpa’i theg pa can gang la la dag shes rab kyi pha rol tu phyin pa thams cad mkhyen pa’i ye shes kyi rtsa ba ’di bor te nyan thos dang rang sangs rgyas kyi theg pa yal ga dang lo ma dang ’dab ma lta bu las snying po sangs rgyas nyid btsal bar sems par (7) ’gyur te rab ’byor ’di yang byang chub sems dpa’ de dag gi bdud kyi las su rig par bya’o || de ci’i phyir zhe na | blo chung ba de dag ni shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di thams cad mkhyen pa’i ye shes sgrub par byed par mi shes te | de dag gis shes rab kyi pha rol tu phyin (129b1) pa spangs shing bor nas de las gzhan pa’i mdo sde gang dag nyan thos kyis mngon par ston pa dang rang sangs rgyas kyis mngon par ston pa de dag la lhag par kun chub par bya bar sems par ’gyur te | de lta bu’i tshul gyi byang chub sems dpa’ de dag ni yal ga dang lo ma dang ’dab ma lta (2) bu la zhugs pa yin par rig par bya’o || de ci’i phyir zhe na | rab ’byor byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos ci ltar gang zag nyan thos kyi theg pa can dag dang rang sangs rgyas kyi theg pa can dag slob pa de ltar bslab par mi bya’o || rab ’byor gang zag nyan thos (3) kyi theg pa can dang rang sangs rgyas kyi theg pa can dag ci ltar slob ce na | rab ’byor de dag ’di snyam du sems te | bdag gcig bu dul bar bya’o bdag gcig pu zhi bar bya’o bdag gcig pu yongs su mya ngan las bzla bar bya’o snyam ste | bdag ’ba’ zhig dul (4) ba dang zhi ba dang yongs su mya ngan las bzla ba’i phyir dge ba’i rtsa ba thams cad mngon par ’du byed pa’i sbyor ba rtsom ste | rab ’byor yang de ltar byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos bslab par mi bya’o || rab ’byor ’on kyang byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen (5) pos ni ’jig rten thams cad la phan gdags pa’i phyir bdag nyid kyang de bzhin nyid la gnas par bya sems can thams cad kyang de bzhin nyid la dgod par bya ste | sems can gyi khams gzhal du med pa rnams yongs su mya ngan las bzla bar bya’o zhes de ltar bslab par bya ste | (6) byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos dge ba’i rtsa ba thams cad mngon par ’du byed pa’i sbyor ba de ltar brtsam par bya zhing des rlom sems su yang mi bya’o || rab ’byor ’di lta ste dper na | glang po che ma mthong ba’i skyes bu la la zhig glang po che’i kha dog dang dbyibs tshol (7) te | des mun khung nas glang po che zhig rnyed nas snang ba ga la ba der brtags so || der brtags nas glang po che’i rjes btsal bar sems shing glang po che’i rjes las glang po che’i kha dog dang dbyibs gzung bar sems na | rab ’byor de ci snyam du sems ci skyes bu de mkhas pa’i (130a1) rang bzhin can yin nam | rab ’byor gyis gsol pa | bcom ldan ’das de ni ma lags so || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | rab ’byor de bzhin du gang zag byang chub sems dpa’i theg pa can gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di mi shes shing (2) mi ’dri bar de spangs te | bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par ’tshang rgya bar ’dod pas | mdo sde gang dag nyan thos kyis mngon par ston pa dang rang sangs rgyas kyis mngon par ston pa de dag yongs su btsal bar sems pa de dag de lta bu’i tshul (3) du rig par bya ste | rab ’byor ’di yang de dag gi bdud kyi las su rig par bya’o || | (200) | (200) (1) (saṃprahar)[ṣ](a)yitavyo ca ◊ evaṃ atmānaṃ [ca] na kṣaniṣyati buddhānujñā[t](ā)ya(ṃ) ca samā[dā]panāyaṃ samādapitaṃ bhaviṣya(ti) ... imā cāsya sarv[ā] | (200) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (200) . . . . . . . . . . . . . . . . . | (200) 佛言。善哉善哉。 須菩提。從(27)名相故生著。 希有世尊。善説般若波羅蜜中(28)著。 爾時舍利弗語須菩提。何因縁故名爲著。(29)舍利弗。若善男子善女人。分別色空。即名爲(552a1)著。 分別受想行識空。即名爲著。 分別過去法(2)未來法現在法。即名爲著。 初發心菩薩得若(3)干福徳。即名爲著。 釋提桓因問須菩提言。何(4)因縁是事名爲著。憍尸迦。是人分別是心以(5)是心迴向阿耨多羅三藐三菩提。 憍尸迦。心性(6)不可迴向。 是故菩薩若欲教他化人阿耨(7)多羅三藐三菩提。應如諸法實相示教利喜。 (8)如是則不自傷。是佛所許是佛所教。善男子(9)善女人 亦離諸著。 | (200) 2. Attachments The Lord: Well said, Subhuti. For also names and signs are sources of attachment. Subhuti: It is wonderful, O Lord, to see the extent to which this perfection of wisdom has been well taught, well explained, well rounded off. The Lord even announces these sources of attachment. Sariputra: Which, Subhuti, are these attachments? Subhuti: It is an attachment if one perceives that the skandhas are empty, that past dharmas are past dharmas, future dharmas are future dharmas, and present dharmas are present dharmas. It is an attachment if one forms the notion that someone who belongs to the vehicle of the Bodhisattvas begets so great a heap of merit through his first production of the thought of enlightenment. Sakra: In which manner, Subhuti, does the thought of enlightenment become a source of attachment? Subhuti: One becomes attached when one perceives this thought of enlightenment as ‘this is the first thought of enlightenment,’ and if one converts it into full enlightenment while conscious that one does so. For it is quite impossible to turn over the essential original nature of a thought. One should therefore keep in agreement with true reality when one makes others see the highest, and rouses them to win supreme enlightenment. (191) In that way one does not waste one’s self away, and the manner in which one rouses others to win the highest has the sanction of the Buddhas. And one succeeds in abandoning all those points of attachment. |
(201) atha khalu bhagavān āyuṣmate subhūtaye sādhukāram adāt - sādhu sādhu subhūte, yas tvaṃ bodhisattvān mahāsattvānimāḥ saṅgakoṭīr bodhayasi | tena hi subhūte anyān api sūkṣmatarān saṅgān ākhyāsyāmi, tān śṛṇu, sādhu ca suṣṭhu ca manasi kuru | bhāṣiṣye ’haṃ te | sādhu bhagavan ity āyuṣmān subhūtir bhagavataḥ pratyaśrauṣīt || | (201) rab ’byor ’di lta ste dper na | skyes bu rin po che don du gnyer ba zhig rgya mtsho chen po mthong nas | der rin po che dag la mi dpyod cing mi sems la mi ’jug par de rin po che’i rgyur ba lang (4) gi rmig rjes kyi nang du tshol bar sems shing ba lang gi rmig rjes dang rgya mtsho chen po mtshungs par bya bar sems na | rab ’byor de ci snyam du sems | ci skyes bu de mkhas pa’i rang bzhin can du rig par bya ’am | rab ’byor gyis gsol pa | bcom ldan ’das de ni ma lags so || (5) bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | rab ’byor de bzhin du gang zag byang chub sems dpa’i theg pa can gang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di rnyed kyang ma rtogs shing mi shes pas ’dor bar byed de mdo sde gang dag nyan thos kyis mngon par ston pa dang rang sangs rgyas kyis mngon par ston (6) pa de dag la brtson pa chung ngus gnas par ’dod pas btsal bar sems pa de dag ni de lta bu’i tshul du rig par bya’o || gang du byang chub sems dpa’i theg pa ma brjod par | bdag gcig pu dul ba dang zhi bar gnas pa dang ’di ltar yongs su mya ngan las ’da’ bar bya ba nyid do zhes (7) bya ba dang nang du yang dag bzhag pa dang rgyun du zhugs pa’i ’bras bu thob par bya’o lan cig phyir ’ong ba’i ’bras bu dang phyir mi ’ong ba’i ’bras bu dang dgra bcom pa nyid kyi ’bras bu thob par bya’o rang byang chub thob par bya’o || tshe ’di nyid la len pa med par zag pa las sems yongs su grol (130b1) bar byas nas yongs su mya ngan las ’da’ bar bya’o zhes brjod pa de ni nyan thos dang rang sangs rgyas kyis dang ldan pa zhes bya ste | ’di la byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po de ltar sems bskyed par mi bya’o || | (201) | (201) (2) [s]ubhūt[i](ṃ) theraṃ āmantresi ◊ sādhu sādhu subhūti yo tvaṃ bodhisatvān[a](ṃ) mahāsatvānaṃ ima saṃgakoṭīyo buddhyāpesi te ... (sūkṣ)[m](ata)rāṃ saṅgā śruṇohi ◊ [s](ā)dhūkaṃ suṣṭhu ca [man](as)[i] ... (3) 3 te sādhu bhagavā ti āyuṣmā subhū(t)i (bha)gavato pratyaṃśrauṣi | (201) .. .. .. .. | (201) . . . . | (201) 爾時佛讃須菩提言。善哉(10)善哉。汝能示諸菩薩著法。 須菩提。我當更説(11)微細著法。汝今善聽。 須菩提言。唯然受教。 | (201) The Lord: Well said, Subhuti, you who make the Bodhisattvas aware of these points of attachment. I will now announce other, more subtle, attachments. Listen to them well, and pay good attention. I will teach them to you. “Well said, O Lord,” and the Venerable Subhuti listened in silence. |
(202) bhagavān etad avocat - iha subhūte śrāddhaḥ kulaputro vā kuladuhitā vā tathāgatam arhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ nimittato manasi karoti | yāvanti khalu punaḥ subhūte nimittāni, tāvantaḥ saṅgāḥ | tat kasya hetoḥ? nimittato hi subhūte saṅgaḥ | iti hi so ’tītānāgatapratyutpannānāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ ye anāsravā dharmās tān anumode ity anumodyānumodanāsahagataṃ kuśalamūlam anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau pariṇāmayāmīti pariṇāmayati | yā khalu punaḥ subhūte dharmāṇāṃ dharmatā, na sā atītā vā anāgatā vā pratyutpannā vā | yā nātītā nānāgatā na pratyutpannā, sā tryadhvanirmuktā | yā tryadhvanirmuktā, na sā śakyā pariṇāmayituṃ na nimittīkartuṃ nārambaṇīkartum | nāpi sā dṛṣṭaśrutamatavijñātā || | (202) de ci’i phyir zhe na | rab ’byor byang chub sems dpa’ (2) sems dpa’ chen po ni theg pa chen po la yang dag par zhugs shing go cha chen po bgos pa yin te de dag gis nam du yang spro ba chung ngu la sems mi bskyed do || de ci’i phyir zhe na | skyes bu dam pa de dag ni ’jig rten yongs su ’dren pa ’jig rten gyi don byed pa yin te | de (3) bas na de dag gis dus rtag tu rgyun mi ’chad par pha rol tu phyin pa drug la legs par bslab par bya’o || rab ’byor yang gang zag byang chub sems dpa’i theg pa can gang dag dge ba’i rtsa ba yongs su ma smin pa blo chung ba lhag pa’i bsam pa zhan pa de dag pha rol tu phyin pa drug dang (4) ldan pa’i mdo sde dag mi shes shing khong du ma chud pas | shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di spangs shing bor nas mdo sde gang dag nyan thos dang rang sangs rgyas kyis mngon par ston pa de dag yongs su btsal bar sems te | rab ’byor gang zag byang chub sems dpa’i theg pa can ’di lta (5) bu’i tshul can de dag gi ’di yang bdud kyi las su rig par bya’o || rab ’byor ’di lta ste dper na | shing mkhan nam | shing mkhan gyi slob ma zhig rnam par rgyal ba’i khang pa’i tshad du khang pa byed par ’dod pa dang sgrub par ’dod nas | de nyi ma dang zla ba’i gzhal med khang gi tshad dang (6) dkyil ’khor yongs su tshol te | de yongs su tshol bas nyi ma dang zla ba’i gzhal med khang mthong ba dang de de dag gi tshad gzung bar sems na | rab ’byor de ci snyam du sems | rnam par rgyal ba’i khang pa’i tshad kyi khang pa byed par ’dod pa dang sgrub par ’dod pas | nyi ma dang (7) zla ba’i gzhal med khang gi tshad gzung bar bya ba yin nam | rab ’byor gyis gsol pa | bcom ldan ’das de ni ma lags so || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | rab ’byor de bzhin du ma ’ongs pa’i dus na ’byung bar ’gyur ba’i gang zag byang chub sems dpa’i (131a1) theg pa can la la dag shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di thos shing shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di rnyed nas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di spangs shes rab kyi pha rol tu phyin pa btang nas nyan thos dang rang sangs rgyas kyi sa dang ldan pa’i mdo sde dag las thams cad (2) mkhyen pa nyid yongs su tshol par sems te | mdo sde gang dag bdag gcig pu dul bar bya’o bdag gcig pu zhi bar bya’o bdag gcig pu yongs su mya ngan las ’da’ bar bya’o zhes de ltar mngon par ston pa | bdag ’ba’ zhig dul ba dang zhi ba dang yongs su mya ngan las ’da’ ba (3) thob par byed pa de lta bu’i tshul gyis mdo sde dag yongs su tshol zhing de lta bur slob par sems na | rab ’byor de ji snyam du sems | byang chub sems dpa’ de dag kyang mkhas pa’i rang bzhin can du rig par bya ’am | rab ’byor gyis gsol pa | bcom ldan ’das de ni ma (4) lags so || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | rab ’byor ’di yang de dag gi bdud kyi las su rig par bya’o || rab ’byor ’di lta ste dper na | skyes bu la la zhig ’khor los sgyur ba’i rgyal po lta ’dod par gyur la des ’khor los sgyur ba’i rgyal po mthong ste | mthong nas (5) ’khor los sgyur ba’i rgyal po’i kha dog dang dbyibs dang gzi brjid dang rdzu ’phrul ’di ’dra’o zhes mtshan mar bzung nas | des mkhar gyi rgyal po mthong na | des mkhar gyi rgyal po de’i kha dog dang dbyibs dang gzi brjid dang rdzu ’phrul dang mtshan ma bzung ste | bye brag shes par mi (6) nus pas ’di skad du ’khor los sgyur ba’i rgyal po de ni kha dog dang dbyibs dang gzi brjid dang rdzu ’phrul dang mtshan ma ’di kho na ’dra’o zhes zer na | rab ’byor de ci snyam du sems | gang ’khor los sgyur ba’i rgyal po mkhar gyi rgyal po dang mtshungs par bya bar sems pa’i skyes bu de mkhas (7) pa’i rang bzhin can du rig par bya ’am | rab ’byor gyis gsol pa | bcom ldan ’das de ni ma lags so || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | rab ’byor de bzhin du ma ’ongs pa’i dus na ’byung bar ’gyur ba’i gang zag byang chub sems dpa’i theg pa can gang (131b1) shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di thos shing shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di rnyed nas shes rab kyi pha rol tu phyin pa btang shes rab kyi pha rol tu phyin pa bor shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ring du byas nas nyan thos dang rang sangs rgyas kyi sa dang ldan pa’i mdo sde dag las thams (2) cad mkhyen pa nyid yongs su btsal bar sems par ’gyur te | rab ’byor ’di yang de dag gi bdud kyi las su rig par bya’o || | (202) | (202) ... [my]āsaṃbuddhaṃ ◊ akāravato ni[m](ittato) ... (manasī)(4)karoti ◊ parikal[p]e ... [h](i) subhūti saṃgā i[t]i [h]i ... (1) ... gavaṃtānāṃ ye anāsa[v].... (saṃ)gā tat kisya hetu y[ā] h[i] s(ubhūti) ...5[注] (2) vā anāgatā vā pratyutpannā vā nāp[i] ◯ ś(a)kyaṃ pariṇāmayituṃ (na n)i ... | (202) .. .. .. .. .. .. .. .. | (202) . . . . . . . . | (202) 佛(12)言。若善男子。善女人。取相念諸佛隨所取相。 (13)皆名爲著。 過去未來現在諸佛。所有無漏法(14)皆隨喜。隨喜已迴向阿耨多羅三藐三菩提。(15)即亦是著。 何以故。須菩提。諸法性非過去非(16)未來非現在。 不可取相不可縁。不可見不可(17)聞。不可覺不可知。不可迴向。 | (202) The Lord: Here Subhuti, a son or daughter of good family, full of faith, attends to the Tathagata through a sign. But, so many signs, so many attachments. For from signs comes attachment. It is thus that he is conscious that he rejoices in all the dharmas without outflows of the Buddhas and Lords, past, future and present, and that, after rejoicing, he turns over into full enlightenment the wholesome root which is associated with his act of jubilation. As a matter of fact, however, the true nature of dharmas is not past, nor future, nor present; it lies quite outside the three periods of time; and for that reason it cannot possibly be converted, cannot be treated as a sign, or as an objective support, and it cannot be seen, nor heard, nor felt, nor known. (192,1) |
(203) subhūtir āha - gambhīrā bhagavan prakṛtir dharmāṇām | bhagavān āha - viviktatvāt subhūte | āha - prakṛtigambhīrā bhagavan prajñāpāramitā | bhagavān āha - prakṛtiviśuddhatvāt subhūte | prakṛtiviviktatvāt prakṛtigambhīrā (96) prajñāpāramitā | subhūtir āha - prakṛtiviviktā bhagavan prajñāpāramitā | namaskaromi bhagavan prajñāpāramitāyai || | (203) rab ’byor lang nyan thos dang rang sangs rgyas dang ldan pa’i mdo sde ’di dag las byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos thams cad mkhyen (3) pa nyid yongs su btsal bar bya’o zhes nga mi smra ste | rab ’byor yang ’on kyang de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa las byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po rnams kyi thabs mkhas pa gang bshad pa de la ma bslabs par byang chub sems dpa’ sems (4) dpa’ chen po bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu nges par ’byung bar mi ’gyur ro || de ci’i phyir zhe na | mdo sde gzhan dag tu byang chub sems dpa’ yang dag par ’grub pa ni dka’ ba yin no || rab ’byor de lta bas na de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha (5) rol tu phyin pa’i phan yon de dag yang dag par gzigs pas | rnam grangs du mas byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po rnams la shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di yang dag par ston yang dag par ’god yang dag par gzengs stod yang dag par rab tu dga’ bar byed yang dag (6) par ’jug par byed yang dag par ’jog par byed de | de ltar na byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub las phyir mi ldog par ’gyur ro || rab ’byor yang de ci snyam du sems | gang dag phyir mi ldog pa’i theg pa theg pa (7) chen po thob cing bsgrubs nas | de lta bu bor te theg pa dman pa yongs su btsal bar sems na | byang chub sems dpa’ de dag kyang mkhas pa’i rang bzhin can yin nam | rab ’byor gyis gsol pa | bcom ldan ’das de ni ma lags so || bcom ldan ’das (132a1) kyis bka’ stsal pa | rab ’byor ’di lta ste dper na | skyes bu bkres pa zhig gis kha zas ro brgya pa zhun phan pa zhun bde ba tshe’i mthar thug pa’i bar du bkres pa dang skom pa zlog pa zhig rnyed la | des de bor te zhag drug cu pa’i ’bras chan btsal bar sems (2) shing zhag drug cu pa’i ’bras chan rnyed nas kha zas ro brgya pa bor te | zhag drug cu pa’i ’bras chan de za bar sems na | rab ’byor de ci snyam du sems | ci skyes bu de mkhas pa’i rang bzhin can yin nam | rab ’byor gyis gsol pa | bcom ldan ’das de ni ma lags (3) so || bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | rab ’byor de bzhin du ma ’ongs pa’i dus na ’byung bar ’gyur ba’i byang chub sems dpa’ la la shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di thos shing shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di rnyed nas | shes rab kyi pha rol tu phyin pa btang shes (4) rab kyi pha rol tu phyin pa bor shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ring du byas nas nyan thos kyi theg pa dang rang sangs rgyas kyi theg pa dang ldan pa’i mdo sde dag bcal bar sems shing | mdo sde gang dag nyan thos dang rang sangs rgyas kyis mngon par ston pa de dag gis thams cad mkhyen (5) pa nyid dang thabs mkhas pa btsal bar sems na | rab ’byor de ci snyam du sems | byang chub sems dpa’ de dag kyang mkhas pa’i rang bzhin can du rig par bya ’am | rab ’byor gyis gsol pa | bcom ldan ’das de ni ma lags so || bcom ldan ’das (6) kyis bka’ stsal pa | rab ’byor ’di yang de dag gi bdud kyi las su rig par bya’o || rab ’byor ’di lta ste dper na | skyes bu la la zhig gis nor bu rin po che rin thang med pa zhig rnyed nas nor bu rin po che rin thang chung zhing byin chung ba dang lhan cig mtshungs par bya bar (7) sems na | rab ’byor de ci snyam du sems | ci skyes bu de mkhas pa’i rang bzhin can du rig par bya ’am | rab ’byor gyis gsol pa | bcom ldan ’das de ni ma lags so || | (203) | (203) .. [ga]ṃbhīrā bhagavaṃ prakṛti ◊ [ā](ha viv)i ... (3) [ga]vaṃ prajñāpāramitā ◊ āha prakṛtiviśuddhatvā subhūti ◊ prakṛtivivittatvā gaṃbh[ī]rā prajñāpāramitā ◊ āhā namaḥkaro(mi bhagavaṃ prajñāpāramitā)[y](ai) ◊ | (203) .. .. .. .. .. .. .. .. | (203) . . . . . . . . | (203) 世尊是諸法(18)性甚深。 佛言。畢竟離故。 世尊。我敬禮般若波(19)羅蜜。 | (203) 3. Non-attachment Subhuti: Deep is the essential original nature of the dharmas. The Lord: Because it is isolated. Subhuti: Deep is the essential nature of perfect wisdom. The Lord: Because its essential nature is pure and isolated, therefore has the perfection of wisdom a deep essential nature. Subhuti: Isolated is the essential nature of perfect wisdom. I pay homage to the perfection of wisdom. |
(204) bhagavān āha - sarvadharmā api subhūte prakṛtiviviktāḥ | yā ca subhūte sarvadharmāṇāṃ prakṛtiviviktatā, sā prajñāpāramitā | tat kasya hetoḥ? tathā hi subhūte akṛtāḥ sarvadharmās tathāgatenārhatā samyaksaṃbuddhenābhisaṃbuddhāḥ | subhūtir āha - tasmāt tarhi bhagavan sarvadharmā anabhisaṃbuddhās tathāgatenārhatā samyaksaṃbuddhena? bhagavān āha - tathā hi subhūte prakṛtyaiva na te dharmāḥ kiṃcit | yā ca prakṛtiḥ, sā aprakṛtiḥ, yā ca prakṛtiḥ, sā prakṛtiḥ sarvadharmāṇām ekalakṣaṇatvād yad utālakṣaṇatvāt | tasmāt tarhi subhūte sarvadharmā anabhisaṃbuddhās tathāgatenārhatā samyaksaṃbuddhena | tat kasya hetoḥ? na hi subhūte dve dharmaprakṛtī | ekaiva hi subhūte sarvadharmāṇāṃ prakṛtiḥ | yā ca subhūte sarvadharmāṇāṃ prakṛtiḥ, sā aprakṛtiḥ, yā cāprakṛtiḥ, sā prakṛtiḥ | evam etāḥ subhūte sarvāḥ saṅgakoṭyo vivarjitā bhavanti || | (204) bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | rab ’byor de bzhin du ma ’ongs pa’i dus na (132b1) ’byung bar ’gyur ba’i gang zag byang chub sems dpa’i theg pa can gang la la shes rab kyi pha rol tu phyin pa zab mo ’od gsal ba rin po che ’di thos shing rnyed nas | nyan thos dang rang sangs rgyas kyi theg pa dang mtshungs par bya bar sems par ’gyur te | nyan thos dang rang (2) sangs rgyas kyis las thams cad mkhyen pa nyid dang thabs mkhas pa yongs su btsal bar sems na | rab ’byor de ci snyam du sems | byang chub sems dpa’ de dag kyang mkhas pa’i rang bzhin can du rig par bya ’am | rab ’byor gyis gsol pa | bcom ldan ’das (3) de ni ma lags so | bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | rab ’byor ’di yang byang chub sems dpa’ de dag gi bdud kyi las su rig par bya’o || rab ’byor gzhan yang shes rab kyi pha rol tu phyin pa zab mo ’di ’chad pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang ’dzin (4) pa dang ’chang ba dang klog pa dang lung ’bogs pa dang kha ton byed pa dang chung ngu na yi ger ’dri ba la yang gang sems rnam par g.yeng bar byed par ’gyur pa’i spobs pa mang po ’byung bar ’gyur te | rab ’byor ’di yang byang chub sems dpa’ de dag gi bdud kyi las su (5) rig par bya’o || de skad ces bka’ stsal pa dang | bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa rab ’byor gyis ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das yang shes rab kyi pha rol tu phyin pa yi ger brir nus lags sam | bcom ldan ’das kyis bka’ stsal pa | rab ’byor (6) de ni ma yin no || rab ’byor gang su dag shes rab kyi pha rol tu phyin pa yi ge ’brur bris nas | shes rab kyi pha rol tu phyin pa bris par sems pa ’am | med pa’o zhes pa ’am | yi ge dag la shes rab kyi pha rol tu phyin par mngon par chags pa ’am | yi ge med pa’o snyam na (7) rab ’byor ’di yang de dag gi bdud kyi las su rig par bya’o || rab ’byor gzhan yang shes rab kyi pha rol tu phyin pa yi ger ’dri ba la | yul yid la byed pa dag ’byung bar ’gyur | grong dang grong khyer dang grong rdal dang ljongs dang yul ’khor dang rgyal po’i pho brang ’khor yid la byed (133a1) pa dag ’byung bar ’gyur | skyed mos tshal yid la byed pa dag ’byung bar ’gyur | bla ma yid la byed pa dag ’byung bar ’gyur | kun tu ston pa yid la byed pa dag ’byung bar ’gyur | chom rkun yid la byed pa dag ’byung bar ’gyur | lag can yid la byed (2) pa dag ’byung bar ’gyur | bi shi khā yid la byed pa dag ’byung bar ’gyur | shi bi ka yid la byed pa dag ’byung bar ’gyur | smad ’tshong yid la byed pa dag ’byung bar ’gyur | bde ba yid la byed pa dang sdug bsngal yid la byed pa dang ’jigs pa yid la byed pa dag ’byung (3) bar ’gyur | bud med yid la byed pa dang skyes pa yid la byed pa dang ma ning yid la byed pa dag ’byung bar ’gyur | mdza’ ba dang mi mdza’ ba dang ldan pa yid la byed pa dag ’byung bar ’gyur | pha ma dang ldan pa’i yid la byed pa dag ’byung bar ’gyur | spun zla dang (4) sring mo dang ldan pa’i yid la byed pa dag ’byung bar ’gyur | gnyen bshes dang ldan pa’i yid la byed pa dang grogs po dang rtsa lag dang snag gi gnyen mtshams dang ldan pa’i yid la byed pa dang | chung ma dang bu dang bu mo dang ldan pa’i yid la byed pa dang | khyim dang zas dang (5) btung ba dang ldan pa’i yid la byed pa dang gos yid la byed pa dang mal stan yid la byed pa dang | ’tsho ba’i yo byad yid la byed pa dang ’phral gyi bya ba yid la byed pa dang | ’dod chags yid la byed pa dang zhe sdang yid la byed pa dang gti mug yid la byed pa dang dus tshigs (6) yid la byed pa dang dus bzang po yid la byed pa dang dus ngan pa yid la byed pa dang | glu yid la byed pa dang sil snyan yid la byed pa dang gar yid la byed pa dang snyan dang gas dang glu tshig dang sgrung yid la byed pa dang | bstan bcos yid la byed pa dang tha snyad yid la byed pa (7) dang bzhad gad yid la byed pa dang ’jo sgeg yid la byed pa dang | mya ngan yid la byed pa dang nyon mongs pa yid la byed pa dang bdag yid la byed pa ste | rab ’byor yid la byed pa de dag dang gzhan dag kyang bdud sdig can nye bar sgrub par ’gyur te | shes rab kyi pha rol (133b1) tu phyin pa ’di ’chad pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang lung ’bogs pa dang kha ton byed pa dang chung ngu na yi ger ’dri ba la yang bar chad byed par ’gyur sems g.yeng bar byed par ’gyur te byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos (2) bdud kyi las ’di dag rtogs par bya ste rtogs nas kyang spang bar bya’o || rab ’byor gzhan yang rgyal po yid la byed pa dang gzhon nu yid la byed pa dang glang po che yid la byed pa dang rta yid la byed pa dang shing rta yid la byed pa dang lag can gyi cho lo lta ba yid la byed pa dag ’byung (3) bar ’gyur te | rab ’byor ’di yang byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po de dag gi bdud kyi las su rig par bya’o || rab ’byor gzhan yang me yid la byed pa dang | ’dod pa yid la byed pa dang nor dang ’bru phun sum tshogs pa yid la byed pa dag ’byung bar (4) ’gyur te | rab ’byor ’di yang byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos bdud kyi las su rig par bya’o || rab ’byor gzhan yang byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ’chad pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs (5) pa dang kha ton byed pa dang chud du na yi ger ’dri ba dag la bar chad byed par rnyed pa dag bkur sti dang chos gos dang bsod snyoms dang mal stan dang na ba’i gsos sman dang yo byad rnams ’byung bar ’gyur ba dang | rnyed pa dang bkur sti dang tshigs su bcad pa dag gi ro myang bas (6) sems la gdung ba dag ’byung bar ’gyur te | rab ’byor ’di yang byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po dag gis bdud kyi las su rig par bya ste bdud kyi las ’di dag thams cad rtogs par bya ste de dag rtogs nas kyang spang bar bya ba yin no || rab ’byor gzhan (7) yang byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po rnams shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ’chad pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton byed pa dang tha na yi ger ’dri ba dag la | nyan thos dang rang sangs rgyas kyi sa dang ldan pa’i mdo sde gang dag zab (134a1) mo zab pa dag yod pa de dag badadu sdig can dge slong gi cha byad du ’ongs nas sbyin par byed par ’gyur te | ’di skad du ’di la slobs shig | ’di bris shig ’di lung phog shig ’di kha ton du gyis shig dang ’di las thams cad mkhyen pa nyid ’grub par (2) ’gyur ro zhes zer na | rab ’byor byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po thabs mkhas pas de dag la dga’ ba mi bskyed do || | (204) | (204) āhā sarvā dharmā pi subhūti prakṛ[ti] ... (4) to tathā h[i] subhūti tathāgatena ◊ arahatā samyasaṃbuddhena ◊ [p]rak(ṛ)tiviśuddhāṃ prajñāpāramitāṃ āgamya ◊ prakṛtivivi(kt). ...(vivi)ktatā ◊6[注] āhā tasmā (tarh)i ... | (204) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (204) . . . . . . . . . . | (204) 佛言。佛得是無作法故。 世尊。佛得一切(20)法。如是須菩提。如來得一切法。須菩提。 法性(21)唯一無二無三。 是性亦非性非作。 須菩提。菩(22)薩能如是知則離諸著。 | (204) The Lord: Also all dharmas are isolated in their essential nature. And the isolatedness of the essential nature of all dharmas is identical with the perfection of wisdom. For the Tathagata has fully known all dharmas as not made. Subhuti: Therefore all dharmas have the character of not having fully known by the Tathagata? The Lord: It is just through their essential nature that those dharmas are not a something. Their nature is no-nature, and their no-nature is their nature. Because all dharmas have one mark only, i.e. no mark. It is for this reason that all dharmas have the character of not having been fully known by the Tathagata. For there are no two natures of dharma, but just one single one is the nature of all dharmas. And the nature of all dharmas is not nature, and their no-nature is their nature. It is thus that all those points of attachment are abandoned. |
(205) subhūtir āha - gambhīrā bhagavan prajñāpāramitā | bhagavān āha - ākāśagambhīratayā subhūte gambhīrā prajñāpāramitā | subhūtir āha - duranubodhā bhagavan prajñāpāramitā | bhagavān āha - tathā hi subhūte na kaścid abhisaṃbudhyate | āha - acintyā bhagavan prajñāpāramitā | bhagavān āha - tathā hi subhūte prajñāpāramitā na cittena jñātavyā na cittagamanīyā | āha - akṛtā bhagavan prajñāpāramitā | bhagavān āha - kārakānupalabdhitaḥ subhūte akṛtā prajñāpāramitā || | (205) de ci’i phyir zhe na | rab ’byor ’di ltar yang mdo sde de dag las stong pa nyid dang mtshan ma med pa dang smon pa med pa dag bshad mod kyi | (3) yang de las byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen po’i thabs mkhas pa ma bstan to || de la byang chub sems dpa’ gang dag thabs mkhas pa’i ye shes kyi bye brag mngon par mi shes pa de dag ni shes rab kyi pha rol tu phyin pa zab mo ’di gtang bar sems te | shes rab kyi (4) pha rol tu phyin pa zab mo ’di btang nas | nyan thos dang rang sangs rgyas kyi sa dang ldan pa’i mdo sde dag las thabs mkhas pa btsal bar sems par ’gyur te | rab ’byor ’di yang byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos bdud kyi las su rig par bya’o || rab ’byor (5) gzhan yang chos nyan pa dag ’dun pa dang ldan zhing shes rab kyi pha rol tu phyin pa gzung par ’dod la | chos smra ba snyom las byed par ’gyur te chos ston par mi ’dod na | rab ’byor ’di yang byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos chogs pa dang bral bas bdud kyi las su (6) rig par bya’o || rab ’byor gzhan yang chos smra ba snyom las med par gyur cing shes rab kyi pha rol tu phyin pa sbyin par ’dod la | chos nyan pa snyom las dang bya ba mang po dang ldan par ’gyur te | rab ’byor ’di yang byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos tshogs pa dang bral (7) bas ’dud kyi las su rig par bya’o || rab ’byor gzhan yang chos nyan pa dag ’dun pa dang ldan zhing shes rab kyi pha rol tu phyin pa gzung bar ’dod bcang bar ’dod klag par ’dod kun chub par byed par ’dod rab tu ’don par ’dod tha na yi ger bri bar yang ’dod cing | (134b1) rtogs pa dang ldan blo dang ldan dran pa dang ldan par gyur la | chos smra ba yul gzhan du ’gro bar ’gyur te mgo smos pas go ba ma yin pa ’am rnam par spros te go ba ma yin pa ’am mngon par mi shes pa yin na | rab ’byor ’di yang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ’chad pa (2) dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton byed pa dang slob pa dang chung ngu na yi ger ’dri ba de la tshogs pa dang bral bar ’gyur te | rab ’byor ’di yang byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos bdud kyi las su rig par bya’o || rab ’byor gzhan (3) yang chos smra ba snyom las med par ’gyur don mngon par shes par ’gyur zhing | shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di sbyin par ’dod klog tu gzhug par ’dod la | chos nyan pa yul gzhan du ’gro bar ’gyur te mgo smos pas go ba ma yin rnam par spros te go ba ma yin mngon (4) par mi shes par gyur na | rab ’byor ’di yang byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos tshogs pa dang bral bas bdud kyi las su rig par bya’o || rab ’byor gzhan yang chos smra ba zang zing lhur byed rnyed pa dang bkur sti lhur byed chos gos lhur byed par gyur la | (5) chos nyan pa ni ’dod pa chung zhing cho ga shes la rab tu dben pa ’am nor sbyin par mi ’dod par gyur na | rab ’byor ’di yang shes rab kyi pha rol tu phyin pa la bslab pa dang bri ba de la tshogs pa dang bral bar ’gyur te | rab ’byor ’di yang byang chub sems dpa’ sems (6) dpa’ chen pos bdud kyi las su rig par bya’o || rab ’byor gzhan yang chos nyan pa ni dad par gyur cing shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nyan par ’dod don khong du chud par ’dod nor yongs su gtang bar ’dod la | chos smra ba ni dad pa med par ’gyur ba ’am nor len (7) par mi ’dod pa ’am ’dod pa chung ba ’am smra bar mi ’dod na | rab ’byor ’di yang tshogs pa dang mi ldan pas bdud kyi las su rig par bya’o || | (205) | (205) | (205) .. .. .. .. .. .. .. .. | (205) . . . . . . . . | (205) 世尊。般若波羅蜜甚(23)爲難知。 須菩提。無有知者故。 世尊。般若波羅(24)蜜不可思議。 須菩提。般若波羅蜜不可以心(25)知故。 世尊。般若波羅蜜無所作。 須菩提。作者(26)不可得故。 | (205) (193) Subhuti: Deep, O Lord, is the perfection of wisdom. The Lord: Through a depth like that of space. Subhuti: Hard to understand, O Lord, is the perfection of wisdom. The Lord: Because nothing is fully known by the enlightened. Subhuti: Unthinkable, O Lord, is the perfection of wisdom. The Lord: Because the perfection of wisdom is not something that thought ought to know, or that thought has access to. Subhuti: Not something made is the perfection of wisdom, O Lord. The Lord: Because no maker can be apprehended. |
(206) āha - tena hi bhagavan bodhisattvena mahāsattvena prajñāpāramitāyāṃ kathaṃ caritavyam? bhagavān āha - sacet subhūte bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran na rūpe carati, carati prajñāpāramitāyām | evaṃ sacen na vedanāyāṃ na saṃjñāyāṃ na saṃskāreṣu | sacen na vijñāne carati, carati prajñāpāramitāyām | saced rūpam anityam iti na carati, carati prajñāpāramitāyām | evaṃ vedanāsaṃjñāsaṃskārāḥ | saced vijñānam anityam iti na carati, carati prajñāpāramitāyām | saced rūpaṃ śūnyam iti na carati, carati prajñāpāramitāyām | evaṃ vedanāsaṃjñāsaṃskārāḥ | saced vijñānaṃ śūnyam iti na carati, carati prajñāpāramitāyām | saced rūpam apratipūrṇaṃ pratipūrṇam iti na carati, carati prajñāpāramitāyām | yā ca rūpasyāpratipūrṇatā pratipūrṇatā vā, na tad rūpam | evaṃ vedanāsaṃjñāsaṃskārāḥ | saced vijñānam apratipūrṇaṃ pratipūrṇam iti na carati, carati prajñāpāramitāyām | yā ca vijñānasyāpratipūrṇatā pratipūrṇatā vā, na tad vijñānam | saced evam api na carati, carati prajñāpāramitāyām || | (206) rab ’byor gzhan yang chos nyan pa ni dad pa dang ldan par gyur ba dang nyan par bya bar ’dod pa dang don khong du chud par bya bar ’dod la | (135a1) chos smra ba la chos kyi bar chad du gyur pas mdo sde de dag med pa ’am mi ’jug na | rab ’byor ’di las kyang chos smra ba ma rnyed pa’i chos nyan pa po mi mthun par rjod par ’gyur ro || rab ’byor ’di yang shes rab kyi pha rol tu phyin pa thos nas ’dzin pa ’am (2) ’chang ba ’am klog pa ’am yi ger ’dri ba de la tshogs pa dang mi ldan par ’gyur te | rab ’byor ’di yang byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos bdud kyi las su rig par bya’o || rab ’byor gzhan yang chos smra ba ’chad par ’dod la | chos nyan pa nyan mi (3) ’dod na | rab ’byor ’di yang shes rab kyi pha rol tu phyin pa thos nas ’dzin pa’am ’chang ba ’am klog pa ’am yi ger ’dri ba de la tshogs pa dang mi ldan par ’gyur te | rab ’byor ’di yang byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos bdud kyi las su rig par (4) bya’o || rab ’byor gzhan yang chos nyan pa gnyid che bar gyur lus lci bar gyur te | de gnyid che ba de dang ldan pa dang lus snyom pa de dang ldan pas nyan mi ’dod par gyur la | chos smra ba ni ’chad ’dod par gyur na | rab ’byor ’di yang tshogs pa dang mi ldan par ’gyur te | (5) byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos bdud kyi las su rig par bya’o || rab ’byor gzhan yang chos smra ba gnyid che bar ’gyur lus lci bar ’gyur te | de gnyid che ba dang ldan pa dang lus snyom pa de dang ldan pas ’chad mi ’dod par gyur la | chos nyan pa ni nyan ’dod (6) par gyur na | rab ’byor ’di yang yi ger bri ba dang klag pa dang kun chub par bya ba de la tshogs pa dang mi ldan par ’gyur te | rab ’byor ’di yang byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos bdud kyi las su rig par bya’o || rab ’byor gzhan yang shes rab kyi pha rol (7) tu phyin pa yi ger ’dri ba dang ’chad pa dang slob pa la la la zhig der ’ongs nas | sems can dmyal ba’i mi bsngags pa brjod byol song gi skye gnas kyi mi bsngags pa brjod yi dgas kyi yul gyi mi bsngags pa brjod | lha ma yin gyi lus kyi mi bsngags pa brjod | (135b1) de | sems can dmyal ba ni ’di ltar sdug bsngal ba’o byol song gi skye gnas ni ’di ltar sdug bsngal ba’o yi dgas kyi yul ni ’di ltar sdug bsngal ba’o || lha ma yin gyi yul ni ’di ltar sdug bsngal ba’i ’du byed rnams ni ’di ltar sdug bsngal ba ste ’di nyid du sdug bsngal mthar (2) dbyung bar bya’o zhes zer na | rab ’byor ’di yang byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos tshogs pa dang mi ldan pas bdud kyi las su rig par bya’o || rab ’byor gzhan yang shes rab kyi pha rol tu phyin pa yi ger ’dri ba dang ’chad pa dang slob pa la | la la zhig der (3) ’ongs nas lha’i bsngags pa brjod de lha rnams ni ’di ltar bde’o mtho ris ni ’di ltar bde’o ’dod pa’i khams su ’dod pa ni ’di ltar bsten to gzugs kyi khams su bsam gtan rnams la ’di ltar mnyam par gzhog go gzugs med pa’i snyoms par ’jug pa rnams la ’di ltar mnyam (4) par gzhog go || ’di yang shes rab kyi sa thams cad brtags na skye ba thams cad sdug bsngal ba yin te bcom ldan ’das kyis kyang ’di skad du gsungs te dge slong dag se gol gtogs pa srid du yang srid par ’grub pa’i bsngags pa mi ston to || ’dus byas thams cad ni (5) mi rtag pa srid par song ba thams cad ni sdug bsngal ba khams gsum pa thams cad ni stong pa chos thams cad ni bdag med pa ste | de ltar na de dag thams cad ni mi brtan pa mi rtag pa sdug bsngal ba ’gyur ba’i chos can du rig par byas nas | mkhas pa dag gis ’di nyid (6) du rgyun du zhugs pa’i ’bras bu thob par bya’o || lan cig phyir ’ong ba’i ’bras bu dang phyir mi ’ong ba’i ’bras bu dang ’di nyid du dgra bcom pa rab tu thob par bya ste | bdag cag slar ’byor pa dang rgud pa’i sdug bsngal mang po de dag dang phrad par gyur te re zhes zer ba de la byang chub (7) sems dpa’ kha cig skyo bar byed par ’gyur na | rab ’byor ’di yang byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos tshogs pa dang mi ldan pas bdud kyi las su rig par bya’o || rab ’byor gzhan yang dge slong chos smra ba gang yin pa de ni gcig pu la mngon par dga’ bar (136a1) ’gyur la | chos nyan pa gang yin pa de dag ni ’khor lhur byed par ’gyur pa dang | chos smra ba de yang ’di skad du gang nga la bsnyen par byed pa de dag la ni ngas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di sbyin no gang nga la bsnyen par mi byed pa de dag la ni mi sbyin no zhes (2) par ’gyur zhing | rigs kyi bu dang rigs kyi bu mo de dag de ltar don du gnyer ba dang ’dod pa dang chos la gus pas chos smra ba la bsnyen par byed kyang go skabs ’byed par mi ’gyur ba dang | chos smra ba de yang zang zing cung zad tsam ’dod la de yang sbyin par mi ’dod pa dang | (3) gang dag gang na mu ge dang grub pa dang bde ba med pa dang srog gi bar chad du ’gyur ba yod pa de dang der ’gro bar ’gyur te | chos nyan pa de dag kyang gzhan las thos nas phyogs der mu ge byung ste | grub pa dang bde ba med cing phyogs der srog gi bar chad du yang ’gyur ro zhes rig pa (4) dang | chos smra ba de yang rigs kyi bu de dag la ’di skad du rigs kyi bu dag phyogs ’di zhes bya bar gal te mu ge’i ’jigs pa byung ste | rigs kyi bu khyod der dong na mu ge’i ’jigs pas phyis ’gyod par gyur te re zhes zer nas | de dag de ltar chos smra ba des thabs pra (5) mos spong ste | de dag kyang yid byung nas ’di ltar shes te | ’di dag ni spong ba’i mtshan ma yin gyi ’di dag ni sbyin par ’dod pa’i mtshan ma ma yin te | ’di ni sbyin mi ’dod do zhes rig pas bsnyen par mi byed par ’gyur te | rab ’byor ’di yang shes rab kyi pha rol tu (6) phyin pa ’di ’dri ba dang slob pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang | kha ton byed pa de la tshogs pa dang mi ldan par gyur te | rab ’byor ’di yang byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos bdud kyi las su rig par bya’o || rab ’byor gzhan yang chos smra (7) ba de gang na srog chags kyi ’jigs pa yod pa dang gang na gcan gzan gyi ’jigs pa yod pa dang | gang na mi ma yin pas ’jigs pa yod pa der ’jug par ’gyur te | der ’gro ’am ’dug pa dang | gcan gzan gyi dgon pa ’am | sdig sbrul gyi dgon pa dang | (136b1) chom rkun gyi dgon pa dang chu’i dgon pa dang mu ge’i dgon pa gang na yod pa der ’gro bar ’gyur te de chos nyan pa de dag la ’di skad du rigs kyi bu dag shes par gyis shig | nga ni yul gang na srog chags kyis ’jigs pa dang gcan gzan gyis ’jigs pa dang sha (2) zas ’jigs pa dang sdig sbrul gyi dgon pa dang chom rkun gyi dgon pa dang chu’i dgon pa dang mu ge’i dgon gang na yod pa der ’gro’o || rigs kyi bu dag shes par gyis shig | khyod sdug bsngal ’di dag myong bar nus sam zhes zer zhing de dag thabs phra mos spong (3) bar ’gyur te | de nas de dag kyang yid ’byung bar ’gyur ro || yid byung nas de la bsnyen par mi byed cing phyir ldog par ’gyur te | rab ’byor shis rab kyi pha rol tu phyin pa lung ’bogs pa dang kha ton byed pa dang yi ger ’dri ba’i bar la bar chad ’di dag ’byung bar ’gyur ro || | (206) | (206) | (206) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (206) . . . . . . . . . . . . . . . | (206) 世尊。菩薩當云何行般若波羅蜜。(27)須菩提。若菩薩不行色即行般若波羅蜜。 不(28)行受想行識即行般若波羅蜜。 若不行色不(29)滿足。即行般若波羅蜜。不行受想行識不滿(552b1)*足。即行般若波羅蜜。 何以故。色不滿足則(2)非色。受想行識不滿足則非識。 若能如是行(3)不滿足相。即行般若波羅蜜。 | (206) Subhuti: How then under these circumstances, should a Bodhisattva course in perfect wisdom? The Lord: A Bodhisattva courses in perfect wisdom if, while coursing, he does not course in the skandhas; or if he does not course in the conviction that the skandhas are impermanent, or that they are empty, or that they are neither defective nor entire (194,1). And if he does not even course in the conviction that form is not the defectiveness or entirety of form, and so for the other skandhas, then he courses in perfect wisdom. |
(207) evam ukte āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat - āścaryaṃ bhagavan yāvad yad evaṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ sasaṅgatā cāsaṅgatā ca khyātāḥ | bhagavān āha - rūpaṃ sasaṅgam asaṅgam iti subhūte na carati, carati prajñāpāramitāyām | evaṃ vedanāsaṃjñāsaṃskārāḥ | vijñānaṃ sasaṅgam asaṅgam iti subhūte na carati, carati prajñāpāramitāyām | cakṣuḥ sasaṅgam asaṅgam iti na carati, (97) carati prajñāpāramitāyām | evaṃ yāvan manaḥsaṃsparśajā vedanā sasaṅgāsaṅgeti na carati, carati prajñāpāramitāyām | pṛthivīdhātuḥ sasaṅgo ’saṅga iti na carati, carati prajñāpāramitāyām | yāvad vijñānadhātuḥ sasaṅgo ’saṅga iti na carati, carati prajñāpāramitāyām | dānapāramitā sasaṅgāsaṅgeti na carati, carati prajñāpāramitāyām | evaṃ śīlapāramitā kṣāntipāramitā vīryapāramitā dhyānapāramitā | prajñāpāramitā sasaṅgāsaṅgeti na carati, carati prajñāpāramitāyām | evaṃ saptatriṃśadbodhipakṣā dharmā balāni vaiśāradyāni pratisaṃvido aṣṭādaśāveṇikā buddhadharmāḥ sasaṅgāsaṅgā iti na carati, carati prajñāpāramitāyām | srotaāpattiphalaṃ sasaṅgam asaṅgam iti na carati, carati prajñāpāramitāyām | evaṃ sakṛdāgāmiphalam anāgāmiphalam arhattvaṃ sasaṅgam asaṅgam iti na carati, carati prajñāpāramitāyām | pratyekabuddhatvaṃ sasaṅgam asaṅgam iti na carati, carati prajñāpāramitāyām | buddhatvaṃ sasaṅgam asaṅgam iti na carati, carati prajñāpāramitāyām | sarvajñatāpi subhūte sasaṅgāsaṅgeti na carati, carati prajñāpāramitāyām | evaṃ caran subhūte bodhisattvo mahāsattvo na rūpe saṅgaṃ janayati, na vedanāyāṃ na saṃjñāyāṃ na saṃskāreṣu | na vijñāne saṅgaṃ janayati | na cakṣuṣi saṅgaṃ janayati | yāvan na manaḥsaṃsparśajāyāṃ vedanāyāṃ saṅgaṃ janayati | na pṛthivīdhātau saṅgaṃ janayati, yāvan na vijñānadhātau saṅgaṃ janayati, na dānapāramitāyāṃ saṅgaṃ janayati, na śīlapāramitāyāṃ na kṣāntipāramitāyāṃ na vīryapāramitāyāṃ na dhyānapāramitāyāṃ na prajñāpāramitāyāṃ saṅgaṃ janayati, na bodhipakṣeṣu dharmeṣu, na baleṣu, na vaiśāradyeṣu, na pratisaṃvitsu, nāṣṭādaśasvāveṇikeṣu buddhadharmeṣu saṅgaṃ janayati, na srotaāpattiphale saṅgaṃ janayati, na sakṛdāgāmiphale nānāgāmiphale nārhattve saṅgaṃ janayati, na pratyekabuddhatve saṅgaṃ janayati, na buddhatve saṅgaṃ janayati, nāpi sarvajñatāyāṃ saṅga janayati | tat kasya hetoḥ? asaktā abaddhā amuktā asamatikrāntā hi subhūte sarvajñatā | evaṃ hi subhūte sarvasaṅgasamatikramāya bodhisattvair mahāsattvaiḥ prajñāpāramitāyāṃ caritavyam || | (207) (4) rab ’byor ’di yang byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos tshogs pa dang mi ldan par ’gyur bas bdud kyi yas su rig par bya’o || rab ’byor gzhan yang dge slong chos smra ba ni mdza’ bo’i khyim dang slongs mo ster ba’i khyim lhur len par ’gyur te | de mdza’ ba’i khyim dang (5) slongs mo ster ba’i khyim lhur len pa des rtag tu mdza’ bo’i khyim dang slongs mo ster ba’i khyim la blta bar nye bar ’gro bar sems te | de rtag tu lta ba des bya ba mang ba’i phyir chos nyan pa de dag spong bar ’gyur te re shig nga la cung zad blta bar bya ba zhig yod do || nga la cung zad (6) ’gro dgos pa zhig yod do zhes zer na | rab ’byor ’di yang shes rab kyi pha rol tu phyin pa bri ba dang kun chub par bya ba de la tshogs pa dang mi ldan par ’gyur te | rab ’byor ’di yang byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos tshogs pa dang mi ldan pas bdud kyi las su rig (7) par bya’o || rab ’byor de ltar bdud sdig can ni ci nas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di su yang mi ’dzin pa dang mi ’chang ba dang mi klog pa dang kun chub par mi byed pa dang rab tu ’don par mi byed pa dang mi ston pa dang nye bar mi ston pa dang lung ’bogs par mi byed pa dang kha ton du (137a1) mi byed pa dang yi ger mi ’dri ba dang yi ger ’drir mi ’jug pa de ltar rnam pa de dang de dag gis de lta de ltar rtsol bar ’gyur ro || rab ’byor de lta bas na bar chad ci snyed tshogs pa dang mi ldan par ’gyur ba de dag thams cad byang chub sems dpa’ sems dpa’ (2) chen pos bdud kyi las su rig par bya ste rig nas spang bar bya’o || de skad ces bka’ stsal pa dang | bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa rab ’byor gyis ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das rgyu ci’i slad du ’di ltar bdud sdig can ci nas shes rab kyi pha rol tu phyin (3) pa ’di su yang mi ’dzin pa dang mi ’chang ba dang mi klog pa dang kun chub par mi bgyid pa dang rab tu ’don par mi bgyid pa dang mi ston pa dang nye bar mi ston pa dang lung ’bogs par mi bgyid pa dang kha ton du mi bgyid pa dang yi ger mi ’dri ba dang yi ger ’drir mi ’jug pa de lta de ltar thabs su (4) sbyor zhing ’bad pa cher rtsol | de skad ces gsol pa dang | bcom ldan ’das kyis tshe dang ldan pa rab ’byor la ’di skad ces bka’ stsal to || rab ’byor sangs rgyas bcom ldan ’das rnams kyi thams cad mkhyen pa nyid ni shes rab kyi pha rol tu phyin pa las skyes so || (5) de bzhin gshegs pa’i bstan pa ni thams cad mkhyen pa nyid las byung ngo || de bzhin gshegs pa’i bstan pa las ni sems can gzhal du med grangs med bsam gyis mi khyab pa’i nyon mongs pa spong ba ’byung ngo || nyon mongs pa spangs pa la ni bdud sdig can gyis glags (6) mi rnyed do || ma rnyed pas sdug bsngal gyis yid gzir cing yid mi bde ste mya ngan gyi zug rngu khong du chud par ’gyur ro || de’i phyir shes rab kyi pha rol tu phyin pa yi ger ’dri ba ’am kun chub par byed pa ’am slob par byed pa la rab tu mi dga’ zhing ’bad pa chen pos brtson pa cher (7) byed de | ci nas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di su yang mi ’dri ba dang kun chub par mi byed slob par mi byed pa de lta de ltar thabs su sbyor zhing brtson pa cher byed do || rab ’byor gzhan yung bdud sdig can dge sbyong gi cha byad du ’ongs nas ’byed par byed par ’gyur te | rab (137b1) ’byor byang chub sems dpa’ theg pa la gsar du zhugs pa blo chung ba blo zhan pa blo dman pa ldongs par gyur pa bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu lung ma bstan pa’i rigs kyi bu de dag ’di ltar ’bral bar byed de | gang tshe dang ldan pa khyed nyan pa ’di ni shes rab (2) kyi pha rol tu phyin pa ma yin te | yang ci ltar nga’i mdo sde’i nang du chud cing mdo sde’i nang du gtogs pa ’di ni shes rab kyi pha rol tu phyin pa yin no zhes rab ’byor de ltar bdud sdig can gyis the tshom za bas spong du ’jug ste | rab ’byor yang de ltar bdud sdig can dge sbyong (3) gi cha byad du ’ongs nas dbye ba byas nas byang chub sems dpa’ theg pa la gsar du zhugs pa blo chung ba blo zhan pa blo dman pa ldongs par gyur pa bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub tu lung ma bstan pa dag the tshom zar ’jug go || de dag the tshom du gyur nas shes rab kyi (4) pha rol tu phyin pa ’di mi ’dzin mi ’chang mi klog kun chub par mi byed rab tu ’don par mi byed mi ston nye bar mi ston lung ’bogs par mi byed kha ton du mi byed yi ger mi ’dri yi ger ’drir mi ’jug par ’gyur te | rab ’byor ’di yang byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos bdud (5) kyi las su rig par bya’o || rab ’byor gzhan yang bdud sdig can gyis dge slong du sprul te sangs rgyas kyi cha byad du ’ongs nas byang chub sems dpa’ gang chos zab mo dag la spyod pa de ni yang dag pa’i mtha’ mngon du byed cing de nyan thos su ’gyur gyi byang chub sems dpar mi ’gyur te | (6) dper na byang chub sems dpa’ ’di bzhin no zhes bdud kyi las nye bar sbyor te | rab ’byor ’di yang byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos bdud kyi las su rig par bya’o || rab ’byor de ltar shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di yi ger ’dri ba dang kun chub par byed pa dang slob (7) par byed pa la bdud sdig can gyi bdud kyi las gzhan dang gzhan dag mang du ’byung bar ’gyur te | de dag byang chub sems dpa’ sems dpa’ chen pos rtogs par bya’o rtogs nas yongs su spang bar bya’o bsten par mi bya’o gzhan du na brtson ’grus brtsams shing dran pa dang (138a1) shes bzhin dang yang ldan par bya’o || de skad ces bka’ stsal pa dang | bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa rab ’byor gyis ’di skad ces gsol to || bcom ldan ’das de de bzhin no bde bar gshegs pa de de bzhin te | bcom ldan ’das nor bu rin (2) po che chen po gang lags pa de dag la dgra mang ngo || de ci’i slad du zhe na | bcom ldan ’das ’di lta ste | rnyed par dka’ zhing rin che ba’i slad du ste de dag dbyig lags pas na de’i slad du de dag la dgra mang bar ’gyur ro || de bzhin du bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol (3) tu phyin pa ’di la yang phal cher bar du gcod pa mang du ’byung ngo || bcom ldan ’das de la gang dag bar du gcod pa’i dbang gis le lo can du ’gyur zhing | gang dag shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di mi ’dzin par sems pa dang mi ’chang ba dang mi klog pa dang kun chub par mi (4) bgyid pa dang rab tu ’don par mi bgyid pa dang mi ston pa dang nye bar mi ston pa dang lung ’bogs par mi bgyid pa dang kha ton du mi bgyid pa dang yi ger mi ’dri ba dang chung ngu na yi ger ’drir mi ’jug par yang sems pa’i byang chub sems dpa’ de dag ni | bdud kyis byin gyis brlabs pa (5) lags pa dang bcom ldan ’das de dag ni theg pa la gsar du zhugs pa lags pa dang de dag blo chung ba lags pa dang blo dman pa lags pa dang blo zhan pa lags pa dang | bcom ldan ’das de dag ni blo phyin ci log lags shing de dag gi sems chos rgya chen po rgya chen po dag la mi ’jug (6) par yang rig par bgyi’o || de skad ces gsol pa dang | bcom ldan ’das kyis tshe dang ldan pa rab ’byor la ’di skad ces bka’ stsal to || rab ’byor de de bzhin no de de bzhin te | gang dag shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di mi ’dzin par sems pa dang mi ’chang ba dang | mi (7) klog pa dang kun chub par mi byed pa dang rab tu ’don par mi byed pa dang mi ston pa dang nye bar mi ston pa dang lung ’bogs par mi byed pa dang kha ton du mi byed pa dang yi ger mi ’dri ba dang chung ngu na yi gar ’drir mi ’jug par yang sems pa’i byang chub sems dpa’ de dag ni | rab ’byor bdud kyis (138b1) byin gyis brlabs par rig par bya ste rab ’byor byang chub sems dpa’ de dag theg pa la gsar du zhugs pa yin no de dag ni blo chung ba rnams yin no de dag ni blo dman pa rnams yin no de dag ni blo zhan pa rnams yin no || | (207) | (207) | (207) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (207) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | (207) 須菩提言。希有(4)世尊。於諸著中説無所著。 須菩提。若菩薩不(5)行色不著相。即行般若般羅蜜。 不行受想行(6)識不著相。即行般若波羅蜜。 菩薩如是行。於(7)色不生著。於受想行識不生著。 於須陀洹果(8)斯陀含果阿那含果阿羅漢果辟支佛道不生(9)著。乃至薩婆若亦不生著。 何以故。過諸著故(10)名無礙薩婆若。 須菩提。菩薩欲過諸著。應如(11)是思惟般若波羅蜜。 | (207) Subhuti: It is wonderful, O Lord, how well the reasons for the attachment and non-attachment of the Bodhisattvas have been explained. The Lord: One courses in perfect wisdom if one does not course in the idea that form is with attachment, or without attachment. And as for form, so for the other skandhas, the sight organ, etc., to feeling born from eye contact; so for the physical elements, the six perfections, the thirty-seven wings of enlightenment, the powers, the grounds of self-confidence, the analytical knowledges, the eighteen special Buddha-dharmas, and the fruits of the holy life, from the fruit of a Streamwinner to all-knowledge. (195) When he courses thus, a Bodhisattva does not generate attachment to anything, from form to all-knowledge. For all-knowledge is unattached, it is neither bound nor freed, and there is nothing that has risen above it. It is thus, Subhuti, that Bodhisattvas should course in perfect wisdom through rising completely above all attachments. (196,1) |
(208) subhūtir āha - āścaryaṃ bhagavan, yāvad gambhīro ’yaṃ bhagavan dharmaḥ prajñāpāramitā nāma | yā deśyamānāpi na parihīyate, adeśyamānāpi na parihīyate | deśyamānāpi na vardhate | adeśyamānāpi na vardhate | evam ukte bhagavān āyuṣmantaṃ subhūtim etad avocat - sādhu sādhu subhūte | evam etat subhūte, evam etat | tadyathāpi nāma subhūte tathāgato ’rhan samyaksaṃbuddho yāvajjīvaṃ tiṣṭhann ākāśasya varṇaṃ bhāṣeta, nākāśasya vṛddhir bhavet | abhāṣyamāṇe ’pi varṇe naivākāśasya parihānir bhavet | tadyathāpi nāma subhūte māyāpuruṣo bhāṣyamāṇe ’pi varṇe nānunīyate na saṃkliśyate, abhāṣyamāṇe ’pi varṇe na pratihanyate, na saṃkliśyate | evam eva subhūte yā dharmāṇāṃ dharmatā, sā deśyamānāpi tāvatyeva, adeśyamānāpi tāvatyeva || | (208) rab ’byor de dag ni blo phyin ci log pa rnams yin no de (2) dgra ni chos rgya chen po rgya chen po dag la sems mi ’jug par ’gyur ro || rab ’byor ’di ltar yang bdud kyi las ’byung bar ’gyur zhing bdud kyi nyes pa dang bar du gcod par byed pa mang du ’byung mod kyi de lta na yang rab ’byor gang dag shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ’dzin par sems (3) shing ’chang ba dang klog pa dang kun chub par byed pa dang rab tu ’don par byed pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton du byed pa dang yi ger ’dri ba dang chung ngu na yi ger ’drir ’jug par sems na yang | rab ’byor de ni sangs rgyas kyi mthu dang sangs rgyas kyi (4) byin gyi rlabs dang sangs rgyas kyis yongs su bzung bas | de dag ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par byed pa dang rab tu ’don par byed pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton du byed pa dang yi ger ’dri ba dang chung ngu na yi ger ’drir ’jug (5) par rig par bya’o || de ci’i phyir zhe na | ’di la bdud sdig can yang bar chad bya ba’i phyir brtson pa cher byed pa de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas kyang yongs su bzung ba’i phyir brtson pa cher mdzad do || ’phags pa shes rab kyi pha rol tu (6) phyin pa brgyad stong pa las bdud kyi las kyi le’u zhes bya ste bcu gcig pa’o || || shes rab kyi pha rol tu phyin pa brgyad stong pa | bam po bcu gnyis pa | de nas yang bcom ldan ’das kyis tshe dang ldan pa rab ’byor la bka’ stsal pa | rab ’byor ’di lta (7) ste | dper na bud med ’ga’ zhig la bu mang du yod de | lnga ’am bcu ’am | nyi shu ’am sum cu ’am | bzhi bcu ’am lnga bcu ’am | brgya ’am stong ngam brgya stong yod la | de dag thams cad kyi ma na bar gyur na | de dag bdag cag gi ma ci nas srog gi bar chad du mi ’gyur ba (139a1) dang | bdag cag gi ma ci nas yun ring du ’tsho bar ’gyur ba dang | bdag cag gi ma ci nas lus ma rung bar mi ’gyur ba dang | bdag cag gi ma ci nas yun ring du gnas par ’gyur ba dang | bdag cag gi ma ci nas nyam nyes par mi ’gyur ba dang | (2) bdag cag gi ma la ci nas sdug bsngal gyi tshor ba mi ’byung ba dang | ’di la rig par mi gnas pa med pa dang | lus la yid du mi ’ong ba mi ’byung bar ’bad cing rtsol lo || de ci’i phyir zhe na | ’dis ni bdag cag bskyed de ’di ni dka’ ba byed pa bdag cag gi srog sbyin (3) pa ’jig rten kun tu ston pa yin no snyam pas ’di la sdug bsngal gyi tshor ba ’am sdug bsngal gyi reg pa gang yang ’byung nga re zhes bu de dag ma de la bde bar sbyar ba thams cad kyis legs par gzung bas ’dzin legs par sba bas ’dzin legs par sba bas sbed legs par bcos pas ’chos shing | ’di’i (4) mig gam rna ba ’am sna ’am lce ’am lus sam yid la rlung ngam mkhris pa ’am bad kan nam ’dus pa ’am sbrang bu ’am sha sbrang ngam sdig sbrul lam mi ’am mi ma yin pa ’am kun tu ’bab pa ’am nyam thag pa ’am ye ’drog gam mi ’dod pa ’byung ba lus la ’byung nga re zhes de ltar bu de dag (5) gis ma de la bsams te | bde bar sbyar ba thams cad kyis ’di ni bdag cag gi ma skyed pa dga’ ba byed pa ’di ni bdag cag gi srog sbyin par byed pa ’jig rten ston pa’o zhes ’chos shing bdag ger byed sbed par byed do || rab ’byor de bzhin du de bzhin gshegs pa dgra bcom (6) pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas rnams kyang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la dgongs te | gang dag de dag yi ger ’dri ba dang ’dzin pa dang ’chang ba dang klog pa dang kun chub par byed pa dang rab tu ’don pa dang ston pa dang nye bar ston pa dang lung ’bogs pa dang kha ton (7) byed pa de dag thams cad kyang de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas kyi mthu dang byin gyi rlabs dang dgongs pa las ’gyur ro || ’jig rten gyi khams gzhan dang gzhan dag na de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i (139b1) sangs rgyas gang ji snyed cig skye bo mang po la phan pa dang skye bo mang pho la bde ba dang ’jig rten la thugs brtse ba dang skye bo phal bo che’i don dang phan pa dang bde ba dang lha dang mi rnams dang sems can thams cad la thugs brtse ba dag thugs brtse ba’i phyir da ltar bzhugs te ’tsho (2) zheng gzhes pa de dag thams cad kyang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nyid la dgongs te | shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ci nas kyang ring du gnas par ’gyur ba dang ci nas kyang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di’i ming ’jig par mi ’gyur ba dang ci nas kyang shes rab kyi (3) pha rol tu phyin pa ’di ’chad pa dang | yi ger ’dri ba dang slob pa la bdud sdig can nam bdud kyi ris kyi lha dag par chad byed par mi ’gyur bar mdzad do || rab ’byor de ltar de bzhin gshegs pa dag bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas rnams kyang shes (4) rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ’chos shing bdag gir mdzad de sbed do || de ci’i phyir zhe na | ’di ni de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas rnams kyi yum ste skyed pa’o thams cad mkhyen pa nyid ston pa’o ’jig rten kun tu ston pa’o || rab (5) ’byor de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas rnams ni ’di las skyes te | rab ’byor shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas rnams la thams cad mkhyen pa’i ye shes skyed (6) par byed pa’o ston par byed pa’o || | (208) | (208) | (208) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (208) . . . . . . . . . . . | (208) 須菩提白佛言。希有世(12)尊。是法甚深。 若説不減不説亦不減。 若説不(13)増不説亦不増。 佛言。 如是如是。 須菩提。如佛(14)盡壽稱讃虚空。虚空不減。不稱讃亦不減。稱(15)讃不増不稱讃亦不増。 須菩提。譬如稱讃幻(16)所化人亦不喜不稱讃亦不瞋。 須菩提。諸法(17)性亦如是。若説亦不増不説亦不減。 | (208) 4. Like space or an echo Subhuti: It is wonderful, O Lord, how deep is this dharma, I mean the perfection of wisdom. Demonstration does not diminish or increase it. Non-demonstration also does not diminish or increase it. The Lord: Well said, Subhuti. It is just as if a Tathagata should, during his entire life, speak in praise of space, without thereby increasing the volume of space; and space would not diminish, either, while he was not speaking in praise of it. Or it is as with an illusory man. Praise does not penetrate into him or win him over. When there is no praise he is not affected, or frustrated. Just so the true nature of dharmas is just so much, whether it be demonstrated or not. |
(209) sthaviraḥ subhūtir āha - duṣkarakārako bhagavan bodhisattvo mahāsattvo yo gambhīrāyāṃ prajñāpāramitāyāṃ caran prajñāpāramitāṃ bhāvayan na saṃsīdati notplavate | atra ca nāma yogam āpadyate, na ca pratyudāvartate | ākāśabhāvanaiṣā bhagavan yad uta prajñāpāramitābhāvanā | (98) namaskartavyās te bhagavan bodhisattvā mahāsattvāḥ, yair ayaṃ saṃnāhaḥ saṃnaddhaḥ | tat kasya hetoḥ? ākāśena sārdhaṃ sa bhagavan saṃnaddhukāmo yaḥ sattvānāṃ kṛtaśaḥ saṃnāhaṃ badhnāti | mahāsaṃnāhasaṃnaddho bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ | śūro bhagavan bodhisattvo mahāsattvo ya ākāśasamānāṃ sattvānāṃ dharmadhātusamānāṃ sattvānāṃ kṛtaśaḥ saṃnāhaṃ saṃnaddhukāmo ’nuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃboddhukāmaḥ | ākāśaṃ sa bhagavan parimocayitukāmaḥ | ākāśaṃ sa bhagavan utkṣeptukāmaḥ | mahāvīryapāramitāsaṃnāhaprāptaḥ sa bhagavan bodhisattvo mahāsattvo ya ākāśasamānāṃ dharmadhātusamānāṃ sattvānāṃ kṛtaśaḥ saṃnāhaṃ saṃnahyate || | (209) de ltar ’jig rten ’di kun tu ston pa’o || rab ’byor de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas rnams kyi thams cad mkhyen pa nyid ni ’di las skyes so || rab ’byor ’das pa’i dus na de bzhin gshegs (7) pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas gang su dag bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par sangs rgyas pa de dag thams cad kyang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nyid la brten nas bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub (140a1) mngon par rdzogs par sangs rgyas so || rab ’byor phyi ma ma ’ongs pa’i dus na ’byung bar ’gyur ba’i de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas gang dag bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs (2) par ’tshang rgya ba de dag thams cad kyang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nyid la brten nas bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par ’tshang rgya bar ’gyur ro || rab ’byor da ltar gyi dus na ’jig rten gyi khams gzhal du med cing grangs (3) med pa’i phyogs bcu’i ’jig rten gyi khams na | de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas gang dag skye po mang po la phan pa dang skye bo mang po la bde ba dang ’jig rten la thugs brtse ba dang skye bo phal po che’i don dang phan pa dang bde ba dang (4) lha dang mi rnams dang sems can thams cad la thugs brtse ba dag thugs brtse ba’i phyir bzhugs te ’tsho zhing gzhes pa dag bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par sangs rgyas pa de dag thams cad kyang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nyid la (5) brten nas bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par sangs rgyas so || rab ’byor da ltar de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs pa’i (6) sangs rgyas pa yang shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di nyid la brten nas bla na med pa yang dag par rdzogs pa’i byang chub mngon par rdzogs par sangs rgyas so || rab ’byor de ltar na shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di ni de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs (7) pa’i sangs rgyas rnams skyed par byed pa ste de ltar na ’di ni ’jig rten kun tu ston par byed pa’o || de nas bcom ldan ’das la tshe dang ldan pa rab ’byor gyis ’di skad ces gsol te || bcom ldan ’das kyis gang ’di skad du shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni de bzhin gshegs (140b1) pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas rnams la ’jig rten ’di ston pa’o zhes bka’ stsal na | bcom ldan ’das ci ltar shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas rnams la ’jig rten sngan pa lags (2) bcom ldan ’das de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas kyis ’jig rten du gsungs pa gang lags | de skad ces gsol pa dang | bcom ldan ’das kyis tshe dang ldan pa rab ’byor la ’di skad ces bka’ stsal to || rab ’byor phung po (3) lnga rnams ni de bzhin gshegs pas ’jig rten du gsungs te | lnga gang zhe na | ’di lta ste gzugs dang tshor ba dang ’du shes dang ’du byed rnams dang rnam par shes pa ste rab ’byor phung po ’di lnga ni de bzhin gshegs pas ’jig rten zhes gsungs so || | (209) | (209) | (209) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (209) . . . . . . . . . . | (209) 世尊。菩(18)薩所爲甚難。修行般若波羅蜜時。心無増減(19)亦不退不轉。 世尊。修習般若波羅蜜。如修習(20)虚空。 世尊。菩薩爲度一切衆生故。發大莊嚴(21)應當敬禮。 世尊。菩薩爲衆生故發大莊嚴。如(22)人與虚空共鬪。世尊。菩薩爲衆生故發大莊(23)嚴。如人與虚空諍訟。 世尊。是菩薩名爲發大(24)莊嚴。 世尊。菩薩爲衆生故發大莊嚴。如人欲(25)擧虚空。 世尊。是菩薩名爲度精進彼岸。名爲(26)勇健。名爲同虚空諸法故。發阿耨多羅三藐(27)三菩提。 | (209) Subhuti: A doer of what is hard is the Bodhisattva who, while he courses in perfect wisdom, does not lose heart nor get elated; who persists in making endeavours about it and does not turn back. The development of perfect wisdom is like the development of space. Homage should be paid to those Bodhisattvas who are armed with this armour. For with space they want to be armed when, for the sake of beings, they put on the armour. Armed with the great armour is a Bodhisattva, a hero is a Bodhisattva, when he wants to be armed with an armour, and win full enlightenment, for the sake of beings who are like space, who are like the realm of dharma. He is one who wants to liberate space, he is one who wants to get rid of space, he is one who has won the armour of the great perfection of vigour (197,1), that Bodhisattva who is armed with the armour for the sake of beings who are like space, who are like the realm of Dharma. |
(210) atha khalv anyatamo bhikṣuryena bhagavāṃs tenāñjaliṃ praṇamya bhagavantam etad avocat - namaskaromi bhagavan prajñāpāramitāyai | tathā hi bhagavan prajñāpāramitā na kaṃcid dharmam utpādayati, na kaṃcid dharmaṃ nirodhayati || | (210) rab ’byor gyis (4) gsol pa | bcom ldan ’das de bzhin gshegs pa la shes rab kyi pha rol tu phyin pas phung po lnga ci ltar bstan bcom ldan ’das shes rab kyi pha rol tu phyin pas ci zhig bstan | de skad ces gsol pa dang | bcom ldan ’das kyis tshe dang ldan pa rab ’byor la ’di skad ces (5) bka’ stsal to || rab ’byor mi ’jig rab tu mi ’jig pas na phung po lnga ’jig rten no zhes de bzhin gshegs pa rnams la shes rab kyi pha rol tu phyin pas bstan to || | (210) | (210) | (210) .. .. | (210) . . | (210) 爾時會中有一比丘作是念。我敬禮(28)般若波羅蜜。 般若波羅蜜中。無有法生無有(29)法滅。 | (210) Thereupon a certain monk saluted the Lord with folded hands and said to the Lord: I pay homage, O Lord, to the perfection of wisdom! For it neither produces nor stops any dharma. |
(211) atha khalu śakro devānām indra āyuṣmantaṃ subhūtim etad avocat - ya ārya subhūte atra prajñāpāramitāyām eva yogam āpatsyate, kva sa yogam āpatsyate? subhūtir āha - ākāśe sa kauśika yogam āpatsyate, yaḥ prajñāpāramitāyāṃ yogam āpatsyate | abhyavakāśe sa kauśika yogam āpatsyate, yaḥ prajñāpāramitāyāṃ śikṣitavyaṃ yogam āpattavyaṃ maṃsyate || | (211) de ci’i phyir mi ’jig rab tu mi ’jig ces bstan ce na | rab ’byor phung po lnga rnams ni ngo bo nyid med pas na (6) stong pa nyid kyi ngo bo nyid do || rab ’byor stong pa nyid ni ’jig pa ’am rab tu ’jig pa ma yin te rab ’byor de ltar shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas rnams la ’jig rten ’di ston pa’o || | (211) | (211) | (211) .. .. | (211) . . | (211) 爾時釋提桓因語須菩提。若菩薩修習(552c1)深般若波羅蜜。爲修習何法。 憍尸迦。若菩薩(2)修習深般若波羅蜜。即是修習虚空。 | (211) Sakra: If someone, holy Subhuti, would make efforts about this perfection of wisdom, what would his efforts be about? Subhuti: He would make efforts about space. And he would make his efforts about a mere vacuity if he would decide to train in perfect wisdom or to work on it. |
(212) atha khalu śakro devānām indro bhagavantam etad avocat - ājñāpayatu bhagavān | tasya kulaputrasya vā kuladuhitur vā rakṣāvaraṇaguptiṃ karomi ya imāṃ prajñāpāramitāṃ dhārayati | atha khalv āyuṣmān subhūtiḥ śakraṃ devānām indram etad avocat - samanupaśyasi tvaṃ kauśika taṃ dharmaṃ yasya dharmasya rakṣāvaraṇaguptiṃ kariṣyasi? śakra āha - no hīdam ārya subhūte | subhūtir āha - evaṃ kauśika saced bodhisattvo mahāsattvo yathā nirdiṣṭāyāṃ prajñāpāramitāyāṃ sthāsyati, saiva tasya rakṣāvaraṇaguptir bhaviṣyati | atha virahito bhaviṣyati prajñāpāramitayā, lapsyante ’syāvatāraprekṣiṇo ’vatāragaveṣiṇo manuṣyāś cāmanuṣyāś cāvatāram | api ca kauśika ākāśasya sa rakṣāvaraṇaguptiṃ saṃvidhātavyāṃ manyeta, yo bodhisattvasya mahāsattvasya rakṣāvaraṇaguptiṃ saṃvidhātavyāṃ manyeta prajñāpāramitāyāṃ carataḥ | tat kiṃ manyase kauśika pratibalas tvaṃ pratiśrutkāyā rakṣāvaraṇagupti saṃvidhātum? śakra āha - na hy etad ārya subhūte | subhūtir āha - evam eva kauśika bodhisattvo mahāsattvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caran viharan pratiśrutkopamāḥ sarvadharmā iti parijānāti | sa ca tān na manyate, na samanupaśyati, na jānāti na saṃjānīte | te ca dharmā na vidyante na saṃdṛśyante na saṃvidyante nopalabhyante iti viharati | saced evaṃ viharati, carati prajñāpāramitāyām || | (212) rab ’byor (7) mtshan ma med pa ’am smon pa med pa ’am mngon par ’du mi byed pa ’am mi skye ba ’am dngos po med pa’am chos kyi dbyings mi ’jig rab tu mi ’jig pa | rab ’byor de ltar shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di de bzhin gshegs pa dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas (141a1) rnams la ’jig rten ’di ston pa’o || rab ’byor gzhan yang de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med sems can grangs med pa’o zhes yang dag pa ji lta ba bzhin du rab tu mkhyen to || rab ’byor (2) ji ltar na de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten te | sems can gzhal du med sems can grangs med pa’o zhes yang dag pa ci lta ba bzhin du rab tu mkhyen ce na | rab ’byor sems can ngo bo nyid med pa’i phyir | sems can gzhal du med (3) sems can grangs med pa’o zhes de bzhin gshegs pas yang dag pa ci lta ba bzhin du rab tu mkhyen to || rab ’byor de ltar de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med sems can grangs med pa rnams yang dag pa ci (4) lta ba bzhin du rab tu mkhyen to || rab ’byor gzhan yang sems can dngos po med pa’i phyir de bzhin gshegs pas sems can gzhal du med sems can grangs med pa dag gi sems kyi spyod pa de dag kyang rab tu mkhyen te | rab ’byor de ltar de bzhin gshegs pas (5) shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med grangs med pa dag gi sems kyi spyod pa gzhal du med grangs med pa rnams yang dag pa ji lta ba bzhin du rab tu mkhyen to || rab ’byor de ltar shes rab kyi pha rol tu phyin pa ni de bzhin gshegs pa (6) dgra bcom pa yang dag par rdzogs pa’i sangs rgyas rnams la ’jig rten ’di ston pa’o || rab ’byor gzhan yang de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten te sems can gzhal du med grangs med pa dag gi sems bsdus pa rnams sems bsdus pa’o (7) zhes yang dag pa ci lta ba bzhin du rab tu mkhyen to || rab ’byor ci ltar de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med grangs med pa dag gi sems bsdus pa rnams sems bsdus pa’o zhes yang dag pa ci lta ba bzhin du rab tu (141b1) mkhyen ce na | de bsdus pa dang bcas pa zad pa nyid du dang zad pa yang ma zad pa nyid du yang dag pa ci lta ba bzhin du rab tu mkhyen te | rab ’byor de ltar de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems (2) bsdus pa rnams sems bsdus pa’o zhes yang dag pa ci lta ba bzhin du rab tu mkhyen to || rab ’byor gzhan yang de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems g.yengs pa rnams sems g.yengs pa’o (3) zhes yang dag pa ji lta ba bzhin du rab tu mkhyen to || rab ’byor ci ltar de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems g.yengs pa rnams sems g.yengs pa’o zhes yang dag pa ci lta ba bzhin du rab tu (4) mkhyen ce na | rab ’byor chos nyid las sems g.yengs pa’i sems de dag ni mtshan nyid med pa sems de dag ni mi zad pa rnam par mi zad pa ma g.yengs par sems de dag yang dag pa ji lta ba bzhin du rab tu mkhyen te | rab ’byor de ltar de bzhin gshegs pas shes (5) rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems g.yengs pa rnams sems g.yengs pa’o zhes yang dag pa ci lta ba bzhin du rab tu mkhyen to || rab ’byor gzhan yang de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten te | (6) sems can gzhal du med grangs med pa dag gi sems gzhal du med pa mi zad pa la sems gzhal du med pa mi zad pa’o zhes yang dag pa ci lta ba bzhin du rab tu mkhyen to || | (212) | (212) | (212) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (212) . . . . . . . . . . . | (212) 釋提桓(3)因白佛言。 世尊。若人能受持讀誦般若波羅(4)蜜我當守護 須菩提語釋提桓因汝見是法可(5)守護耶。釋提桓因言。不見也。 憍尸迦。若菩薩(6)如般若波羅蜜所説行。即是守護。 若菩薩或(7)時遠離般若波羅蜜。人若非人則得其便。 憍(8)尸迦。若人欲守護行般若波羅蜜者。則爲欲(9)守護虚空。 憍尸迦。於意云何。汝能守護響不。(10)釋提桓因言。不能也。 憍尸迦。菩薩亦如是。行(11)般若波羅蜜。知一切法空。如響如是。 亦不分(12)別。 當知是爲行般若波羅蜜。 | (212) Sakra: Please, O Lord, command me to shelter, defend and protect that son or daughter of good family who bears in mind this perfection of wisdom! Subhuti: Sakra, can you see that dharma which you intend to shelter, defend and protect? Sakra: Not so, holy Subhuti. Subhuti: So when a Bodhisattva stands in the perfection of wisdom as it has been expounded, then just that will be his shelter, defence and protection. On the other hand, when he is lacking in perfect wisdom, (198) then those men and ghosts who look for entry will gain entrance into him. One would, however, want to arrange shelter, defence and protection for space if one would want to arrange shelter, defence and protection for a Bodhisattva who courses in perfect wisdom. What do you think, Kausika, are you able to arrange shelter, defence and protection for an echo? Sakra: Not so, holy Subhuti. Subhuti: Just so a Bodhisattva, who courses and dwells in perfect wisdom, comprehends that all dharmas are like an echo. He does not think about them, does not review, identify, or perceive them, and he knows that those dharmas do not exist, that their reality does not appear, cannot be found, cannot be got at. If he dwells thus, he courses in perfect wisdom. |
(213) atha khalu buddhānubhāvena ye trisāhasramahāsāhasre lokadhātau catvāro mahārājānaḥ, sarve ca śakrā devendrāḥ, sarve ca mahābrahmāṇaḥ, sahāpatiś ca mahābrahmā, te sarve yena bhagavāṃs tenopasaṃkrāntāḥ | (99) upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasābhivandya bhagavantaṃ triḥ pradakṣiṇīkṛtya ekānte ’tiṣṭhan | ekānte sthitāś ca te mahārājānaḥ, sarve ca śakrā devendrāḥ, sarve ca brahmakāyikā devā mahābrahmāṇaśca, sahāpatiś ca mahābrahmā buddhānubhāvena buddhādhiṣṭhānena buddhasahasraṃ samānvāharanti sma | ebhir eva nāmabhir ebhir eva padair ebhir evākṣaraiḥ subhūtināmadheyair eva bhikṣubhir iyam eva prajñāpāramitopadiṣṭā, ayam eva prajñāpāramitāparivartaḥ | tatrāpi śakrā eva devendrāḥ paripṛcchanti sma, paripraśnayanti sma - asminn eva pṛthivīpradeśe iyam eva prajñāpāramitā bhāṣitā | maitreyo ’pi bodhisattvo mahāsattvo ’nuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyāsminn eva pṛthivīpradeśe enām eva prajñāpāramitāṃ bhāṣiṣyate iti || | (213) rab ’byor ci ltar na de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems (7) can gzhal du med grangs med pa dag gi sems gzhal du med cing mi zad pa la sems gzhal du med cing mi zad pa’o zhes yang dag pa ci lta ba bzhin du rab tu mkhyen ce na | rab ’byor gang gis de ltar nam mkha’ bzhin du gzhal du med cing mi zad pas na sems gzhal du med cing (142a1) mi zad par yang dag pa ji lta ba bzhin du rab tu shes pa de’i sems de ni de bzhin gshegs pas byin gyis brlabs ’gag pa med pa skye ba med pa gnas pa med pa rten med pa gzhal du med pa mi zad pa yin te | rab ’byor de ltar de bzhin gshegs pas shes rab (2) kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med grangs med pa dag gi sems gzhal du med cing mi zad pa la sems gzhal du med cing mi zad pa’o zhes yang dag pa ci lta ba bzhin du rab tu mkhyen to || rab ’byor gzhan yang de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol (3) tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi kun nas nyon mongs par gyur pa’i sems rnams kun nas nyon mongs par gyur pa’i sems so shes yang dag pa ci lta ba bzhin du rab tu mkhyen to || rab ’byor ci ltar de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu (4) phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi kun nas nyon mongs par gyur pa’i sems rnams kun nas nyon mongs par gyur pa’i sems so zhes yang dag pa ci lta ba bzhin du rab tu mkhyen ce na | rab ’byor sems de dag ni kun nas nyon mongs pas kun nas (5) nyon mongs par gyur pa ma yin zhing brdar btags pa med pa ste | rab ’byor de ltar de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems kun nas nyon mongs par gyur pa dag sems kun nas nyon mongs par gyur (6) pa’o zhes yang dag pa ji lta ba bzhin du rab tu mkhyen to || rab ’byor gzhan yang de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems kun nas nyon mongs par ma gyur pa rnams sems kun nas nyon mongs par ma gyur (7) pa’o zhes yang dag pa ci lta ba bzhin du rab tu mkhyen to || rab ’byor ci ltar de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems kun nas nyon mongs par ma gyur pa rnams sems kun nas nyon mongs par ma gyur pa’o (142b1) zhes yang dag pa ci lta ba bzhin du rab tu mkhyen ce na | rab ’byor sems de dag rang bzhin gyis ’od gsal ba ste | rab ’byor de ltar de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems kun (2) nas nyon mongs par ma gyur pa rnams sems kun nas nyon mongs par ma gyur pa’o zhes yang dag pa ci lta ba bzhin du rab tu mkhyen to || rab ’byor gzhan yang de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med (3) pa dag gi sems gnas pa rnams sems gnas pa’o zhes yang dag pa ci lta ba bzhin du rab tu mkhyen to || rab ’byor ci ltar de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems gnas pa rnams sems gnas pa’o (4) zhes yang dag pa ci lta ba bzhin du rab tu mkhyen ce na | rab ’byor sems de dag ni gzhi med pa la gnas pa ste | rab ’byor de ltar de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems gnas pa rnams sems gnas (5) pa’o zhes yang dag pa ci lta ba bzhin du rab tu mkhyen to || | (213) | (213) | (213) .. .. .. .. .. .. .. | (213) . . . . . . . | (213) 爾時佛以神力。(13)令三千大千世界所有四天王天及諸釋提桓(14)因。娑婆世界主諸梵天王。皆來至佛所。 頭面(15)禮佛足。却住一面。 四天王諸釋提桓因諸梵(16)天王等。以佛神力。得見千佛如是相。 如是名(17)説般若波羅蜜品者。皆名須菩提難問者。亦(18)如釋提桓因彌勒菩薩。當成阿耨多羅三藐(19)三菩提。亦於此土説般若波羅蜜。 | (213) 5. Conclusion Thereupon, through the Buddha’s might the four Great Kings in the great trichiliocosm, and all the Sakras, Chiefs of Gods, and all the great Brahma Gods, and Sahapati, the great Brahma - all came to where the Lord was. They reverently saluted the Lord’s feet with their heads, walked three times round the Lord, and stood on one side. Through the Buddha’s might and through his miraculous power their minds were impressed by the sight of a thousand Buddhas. (199) In these very words, by monks called Subhuti, etc., has this very perfection of wisdom been expounded, just this very chapter of the perfection of wisdom. With reference to it just the Sakras, Chiefs of Gods, ask questions and counter-questions. At this very spot of earth has just this perfection of wisdom been taught. Maitreya also, the Bodhisattva, the great being will, after he has won the supreme enlightenment, at this very spot of earth teach this very same perfection of wisdom. |
(214) āryāṣṭasāhasrikāyāṃ prajñāpāramitāyāṃ viśuddhiparivarto nāmāṣṭamaḥ || (100) | (214) rab ’byor gzhan yang de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems rab tu bzung ba rnams sems rab tu bzung pa’o zhes yang dag pa ji lta ba bzhin du (6) rab tu mkhyen to || | (214) | (214) | (214) .. | (214) . | (214) | (214) |
(215) stutiparivarto navamaḥ | | (215) rab ’byor ci ltar de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems rab tu bzung ba rnams sems rab tu bzung ba’o zhes yang dag pa ci lta ba bzhin du rab tu mkhyen ce na | rab ’byor sems de (7) dag ni bzung ba ma yin zhing rab tu gzung bar bya ba ma yin te | rab ’byor de ltar de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems rab tu bzung ba rnams sems rab tu bzung ba’o zhes yang dag pa ci lta ba bzhin du (143a1) rab tu mkhyen to || | (215) | (215) | (215) .. | (215) . | (215) | (215) Chapter IX Praise |
(216) atha khalv āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat - prajñāpāramiteti bhagavan nāmadheyamātram etat | tac ca nāma idam iti nopalabhyate | vāgvastv eva nāmety ucyate | sāpi prajñāpāramitā na vidyate nopalabhyate | yathaiva nāma, tathaiva prajñāpāramitā | yathā prajñāpāramitā tathā nāma | dharmadvayam etan na vidyate nopalabhyate | kiṃ kāraṇaṃ bhagavan maitreyo bodhisattvo mahāsattvo ’nuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhya ebhir eva nāmabhiḥ ebhir eva padaiḥ ebhir evākṣaraiḥ asminn eva pṛthivīpradeśe prajñāpāramitāṃ bhāṣiṣyate? evam ukte bhagavān āyuṣmantaṃ subhūtim etad avocat - tathā hi subhūte maitreyo bodhisattvo mahāsattvo na rūpaṃ nityaṃ nānityaṃ na rūpaṃ baddhaṃ na muktam, atyantaviśuddham ity abhisaṃbhotsyate | evaṃ nā vedanāṃ na saṃjñāṃ na saṃskārān | na vijñānaṃ nityaṃ nānityam, na vijñānaṃ baddhaṃ na muktam, atyantaviśuddham ity abhisaṃbhotsyate | anena subhūte kāraṇena maitreyo bodhisattvo mahāsattvaḥ anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhya ebhir eva nāmabhir ebhir eva padavyañjanair asminn eva pṛthivīpradeśe imām eva prajñāpāramitāṃ bhāṣiṣyate || | (216) rab ’byor gzhan yang de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems zag pa dang bcas pa rnams sems zag pa dang bcas pa’o zhes yang dag pa ci lta ba bzhin du rab tu (2) mkhyen to || rab ’byor ci ltar de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems zag pa dang bcas pa rnams sems zag pa dang bcas pa’o zhes yang dag pa ci lta ba bzhin du rab tu mkhyen ce na | rab ’byor sems (3) de dag ni ngo bo nyid med cing med pa dang ’dra ba yin te | rab ’byor de ltar de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems zag pa dang bcas pa rnams sems zag pa dang bcas pa’o zhes yang dag pa ji lta ba bzhin (4) du rab tu mkhyen to || rab ’byor gzhan yang de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems zag pa med pa rnams sems zag pa med pa’o zhes yang dag pa ji lta ba bzhin du rab tu mkhyen to || rab ’byor (5) ci ltar de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems zag pa med pa rnams sems zag pa med pa’o zhes yang dag pa ji lta ba bzhin du rab tu mkhyen ce na | rab ’byor sems de dag ni dngos po med par gzhol (6) ba lhun gyis grub pa ste | rab ’byor de ltar de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems zag pa med pa rnams sems zag pa med pa’o zhes yang dag pa ji lta ba bzhin du rab tu mkhyen to || rab ’byor gzhan (7) yang de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems ’dod chags dang bcas pa rnams sems ’dod chags dang bcas pa’o zhes yang dag pa ji lta ba bzhin du rab tu mkhyen to || rab ’byor ci ltar de bzhin gshegs pas (143b1) shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems ’dod chags dang bcas pa rnams sems ’dod chags dang bcas pa’o zhes yang dag pa ji lta ba bzhin du rab tu mkhyen ce na | rab ’byor sems kyi ’dod chags dang bcas pa gang yin pa de (2) ni sems kyi yang dag pa ci lta ba nyid ma yin sems kyi yang dag pa ci lta ba nyid gang yin pa de ni ’dod chags dang bcas pa’i sems ma yin te | rab ’byor de ltar de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems ’dod (3) chags dang bcas pa rnams sems ’dod chags dang bcas pa’o zhes yang dag pa ji lta ba bzhin du rab tu mkhyen to || rab ’byor gzhan yang de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems ’dod chags dang (4) bral ba rnams sems ’dod chags dang bral ba’o zhes yang dag pa ji lta ba bzhin du rab tu mkhyen to || rab ’byor ci ltar de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems ’dod chags dang bral ba rnams sems ’dod (5) chags dang bral ba’o zhes yang dag pa ji lta ba bzhin du rab tu mkhyen ce na | rab ’byor sems kyi bral ba gang yin pa de ni sems kyi ’dod chags dang bcas pa nyid ma yin ’dod chags dang bral ba’i sems kyi yang dag pa ci lta ba nyid gang yin pa de ni sems kyi ’dod chags dang bcas (6) pa ma yin te | rab ’byor de ltar de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems ’dod chags dang bral ba rnams sems ’dod chags dang bral ba’o zhes yang dag pa ji lta ba bzhin du rab tu mkhyen to || rab (7) ’byor gzhan yang de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems zhe sdang dang bcas pa rnams sems zhe sdang dang bcas pa’o zhes yang dag pa ji lta ba bzhin du rab tu mkhyen to || rab ’byor ci ltar de bzhin gshegs (144a1) pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems zhe sdang dang bcas pa rnams sems zhe sdang dang bcas pa’o zhes yang dag pa ji lta ba bzhin du rab tu mkhyen ce na | rab ’byor sems kyi zhe sdang dang bcas pa gang yin pa de ni sems kyi (2) yang dag pa ji lta ba nyid ma yin rab ’byor sems kyi yang dag pa ci lta ba nyid gang yin pa de ni sems kyi zhe sdang dang bcas pa ma yin te | rab ’byor de ltar de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems zhe sdang dang bcas (3) pa rnams sems zhe sdang dang bcas pa’o zhes yang dag pa ji lta ba bzhin du rab tu mkhyen to || rab ’byor gzhan yang de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems zhe sdang dang bral ba rnams sems zhe sdang dang bral (4) ba’o zhes yang dag pa ci lta ba bzhin du rab tu mkhyen to || rab ’byor ci ltar de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems zhe sdang dang bral ba rnams la sems zhe sdang dang bral ba’o zhes yang dag pa ji lta ba bzhin du (5) rab tu mkhyen ce na | rab ’byor sems kyi bral ba gang yin pa de ni zhe sdang dang bcas pa ma yin zhe sdang dang bral ba’i sems kyi yang dag pa ci lta ba nyid gang yin pa de ni sems zhe sdang dang bcas pa ma yin te | rab ’byor de ltar de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa (6) ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems zhe sdang dang bral ba rnams sems zhe sdang dang bral ba’o zhes yang dag pa ci lta ba bzhin du rab tu mkhyen to || | (216) | (216) | (216) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (216) . . . . . . . . . . . . | (216) 爾時須菩(20)提白佛言。世尊。彌勒菩薩成阿耨多羅三藐(21)三菩提時。於是處云何説般若波羅蜜。 須菩(22)提。彌勒菩薩成阿耨多羅三藐三菩提時。説(23)般若波羅蜜。不説色空。不説受想行識空。不(24)説色縛不説色解。不説受想行識縛。不説受(25)想行識解。 | (216) 1. Perfect wisdom perfectly pure Subhuti: To call it ‘perfection of wisdom,’ O Lord, that is merely giving it a name. And what that name corresponds to, that cannot be got at. One speaks of a ‘name’ with reference to a merely nominal entity. Even this perfection of wisdom cannot be found or got at. In so far as it is a word, in so far is it perfect wisdom; in so far as it is perfect wisdom, in so far is it a word. No duality of dharmas between those two can either be found or got at. For what reason then will Maitreya, the Bodhisattva, the great being, after he has won the supreme enlightenment, preach just this very same perfection of wisdom at this very spot of earth in just these same words? The Lord: The reason is that Maitreya will be fully enlightened as to the fact that the skandhas are neither permanent nor impermanent, that they are neither bound nor freed, that they are absolutely pure. |
(217) evam ukte āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat - pariśuddhā bateyaṃ bhagavan prajñāpāramitā? bhagavān āha - rūpaviśuddhitaḥ subhūte pariśuddhā prajñāpāramitā | evaṃ vedanāsaṃjñāsaṃskārāḥ | vijñānaviśuddhitaḥ subhūte pariśuddhā prajñāpāramitā | rūpānutpādānirodhāsaṃkleśāvyavadānaviśuddhitaḥ subhūte pariśuddhā prajñāpāramitā | evaṃ vedanāsaṃjñāsaṃskārāḥ | vijñānānutpādānirodhāsaṃkleśāvyavadānaviśuddhitaḥ subhūte pariśuddhā prajñāpāramitā | ākāśaviśuddhitaḥ subhūte pariśuddhā prajñāpāramitā | rūpanirupalepāparigrahatayā subhūte pariśuddhā prajñāpāramitā | evaṃ vedanāsaṃjñāsaṃskārāḥ | vijñānanirupalepāparigrahatayā subhūte pariśuddhā prajñāpāramitā | ākāśapratiśrutkāvacanīyapravyāhāranirupalepatayā subhūte pariśuddhā prajñāpāramitā | sarvopalepānulepadharmānupalepatayā subhūte pariśuddhā prajñāpāramitā || | (217) rab ’byor gzhan yang de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can (7) gzhal du med pa dag gi sems gti mug dang bcas pa rnams sems gti mug dang bcas pa’o zhes yang dag pa ci lta ba bzhin du rab tu mkhyen to || rab ’byor ci ltar de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems (144b1) gti mug dang bcas pa rnams sems gti mug dang bcas pa’o zhes yang dag pa ci lta ba bzhin du rab tu mkhyen ce na | rab ’byor sems kyi gti mug dang bcas pa gang yin pa de ni sems kyi yang dag pa nyid ci lta ba bzhin ma yin sems kyi yang dag pa ci lta ba nyid (2) gang yin pa de ni sems kyi gti mug dang bcas pa ma yin te | rab ’byor de ltar de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems gti mug dang bcas pa rnams sems gti mug dang bcas pa’o zhes (3) yang dag pa ci lta ba bzhin du rab tu mkhyen to || rab ’byor gzhan yang de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems gti mug dang bral ba rnams sems gti mug dang bral ba’o zhes yang dag pa ci lta ba bzhin (4) du rab tu mkhyen to || rab ’byor ci ltar de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med bdag gi sems gti mug dang bral ba rnams sems gti mug dang bral ba’o zhes yang dag pa ci lta ba bzhin du rab tu mkhyen ce na | rab ’byor (5) sems kyi bral ba gang yin pa de ni sems kyi gti mug dang bcas pa ma yin gti mug dang bral ba’i sems kyi yang dag pa ci lta ba nyid gang yin pa de ni sems kyi gti mug dang bcas pa ma yin te | rab ’byor de ltar de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas (6) sems can gzhal du med pa dag gi sems gti mug dang bral ba rnams sems gti mug dang bral ba’o zhes yang dag pa ji lta ba bzhin du rab tu mkhyen to || rab ’byor gzhan yang de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag (7) gi sems rgya chen po ma yin pa rnams sems rgya chen po ma yin pa’o zhes yang dag pa ji lta ba bzhin du rab tu mkhyen to || rab ’byor ci ltar de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems rgya chen po ma yin pa rnams (145a1) sems rgya chen po ma yin pa’o zhes yang dag pa ji lta ba bzhin du rab tu mkhyen ce na | rab ’byor sems de dag ni kun nas slong ba dang mi ldan pa kun nas slong ba med par gtogs pa’o || rab ’byor de ltar de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la (2) brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems rgya chen po ma yin pa rnams sems rgya chen po ma yin pa’o zhes yang dag pa ji lta ba bzhin du rab tu mkhyen to || rab ’byor gzhan yang de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal | (3) du med pa dag gi sems rgya chen po rnams sems rgya chen po’o zhes yang dag pa ji lta ba bzhin du rab tu mkhyen te | rab ’byor ci ltar de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems rgya chen po rnams sems rgya chen (4) po’o zhes yang dag pa ji lta ba bzhin du rab tu mkhyen ce na | rab ’byor sems de dag ni mi ’bri sems de dag ni mi ’phel zhing | sems rnams bral ba med pa’i phyir sems de dag ni rnam par bral ba med pa ste | rab ’byor de ltar de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu (5) phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems rgya chen po rnams sems rgya chen po’o zhes yang dag pa ji lta ba bzhin du rab tu mkhyen to || rab ’byor gzhan yang de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi (6) sems chen por gyur pa ma yin pa rnams sems chen por gyur pa ma yin pa’o zhes yang dag pa ji lta ba bzhin du rab tu mkhyen to || rab ’byor ci ltar de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems chen por gyur pa ma (7) yin pa rnams sems chen por gyur pa ma yin pa’o zhes yang dag pa ji lta ba bzhin du rab tu mkhyen ce na | rab ’byor sems de dag ni ’ong ba med pa ’gro ba med pa ma gtogs pa ste | rab ’byor de ltar de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems (145b1) can gzhal du med pa dag gi sems chen por gyur pa ma yin pa rnams sems chen por gyur pa ma yin pa’o zhes yang dag pa ci lta ba bzhin du rab tu mkhyen to || rab ’byor gzhan yang de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du (2) med pa dag gi sems chen por gyur pa rnams sems chen por gyur pa’o zhes yang dag pa ji lta ba bzhin du rab tu mkhyen to || rab ’byor ci ltar de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems chen por gyur pa (3) rnams sems chen por gyur pa’o zhes yang dag pa ji lta ba bzhin du rab tu mkhyen ce na | rab ’byor sems de dag ni mnyam pa nyid kyis mnyam pa yin te ngo bo nyid kyis mnyam pa’o || | (217) | (217) | (217) .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. | (217) . . . . . . . . . . . . | (217) 須菩提言。世尊。般若波羅蜜清淨。(26)佛言。色淨故般若波羅蜜清淨。 受想行識淨(27)故般若波羅蜜清淨。佛言。虚空淨故般若波(28)羅蜜清淨。 色無染故般若波羅蜜清淨。 受想(29)行識無染故般若波羅蜜清淨。 須菩提。虚空(553a1)無染故般若波羅蜜清淨。 | (217) Subhuti: Perfectly pure indeed is the perfection of wisdom. (201) The Lord: Perfect wisdom is perfectly pure because the skandhas are pure, and because their non-production is perfectly pure, their non-stopping, their non-defilement and their non-purification. It is pure because space is pure and because the skandhas are stainless, and the defiling forces cannot take hold of them. Perfect wisdom is perfectly pure because, like space or an echo, it is unutterable, incommunicable, and offers no basis for apprehension. It is perfectly pure because it is not covered by any dharma, stained or stainless. |
(218) evam ukte āyuṣmān subhūtir bhagavantam etad avocat - sulabdhā bata lābhās teṣāṃ bhagavan kulaputrāṇāṃ kuladuhitṝṇāṃ ca, yeṣām iyaṃ prajñāpāramitā śrotrāvabhāsam apy āgamiṣyati, prāgeva ya udgrahīṣyanti dhārayiṣyanti vācayiṣyanti paryavāpsyanti pravartayiṣyanti deśayiṣyanty upadekṣyanty uddekṣyanti svādhyāsyanti | na teṣāṃ cakṣūrogo bhaviṣyati, na śrotrarogo na ghrāṇarogo na jihvārogo na kāyarogo bhaviṣyati | na dhandhāyitatā bhaviṣyati, na te viṣamāparihāreṇa kālaṃ kariṣyanti | bahūni caiṣāṃ devatāsahasrāṇi pṛṣṭhataḥ pṛṣṭhato ’nubaddhāni bhaviṣyanti | aṣṭamīṃ caturdaśīṃ pañcadaśīṃ ca sa dharmabhāṇakaḥ kulaputro vā kuladuhitā vā yatra yatra prajñāpāramitāṃ bhāṣiṣyate, tatra tatra bahutaraṃ puṇyaṃ prasaviṣyati | evam ukte bhagavān āyuṣmantaṃ subhūtim etad avocat - evam etat subhūte, evam etat | bahūni subhūte tasya kulaputrasya vā kuladuhitur vā devatāsahasrāṇi (101) pṛṣṭhataḥ pṛṣṭhato ’nubaddhāni bhaviṣyanti | bahūni ca devatāsahasrāṇi tatrāgamiṣyanti sarvāṇi dharmaśravaṇārthikāni | tāni ca rakṣāvaraṇaguptiṃ saṃvidhāsyanti tasya dharmabhāṇakasya imāṃ prajñāpāramitāṃ bhāṣamāṇasya | tat kasya hetoḥ? sadevamānuṣāsurasya hi subhūte lokasya prajñāpāramitā anuttaraṃ ratnam | ato ’pi subhūte kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahutaraṃ puṇyaṃ prasaviṣyati | api tu khalu punaḥ subhūte bahavo ’ntarāyā bhaviṣyanti asyā gambhīrāyāḥ prajñāpāramitāyā likhyamānāyodgṛhyamāṇāyā dhāryamāṇāyā vācyamānāyāḥ paryavāpyamānāyāḥ pravartyamānāyopadiśyamānāyoddiśyamānāyāḥ svādhyāyyamānāyāḥ | tat kasya hetoḥ? tathā hi subhūte bahupratyarthikāni mahāratnāni bhavanti | yathāsāraṃ ca gurutarapratyarthikāni bhavanti | anuttaraṃ cedaṃ subhūte mahāratnaṃ lokasya yad uta prajñāpāramitā | hitāya sukhāya pratipannā lokasya | sarvadharmāṇām anutpādāyānirodhāyāsaṃkleśāyāvināśayogena pratyupasthitā | na ca subhūte prajñāpāramitā kaṃcid dharmam ālīyate, na kaṃcid dharmaṃ saṃkliśyate, na kaṃcid dharmaṃ parigṛhṇāti | tat kasya hetoḥ? tathā hi subhūte sarve te dharmā na saṃvidyante nopalabhyante | anupalabdhitaḥ subhūte anupaliptā prajñāpāramitā | anupalipteti subhūte iyaṃ prajñāpāramitā | tathā hi subhūte rūpanirupalepatayā anupalipteyaṃ prajñāpāramitā | evaṃ vedanāsaṃjñāsaṃskārāḥ | vijñānanirupalepatayā subhūte anupalipteyaṃ prajñāpāramitā | saced evam api subhūte bodhisattvo mahāsattvo na saṃjānīte, carati prajñāpāramitāyām | sā khalu punar iyaṃ subhūte prajñāpāramitā na kasyacid dharmasyāveśikā vā niveśikā vā saṃdarśikā vā nidarśikā vā āvāhikā vā nirvāhikā vā || | (218) rab ’byor de ltar de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas (4) sems can gzhal du med pa dag gi sems chen por gyur pa rnams sems chen por gyur pa’o zhes yang dag pa ji lta ba bzhin du rab tu mkhyen to || rab ’byor gzhan yang de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi (5) sems tshad ma med pa rnams sems tshad ma med pa’o zhes yang dag pa ji lta ba bzhin du rab tu mkhyen to || rab ’byor ci ltar de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems tshad ma med pa rnams sems tshad ma med (6) pa’o zhes yang dag pa ji lta ba bzhin du rab tu mkhyen ce na | rab ’byor sems de dag ni rten med pas sems tshad ma med pa yin te | rab ’byor de ltar de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems tshad ma (7) med pa rnams sems tshad ma med pa’o zhes yang dag pa ji lta ba bzhin du rab tu mkhyen to || rab ’byor gzhan yang de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems bstan du yod pa rnams sems bstan du yod pa’o (146a1) zhes yang dag pa ji lta ba bzhin du rab tu mkhyen to || rab ’byor ci ltar de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems bstan du yod pa rnams sems bstan du yod pa’o zhes yang dag pa ji lta ba bzhin du rab (2) tu mkhyen ce na | rab ’byor sems de dag dang sems kyi ngo bo nyid ni mnyam par bstan pa yin te | rab ’byor de ltar de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems bstan du yod pa rnams sems bstan du yod pa’o zhes (3) yang dag pa ji lta ba bzhin du rab tu mkhyen to || rab ’byor gzhan yang de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems bstan du med pa rnams sems bstan du med pa’o zhes yang dag pa ji lta ba bzhin du rab tu mkhyen to || (4) rab ’byor ci ltar de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems bstan du med pa rnams sems bstan du med pa’o zhes yang dag pa ji lta ba bzhin du rab tu mkhyen ce na | rab ’byor mtshan nyid med cing don gyis dben pa yin pa’i phyir (5) sems de ni mi snang ba ste spyan gsum ’am thams cad la snang bar ma gyur pa’o || rab ’byor de ltar de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems bstan du med pa rnams sems bstan du med pa’o zhes yang dag pa ji lta ba (6) bzhin du rab tu mkhyen to || rab ’byor gzhan yang de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems thogs pa dang bcas pa rnams sems thogs pa dang bcas pa’o zhes yang dag pa ji lta ba bzhin du rab tu mkhyen to || (7) rab ’byor ci ltar de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems thogs pa dang bcas pa rnams sems thogs pa dang bcas pa’o zhes yang dag pa ji lta ba bzhin du rab tu mkhyen ce na | rab ’byor sems de dag ni med pa la (146b1) kun brtags pa ste stong pa dmigs pa’i dbang du gyur pa’o || rab ’byor de ltar de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems thogs pa dang bcas pa rnams sems thogs pa dang bcas pa’o zhes yang dag pa ji lta (2) ba bzhin du rab tu mkhyen to || rab ’byor gzhan yang de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems thogs pa med pa rnams sems thogs pa med pa’o zhes yang dag pa ji lta ba bzhin du rab tu mkhyen to || rab (3) ’byor ci ltar de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems thogs pa med pa rnams sems thogs pa med pa’o zhes yang dag pa ji lta ba bzhin du rab tu mkhyen ce na | rab ’byor sems de dag ni gnyis su med par (4) gyur pa ma byung bar kun tu byung ba ste | rab ’byor de ltar de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems thogs pa med pa rnams sems thogs pa med pa’o zhes yang dag pa ji lta ba bzhin du rab tu mkhyen to || rab (5) ’byor gzhan yang de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems bla na yod pa rnams sems bla na yod pa’o zhes yang dag pa ji lta ba bzhin du rab tu mkhyen to || rab ’byor ci ltar de bzhin gshegs pas shes rab kyi (6) pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems bla na yod pa rnams sems bla na yod pa’o zhes yang dag pa ji lta ba bzhin du rab tu mkhyen ce na | rab ’byor sems bla na yod pa yang dag pa ci lta ba nyid gang yin pa de la rlom sems med de | rab ’byor de ltar (7) de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems bla na yod pa dag sems bla na yod pa’o zhes yang dag pa ji lta ba bzhin du rab tu mkhyen to || rab ’byor gzhan yang de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin (147a1) pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems bla na med pa rnams sems bla na med pa’o zhes yang dag pa ci lta ba bzhin du rab tu mkhyen to || rab ’byor ci ltar de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can (2) gzhal du med pa dag gi sems bla na med pa rnams sems bla na med pa’o zhes yang dag pa ci lta ba bzhin du rab tu mkhyen ce na | rab ’byor sems de dag ni sems rdul phra mo tsam yang mi dmigs pa’i phyir spros pa med pa yin te | rab ’byor de ltar de bzhin gshegs pas shes rab (3) kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems can gzhal du med pa dag gi sems bla na med pa rnams sems bla na med pa’o zhes yang dag pa ci lta ba bzhin du rab tu mkhyen to || rab ’byor gzhan yang de bzhin gshegs pas shes rab kyi pha rol tu phyin pa ’di la brten nas sems (4) can gzhal du med pa dag gi sems mnyam par ma bzhag pa rna |
